Giáo Trình Kỹ Thuật Lái Xe Ô Tô Dùng Cho Đào Tạo Lái Xe Tại Việt Nam

Giáo trình nghiên cứu kỹ thuật lái xe ô tô dùng cho các lớp đào tạo lái xe ôtô tổng cục đường bộ việt nam, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên

• Tác giả: Ths. Vương Trọng Minh
• Trường học: Tổng Cục Đường Bộ Việt Nam
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Lái Xe Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Kỹ Thuật Lái Xe Ô Tô Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: VỊ TRÍ, TÁC DỤNG CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU CỦA ÔTÔ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU BÊN NGOÀI Ô TÔ
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU TRONG BUỒNG LÁI XE ÔTÔ
• 1.3. TÁC DỤNG, VỊ TRÍ VÀ HÌNH DÁNG CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU TRONG BUỒNG LÁI XE ÔTÔ
• 1.3.1. Vô lăng lái
• 1.3.2. Công tắc còi điện
• 1.3.3. Công tắc đèn
• 1.3.4. Khoá điện
• 1.3.5. Bàn đạp ly hợp, phanh, ga
• 1.3.6. Cần điều khiển số (cần số)
• 1.3.7. Điều khiển phanh đỗ
• 1.4. MỘT SỐ BỘ PHẬN ĐIỀU KHIỂN THƯỜNG DÙNG KHÁC
• 1.4.1. Công tắc điều khiển gạt nước
• 1.4.2. Các loại đồng hồ và đèn báo trong bảng đồng hồ
• 1.4.3. Một số bộ phận điều khiển khác
• 2. CHƯƠNG II: KỸ THUẬT CƠ BẢN LÁI XE ÔTÔ
• 2.1. CHUẨN BỊ TRANG PHỤC LÁI XE
• 2.2. KIỂM TRA TRƯỚC KHI ĐƯA XE ÔTÔ RA KHỎI CHỖ ĐỖ
• 2.3. LÊN VÀ XUỐNG XE ÔTÔ
• 2.3.1. Lên xe ôtô

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kỹ Thuật Lái Xe Ô Tô Tại Việt Nam

Giáo trình Kỹ thuật lái xe ô tô tại Việt Nam được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho học viên và giáo viên dạy lái xe. Tài liệu này không chỉ giúp người học nắm vững các kỹ năng lái xe mà còn hiểu rõ về luật giao thông đường bộ. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên các quy định hiện hành của Bộ Giao thông vận tải, đảm bảo tính chính xác và cập nhật.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Kỹ Thuật Lái Xe

Giáo trình nhằm trang bị cho học viên những kiến thức cần thiết về kỹ thuật lái xe ô tô, từ đó giúp họ tự tin hơn khi tham gia giao thông.

1.2. Cấu trúc của Giáo Trình Kỹ Thuật Lái Xe

Nội dung giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của kỹ thuật lái xe, từ lý thuyết đến thực hành.

II. Những Thách Thức Trong Đào Tạo Lái Xe Ô Tô Tại Việt Nam

Đào tạo lái xe ô tô tại Việt Nam gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu cơ sở vật chất đến việc cập nhật kiến thức cho giáo viên. Những vấn đề này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và sự an toàn giao thông. Cần có những giải pháp hiệu quả để khắc phục.

2.1. Thiếu Cơ Sở Vật Chất Đào Tạo

Nhiều trường dạy lái xe thiếu trang thiết bị hiện đại, ảnh hưởng đến quá trình học tập và thực hành của học viên.

2.2. Cập Nhật Kiến Thức Cho Giáo Viên

Giáo viên cần thường xuyên được đào tạo lại để nắm bắt các quy định mới và phương pháp giảng dạy hiệu quả.

III. Phương Pháp Đào Tạo Kỹ Thuật Lái Xe Ô Tô Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng đào tạo, các phương pháp giảng dạy cần được cải tiến. Việc áp dụng công nghệ vào giảng dạy và thực hành sẽ giúp học viên tiếp thu kiến thức nhanh chóng và hiệu quả hơn.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ Trong Đào Tạo

Việc sử dụng mô hình 3D và phần mềm mô phỏng giúp học viên hình dung rõ hơn về các tình huống giao thông.

3.2. Thực Hành Trên Xe Thực Tế

Học viên cần có nhiều giờ thực hành trên xe thực tế để làm quen với các tình huống giao thông khác nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giáo Trình Kỹ Thuật Lái Xe Ô Tô

Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các cơ sở đào tạo. Việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao kỹ năng lái xe và đảm bảo an toàn giao thông.

