Giáo trình Gia đình học phần 1 - Tài liệu học tập hữu ích

Giáo trình nghiên cứu gia đình học phần 1 ts nguyễn thị hồng nga, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên .

Chuyên ngành

Gia đình học

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Giáo trình

2009

172
5
0

Phí lưu trữ

45 Point

Mục lục chi tiết

1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠI CƯƠNG TRONG GIA ĐÌNH HỌC

1.1. Các khái niệm

1.1.1. Khái niệm gia đình

1.1.2. Khái niệm học gia đình

1.2. Đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu gia đình học

1.2.1. Đối tượng nghiên cứu gia đình học

1.2.2. Phương pháp nghiên cứu

1.3. Sự phát triển lịch sử nghiên cứu gia đình

1.3.1. Nghiên cứu gia đình IV giữa thế kỷ XIX trở về trước

1.3.2. Nghiên cứu gia đình IV nửa sau thế kỷ XIX

1.3.3. Những nghiên cứu xã hội học gia đình ở Việt Nam

1.3.4. Một số tiếp cận khác nghiên cứu về gia đình

1.4. Mối quan hệ của gia đình học với các khoa học khác

1.4.1. Gia đình nhìn từ luật học

1.4.2. Gia đình nhìn từ triết học

1.4.3. Gia đình nhìn từ tâm lý học xã hội

1.4.4. Gia đình nhìn từ sinh học

1.4.5. Gia đình nhìn từ kinh tế học

1.4.6. Gia đình nhìn từ nhân khẩu học

1.4.7. Gia đình nhìn từ y học

2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CỦA GIA ĐÌNH HỌC

2.1. Sự phát triển lịch sử hình thành gia đình

2.1.1. Giai đoạn gia đình quân hôn

2.1.2. Giai đoạn gia đình mẫu hệ

2.1.3. Giai đoạn gia đình phụ hệ (quan hệ xuất thân đơn hệ)

2.1.4. Giai đoạn gia đình hạt nhân

2.2. Mô hình gia đình

2.2.1. Tiêu chí phân loại mô hình

2.2.2. Phân loại mô hình gia đình

2.3. Chức năng và vai trò của gia đình

2.3.1. Chức năng của gia đình

2.3.2. Vai trò của gia đình

2.3.3. Ranh giới của gia đình

2.4. Quá trình phát triển (diễn tiến) của đời sống gia đình

2.4.1. Một số quan điểm về quá trình phát triển đời sống gia đình

2.4.2. Quá trình phát triển đời sống gia đình 4 giai đoạn

2.5. Quan hệ hôn nhân

2.5.1. Khái niệm hôn nhân

2.5.2. Các hình thái hôn nhân

2.5.3. Một số hình thái lệch trụ sau hôn nhân

2.5.4. Yếu tố xã hội - pháp luật tác động đến hôn nhân

2.5.5. Yếu tố văn hóa trong gia đình

2.6. Quan hệ của gia đình với các thiết chế xã hội

2.6.1. Gia đình là một thiết chế xã hội

2.6.2. Quan hệ gia đình với các thiết chế khác

2.7. Vấn đề ly hôn

2.8. Vấn đề bạo lực trong gia đình

3. CHƯƠNG 3: XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIA ĐÌNH VIỆT NAM

3.1. Những yếu tố tác động đến sự phát triển của gia đình Việt Nam

3.1.1. Sự biến đổi gia đình Việt Nam - sơ lược những hình thái gia đình trong lịch sử

3.1.2. Những vấn đề đặt ra đối với gia đình Việt Nam hiện nay

3.1.3. Những khó khăn, thách thức đối với gia đình Việt Nam và những vấn đề khác

3.2. Xu hướng biến đổi về giá trị cấu trúc và giá trị chức năng của gia đình Việt Nam

3.2.1. Xu hướng biến đổi giá trị cấu trúc

3.2.2. Xu hướng biến đổi giá trị chức năng

3.3. Định hướng phát triển gia đình trong xã hội hiện đại

3.3.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam về lĩnh vực gia đình

3.3.2. Những định hướng chủ yếu để xây dựng gia đình mới trong Chủ nghĩa xã hội

3.3.3. Giải pháp, khuyến nghị

3.4. Chiến lược xây dựng gia đình Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010

Tài liệu tham khảo

Trích đoạn nội dung tài liệu

