Giáo trình Giáo dục: giáo dục thể chất võ thuật

Giáo trình giáo dục về giáo dục thể chất võ thuật, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Chuyên ngành: Physical Education and Martial Arts
• Đề tài: Theory of Physical Education Methods and the Role of Sports and Physical Training in Schools
• Loại tài liệu: Textbook
• Trường học: University

Tóm tắt

I. Khái niệm và Bản chất của Giáo dục Thể chất Võ thuật

Giáo dục thể chất võ thuật là một loại hình giáo dục có tổ chức, có mục đích và có kế hoạch nhằm truyền thụ tri thức, kỹ năng, kỹ xảo vận động từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đây là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm và vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động phù hợp với học sinh và sinh viên theo các nguyên tắc sư phạm. Giáo dục thể chất nhằm trang bị kỹ năng vận động và tri thức chuyên môn về thể dục thể thao để phát triển tố chất thể lực và tăng cường sức khỏe. Bản chất của giáo dục thể chất võ thuật gắn liền với việc dạy học động tác, giáo dục các tố chất vận động của con người. Trong hệ thống giáo dục, giáo dục thể chất được liên kết chặt chẽ với trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động, tạo nên một nền tảng toàn diện cho phát triển nhân cách của học sinh.

1.1. Dạy học Động tác Nội dung Cơ bản

Dạy học động tác là nội dung cơ bản của giáo dươc thể chất, quá trình trang bị những kỹ năng, kỹ xảo vận động cần thiết cho cuộc sống và tri thức chuyên môn. Quá trình này bao gồm các động tác đơn giản đến phức tạp, từ chuyển động cơ bản đến những kỹ thuật nâng cao trong võ thuật. Dạy học động tác và phát triển tố chất thể lực có liên quan chặt chẽ, làm tiền đề cho nhau nhưng không bao giờ đồng nhất.

1.2. Giáo dục các Tố chất Vận động

Thành phần thứ hai của giáo dục thể chất là tác động hợp lý đến sự phát triển tố chất vận động, đảm bảo phát triển các năng lực vận động như sức nhanh, sức mạnh, sức bền. Giáo dục các tố chất vận động không chỉ nâng cao khả năng vận động mà còn góp phần phát triển toàn diện nhân cách học sinh, tạo thói quen tập luyện lành mạnh.

II. Vai trò của Giáo dục Thể chất Võ thuật trong Trường học

Giáo dục thể chất võ thuật trong trường học đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển nền thể thao nước nhà. Công tác thể dục thể thao được xác định là bộ phận quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, ý chí và giáo dục nhân cách cho học sinh. Giáo dục thể chất trong trường học còn là môi trường giàu tiềm năng để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao. Với vai trò như vậy, công tác giáo dục thể chất luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và trách nhiệm của toàn xã hội. Ngành Giáo dục và ngành Thể dục thể thao đã phối hợp chặt chẽ để chỉ đạo và quản lý toàn diện, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ.

2.1. Nâng cao Sức khỏe và Phát triển Thể lực

Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên mang lại sức khỏe và tăng cường thể lực. Cơ thể con người chịu ảnh hưởng của vận động, các hệ cơ quan được cải tạo để thích nghi với hoạt động, tăng chuyển hóa chất và thúc đẩy phát triển mạnh mẽ. Đối với thanh thiếu niên, hoạt động thể dục thể thao không chỉ phát triển thể lực mà còn tạo sân chơi lành mạnh và bổ ích.

2.2. Giáo dục Đạo đức và Hình thành Nhân cách

Giáo dục thể chất được thực hiện nhằm trang bị kỹ năng vận động cơ bản, góp phần quan trọng vào giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh và hình thành nhân cách học sinh. Hoạt động này giúp hạn chế các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn trong nhà trường và xã hội, tạo ra thế hệ trẻ có ý thức trách nhiệm cao.

III. Ảnh hưởng của Tập luyện đến Hệ Vận động

Hệ vận động của con người bao gồm bộ xương gồm 200 chiếc được nối với nhau bằng khớp xương và khoảng 600 bắp thịt. Xương có cấu trúc đặc biệt, rất chắn và nhẹ - xương đùi có thể chịu lực nén khoảng 1500kg. Tập luyện thể dục thể thao làm cho hệ cơ phát triển mạnh mẽ. Bình thường hệ cơ chiếm khoảng 35-40% trọng lượng cơ thể, nhưng những người rèn luyện tốt có hệ cơ phát triển mạnh, chiếm khoảng 50% trọng lượng. Hệ cơ phát triển càng tốt, cơ thể càng khỏe, sức co cơ càng mạnh. Lực co cơ phụ thuộc vào trạng thái tập trung hưng phấn của hệ thần kinh, lứa tuổi và giới tính. Sức mạnh cơ đạt đỉnh vào khoảng 20 tuổi.