4.1. Kết Quả Đào Tạo Từ Giáo Trình

Nhiều học viên sau khi hoàn thành khóa học đã có thể lái xe an toàn và tự tin tham gia giao thông.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Đào Tạo

Các cơ sở đào tạo cần thường xuyên đánh giá hiệu quả của chương trình đào tạo để có những điều chỉnh kịp thời.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Đào Tạo Lái Xe Ô Tô Tại Việt Nam

Tương lai của đào tạo lái xe ô tô tại Việt Nam phụ thuộc vào việc cải tiến chương trình giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo viên. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất và công nghệ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng đào tạo để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.2. Tăng Cường Đào Tạo Giáo Viên

Giáo viên cần được đào tạo thường xuyên để cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH KỸ THUẬT LÁI XE Ô TÔ

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kỹ thuật lái xe ô tô do Tổng cục Đường bộ Việt Nam chủ biên, xuất bản năm 2018 tại Hà Nội. Tài liệu được Ths. Vương Trọng Minh biên soạn, với sự tham gia hiệu đính của hội đồng chuyên môn gồm KS. Nguyễn Thắng Quân, KS. Trần Quốc Tuấn, Ths. Lương Duyên Thống và Ths. Nguyễn Văn Thanh.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, môn học Kỹ thuật lái xe ô tô là học phần chuyên môn nòng cốt thuộc chương trình đào tạo lái xe cơ giới đường bộ. Giáo trình được xây dựng làm tài liệu khung áp dụng thống nhất cho các cơ sở đào tạo lái xe trên phạm vi cả nước.

+-----------------------------------------------------------------------------+
| CĂN CỨ PHÁP LÝ & KHOA HỌC                                                   |
| - Luật Giao thông đường bộ số 23/2008/QH12 (Có hiệu lực từ 01/07/2009)      |
| - Quy định đào tạo lái xe cơ giới đường bộ của Bộ Giao thông vận tải        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
+-----------------------------------------------------------------------------+
| MỤC TIÊU ĐÀO TẠO (LEARNING OUTCOMES)                                        |
| 1. Nhận diện cấu tạo và chức năng hệ thống điều khiển trong/ngoài xe ô tô   |
| 2. Chuẩn hóa quy trình thao tác kỹ thuật từ tư thế đến vận hành động lực học|
| 3. Hoàn thành chuẩn đầu ra sát hạch cấp GPLX hạng B1, B2, C                 |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho đội ngũ giáo viên dạy thực hành và học viên hệ thống kiến thức nền tảng về nguyên lý điều khiển, đồng thời chuẩn hóa các thao tác kỹ thuật vận hành phương tiện theo đúng quy trình an toàn. Cấu trúc nội dung tiếp cận tuần tự theo phương pháp sư phạm kỹ thuật: đi từ nhận diện tĩnh các bộ phận cấu tạo, thiết lập vị trí làm việc an toàn, cho đến phối hợp các cụm cơ cấu truyền động trong trạng thái chuyển động.

Điểm đặc sắc của giáo trình thể hiện ở tính chuẩn hóa định lượng (quy định cụ thể các góc độ nhân trắc học, tỷ lệ chia hành trình bàn đạp, phân chia vùng quan sát gương) và tính cập nhật song song hai hệ thống truyền động: hộp số cơ khí (số sàn) và hộp số tự động.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung trích xuất từ giáo trình tập trung vào hai khối kiến thức nền tảng và kỹ thuật cơ bản:

+-----------------------------------------------------------------------------+
| KHUNG NỘI DUNG GIÁO TRÌNH                                                   |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| CHƯƠNG I: VỊ TRÍ, TÁC DỤNG CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU CỦA Ô TÔ                     |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| CHƯƠNG II: KỸ THUẬT CƠ BẢN LÁI XE Ô TÔ                                      |
+-----------------------------------------------------------------------------+

• Chương I - Vị trí, tác dụng các bộ phận chủ yếu của ô tô: Phân tích chi tiết 12 chi tiết ngoại thất (bánh dẫn hướng, bánh chủ động, cụm đèn trước/sau, kính chắn gió, khoảng sáng gầm xe...) và hệ thống điều khiển trong khoang lái. Nội dung mô tả cấu tạo táp-lô của xe số tự động (19 vị trí) và xe số cơ khí (15 vị trí), hệ thống khóa điện 4 nấc (LOCK, ACC, ON, START), chìa khóa thông minh, hệ thống điều hòa 7 nút chức năng và 5 vùng cửa gió (A, B, C, D, E).
• Chương II - Kỹ thuật cơ bản lái xe ô tô: Hướng dẫn quy chuẩn an toàn trước khi vận hành (kiểm tra lốp, chất lỏng, dầu bôi trơn qua thước thăm dầu); thao tác lên/xuống xe chuyên biệt; thiết lập tư thế ngồi lái; nguyên tắc điều khiển bàn đạp ly hợp, bàn đạp ga, bàn đạp phanh; phương pháp chuyển số trên hộp số sàn (5 cấp/6 cấp) và số tự động (P, R, N, D, 3, 2, L); quy trình khởi động và tắt động cơ xăng cũng như động cơ diesel.

