Giáo Trình Hình Học Họa Hình Nghề Sửa Chữa Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí Trình Độ Trung Cấp

Giáo trình hình học hoạ hình nghề sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí trình độ trung cấp năm 2020, cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn.

• Tác giả: Trần Thanh Ngọc
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Sửa Chữa Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí
• Đề tài: Giáo Trình Hình Học Họa Hình Nghề Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí 2020
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa - Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU
• 1.2. CÁC PHÉP CHIẾU
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỂM
• 2.1. ĐỒ THỨC CỦA ĐIỂM
• 2.2. HỆ BA MẶT PHẲNG HÌNH CHIẾU
• 3. CHƯƠNG 3: ĐƯỜNG THẲNG
• 3.1. ĐỒ THỨC CỦA MỘT ĐƯỜNG THẲNG
• 3.2. CÁC ĐƯỜNG THẲNG ĐẶC BIỆT
• 3.3. ĐIỀU KIỆN LIÊN THUỘC CỦA ĐIỂM VÀ ĐƯỜNG THẲNG
• 3.4. VẾT CỦA ĐƯỜNG THẲNG
• 3.5. ĐƯỜNG THẲNG CẮT NHAU
• 3.6. ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG
• 4. CHƯƠNG 4: MẶT PHẲNG
• 4.1. ĐỒ THỨC CỦA MỘT MẶT PHẲNG
• 4.2. VẾT MẶT PHẲNG
• 4.3. CÁC VỊ TRÍ ĐẶC BIỆT CỦA MẶT PHẲNG
• 4.4. BÀI TOÁN CƠ BẢN CỦA MẶT PHẲNG
• 4.5. CÁC ĐƯỜNG THẲNG ĐẶC BIỆT CỦA MẶT PHẲNG
• 4.6. MẶT PHẲNG SONG SONG
• 4.7. ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG SONG SONG
• 5. CHƯƠNG 5: GIAO CỦA CÁC KHÔNG GIAN CON
• 5.1. GIAO CỦA HAI MẶT PHẲNG
• 5.2. GIAO CỦA ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG
• 5.3. GIAO CỦA BA MẶT PHẲNG
• 6. CHƯƠNG 6: CÁC BÀI TOÁN VỀ LƯỢNG
• 6.1. KHOẢNG CÁCH GIỮA HAI ĐIỂM
• 6.2. ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC VỚI MẶT PHẲNG
• 6.3. KHOẢNG CÁCH TỪ MỘT ĐIỂM ĐẾN MỘT ĐƯỜNG THẲNG
• 6.4. KHOẢNG CÁCH TỪ MỘT ĐIỂM ĐẾN MỘT MẶT PHẲNG
• 7. CHƯƠNG 7: CÁC PHÉP BIẾN ĐỔI HÌNH CHIẾU CƠ BẢN
• 7.1. PHƯƠNG PHÁP THAY ĐỔI MẶT PHẲNG HÌNH CHIẾU
• 7.2. PHÉP QUAY QUANH ĐƯỜNG THẲNG CHIẾU BẰNG
• 7.3. PHÉP QUAY QUANH ĐƯỜNG THẲNG CHIẾU ĐỨNG
• 7.4. PHÉP QUAY QUANH ĐƯỜNG BẰNG
• 7.5. PHÉP QUAY QUANH ĐƯỜNG MẶT
• 8. CHƯƠNG 8: BIỂU DIỄN ĐƯỜNG VÀ MẶT
• 8.1. CÁC HÌNH PHẲNG CỔ ĐIỂN
• 8.2. CÁC ĐA DIỆN TRONG KHÔNG GIAN
• 8.3. BIỂU DIỄN MẶT CONG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hình Học Họa Hình Nghề Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí 2020

Giáo trình Hình học họa hình được biên soạn nhằm phục vụ cho học sinh, sinh viên trình độ trung cấp nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản về hình học mà còn giúp người học nắm vững các kỹ năng cần thiết trong ngành dầu khí. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên chương trình đào tạo ban hành năm 2020, bao gồm nhiều chương học từ điểm, đường thẳng đến mặt phẳng và các phép biến đổi hình chiếu.