3.1. Phát triển Cơ bắp và Sức mạnh Cơ

Nhờ hệ vận động, hệ cơ phát triển tốt cả về khối lượng, chất lượng và sức mạnh co cơ tăng lên. Cơ bắp phát triển không chỉ làm tăng kích thước mà còn nâng cao khả năng co cách, tạo nên sức mạnh vận động. Giáo dục thể chất võ thuật giúp kích thích sự phát triển cơ bắp một cách khoa học và hiệu quả.

3.2. Tăng cường Độ cứng của Xương

Xương phát triển nhờ vận động thường xuyên. Khi tập luyện, xương chịu tác động của lực vận động, từ đó mấu xương được kích thích phát triển, tăng cường mật độ xương và độ cứng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với thanh thiếu niên trong giai đoạn phát triển.

IV. Đa dạng Nội dung và Hình thức Giáo dục Thể chất Võ thuật

Công tác giáo dục thể chất trong các trường học được thực hiện ngày càng đa dạng, phong phú với những nội dung và hình thức phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường, từng địa phương. Giáo dục thể chất võ thuật không chỉ giới hạn ở những kỹ năng cơ bản mà còn bao gồm các võ thuật truyền thống và hiện đại. Việc thực hiện giáo dục thể chất theo hướng trang bị kiến thức về kỹ năng vận động cơ bản, giáo dục tố chất thể lực góp phần quan trọng vào giáo dục đạo đức và lối sống lành mạnh. Hoạt động thể dục thể thao rất quan trọng và bổ ích, không thể thiếu được trong cuộc sống, mang lại sức khỏe giúp chúng ta làm việc hiệu quả hơn.

4.1. Nội dung Đa dạng của Giáo dục Thể chất

Giáo dục thể chất võ thuật bao gồm nội dung đa dạng từ các động tác cơ bản đến các kỹ thuật nâng cao, từ những bài tập cá nhân đến hoạt động tập thể. Mỗi trường có thể lựa chọn nội dung phù hợp với điều kiện, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên của mình.

4.2. Hình thức Giáo dục Phù hợp Địa phương

Các trường học được khuyến khích phát triển giáo dục thể chất theo hình thức phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, tài nguyên sẵn có và nhu cầu của học sinh. Từ các giải đấu thể thao, câu lạc bộ võ thuật đến các hoạt động ngoại khóa, tất cả đều góp phần vào mục tiêu giáo dục toàn diện.

Nội dung chính

Phân Tích Nội Dung Giáo Trình: Giáo Dục Thể Chất Võ Thuật

Tổng quan về giáo trình

• Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo: Học phần Giáo dục thể chất Võ thuật thuộc khối kiến thức giáo dục thể chất bắt buộc trong chương trình đào tạo bậc đại học và cao đẳng. Học phần giữ vai trò trang bị kiến thức sinh lý vận động, phương pháp rèn luyện thân thể và các kỹ năng vận động thực hành mang tính tự vệ, đáp ứng mục tiêu phát triển thể chất toàn diện trong nhà trường.
• Mục tiêu học tập (Learning outcomes): Người học nắm vững hệ thống lý luận về giáo dục thể chất (GDTC) và thể dục thể thao (TDTT); hiểu rõ các phản ứng sinh học của các hệ cơ quan (vận động, tuần hoàn, hô hấp, thần kinh) dưới tác động của vận động; nắm vững nguyên tắc vệ sinh, dinh dưỡng thể thao và quy trình sơ cứu chấn thương; thực hiện chuẩn xác các kỹ thuật căn bản (tấn pháp, đòn tay, đòn chân, đòn chỏ, đòn gối) và vận dụng thuần thục các bài tập đối luyện tự vệ trong các tình huống thực tế.
• Cấu trúc và cách tiếp cận: Giáo trình được tổ chức theo tiến trình sư phạm 3 phần: Cơ sở lý luận y sinh học - Kỹ thuật động tác đơn lẻ - Ứng dụng kỹ thuật đối kháng tự vệ. Cấu trúc đi từ bản chất lý thuyết, cơ chế thích nghi sinh học đến việc thực hành cơ sinh học và ứng dụng phản xạ vận động.
• Điểm đặc sắc của giáo trình: Tài liệu kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở y sinh học thể dục thể thao (các chỉ số tim mạch, hô hấp, dung tích sống, cơ chế thích nghi) với kỹ thuật võ thuật ứng dụng thực tiễn. Nội dung phân định rõ ràng giữa các khái niệm võ thuật, võ nghệ, võ đạo và võ học, đồng thời tổng hợp các nét đặc trưng của võ thuật cổ truyền Việt Nam trong tương quan với các môn võ quốc tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             GIÁO TRÌNH GDTC VÕ THUẬT
CHƯƠNG I: LÝ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP    CHƯƠNG II: KỸ THUẬT CĂN BẢN       CHƯƠNG III: KỸ THUẬT ĐỐI LUYỆN
 • Bản chất & cấu trúc GDTC         • Nghi thức, tư thế nghiêm, chào   • Tự vệ trước: Nắm tóc, bóp cổ,
 • Cơ sở sinh lý vận động           • Tấn pháp: Tấn ngắn, tấn dài,        nắm áo, khóa ngạt, nắm tay
 • Vệ sinh, dinh dưỡng & RICE         Trung bình tấn                   • Tự vệ sau: Nắm tóc, bóp cổ,
 • Nguyên tắc lập kế hoạch tập      • Kỹ thuật đấm, chỏ, gối, đá          ôm sau, khóa ngạt sau
 • Phân tích khái niệm võ học       • Kỹ thuật đỡ, chặt cạnh tay      • Tự vệ khi bị đè bóp cổ