Progression logic của giáo trình tuân thủ chặt chẽ nguyên lý sư phạm nghề nghiệp: Nhận diện thiết bị (Chương I) $\rightarrow$ Thiết lập tư thế và an toàn tĩnh (Chương II, Mục 1-4) $\rightarrow$ Thao tác điều khiển các cơ cấu động lực học (Chương II, Mục 5-11).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp hệ thống lý thuyết và nguyên lý vận hành cơ bản:

• Nguyên lý ngắt - nối truyền động của ly hợp: Phân tích tương tác giữa đĩa ma sát và bánh đà động cơ, giải thích hiện tượng trượt ly hợp và cơ sở động học khi chuyển số hoặc khởi hành.
• Nguyên lý biến đổi mô-men xoắn qua hộp số: Cơ chế ăn khớp giữa các cặp bánh răng của trục trung gian và trục thứ cấp trong hộp số cơ khí, nguyên lý hoạt động của các dải số thấp (1, 2, L) nhằm tối ưu lực kéo khi leo dốc hoặc hãm động cơ khi xuống dốc dài.
• Nguyên lý giám sát an toàn qua bảng đồng hồ: Thiết lập nhận thức về các thông số vòng tua máy, nhiệt độ nước làm mát, áp suất lốp, cảnh báo hệ thống phanh ABS và hệ thống cân bằng điện tử ESC.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ thuật thao tác cơ cấu: Thao tác dứt khoát khi đạp ly hợp hết hành trình; điều tiết nhả ly hợp theo công thức "2/3 hành trình đầu nhả nhanh, 1/3 hành trình sau nhả từ từ" kết hợp tăng ga nhẹ; kỹ thuật đánh lái chéo tay theo các bước chuẩn trên mặt đồng hồ.
• Kỹ năng phân tích và quan sát: Đọc hiểu hệ thống 8 đèn báo lỗi nguy hại trên táp-lô; căn chỉnh gương chiếu hậu triệt tiêu điểm mù theo tỷ lệ "1/3 thấy mặt đường, 2/3 thấy không gian, thấy một phần thân xe".
• Năng lực an toàn thực hành: Kỹ thuật kiểm tra xung quanh xe trước khi mở cửa; quy trình dồn số về số thấp khẩn cấp để hãm phanh bằng động cơ; xử lý sự cố kẹt cần số tự động bằng nút Shift Lock.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình sử dụng phương pháp trực quan hóa kỹ thuật kết hợp định lượng thao tác. Các chỉ dẫn hành vi lái xe không dừng lại ở mô tả khái quát mà được chi tiết hóa thành quy trình từng bước, minh họa bằng hệ thống hình vẽ sơ đồ hóa buồng lái và các mũi tên chỉ hướng chuyển động.

+-----------------------------------------------------------------------------+
| TIÊU CHUẨN NHÂN TRẮC HỌC KHI ĐIỀU CHỈNH GHẾ LÁI                           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| • Góc khớp đùi và cẳng chân:           120°                                 |
| • Độ ngả tựa lưng so với phương đứng:  20°                                  |
| • Góc khớp cẳng tay và bắp tay:        120°                                 |
| • Vị trí tựa đầu:                      Ngang tầm mắt                        |
| • Tầm quan sát mắt nhìn:               Khoảng giữa kính chắn gió trước       |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Bài tập thực hành và tình huống thao tác

Các bài thực hành được cấu trúc hóa theo chuỗi hành động khép kín:

1. Bài tập kiểm tra tiền vận hành: Thực hành kiểm tra áp suất hơi lốp, độ mòn hoa lốp, đo mức dầu bôi trơn tại các-te bằng thước thăm dầu, kiểm tra mức nước làm mát và độ chặt đầu cực ắc quy.
2. Bài tập điều khiển vô lăng lái:
   • Lái xe tốc độ cao: Cầm vô lăng ở vị trí 10 giờ (tay trái) và 2 giờ (tay phải), kéo/nhả nhẹ nhàng khi chuyển làn.
   • Lái xe tốc độ thấp/vào cua gấp: Chia mặt vô lăng theo vị trí đồng hồ, thực hiện chu trình 4 bước đánh lái sang phải (từ vị trí 9-10h và 2-3h đến điểm dừng mong muốn) và chu trình đánh lái sang trái.
3. Bài tập phối hợp chân côn - ga - số: Thực hành quy trình xuất phát đường bằng; quy trình sang số tiến từ số 1 đến số 5; quy trình gài số lùi (R) có khóa hãm.