1.1. Mục tiêu và yêu cầu của giáo trình

Giáo trình nhằm trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về hình học, từ đó làm nền tảng cho việc học các môn học chuyên ngành khác. Yêu cầu của môn học là người học phải nắm vững các khái niệm cơ bản và thực hiện được các bài toán liên quan đến hình học.

1.2. Cấu trúc nội dung giáo trình

Nội dung giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của hình học họa hình. Các chương bao gồm từ mở đầu, điểm, đường thẳng, mặt phẳng cho đến các bài toán về lượng và các phép biến đổi hình chiếu cơ bản.

II. Những thách thức trong việc học Hình Học Họa Hình

Học hình học họa hình không chỉ đơn thuần là việc ghi nhớ các công thức mà còn yêu cầu người học phải có khả năng tư duy không gian tốt. Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hình dung các khái niệm hình học trong không gian ba chiều. Điều này có thể dẫn đến việc không hiểu rõ các bài toán và ứng dụng thực tiễn của môn học.

2.1. Khó khăn trong việc hình dung không gian

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hình dung các hình khối và mối quan hệ giữa chúng trong không gian ba chiều. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng giải quyết các bài toán hình học phức tạp.

2.2. Thiếu kiến thức nền tảng

Một số sinh viên không có nền tảng vững chắc về hình học sơ cấp, điều này gây khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức mới. Việc thiếu kiến thức cơ bản có thể dẫn đến việc không hiểu rõ các khái niệm và phương pháp trong hình học họa hình.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong Hình Học Họa Hình

Để giúp sinh viên tiếp thu tốt kiến thức hình học họa hình, các phương pháp giảng dạy tích cực cần được áp dụng. Việc sử dụng các công cụ trực quan và thực hành sẽ giúp sinh viên dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về các khái niệm hình học.

3.1. Sử dụng công cụ trực quan

Việc sử dụng các phần mềm mô phỏng và hình ảnh trực quan sẽ giúp sinh viên dễ dàng hình dung các khái niệm hình học phức tạp. Điều này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn mà còn kích thích sự sáng tạo trong học tập.

3.2. Thực hành và ứng dụng thực tiễn

Thực hành là một phần quan trọng trong việc học hình học họa hình. Sinh viên cần được tham gia vào các bài thực hành để áp dụng kiến thức đã học vào thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và sự tự tin trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Hình Học Họa Hình trong Ngành Dầu Khí

Hình học họa hình đóng vai trò quan trọng trong ngành dầu khí, đặc biệt trong việc thiết kế và sửa chữa thiết bị. Kiến thức hình học giúp kỹ sư có thể tính toán và thiết kế các bộ phận máy móc một cách chính xác, từ đó nâng cao hiệu quả công việc.

4.1. Thiết kế thiết bị dầu khí

Hình học họa hình giúp kỹ sư thiết kế các thiết bị dầu khí với độ chính xác cao. Việc áp dụng các khái niệm hình học trong thiết kế giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu sai sót.

4.2. Sửa chữa và bảo trì thiết bị

Kiến thức về hình học họa hình cũng rất cần thiết trong việc sửa chữa và bảo trì thiết bị. Kỹ sư cần phải hiểu rõ cấu trúc và hình dạng của các bộ phận để thực hiện các công việc sửa chữa một cách hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của Hình Học Họa Hình trong Ngành Dầu Khí

Hình học họa hình là một môn học không thể thiếu trong chương trình đào tạo ngành dầu khí. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, việc ứng dụng hình học trong thiết kế và sửa chữa thiết bị sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Tương lai của ngành dầu khí sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng áp dụng kiến thức hình học vào thực tiễn.