Các chương/chủ đề chính

• Chương I: Lý luận về phương pháp giáo dục thể chất:

  • Khái niệm và bản chất GDTC: Bản chất quá trình sư phạm gồm 2 thành phần độc lập tương đối: Dạy học động tác (trang bị kỹ năng, tri thức chuyên môn) và Giáo dục các tố chất thể lực (sức nhanh, sức mạnh, sức bền). Mối quan hệ liên kết với trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động.
  • Cơ sở y sinh học của vận động: Phân tích tác động lên hệ vận động (bộ xương 200 chiếc; khả năng chịu nén của xương đùi 1500kg, xương chày 1600–1700kg; gần 600 bắp cơ chiếm 35–40% trọng lượng cơ thể người bình thường và 50% ở vận động viên; lực cơ đạt cực đại ở tuổi 20); hệ tuần hoàn (tim 250–350g, lưu lượng 5.184 lít máu/ngày đêm, thể tích tâm thu tăng từ 60ml lên 180ml khi vận động, huyết áp chuẩn 100–135/60–90 mmHg); hệ hô hấp (diện tích phế nang gấp 50 lần diện tích cơ thể, thể tích khí lưu thông 11.000 lít/ngày đêm, dung tích sống đạt ~3,5 lít ở nam, phương pháp Buteyko kiểm tra nín thở); hệ thần kinh và cơ chế điều nhiệt (cân bằng sinh nhiệt và thải nhiệt khi nhiệt độ > 30°C).
  • Nguyên tắc vệ sinh và dinh dưỡng: Chế độ ngủ nghỉ (8–10 giờ/ngày); quy tắc dinh dưỡng trước tập (ăn trước 2–3 giờ, giàu hydrat carbon, uống 400–600ml nước pha 4–8% đường + muối) và sau tập (trong 45–60 phút "giờ vàng", bù đắp glycogen, bổ sung protein chiếm 10%, acid béo omega-3, omega-6).
  • Nguyên tắc huấn luyện và xác định lượng vận động: Đánh giá cường độ theo tần số tim tối đa ($\text{HR}_{\max} = 220 - \text{tuổi}$), phương pháp tính mật độ tăng nhịp tim, thang đo cảm giác chủ quan (Borg/RPE) và phân bổ tần suất tập luyện (3–5 lần/tuần).
  • Chấn thương thể thao và quy trình RICE: Phân tích nguyên nhân chấn thương (sai phương pháp giảng dạy chiếm 30–60%, cơ sở vật chất chiếm 25%, hành vi chiếm 5–15%, vi phạm y học 2–10%); phân loại tổn thương cơ - khớp - xương; phác đồ RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation) và cảnh báo không dùng nhiệt/dầu nóng trong giai đoạn cấp.
  • Lý luận võ học: Phân biệt võ, võ thuật, võ nghệ, võ đạo, võ học; hệ thống hóa 12 môn võ phổ biến (Vovinam, Cổ truyền, Taekwondo, Karatedo, Judo, Boxing, Muay Thái, Kick-Boxing, Wushu, Thái Cực Quyền, Vịnh Xuân Quyền, Aikido); 5 đặc trưng võ thuật Việt Nam (lời thiệu thơ phú, bộ pháp bát quái, bộ tay ngũ hành, phân thế cận chiến, đòn thế cộng lực).