+-----------------------------------------------------------------------------+
| QUY TRÌNH ĐIỀU KHIỂN BÀN ĐẠP LY HỢP KHI KHỞI HÀNH                          |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  ĐẠP LY HỢP:                                                                |
|  [Đạp mạnh, dứt khoát hết hành trình bằng mũi chân trái]                    |
|  NHẢ LY HỢP (2 GIAI ĐOẠN):                                                  |
|  KẾT THÚC: [Rút chân đặt xuống sàn xe, không tỳ chân lên bàn đạp]          |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Phương pháp đánh giá: Đánh giá định lượng dựa trên việc thực hiện đúng quy trình thao tác và tuân thủ quy chuẩn an toàn trong sát hạch (thời gian khởi động máy không quá 5 giây/lần, khoảng cách giữa 2 lần đề từ 2-3 phút; động cơ chạy chậm 1-2 phút trước khi tắt đối với máy xăng và 3 phút đối với máy diesel).
• Hướng dẫn tự học: Học viên sử dụng tài liệu để rèn luyện thói quen kiểm tra trực quan, học thuộc ý nghĩa các biểu tượng đèn báo tap-lô và phân biệt vị trí các cụm nút chức năng trên các dòng xe khác nhau.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Kỹ thuật lái xe ô tô năm 2018 tích hợp nhiều cập nhật kỹ thuật phương tiện cơ giới đường bộ:

+-----------------------------------------------------------------------------+
| ĐIỂM NỔI BẬT & CẬP NHẬT CÔNG NGHỆ TRONG TÀI LIỆU                           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| 1. CẬP NHẬT XE SỐ TỰ ĐỘNG (AUTOMATIC TRANSMISSION)                          |
|    • Phân tích sơ đồ các vị trí số P-R-N-D-3-2-L và nút Shift Lock          |
|    • Quy trình khởi động, dừng đỗ và leo/xuống dốc bằng số tự động          |
|                                                                             |
| 2. TRANG BỊ CÔNG NGHỆ ĐIỆN TỬ HIỆN ĐẠI                                      |
|    • Khóa điện thông minh (Smartkey) và nút bấm khởi động Start/Stop        |
|    • Cơ cấu phanh đỗ điện tử (Electronic Parking Brake - EPB)              |
|    • Hệ thống hỗ trợ an toàn: Cân bằng điện tử ESC, phanh ABS, sưởi vô lăng |
|                                                                             |
| 3. TÍNH ĐA DẠNG TRONG NHÂN TRẮC VÀ ĐỐI TƯỢNG ĐẶC THÙ                        |
|    • Hướng dẫn tư thế lên/xuống xe riêng biệt cho nam và nữ giới mặc váy    |
|    • Kỹ thuật thắt dây an toàn 3 điểm cho phụ nữ mang thai và trẻ em        |
+-----------------------------------------------------------------------------+

• Chuẩn hóa quy trình vận hành xe số tự động: Trình bày đầy đủ bảng điều khiển buồng lái xe số tự động bên cạnh xe số cơ khí truyền thống, giải thích rõ nguyên lý vận hành bàn đạp chân ga - chân phanh bằng một chân phải để tránh đạp nhầm chân ga.
• Tích hợp trang thiết bị điện tử mới: Đưa vào hướng dẫn chi tiết các hệ thống hiện đại như công tắc đèn tự động (Auto), cảm biến gạt mưa tự động, nút điều khiển sưởi ghế, sưởi vô lăng, khóa thông minh khởi động trong 3 giây.
• Bảo đảm tính toàn diện về an toàn: Giáo trình bổ sung hướng dẫn an toàn cụ thể cho các đối tượng đặc thù như phụ nữ mang thai (chỉnh dây an toàn vòng dưới bụng bầu) và trẻ em (sử dụng ghế ngồi chuyên dụng hoặc đệm kê).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho các nhóm đối tượng trong hệ thống đào tạo lái xe:

+-----------------------------------------------------------------------------+
| ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG VÀ PHẠM VI ỨNG DỤNG                                       |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| 1. HỌC VIÊN ĐÀO TẠO LÁI XE CÁC HẠNG:                                        |
|    • Hạng B1 (Số tự động và số cơ khí)                                      |
|    • Hạng B2 (Xe chở người đến 9 chỗ, xe tải dưới 3.500 kg)                 |
|    • Hạng C (Xe tải từ 3.500 kg trở lên)                                    |
|                                                                             |
| 2. ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN VÀ CƠ SỞ ĐÀO TẠO:                                      |
|    • Làm căn cứ phân bổ thời lượng giảng dạy lý thuyết và thực hành         |
|    • Chuẩn hóa giáo án thao tác kỹ thuật cho giáo viên thực hành            |
|                                                                             |
| 3. ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT (PREREQUISITES):                                   |
|    • Đủ độ tuổi và sức khỏe theo quy định Luật Giao thông đường bộ 2008     |
|    • Không yêu cầu kiến thức chuyên sâu về cơ khí ô tô trước khi học        |
+-----------------------------------------------------------------------------+