5.1. Tầm quan trọng của hình học trong công nghiệp

Hình học không chỉ là một môn học lý thuyết mà còn là một công cụ quan trọng trong công nghiệp. Việc áp dụng hình học vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Xu hướng phát triển trong giáo dục hình học

Trong tương lai, giáo dục hình học sẽ tiếp tục được cải tiến với sự hỗ trợ của công nghệ. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại sẽ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Hình học họa hình (Mã môn học: CK19MH10) được ban hành kèm theo Quyết định số 194/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Trong khung chương trình đào tạo trình độ trung cấp thời gian 1,5 năm, đây là môn học kỹ thuật cơ sở bắt buộc thuộc khối kiến thức chuyên môn nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí (SCTBCBDK), đồng thời áp dụng cho nghề Cắt gọt kim loại (CGKL) và nghề Hàn. Môn học được bố trí giảng dạy sau các môn học chung (Chính trị, Pháp luật, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và An ninh, Tin học, Tiếng Anh) và đóng vai trò làm tiền đề trực tiếp trước khi học sinh tiếp cận môn Vẽ kỹ thuật cơ khí (CK19MH01).

Về mục tiêu học tập, giáo trình xác lập ba nhóm chuẩn đầu ra cụ thể:

• Chuẩn kiến thức (A1–A3): Người học trình bày được nguyên lý các phép chiếu trong không gian (chiếu xuyên tâm, chiếu song song, chiếu vuông góc); hệ thống hóa khái niệm và tính chất hình học của điểm, đường thẳng, mặt phẳng; giải thích được điều kiện xác định sự giao nhau giữa các không gian con.
• Chuẩn kỹ năng (B1): Người học giải quyết được các bài toán định lượng về khoảng cách giữa hai điểm, khoảng cách từ một điểm đến đường thẳng và mặt phẳng; biểu diễn chính xác các thực thể không gian ba chiều lên mặt phẳng đồ thức hai chiều.
• Chuẩn năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, tính kiên trì, tỉ mỉ, độ chính xác kỹ thuật và năng lực tự học.

Giáo trình được cấu trúc thành 8 chương với tổng thời lượng 120 giờ (28 giờ lý thuyết, 87 giờ thực hành/thảo luận/bài tập, 5 giờ kiểm tra). Nội dung tiếp cận theo nguyên lý diễn dịch hình học: đi từ các yếu tố hình học nguyên thủy (điểm, đường thẳng, mặt phẳng) đến các bài toán tương giao, bài toán lượng, các phép biến đổi hình chiếu và biểu diễn bề mặt. Điểm đặc thù của tài liệu là định hướng ứng dụng kỹ thuật cơ sở, gắn kết chặt chẽ phương pháp chiếu hình với việc đọc và xây dựng bản vẽ kỹ thuật trong cơ khí dầu khí.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Cấu trúc nội dung 8 chương của giáo trình tuân thủ logic phát triển kiến thức hình học họa hình kinh điển:

• Chương 1: Mở đầu (4 giờ): Trình bày mục đích, yêu cầu của hình biểu diễn kỹ thuật (tính đơn giản, rõ ràng, chính xác và thỏa mãn tính phản chuyển hình học). Phân tích bản chất ba phép chiếu: phép chiếu xuyên tâm (xác định bởi tâm chiếu $S$ và mặt phẳng chiếu $P$), phép chiếu song song (xác định bởi hướng chiếu $s$ và mặt phẳng $P$, bảo tồn tính song song và tỷ số đơn của ba điểm thẳng hàng), và phép chiếu vuông góc (trường hợp hướng chiếu $s \perp P$, bảo tồn góc vuông khi có một cạnh song song mặt phẳng chiếu).
• Chương 2: Điểm (12 giờ): Xây dựng đồ thức của điểm trên hệ hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc ($P_1$ là mặt phẳng hình chiếu bằng, $P_2$ là mặt phẳng hình chiếu đứng) và mở rộng sang hệ ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc ($P_1, P_2, P_3$). Định nghĩa các thông số hình học: hình chiếu bằng $A_1$, hình chiếu đứng $A_2$, hình chiếu cạnh $A_3$, đường dóng, độ cao ($A_2A_x$) và độ xa ($A_1A_x$).
• Chương 3: Đường thẳng (20 giờ): Khảo sát đồ thức của đường thẳng và phân loại các đường thẳng đặc biệt: đường bằng ($// P_1$), đường mặt ($// P_2$), đường cạnh ($// P_3$), đường thẳng chiếu bằng ($\perp P_1$), đường thẳng chiếu đứng ($\perp P_2$), đường thẳng chiếu cạnh ($\perp P_3$). Thiết lập điều kiện liên thuộc giữa điểm và đường thẳng, khái niệm vết bằng, vết đứng và điều kiện hình chiếu của hai đường thẳng cắt nhau, song song nhau.
• Chương 4: Mặt phẳng (24 giờ): Các cách biểu diễn mặt phẳng bằng điểm và đường thẳng; xác định vết mặt phẳng ($m_\alpha, n_\alpha$); phân tích các vị trí mặt phẳng đặc biệt (mặt phẳng chiếu bằng, chiếu đứng, chiếu cạnh; mặt phẳng bằng, mặt, cạnh; mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng phân giác 1 và 2); xác định đường bằng $h$, đường mặt $f$, đường dốc nhất của mặt phẳng; điều kiện song song giữa hai mặt phẳng và giữa đường thẳng với mặt phẳng.
• Chương 5: Giao của các không gian con (20 giờ): Thuật toán xác định giao tuyến của hai mặt phẳng (trường hợp có mặt phẳng chiếu và trường hợp tổng quát sử dụng mặt phẳng phụ trợ $\varphi$), giao điểm của đường thẳng với mặt phẳng, và giao của ba mặt phẳng.
• Chương 6: Các bài toán về lượng (24 giờ): Ứng dụng phương pháp tam giác vuông để xác định độ dài thật của đoạn thẳng và góc nghiêng đối với mặt phẳng hình chiếu; thiết lập điều kiện đường thẳng vuông góc với mặt phẳng ($d_1 \perp h_1, d_2 \perp f_2$); giải thuật tìm khoảng cách từ điểm đến đường thẳng và từ điểm đến mặt phẳng.
• Chương 7: Các phép biến đổi hình chiếu cơ bản (8 giờ): Phương pháp thay đổi mặt phẳng hình chiếu (thay đổi $P_2$ thành $P'_2 \perp P_1$ hoặc thay đổi $P_1$ thành $P'_1 \perp P_2$) và các phép quay quanh trục (đường thẳng chiếu đứng, đường thẳng chiếu bằng, đường bằng, đường mặt) nhằm đưa đối tượng về vị trí đặc biệt.
• Chương 8: Biểu diễn đường và mặt (8 giờ): Nguyên lý biểu diễn các hình phẳng cổ điển, các khối đa diện và các mặt cong kỹ thuật trong không gian.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng lý thuyết không gian dựa trên hệ tiên đề phép chiếu song song và phép chiếu vuông góc của Monge. Hệ thống này bao gồm các nguyên lý bất biến hình học (tính thẳng hàng, tỷ số đơn, tính song song), nguyên lý chiếu góc vuông và tính phản chuyển của đồ thức (từ bản vẽ 2D khôi phục chính xác vị trí và hình dáng 3D của vật thể). Các công cụ phân tích cốt lõi được chuẩn hóa gồm hệ ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc ($P_1, P_2, P_3$), phương pháp mặt phẳng phụ trợ và phương pháp tam giác giải bài toán lượng.

Kỹ năng phát triển

Thông qua nội dung giảng dạy, người học được rèn luyện ba nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác chính xác các dụng cụ vẽ kỹ thuật (thước vẽ, compa, bút chì); dựng đồ thức của điểm, đường thẳng, mặt phẳng; xác định giao tuyến, giao điểm và độ dài thực tế của cấu kiện.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Khả năng tư duy trực quan không gian, phân tích quan hệ liên thuộc, quan hệ vị trí tương đối (song song, cắt nhau, chéo nhau, vuông góc) giữa các thực thể hình học thông qua các hình chiếu suy biến.
• Năng lực ứng dụng (Practical competencies): Giải quyết các bài toán định lượng cơ bản trong cơ khí chế tạo như đo khoảng cách, xác định độ dốc, biến đổi vị trí hình chiếu phục vụ lập và đọc bản vẽ gia công thiết bị dầu khí.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình dạy học tích cực với sự phân bổ thời lượng rõ rệt: 28 giờ lý thuyết (23,3%) và 87 giờ thực hành, bài tập, thảo luận (72,5%), cùng 5 giờ kiểm tra đánh giá.