GlAC rl\'ll'{l{ GIA BiNH HOC - I NHA xuAT BAN LAO eQNG - XA HQ1 . LAO DONG - xA HOI . HOC TRUONG DAI . TAC GIA: TS. NGUYEN TH! HONG NGA ; . GIAO TRINH ' GIA DINH HOC • NHA XUAT BAN LAO EJQNG - XA HQI NAM - 2009 Ek,& Nai dy, du t6i tan udn la gia dinh t6i Victor Hugo Hai tu "gia dinh" tim lip, thieng lieng trong trtii tim UCL tam h6n cua m6i con nguoi. Nai d6 la sz.t binh yen, la nai cdt gift tdt ca nhung ky niem vui buon, noi nuoi lcn. nhiing U:<Jc mo UCL hoai biio cua cluing ta. Cung u<Ji thiti gian gia dinh lJ m6i giai doan Lich. sit dii cluing to sz.t truimg t6n cua minh cho du c6 su thay d6i ve' hinli thai ctiu. true, ve' chuc ruing, Trang xii h{)i ngiiy nay, sz. manli me cua khoa hoc va c6ng ngh~ cung qua trinh h{)i nluip qu6c t@; gia dinh chiu su tac d{)ng kh6ng nho tu ne'n kinh te' thi truimg mli cua, ti: sz.t du nluip 6 at cac ne'n van hoti the' gioi (stich. btio, phim anh, internet . Gia dinh dang c6 nhitng bien d6i sau s&c ve' cdu true gia dinh cung nhu: cac chudn mz.tc gia tr/. Thifi gian gdn day nhitng nghien cuu ve' gia dinh dU:<Jc dac bi¢t quan tam. Cac c6ng trinh nghien cuu, cac cu{)c h{)i thdo khoa h9c dii danh nhie'u thifi gian ban ve' vdn de' gia dinh, cung nhu: nghien cuu m{)t each khoa h9c ve' gia dinh. 3 Trett cac phuang tien thong tin dai chung ciing danli nhieu thiti luang cha u{[n de' gia dinh. Trang cac truimg dai hoc, mon xii h()i hoc gia dinh ciing duoc dua iuu: day chinh quy cha sinh uii!n khoa hoc xii h()i n6i chung ua nganh. cong tac xii h()i n6i rieng. Tren thuc te; cac tai lieu, guio trinh danli cha tham hluio, guing dr;iy ua hoc tdp ctui guing uien, sinh uien con rat thieu. Khoa hoc nghien cuu ue' gia dinh cha den nay con rat mdi me udi nude ta. Tuy u(),y, ddu sao ciing cdn. phai c6 kh?Ji ddu, chung toi manli don bien. giao trinh Gia dinh hoc dua tren Cd sd tham hluio cac tai lieu nghien cuu ue' gia dinh trong nude ua quoc te' mot each tuang do'i h{j thong ua khoa h9c. Hy u9ng, giao trinh nay se g6p phdn b6' sung them nguon tu li{ju cha gidng dr;iy ua h9c t(),p cha gidng uien, sinh uien cac truiJng Dr;ii h9c ua Cao d6ng. Trang qua trinh bien sor;in, chung toi dii g<J,p nhie'u kh6 khan ua cha rdng cuon giao trinh nay khong the' tranh khoi nhung thieu s6t, rat mong nh(),n du(jc nhung d6ng g6p tii phia cac nha chuyen mon ua br;in d9c. Xin tran tr9ng cam dn s(t quan tam cua Nha truiJng, Khoa Cong tac Xii h()i, Trung tam Tu van Cong tac Xii h()i dii tr;io dieu ki{jn cha chung toi hoan thanh cuon giao trinh nay. Ha N(Ji, thang 9 nam 2008 TAC GIA 4 MlJC LlJC Trang L<1in6idau 3 -~ Chllong I. NHIJNG VAN DE D~I ClflJNG TRONG GIA DiNH HQC 9 1. Cac khal ni~m 9 1. Khai niern gia dlnh 9 1. Khal nlern h(> gia dinh 18 1. Khai niern gia dlnh hoc 19 2. Doi t11qng nghien cuu va phU'ong phap nghien ciru gia dinh hoc 20 2. 06i tvc;mg nqhien cuu gia dlnh hoc 20 2. Phironq phap nqhien cuu 21 3. Sa 111qc lich si'r nqhien cuu gia dinh 28 3. Nghien cuu gia dlnh IV giiia the ky XIX Ira ve tnroc 28 3. Nghien cuu gia dlnh IV rnra sau the ky XIX 29 3.3 Nhiing nghien cuu xa h(>i hoc gia dlnh a Vi$! Nam 42 3. M(>t s6 tiep can khac nghien cuu ve gia dlnh 49 5 4. Mai quan h~ cua gia dinh hoc voi cac khoa hoc khac 83 4. Gia dinh nhin W luat hoc 83 4. Gia d)nh nhln W Irie! hoc 84 4. Gia d)nh nhin W tam ly hoc xii h9i 84 4. Gia dinh nhin W sCt hoc 85 4. Gia dinh nhln W kinh te hoc 86 4. Gia dinh nhin W nhan kh&u hoc 87 4. Gia dinh nhin W y hoc 87 Cau hoi 6n t;jp chuong 1 89 - ,, ., ~ Chuong II: NQI DUNG NGHIEN cuu CUA GIA DINH HQC 90 1. Sa luc;ic ljch su hinh thanh gia dinh 90 1. Giai doan gia dinh quan hon 90 1. Giai doan gia d)nh m~u h$ 102 1. Giai dean gia dinh phu h$ (quan h$ xuat than don h$) 103 1. Giai