• Người học: Học sinh tham gia các khóa đào tạo lái xe ô tô các hạng B1, B2, C sử dụng làm tài liệu học tập, tự ôn luyện thao tác để dự kỳ sát hạch cấp Giấy phép lái xe quốc gia.
• Giáo viên và cơ sở đào tạo: Căn cứ vào chương trình khung của Bộ Giao thông vận tải và nội dung phân bổ trong từng chương, mục của giáo trình để xây dựng tiến trình giảng dạy phù hợp cho từng hạng xe đào tạo hoặc nâng hạng giấy phép lái xe.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Dành cho người đã có giấy phép lái xe tra cứu lại quy trình kỹ thuật chuẩn và hiểu rõ cơ chế vận hành của các trang thiết bị tiện nghi, an toàn trên xe đời mới.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp cho việc học và thi sát hạch những hạng xe nào?

Giáo trình khung được biên soạn dùng cho giáo viên và người học tham khảo để đào tạo, dự sát hạch cấp Giấy phép lái xe ô tô các hạng B1, B2 và C. Khi đào tạo chuyển tiếp các hạng khác, các cơ sở đào tạo căn cứ vào khung phân bổ thời lượng của Bộ Giao thông vận tải để điều chỉnh giảng dạy.

2. Người học cần có kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học chỉ cần đáp ứng các điều kiện pháp lý về độ tuổi, sức khỏe theo Luật Giao thông đường bộ năm 2008. Giáo trình được xây dựng có tính sư phạm từ cơ bản nên không yêu cầu kiến thức kỹ thuật cơ khí chuyên sâu từ trước; toàn bộ cấu tạo và thao tác đều được giải thích trực quan từ đầu.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu kỹ thuật lái xe trước đây là gì?

Tài liệu tích hợp đầy đủ hệ thống điều khiển của cả xe số tự động và xe số cơ khí, cập nhật các công nghệ mới như phanh tay điện tử, khóa thông minh Smartkey, hệ thống cân bằng điện tử ESC, đèn/gạt mưa tự động, đồng thời chuẩn hóa định lượng các góc độ ngồi lái và tư thế nhân trắc học.

4. Làm sao để tự học và ghi nhớ các thao tác kỹ thuật hiệu quả qua giáo trình?

Người học cần kết hợp đọc hiểu nguyên lý với việc quan sát hình ảnh sơ đồ; ghi nhớ các quy tắc định lượng then chốt như:

• Quy tắc nhả ly hợp: 2/3 nhả nhanh, 1/3 nhả từ từ.
• Quy tắc chỉnh gương: 1/3 mặt đường, 2/3 không gian.
• Quy tắc đề nổ: Mỗi lần đề không quá 5 giây, giãn cách 2 - 3 phút giữa các lần.
• Góc ngồi chuẩn: Khớp chân 120°, khớp tay 120°, lưng tựa nghiêng 20°.

5. Ý kiến đóng góp chuyên môn cho giáo trình được gửi về đơn vị nào?

Mọi ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện nội dung giáo trình được gửi trực tiếp về cơ quan chủ biên theo địa chỉ: Tổng cục Đường bộ Việt Nam, Ô D20 đường Tôn Thất Thuyết, Quận Cầu Giấy, TP. Hà Nội.

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ thuật lái xe ô tô (2018) của Tổng cục Đường bộ Việt Nam là tài liệu đào tạo mang tính chuẩn mực pháp lý và kỹ thuật cao, thống nhất quy trình giảng dạy lái xe cơ giới trên toàn quốc.

Giá trị cốt lõi của giáo trình nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa nguyên lý cơ cấu động lực học và quy chuẩn an toàn thao tác thực tế. Lộ trình học tập đề xuất cho học viên gồm 3 giai đoạn: Nắm vững vị trí, chức năng các cơ cấu điều khiển (Chương I) $\rightarrow$ Luyện tập tư thế chuẩn hóa và kỹ thuật điều khiển tĩnh $\rightarrow$ Thực hành phối hợp điều khiển ly hợp, ga, số và làm chủ phương tiện trong trạng thái động (Chương II).