• Chương II: Kỹ thuật cơ bản:

  • Nghi thức và tư thế: Tư thế nghiêm, tư thế nghỉ, nghi thức chào (cúi mình chạm gối giữ 2 giây), tư thế ngồi xuống và đứng dậy theo khẩu lệnh.
  • Tấn pháp và nắm đấm: Cấu trúc thủ tấn ngắn, thủ tấn dài (trọng tâm 70–80% chân trước, 20–30% chân sau), trung bình tấn; kỹ thuật cuộn 4 ngón theo 3 đốt và khóa ngón cái.
  • Kỹ thuật đòn công và thủ: Các đòn đấm (đấm thẳng xoay úp, đấm vòng góc 90°, đấm thốc); đòn gối (đánh gối mở trụ 45°); đòn chỏ (chỏ ngược, chỏ từ trên xuống, chỏ sau); các lối đỡ cạnh tay (đỡ ngang, đỡ thấp, đỡ cao); các lối chặt cạnh tay (chém úp, chặt ngửa); các lối đá (đá tống trước dùng ức bàn chân, đá vòng cầu dùng lưng bàn chân, đá tống ngang dùng cạnh bàn chân).

• Chương III: Kỹ thuật đối luyện:

  • 10 tình huống tự vệ ứng dụng: Xử lý thoát hiểm và phản công khi bị nắm tóc trước, bóp cổ trước, nắm cổ áo, khóa ngạt cổ trước, nắm hai tay phía trước, bị đè bóp cổ, nắm tóc phía sau, bóp cổ phía sau, ôm sau hai tay, khóa ngạt cổ phía sau. Kỹ thuật kết hợp bẻ khớp, đánh vào yếu huyệt (hạ bộ, chấn thủy, cổ gáy, cằm, mũi) kết hợp giải tỏa lực khóa.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ sở lý luận sư phạm: Nguyên tắc giáo dục thể chất có mục đích, có kế hoạch; quy luật chuyển hóa giữa dạy học động tác và rèn luyện tố chất vận động.
• Cơ sở khoa học sinh lý và cơ sinh học: Quy luật thích ứng sinh học đối với lượng vận động và cường độ vận động; cơ chế hình thành động lực định hình của hệ thống nơron thần kinh vỏ não trong việc lưu giữ kỹ năng vận động.
• Nguyên lý võ học: Triết lý tự vệ chính đáng, quy luật "lưỡng túc bát quái vi căn", "song thủ ngũ hành vi bản", và nguyên tắc mượn lực triệt lực (cộng lực) trong đối kháng cận chiến.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Thực hiện chính xác các bộ tấn căn bản, phối hợp nhịp nhàng giữa chuyển động thân người, xoay hông và phát lực ở đòn đấm, đá, chỏ, gối, chặt, đỡ.
• Kỹ năng tự vệ và phản xạ tình huống: Nhận diện và thoát khỏi các tư thế khống chế nguy hiểm (khóa ngạt, bóp cổ, túm tóc, ghì đè), thực hiện phản xạ đánh chặn và vô hiệu hóa đối phương.
• Kỹ năng tự giám sát và xử lý y tế ban đầu: Tính toán nhịp tim mục tiêu, lập kế hoạch vận động cá nhân hóa, tự đánh giá trạng thái mệt mỏi qua phương pháp nín thở Buteyko và sơ cứu chấn thương phần mềm bằng giao thức RICE.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng dạy kết hợp giữa phân tích thị phạm lý thuyết giải phẫu/cơ sinh học với việc làm mẫu động tác từ chậm đến nhanh. Giảng viên phân rã kỹ thuật phức tạp thành các cử động đơn lẻ trước khi ghép nối thành chuỗi đòn hoàn chỉnh.
• Quy trình thị phạm và sửa sai: Thực hiện qua 4 bước: Thị phạm toàn bộ động tác ở tốc độ thực; Thị phạm chậm kết hợp phân tích yếu lĩnh; Hướng dẫn người học tập đồng loạt không dụng cụ; Chia cặp chỉnh sửa lỗi sai về trục cơ thể, góc đặt chân và hướng phát lực.
• Thực hành bài tập và phân thế đối luyện: Sử dụng phương pháp chia nhóm tập luyện (cá nhân, phân thế đối luyện từng động tác, bài tập phản xạ tình huống giả định). Áp dụng các bài tập lặp lại nhằm hình thành phản xạ điều kiện và động lực định hình trên vỏ não.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods):
  • Đánh giá lý thuyết: Trắc nghiệm/tự luận về nguyên lý sinh lý vận động, tính toán tần số tim, dinh dưỡng và quy trình sơ cứu RICE.