• Phương pháp sư phạm đối với người dạy: Giảng viên thực hiện phương pháp diễn giảng ngắn gọn, nêu vấn đề, làm mẫu các thao tác dựng hình trên bảng tiêu chuẩn hoặc máy chiếu (projector), hướng dẫn trực tiếp tại bàn vẽ, theo dõi và rút kinh nghiệm cho từng học viên.
• Tổ chức thực hành và thảo luận: Phân chia lớp học thành các nhóm nhỏ (mỗi nhóm 2 người học) kết hợp làm việc cá nhân. Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ tìm hiểu nội dung bài học; các thành viên luân phiên thực hiện bản vẽ đồ thức, theo dõi, ghi chép và kiểm tra chéo kết quả dựng hình.
• Cơ sở vật chất và dụng cụ học tập: Phòng học lý thuyết tiêu chuẩn được trang bị máy tính, máy chiếu, bảng, phấn; người học được trang bị đầy đủ bàn vẽ mặt phẳng rộng, bộ thước vẽ kỹ thuật, bộ compa, bút chì chuyên dụng và bìa kẹp bản vẽ.
• Hệ thống kiểm tra và đánh giá: Tuân thủ quy chế đào tạo tín chỉ theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH với thang điểm 10 quy đổi sang thang điểm 4:
  • Điểm quá trình (Trọng số 40%): Bao gồm 01 cột điểm kiểm tra thường xuyên (sau 35 giờ học, hình thức tự luận/trắc nghiệm đánh giá chuẩn đầu ra A1, A2, A3, B1, C1, C2) và 01 cột điểm kiểm tra định kỳ (sau 115 giờ học, đánh giá chuẩn đầu ra A4, B1, C3).
  • Điểm thi kết thúc môn học (Trọng số 60%): Thực hiện sau 120 giờ đào tạo bằng hình thức tự luận hoặc trắc nghiệm tổng hợp nhằm đánh giá toàn diện các chuẩn đầu ra A1–A5, B1, C1–C3.
• Quy định chuyên cần và tự học: Người học phải nghiên cứu kỹ giáo trình trước khi đến lớp; bắt buộc tham dự tối thiểu 70% thời lượng lý thuyết (vắng quá 31% số tiết lý thuyết phải học lại môn học) và tham dự 100% thời lượng thực hành (vắng quá 1% số tiết thực hành không đủ điều kiện dự thi và phải học lại môn học).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính pháp lý và đồng bộ chương trình: Giáo trình được biên soạn bởi nhóm tác giả Trần Thanh Ngọc (Chủ biên), Trần Nam An, An Đình Quân và được ban hành chính thức theo Quyết định số 194/QĐ-CĐDK năm 2020 của Trường Cao đẳng Dầu khí. Tài liệu được chuẩn hóa theo quy định đào tạo theo học chế tín chỉ của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.
• Tập trung vào tính ứng dụng kỹ thuật thực tế: Khác với các tài liệu thuần lý thuyết toán học không gian trừu tượng, giáo trình lược bỏ các chứng minh hình học phức tạp không cần thiết cho trình độ trung cấp nghề, tập trung trực tiếp vào quy trình giải bài toán đồ thức thông qua các bước thuật toán rõ ràng (như thuật toán 3 bước tìm giao tuyến bằng mặt phẳng phụ trợ, thuật toán dựng tam giác vuông tìm độ dài thật).