Người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng văn bản Luật Giao thông đường bộ và tài liệu hướng dẫn vận hành đi kèm của từng dòng xe cụ thể để đạt hiệu quả an toàn cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TỔNG CỤC ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM ************* GIÁO TRÌNH KỸ THUẬT LÁI XE Ô TÔ Dùng cho các lớp đào tạo lái xe ôtô HÀ NỘI, NĂM 2018 CHỦ BIÊN : TỔNG CỤC ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM BIÊN SOẠN : Ths. Vƣơng Trọng Minh HIỆU ĐÍNH : KS. NGUYỄN THẮNG QUÂN KS. TRẦN QUỐC TUẤN Ths.

LƢƠNG DUYÊN THỐNG Ths. NGUYỄN VĂN THANH GIÁO TRÌNH KỸ THUẬT LÁI XE Ô TÔ 2|Page LỜI NÓI ĐẦU Giáo trình khung Kỹ thuật lái xe ôtô đƣợc biên soạn sửa đổi trên cơ sở Luật Giao thông đƣờng bộ đã đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 13-11-2008, có hiệu lực từ ngày 01-07-2009 và chƣơng trình đào tạo lái xe ô tô theo quy định của Bộ Giao thông vận tải. Kỹ thuật lái xe ôtô là một trong những môn học của chƣơng trình đào tạo lái xe ôtô. Môn học này nhằm trang bị cho giáo viên dạy lái xe, học sinh những kiến thức cơ bản về kỹ thuật lái xe ôtô và những thao tác đúng quy trình kỹ thuật.

Giáo trình khung biên soạn dùng cho giáo viên dạy lái xe và ngƣời học tham khảo để dự sát hạch cấp giấy phép lái xe ôtô các hạng B1, B2, C. Khi đào tạo, chuyển các hạng khác, các cơ sở đào tạo căn cứ vào chƣơng trình đào tạo lái xe cơ giới đƣờng bộ và thời gian phân bổ cho các chƣơng, mục để giảng dạy cho phù hợp. Giáo trình khung này là tài liệu tham khảo cho học sinh và giáo viên của các cơ sở đào tạo lái xe ôtô trong phạm vi cả nƣớc. Để Giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn cho những lần xuất bản sau, mong bạn đọc tham gia góp ý kiến.

Ý kiến đóng góp xin gửi về Tổng cục Đƣờng Bộ Việt Nam, Ô D20 đƣờng Tôn Thất Thuyết, Q. Cầu Giấy, TP Hà Nội. TỔNG CỤC ĐƢỜNG BỘ VIỆT NAM 3|Page 4|Page CHƢƠNG I VỊ TRÍ, TÁC DỤNG CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU CỦA ÔTÔ 1. TỔNG QUAN VỀ CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU BÊN NGOÀI Ô TÔ Hình 1-1: Tổng quan các bộ phận chủ yếu bên ngoài xe 1-bánh xe sau; 2-nắp thùng nhiên liệu; 3-cụm đèn chiếu hậu; 4- cửa sổ cánh cửa xe; 5-kính chắn gió trƣớc; 6-gƣơng chiếu hậu trong xe; 7-gƣơng chiếu hậu ngoài xe; 8,9-gạt mƣa; 10-cụm đèn chiếu sáng phía trƣớc; 11 khoảng sáng gầm xe; 12- bánh xe trƣớc (bánh xe dẫn hƣớng).

Bánh xe sau: Dùng để biến chuyển động quay của bánh xe thành chuyển động tịnh tiến của ô tô, trên một số loại ô tô bánh xe sau là bánh xe chủ động có tác dụng truyền mô men xắn của động cơ thành chuyển động tịnh tiến của ô tô. Cụm đèn chiếu hậu: Gồm đèn phanh, đèn chiếu sáng báo hiệu ban đêm, đèn báo lùi, đèn báo rẽ. Dùng để báo hiệu cho ngƣời lái xe phía sau biết đang có xe phía trƣớc (giảm tốc độ đột ngột, đang lùi xe, đang rẽ trái/ phải); 1. Cửa sổ trên các cánh cửa: cửa sổ trên các cánh cửa ô tô đƣợc lắp kính để đảm bảo tầm quan sát của ngƣời lái đồng thời để che nắng, mƣa, ngăn bụi, cách nhiệt giữa khoang lái với môi trƣờng bên ngoài.

Các cửa sổ kính có thể đóng/ mở để thuận tiện trong việc sử dụng. Kính chắn gió phía trƣớc: đƣợc lắp cố định trên khung của khoang xe, có tác dụng chắn gió, ngăn cách khoang lái với môi trƣờng bên ngoài, đồng thời đảm bảo tầm quan sát của ngƣời lái xe. Gƣơng chiếu hậu trong và ngoài xe: đảm bảo cho ngƣời lái có tầm quan sát xung quanh xe tốt nhất, hạn chế các điểm mù phía sau xe và hai bên hông xe; 1. Gạt mƣa: Đƣợc sử dụng trong trƣờng hợp trời mƣa, sƣơng mù hoặc kính chắn gió bị bẩn cần làm sạch đảm bảo tầm quan sát của ngƣời lái xe.