  • Đánh giá thực hành kỹ thuật đơn lẻ: Kiểm tra độ chuẩn xác của tấn pháp, góc phát lực của đòn đấm, đá, chỏ, gối, đỡ, chặt.
  • Đánh giá kỹ năng đối luyện tự vệ: Thực hiện chuẩn xác kỹ thuật hóa giải và phản đòn trong 10 bài tập tình huống thực chiến.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học tự theo dõi thể lực bằng nhật ký đo tần số mạch yên tĩnh và sau vận động; rèn luyện thói quen thở sâu bằng mũi; luyện tập các thế tấn và bộ pháp tại nhà ít nhất 3 buổi/tuần, mỗi buổi trên 20 phút.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp cơ sở dữ liệu định lượng y sinh học: Giáo trình không dừng lại ở mô tả động tác thuần túy mà cung cấp các thông số định lượng chính xác: khả năng chịu nén của xương chày (1600–1700kg), lưu lượng máu qua tim khi nghỉ (4 lít) và khi vận động (20 lít), thang đo thời gian nín thở Buteyko (<20s đến >60s), tỷ lệ phần trăm khối lượng cơ bắp (35–50%).
• Quy chuẩn hóa dinh dưỡng và phục hồi: Tích hợp các mốc thời gian hấp thụ dinh dưỡng khoa học (cửa sổ dinh dưỡng 45–60 phút sau tập, tỷ lệ bổ sung chất béo omega-3/omega-6 thúc đẩy prostaglandin, phân bổ calo chi tiết từ 1 đến 3 giờ sau vận động).
• Cập nhật quy chuẩn sơ cứu chấn thương hiện đại: Áp dụng phác đồ chuẩn hóa RICE, loại bỏ các quan niệm sai lầm về việc xoa bóp dầu nóng hoặc chườm nóng đối với chấn thương phần mềm cấp tính.
• Ứng dụng thực tiễn cao: 10 bài tập đối luyện tự vệ được xây dựng dựa trên các nguy cơ mất an toàn phổ biến trong đời sống xã hội (nắm tóc, bóp cổ, khóa ngạt, ôm siết từ phía sau), phù hợp cho cả nam và nữ sinh viên.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học và cao đẳng: Tài liệu học tập chính thức cho học phần Giáo dục thể chất (học phần võ thuật/tự vệ), áp dụng cho sinh viên các khối ngành từ năm thứ nhất đến năm thứ ba.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Sinh viên cần hoàn thành kiểm tra y tế đầu khóa, đảm bảo không mắc các bệnh lý tim mạch, cơ xương khớp nghiêm trọng hoặc bệnh lý cấp tính chống chỉ định vận động mạnh.
• Giảng viên và huấn luyện viên: Dùng làm khung giáo trình chuẩn để biên soạn đề cương chi tiết, giáo án giảng dạy lý thuyết, kế hoạch huấn luyện thực hành và xây dựng thang bảng điểm kiểm tra kết thúc học phần.
• Tự học và tài liệu tham khảo: Dành cho người tập luyện thể thao nói chung muốn tra cứu phương pháp kiểm soát khối lượng - cường độ tập luyện, nguyên tắc dinh dưỡng thể thao và các kỹ thuật tự vệ căn bản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng trong học phần Giáo dục thể chất, đồng thời là tài liệu tham khảo chuẩn cho giảng viên TDTT và người tập luyện phong trào muốn nắm vững cơ sở khoa học của vận động và kỹ năng tự vệ.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học không bắt buộc phải có nền tảng võ thuật từ trước. Giáo trình xây dựng nội dung từ các chuyển động cơ bản, nghi thức, thế đứng đến các kỹ thuật đòn thế đơn lẻ và bài tập đối kháng có hướng dẫn chi tiết từng bước.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu võ thuật thông thường là gì?

Tài liệu liên kết chặt chẽ giữa kỹ thuật võ thuật với cơ sở giải phẫu, sinh lý học thể dục thể thao (tim mạch, hô hấp, cơ xương khớp), cung cấp các công thức tính toán lượng vận động, định mức dinh dưỡng phục hồi và quy chuẩn y học về xử lý chấn thương theo phương pháp RICE.