• Liên kết chặt chẽ với khối ngành cơ khí dầu khí: Nội dung giáo trình được thiết kế tích hợp làm nền tảng trực tiếp cho các mô-đun thực hành tay nghề chuyên sâu của chương trình đào tạo 58 tín chỉ (1350 giờ), bao gồm: Gia công cắt gọt kim loại 1 (CK19MĐ01), Sửa chữa bảo dưỡng van công nghiệp 1 (CK19MĐ03), Sửa chữa bảo dưỡng bơm 1 (CK19MĐ05), Sửa chữa bảo dưỡng máy nén khí (CK19MĐ07), Sửa chữa bảo dưỡng động cơ đốt trong (CK19MĐ08) và Hàn cơ bản (HCB19MĐ01).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học sinh, sinh viên: Tài liệu học tập bắt buộc đối với học sinh, sinh viên trình độ trung cấp hệ đào tạo 1,5 năm thuộc các nghề: Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, Cắt gọt kim loại và Hàn tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tương đương.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức văn hóa trung học phổ thông hoặc các môn học chung đại cương (đặc biệt là kiến thức hình học không gian sơ cấp, Tin học văn phòng MHCB19MH09) để có khả năng tiếp thu các khái niệm tọa độ và phép chiếu.
• Giảng viên chuyên ngành: Giảng viên sử dụng giáo trình làm khung tham chiếu chuẩn để thiết kế giáo án lý thuyết (28 giờ), phân bổ bài tập thực hành (87 giờ), xây dựng phiếu học tập và ngân hàng câu hỏi kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kỳ và thi kết thúc môn học.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Tài liệu phục vụ cho công nhân kỹ thuật, thợ cơ khí và kỹ thuật viên bảo dưỡng tại các nhà máy lọc - hóa dầu, xí nghiệp cơ khí tự học nhằm củng cố nguyên lý đọc bản vẽ hình chiếu kỹ thuật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho người học trình độ trung cấp (hệ 1,5 năm) thuộc các ngành kỹ thuật cơ khí, sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, cắt gọt kim loại và công nghệ hàn.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học môn học này?
Người học cần nắm vững kiến thức toán hình học sơ cấp (đặc biệt là hình học không gian về điểm, đường thẳng, mặt phẳng và quan hệ vuông góc/song song) cùng kỹ năng vẽ hình học cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu toán học thuần túy là gì?
Giáo trình tập trung vào việc mô hình hóa hình học bằng đồ thức phẳng có tính phản chuyển phục vụ kỹ thuật chế tạo. Thời lượng thực hành dựng hình chiếm tỷ trọng cao (72,5%), định hướng trực tiếp cho việc học vẽ kỹ thuật cơ khí và gia công thiết bị.