Cụm đèn chiếu sáng phía trƣớc: Gồm đèn pha chiếu xa, đèn chiếu gần, đèn báo rẽ, đèn sƣơng mù. Dùng để chiếu sáng phía trƣớc xe trong các trƣờng 5|Page hợp lái xe trong đêm tối, sƣơng mù, trời mƣa, tầm nhìn xa của lái xe bị hạn chế, báo cho các xe lƣu thông cùng biết ô tô đang chuyển hƣớng chuyển động sang trái/phải. Khoảng sáng gầm xe: là khảng không gian từ mặt đất đến điểm thấp nhất của gầm xe (cho thấy khả năng vƣợt chƣớng ngại vật nhỏ mà không làm ảnh hƣởng đến các bộ phận phía dƣới gầm xe). Bánh xe trƣớc (bánh dẫn hƣớng): dùng để biến chuyển động quay của bánh xe thành chuyển động tịnh tiến của ô tô, trên một số lại ô tô bánh xe trƣớc là bánh xe chủ động có tác dụng truyền mô men xoắn từ động cơ thành chuyển động tịnh tiến của ô tô đồng thời có tác dụng thay đổi hƣớng chuyển động của ô tô khi ngƣời lái đánh lái.2 - TỔNG QUAN VỀ CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU TRONG BUỒNG LÁI XE ÔTÔ Trong buồng lái xe ô tô có bố trí nhiều bộ phận để ngƣời lái xe điều khiển nhằm đảm bảo an toàn chuyển động cho xe ôtô, trên những xe ôtô khác nhau vị trí những bộ phận điều khiển trong buồng lái cũng không hoàn toàn giống nhau.

Do vậy, ngƣời lái xe phải tìm hiểu khi tiếp xúc với từng loại xe ôtô cụ thể. Những bộ phận chủ yếu học viên bƣớc đầu cần biết đƣợc trình bày trên hình 1.1 Hình 1-1a: Các bộ phận chủ yếu trong buồng lái ô tô số tự động 1-Chốt khóa cửa;2,3,4,5-các nút điều khiển cửa sổ kính;6-nút điều chỉnh gương; 7, 8,9,10,11,12- các nút điều khiển (độ sáng bảng đồng hồ, cảnh báo va chạm, cảnh báo chệch làn đường, bật tắt hệ thống chống trơn trượt); 13-vô lăng lái; 14-cần khóa điều chỉnh vị trí vô lăng;15- nắp hộp cầu chì; 16-bàn đạp chân ga; 17-bàn đạp chân phanh; 18-bàn đạp phanh đỗ; 19-ghế ngồi lái. 6|Page Hình 1-1b- Các bộ phận chủ yếu trong buồng lái ô tô số tự động 1-Công tắc đèn chiếu xa/gần; 2-Công tắc còi; 3,4,5-bảng đồng hồ; 6-Công tắc khởi động/tắt động cơ; 7-Nút bấm chức năng trên vô lăng;8-Màn hình hiển thị đa chức năng; 9-Nút bấm điều khiển điều hòa không khí; 10-Hệ thống giải trí; 11-Cần gài số; 12,13,14,15,16-Nút bấm điều khiển sấy ghế; 17-Ngăn để đồ. Hình 1-1c- Các bộ phận chủ yếu trong buồng lái ô tô số cơ khí 1-Chốt cửa; 2-Nút điều chỉnh gương chiếu hậu; 3-Nút khóa cửa sổ kính; 4- Nút khóa cửa trung tâm; 5- các nút bấm nâng, hạ cửa kính; 6- Nút điều chỉnh độ sáng bảng đồng hồ; 7- Nút bấm tắt bật hệ thống ESC; 8- Nút bấm chế độ tự động gạt mưa kính trước; 9- Cần khóa điều chỉnh vị trí vô lăng; 10- cần mở nắp khoang động 7|Page cơ; 11- Bàn đạp ly hợp; 12-Bàn đạp phanh; 13-Bàn đạp chân ga; 14-Cần gạt mở nắp khoang hành lý phía sau; 15-Cần gạt mở nắp thùng nhiêu liệu.