4. Làm sao để tự học các kỹ thuật tự vệ hiệu quả và an toàn?

Người học cần tuân thủ nguyên tắc tăng tiến tuần tự: khởi động kỹ, tập thuần thục các thế tấn và đòn đơn lẻ trước gương, sau đó phân thế đối luyện chậm với bạn tập. Tuyệt đối tuân thủ khoảng cách an toàn, không sử dụng lực triệt hạ khi thực hành bẻ khớp và đòn đánh hiểm.

5. Giáo trình có đề cập đến các tài liệu hay phương pháp bổ trợ nào?

Giáo trình viện dẫn phương pháp kiểm tra hô hấp Buteyko, công thức tính nhịp tim cực đại theo độ tuổi, thang đo cảm giác vận động chủ quan (Borg), và bảng nguyên tắc phân bổ tần số - thời gian vận động cho từng nhóm thể trạng.

---

Kết luận

• Giá trị cốt lõi của giáo trình: Hệ thống hóa toàn diện kiến thức lý luận giáo dục thể chất, sinh lý vận động, nguyên tắc huấn luyện thể thao khoa học gắn liền với kỹ thuật võ thuật cơ bản và kỹ năng tự vệ thực chiến.
• Lộ trình học tập đề xuất:
  1. Nắm vững lý luận GDTC, cơ chế y sinh và nguyên tắc an toàn/sơ cứu tại [Chương I].
  2. Rèn luyện kỹ thuật căn bản (nghi thức, tấn pháp, đòn tay, đòn chân, đòn chỏ, đòn gối) tại [Chương II].
  3. Thực hành thuần thục 10 tình huống đối luyện tự vệ và nâng cao phản xạ cận chiến tại [Chương III].
• Tài liệu và định hướng bổ sung: Người học nên kết hợp đối chiếu với các tài liệu về Giải phẫu sinh lý người, Sinh hóa thể dục thể thao, Y học thể dục thể thao và luật thi đấu của các môn võ thuật hiện hành (Vovinam, Karatedo, Taekwondo, Cổ truyền).

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THỂ CHẤT. 1) GDTC : Là một loại hình giáo dục nên nó là một quá trình giáo dục có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch để truyền thụ những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo vận động. từ thế hệ này cho thế hệ khác. Điều đó có nghĩa là GDTC cũng như các loại hình giáo dục khác là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm và vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạm phù hợp với học sinh, sinh viên, với nguyên tắc sư phạm.

GDTC là một hình thức giáo dục nhằm trang bị kỹ năng, kỹ xảo vận động và những tri thức chuyên môn về thể dục thể thao (TDTT) để phát triển tố chất thể lực, tăng cường sức khỏe. Như vậy GDTC có thể chia thành hai mặt tương đối độc lập: Dạy học động tác và giáo dục các tố chất thể lực. Dạy học động tác là nội dung cơ bản của giáo dưỡng thể chất, đó là quá trình trang bị những kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản, cần thiết cho cuộc sống và những tri thức chuyên môn. Bản chất của thành phần thứ hai trong GDTC là tác động hợp lý đến sự phát triển tố chất vận động đảm bảo phát triển các năng lực vận động (sức nhanh, sức mạnh, sức bền.

Như vậy GDTC là một loại hoạt động giáo dục có nội dung đặc trưng là dạy học động tác và giáo dục các tố chất vận động của con người, việc dạy học động tác và phát triển các tố chất thể lực có liên quan chặt chẽ, làm tiền đề cho nhau, thậm chí có thể “chuyển” lẫn nhau. Nhưng chúng không bao giờ đồng nhất, giữa chúng có quan hệ khác biệt trong các giai đoạn phát triển thể chất và GDTC khác nhau.Trong hệ thống giáo dục, nội dung đặc trưng của GDTC được gắn liền với trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động. 2) T ủa v ập luy a TDTT đố vớ ơ : Công tác TDTT trường học có vai trò vô cùng quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển nền thể thao nước nhà.TDTT trong trường học được xác định là bộ phận quan trọng trong việc nâng cao sức khoẻ và thể lực, bồi dưỡng phẩm chất, đạo đức, ý chí, giáo dục nhân cách cho học sinh, sinh viên góp phần yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.TDTT trường học còn là môi trường giàu tiềm năng để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao cho đất nước. Với vai trò và ý nghĩa như trên, công tác TDTT trong trường học luôn nhận được sự quan tâm của Đảng.