4. Làm sao để tự học và hoàn thành môn học hiệu quả?
Người học cần đọc trước nội dung từng chương, rèn luyện kỹ năng sử dụng compa, thước vẽ kỹ thuật, hoàn thành 100% các buổi thực hành trên lớp và thảo luận bài tập theo nhóm 2 người để kiểm tra độ chính xác của đồ thức.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo?
Cuối mỗi chương đều có phần tóm tắt lý thuyết cốt lõi cùng câu hỏi, tình huống thảo luận. Ngoài ra, giáo trình tham khảo và đối chiếu trực tiếp với hai tài liệu học thuật chuẩn mực: Hình học họa hình (Dương Thọ, NXB Đại học Đà Nẵng, 2004) và bộ sách Vẽ Kỹ Thuật Cơ Khí tập 1, 2 (Trần Hữu Quế, Đặng Văn Cứ, Nguyễn Văn Tuấn, NXB Giáo dục, 1998).

---

Kết luận

Giáo trình Hình học họa hình (CK19MH10) của Trường Cao đẳng Dầu khí xác lập hệ thống kiến thức cơ sở vững chắc về phương pháp biểu diễn không gian ba chiều lên mặt phẳng bản vẽ kỹ thuật. Với dung lượng 120 giờ và cấu trúc 8 chương logic, tài liệu cung cấp đầy đủ các nguyên lý về điểm, đường thẳng, mặt phẳng, giao không gian con, bài toán lượng và biến đổi hình chiếu. Lộ trình học tập khuyến nghị cho người học là hoàn thành môn học này trước khi bước vào học phần Vẽ kỹ thuật cơ khí (CK19MH01) và các mô-đun kỹ thuật chuyên ngành sửa chữa thiết bị dầu khí. Người học có thể mở rộng nghiên cứu thông qua các tài liệu tham khảo chính thức của tác giả Dương Thọ (2004) và nhóm tác giả Trần Hữu Quế (1998) được nêu trong giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Trang 15 CHƯƠNG 2: ĐIỂM ❖ GIỚI THIỆU CHƯƠNG 2 Chương 2 giới thiệu về điểm, đồ thức của điểm, các mặt phẳng hình chiếu, biểu diện độ cao độ xa ❖ MỤC TIÊU CHƯƠNG 2 Sau khi học xong chương này, người học có khả năng: ➢ Về kiến thức: - Trình bày được đồ thức của điểm và trình bày được hệ 3 mặt phẳng hình chiếu ➢ Về kỹ năng: - Nắm được đồ thức của điểm và hệ 3 mặt phẳng hình chiếu ➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác, trung thực của sinh viên. - Có ý thức tự giác, có tính kỷ luật cao, có tinh thần tập thể, có tránh nhiệm với - công việc. ❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 2 - Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, làm mẫu, hướng dẫn thường xuyên, theo dõi, rút kinh nghiệm cho người học); yêu cầu người học thực hiện theo giáo viên hướng dẫn (cá nhân hoặc nhóm). - Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (chương 2) trước buổi học; theo dõi giáo viên làm mẫu, làm theo, rút kinh nghiệm đề thực tập lần sau đạt được kỹ năng tay nghề theo yêu cầu kỹ thuật chương 2 đúng thời gian quy định.

❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 2 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: phòng LT tiêu chuẩn - Trang thiết bị máy móc: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn. - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, - Các điều kiện khác: Ánh sáng, thông thoáng ❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 2 - Nội dung: ✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức ✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. Chương 2: Điểm Trang 16 ✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học.

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập. - Phương pháp: ✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: 01 ✓ Kiểm tra định kỳ: 01 ❖ NỘI DUNG CHƯƠNG 2 2. ĐỒ THỨC CỦA ĐIỂM Hệ thống các mặt phẳng hình chiếu: Trong không gian, chọn hai mặt phẳng vuông góc nhau. P1 nằm ngang và P2 thẳng đứng như hình vẽ.1) P1 : gọi là mặt phẳng hình chiếu bằng.

P2 : gọi là mặt phẳng hình chiếu đứng. Hai mặt phẳng P1, P2 chia không gian ra làm bốn phần tư theo thứ tự như hình vẽ.1 Biểu diễn điểm, độ cao, độ xa: Chiếu vuông góc điểm A lần lượt lên P1 và P2 rôi gập P1 đến trùng với P2 theo chiều như hình vẽ. Sau đo đặt P2 trùng với mặt phẳng bản vẽ ta sẽ có một hệ các hình chiếu của điểm A , thường được gọi là đồ thức của A (H2.2) Chương 2: Điểm Trang 17 Ta có một số định nghĩa như sau: − A1: Hình chiếu bằng của điểm A. − A2: Hình chiếu đứng của điểm A.

− Đường nối hai điểm A1,A2 : Đường dóng − A1Ax : Độ xa, được qui ưóc là dương khi A1 nằm phía dưới trục x. − A2Ax : Độ cao, được quy ước là dương khi A2 nằm phía trên trục x. HỆ BA MẶT PHẲNG HÌNH CHIẾU Sử dụng thêm một mặt phẳng hình chiếu thứ ba, kỳ hiệu là P3 vuông góc với cả hai mặt phẳng hình chiếu P1 và P2 nói trên, ta có hệ ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc.4) Chiếu vuông góc một điểm A lần lượt lên P1,P2,P3, rôi gập P1,P3 theo chiếu như hình vẽ đển trùng với P2 ,ta có đồ thức tương ứng của nó.