1-1d- Các bộ phận chủ yếu trong buồng lái ô tô số cơ khí 1- Đồng hồ báo tốc độ; 2-Cần điều khiển bật/tắt đèn chiếu sáng, bật/tắt đèn báo rẽ; 3- Cần điều khiển gạt mưa kính trước; 4- Nút bấm còi; 5,6-các nút bấm điều khiển hệ thống giải trí trên vô lăng; 7-Túi khí; 9-Vô lăng lái; 10-Ổ khóa điện; 11- Đồng hồ; 12-Nút bấm đèn khẩn cấp;13- Hệ thống giải trí; 14-Hệ thống điều hòa không khí; 15- Cần điều khiển số;16-khe cắm kết nối thiết bị âm thanh ngoài;17-ổ cắm điện; 19-Túi khí; 20-hộc chứa đồ. Tƣ thế ngồi của ngƣời lái và cách điều khiển các thiết bị trong khoang lái ô tô đƣợc thể hiện nhƣ trên hình vẽ 1.2 Hình 1-2- Cách điều khiển các thiết bị trong khoang lái ô tô 8|Page 1.3 - TÁC DỤNG, VỊ TRÍ VÀ HÌNH DÁNG CÁC BỘ PHẬN CHỦ YẾU TRONG BUỒNG LÁI XE ÔTÔ 1.1 - Vô lăng lái Vô lăng lái dùng để điều khiển hƣớng chuyển động của xe ôtô. Vị trí của vô lăng lái trong buồng lái phụ thuộc vào quy định của mỗi nƣớc. Khi quy định chiều thuận của chuyển động là bên phải (theo hƣớng đi của mình) thì vô lăng lái đƣợc bố trí ở phía bên trái (còn gọi là tay lái thuận).

Khi quy định chiều thuận của chuyển động là bên trái thì vô lăng lái đƣợc bố trí ở phía bên phải (còn gọi là tay lái nghịch). Trong giáo trình này chỉ giới thiệu loại “tay lái thuận” theo đúng Luật Giao thông đƣờng bộ của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Vô lăng lái có dạng hình vành khăn tròn, các kiểu loại thông dụng đƣợc trình bày trên hình 1-2. Hình 1-3 : Các kiểu vô lăng lái - Điều chỉnh Vô lăng lái: Để ngƣời lái đƣợc thoải mái khi lái xe, nhà sản xuất cho phép ngƣời sử dụng có thể điều chỉnh vị trí vô lăng lái cho phù hợp 9|Page Hình 1-4: Điều chỉnh vị trí vô lăng lái bằng cơ khí Để điều chỉnh vô lăng lái, ngƣời lái xe cần kéo khóa 1 theo chiều mũi tên, điều chỉnh chiều cao vô lăng theo chiều mũi tên 2, điều chỉnh độ gần xa vô lăng theo chiều mũi tên 3 (nhƣ trên hình 1-4).

Hình 1-5: Điều chỉnh vô lăng bằng điện Để điều chỉnh vô lăng bên hông trụ lái có 4 nút điều chỉnh theo 4 hƣớng, ngƣời lái bấm nút để điều chỉnh vô lăng lên xuống và gần, xa nhƣ trên hình 1-5. - Bật, tắt sƣởi vô lăng: Ở trên một số xe đời mới hiện đại có trang bị hệ thống sƣởi cho vô lăng lái nhƣ trên hình 1-6. 10 | P a g e Hình 1-6: Điều khiển sưởi vô lăng 1. Công tắc còi điện Công tắc còi điện dùng để điều khiển còi phát ra âm thanh báo hiệu cho ngƣời và phƣơng tiện tham gia giao thông biết có xe ô tô đang chuyển động tới gần.

Công tắc còi điện thƣờng đƣợc bố trí ở vị trí thuận lợi cho ngƣời lái xe sử dụng, nhƣ ở tâm vô lăng lái, hoặc ở gần vành của vô lăng lái (Hình 1-7). Hình 1-7: Vị trí công tắc còi điện 1.3 - Công tắc đèn Công tắc đèn dùng để bật hoặc tắt các loại đèn trên xe ôtô, nhƣ đèn pha, cốt và các loại đèn chiếu sáng khác. Công tắc đèn loại điều khiển bằng tay (hình 1-8) đƣợc bố trí ở phía bên trái trên trục lái. Tuỳ theo loại đèn mà thao tác điều khiển chúng có sự khác nhau.

- Điều khiển đèn pha cốt : Việc bật hoặc tắt đèn pha, cốt đƣợc thực hiện bằng cách xoay núm điều khiển ở đầu công tắc. Núm điều khiển có ba nấc : 11 | P a g e + Nấc “1” : Tất cả các loại đèn đều tắt; + Nấc “2” : Bật sáng đèn cốt (đèn chiếu gần), các đèn khác (đèn kích thƣớc, đèn hậu, đèn chiếu sáng bảng đồng hồ, v. ); + Nấc “3” : Bật sáng đèn pha (đèn chiếu xa) và những đèn phụ nêu trên.