Nhà nước cũng như trách nhiệm của toàn xã hội. Đặc biệt, trong nhiều năm qua, ngành Giáo dục&Đào tạo và ngành TDTT đã có sự phối hợp chặt chẽ trong việc chỉ đạo, quản lý một cách toàn diện, góp phần thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ công tác TDTT nói chung và GDTC nói riêng. GDTC được thực hiện theo hướng trang bị những kiến thức về kỹ năng vận động cơ bản, giáo dục các tố chất thể lực, góp phần quan trọng vào việc giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh, hình thành nhân cách cho học sinh, hạn chế các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn trong nhà trường và xã hội. Công tác giáo dục thể chất trong các trường học được thực hiện ngày càng đa dạng, phong phú với những nội dung, hình thức phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường, từng địa phương.

trong trường học ở nước ta. Hoạt động TDTT rất quan trọng và bổ ích, không thể thiếu được trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Bởi tập luyện TDTT thường xuyên sẽ mang lại sức khỏe, yếu tố quan trọng giúp chúng ta làm việc có hiệu quả hơn. Đặc biệt, đối với thanh thiếu niên hoạt động TDTT không chỉ mhằm phát triển thể lực mà còn tạo ra sân chơi lành mạnh, bổ ích.

Cơ thể con gười là một khối thống nhất cho nên nó chịu sự ảnh hưởng của việc vận động, nhất là hoạt động TDTT, các hệ cơ quan trong cơ thể được cải tạo để thích nghi với sự vận động, tăng chuyển hóa chất trong cơ thể, thúc đẩy cơ thể phát triển mạnh mẽ. Trong phạm vi có hạn, đối với hoạt động hô hấp, tuần hoàn, coi đây là yếu tố chính để nâng cao hoạt động của cơ thể khi rèn luyện TDTT. a) Ảnh hưởng của TDTT đối với hệ vận động: Bộ xương người gồm 200 chiếc xương hợp thành một khối thống nhất và được nối với nhau bằng những khớp xương. Xương có cấu trúc đặc biệt, nhất là ở những xương dài (xương đùi, xương chày, xương cánh tay…) nên rất chắn và nhẹ (xương đùi của người khi để thẳng đứng có thể chịu được một lực nén khoảng 1500kg, xương chày có thể chịu được khoảng 1600-1700kg) Ngoài ra, cơ thể người còn có khoảng gần 600 bắp thịt (cơ), các cơ bám vào xương và bọc lấy khung xương.

Con người có những cử động khác nhau, từ những động tác đơn giản đến phức tạp. Khi các cơ co vào hay duỗi ra, xương sẽ chuyển động quanh các khớp. Bình thường hệ cơ chiếm khoảng 35-40% trọng lượng cơ thể. Nhưng một số nhà thể thao, nhờ rèn luyện tốt, hệ cơ phát triển mạnh, tỷ trọng cơ cao, chiếm khoảng 50% trọng lượng cơ thể.

Hệ cơ phát triển càng tốt, thì cơ thể càng khỏe, cơ có khối lượng càng lớn sức co của nó càng mạnh. Trong cơ thể, lực co cơ phụ thuộc vào trạng thái tập trung hưng phấn của hệ thần kinh, vào lứa tuổi, vào giới tính (tuổi trưởng thành lực cơ mạnh nhất là ở 20 tuổi). Nhờ có hệ vận động, hệ cơ mới phát triển được tốt cả về khối lượng, chất lượng và sức mạnh co cơ tăng lên. Xương cũng phát triển nhờ vận động: mấu xương chỗ cơ bám to thêm, xương dày và chắc thêm (như ở vận động viên đẩy tạ sau mỗi năm tập luyện xương cổ tay dày thêm 2mm).

Sự hoạt động của hệ cơ ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể, đến các hệ cơ khác như: Hệ tiêu hóa, tuần hoàn, bài tiết, điều hòa thân nhiệt. Ăn ngon miệng hơn, ngủ yên giấc hơn, các trạng thái tinh thần như cảm giác dễ chịu, vui vẻ, đầu óc sáng suốt sẽ có được khi vận động điều đặn. Nhưng tất nhiên lao động và tập luyện TDTT cũng phải phù hợp với đặc điểm sức khỏe của mình.Tập luyện TDTT quá sức sẽ có hại cho cơ thể. b) Hệ tuần hoàn: Quả tim nặng khoảng 250-350g, có cường độ hoạt động rất cao (ngày đêm co bóp không ngừng).

Ở người bình thường tim đập khoảng 60-80 lần/phút. Mỗi lần co bóp tim bơm vào các động mạch khoảng 60 ml máu. Trong một ngày đêm khoảng 5.184 lít máu được lưu chuyển (60ml x 60 lần x 60 phút x 24 giờ = 5. Khi cơ thể vận động mạnh, tim phải tăng cường co bóp để cung cấp máu nhiều hơn vì vậy tim phải đập nhanh hơn và tăng khối lượng máu dồn đi sau mỗi lần co bóp.

Khi tim co bóp, một khối máu được dồn vào hệ thống động mạch gây ra một sức nén này gọi là huyết áp (áp lực của máu). Có hai trị số huyết áp: Số tối đa (max), số tối thiểu (min). Ở người khỏe mạnh bình thường, huyết áp dao động như sau: Huyết áp tối đa: Từ 100- 135 mmHg. Huyết áp tối thiểu từ 60- 90 mmHg Hệ thống mạch máu như một mạng lưới dày đặc, động mạch dẫn từ tim đi khắp cơ thể.

Lớn nhất là động mạch chủ với đường kính khoảng 30mm, dày 1,5mm.Tĩnh mạch dẫn máu từ ngoại biên, phổi trở về tim và hệ thống mao mạch rất nhỏ tiếp nối giữa hệ thống động và tĩnh mạch. Ở đây sự trao đổi giữa máu và các tổ chức, khí O2, chất dinh dưỡng cần thiết, những chất độc hại được đưa ra ngoài. Khi cơ thể ở trạng thái tĩnh, chỉ có khoảng 10% mao mạch làm việc, số còn lại nghỉ ngơi để tiết kiệm năng lượng cho cơ thể. Khi cơ vận động, các mao mạch dự trữ bắt đầu hoạt động, mở rộng ra và cung cấp nhiều máu cho các cơ.

Ở những người lao động và thường xuyên tập luyện TDTT, tim tăng cường khối lượng máu cung cấp cho hệ cơ bắp bằng cách tăng sức mạnh co tim (khối lượng máu mỗi lần co bóp cơ thể tăng gấp 3 lần: Từ 60 – 180mm) nhưng số nhịp đập ít hơn. Khi phải hoàn thành một khối lượng vận động tương đối lớn, tim của người không tập luyện phải co bóp nhiều mới đủ máu để cung cấp O2 và cách chất dinh dưỡng. Làm việc như vậy tim chóng mệt, hiệu quả lao động sẽ bị giảm nhanh chóng, dẫn đến thiếu O2 gây ra đau thắt ngực, chóng mặt. Khi yên tĩnh bình thường tim đẩy được 4 lít, khi lao động có thể lên đến 20 lít.

Tim có sức làm việc to lớn và có thể phát huy khả năng tiềm tàng nếu cơ thể được rèn luyện thường xuyên, đúng đắn. Kết quả và sự vận động sẽ rèn luyện hệ thống mạch máu, tăng mức chịu đựng của chúng, hạ thấp huyết áp và phòng ngừa những bệnh tim mạch. c) Hệ hô hấp: Phế quản được hình dung như một cái cây phát ra thành những càng lớn, cành nhỏ rồi tới nhánh nhỏ nhất đường kính từ 0,5-0,25mm. Những phế quản nhỏ này đi tới những túi phổi nhỏ hình chùm nho với màng rất mỏng và mạng lưới mạch máu nhỏ bọc.

Những túi phổi đó gọi là phế nang – diện tích của nó nếu trải rộng sẽ gấp 50 lần diện tích cơ thể người. Bề mặt tiếp xúc lớn vậy làm cho sự trao đổi chất giữa không khí và máu tốt hơn. Người khỏe bình thường thở 14 – 18 lần/phút, mỗi lần hít vào 400 – 500 ml không khí. Một đêm khoảng 11.000 lít không khí qua phổi.

Qua đó, ta thấy tầm quan trọng của việc thở không khí trong sạch, không có bụi, khói thuốc lá…và thở đúng cách tốt như thế nào. Thở là hiện tượng nửa tự động, nửa tự chủ (do ý muốn của ta). Vì vậy, khi ta ngủ tuy ý thức không còn nhưng ta vẫn thở đều. Thở có điều chỉnh nhanh chậm, mức độ nông sâu hoặc nhịn thở một thời gian.

Tập thở đúng sẽ có lợi cho sức khỏe, cần thở chậm và sâu. Nếu hít vào qua mũi (lưu không khí nhiều hơn, sạch hơn và được sưởi ấm). Mỗi lần hít vào khoảng 0,5 lít không khí phổi, nếu cố gắng hít sâu thì có thể thêm 1,5 lít khí nữa và sau đó thể ra bình thường, nếu cố gắng thở ra hết có thể đẩy ra khỏi phổi chừng 1,5 lít khí nữa.