dean gia dinh hat nhan 104 2. M6 hinh gia dinh 105 2. Tieu chf phan loai m6 hlnh 105 2. Phan loai m6 hinh gia dlnh 107 6 3. Chuc nang va vai tro cua gia dlnh 11 O 3. Chuc nang cua gia dlnh 11 o 3. Vai tro cua gia dlnh 119 3. Ranh gioi cua gia dlnh 126 4. Qua trinh phat tritn (dien tien) cua doi song gia dinh 130 4. M(lt so quan digm ve qua trlnh phat trign doi song gia dlnh 130 4. Qua trlnh phat trign dOi song gia dlnh 4 giai dean 136 5. Quan h~ hon nhan 141 5. Khai niern hon nhan 141 5. Cac hlnh thai hon nhan 142 5. M(lt so hlnh thal elf tru sau hon nhan 144 5. Yeu to xa h(li- phap lu$t tac d(lng den hon nhan 145 5. Yeu to van h6a trong gia dlnh 146 6. Quan h~ cua gia dlnh vdi cac thiet che xa h(>i 152 6. Gia dlnh la mot thiet che xa hol 152 6. Quan h$ gia dlnh vol cac thlet che khac 156 7. Van de ly hon 160 8. Van de bao lire trong gia dlnh 169 Cau hoi 6n t;jp chuong 2 180 7 Chuong 3: XU HlfO'NG PHAY TRIEN GIA DINH Vl~T NAM 181 1. Nhfrng yeu to tac d{ing den SI! phat triii'n cua gia dinh Vi~t Nam 181 1. Slf bien d<Si gia dinh Vi$! Nam - so liroc nhlfng hlnh that gia dlnh trong lich sa 181 1. Nh[ing van de d~t ra doi voi gia dlnh Vi$! Nam hien nay 183 1. Nh[ing kh6 khan, thach thCte doi vci gia dlnh Vi$! Nam va nh[ing van de khac 191 2. Xu huong bien d6i ve gia tr] cau true va gia tr! clurc nang cua gia dinh Viet Nam 197 2. Xu ht1ong blen doi gia tr] cau true 197 2. Xu ht1ong bien doi gia tr] ehCte nang 216 3. Dinh huong phat triii'n gia dinh trong xa h(>i hi~n dai 223 3. Chu tnronq, ehfnh sach cua Dang va Nha ruroc Vi$! Nam ve linh virc gia dinh 223 3. Nh[ing djnh ht1ong chu yeu dil xay dlfng gia dinh rndl trong Chu nghia xa h9i 224 3. Giai phap, kh~e phl,Je 225 4. Chien llf<Jc xay di.tng gia dinh Vi~t Nam giai dociln 2005 - 2010 226 Ciiu hoi 6n tQp chucrng 3 231 Tai li$u tham khao 232 8 Chuong I NHUNG VAN DE D~I CU'ONG TRONG GIA DINH HQC 1. Cao khai niem 1. Kluii niem gia dinh Gia dinh lu6n la van d€ n6i bat do tinh truong tiln cua n6. Cho du thuoc kiJu xa hoi nao, da the hay mot v9 mot chong, n(>i hon hay ngoai hon thi gia dinh viin lu6n t6n tai. Song, nhung bien d6i lien tie"p cua qua trinh phat trien cua xa hoi, khien cho dinh nghia v€ gia dinh trcJ nen kh6 khan. C6 nhieu dinh nghia v€ gia dinh va nhirng dinh nghia nay rat khac nhau. Cac nha xa hoi hoc va nhan hoc da tranh luan nhieu nam v€ each nen dinh nghia gia dinh nhu the' nao. "C6 nhieu 109-i don vi xa h(>i tr6ng c6 ve giong nhu gia dinh nhung 19-i kh6ng khdp voi bat ky dinh nghia cu thJ nao v€ n6" (Goode, 1982). Su khac nhau nay kh6ng chi do quan diJm cua ngudi djnh nghia ma con vi ban than gia dinh luon g~n 1i€n voi nhung nhan to' van hoa xa h(>i nhat djnh trong tung giai do9-n ljch stl xa h(>i ma gia dinh TRlfdNG O~I HQC LAO OQNG - XA HQI 9 ----------- --1 Gieo trinh Gia dinh hoc do t6n tai. Nhu vay, gia dinh la mot pharn tru bien d6i trong xii h9i nay se duce quan niern khac voi quan diilm trong xii hoi kia d tung giai doan lich sir. Nha triet hoc Phap Auguste Comte (1798 - 1857) la mot trong nhung nguoi sang 11).p ra nganh xii h9i hoc, 6ng cho rang gia dinh la mot tap doan Xii h9i Cd ban Va quan trong mang tinh lich Sli trong qua trinh phat triiln Cua Xii h9i. Nha xii h6i hoc Littre quan niern "gia dinh la m9t tap hop nhirng nguoi cung huyet thong, cung chung song duoi mot mai nha chu yeu gom nguoi bo, nguoi me va nguoi con". Trong tac pham n6i tieng "Nguen goc gia dinh", Angghen cho ding "Theo quan diilm duy vat, nhan to quyet dinh trong lich Sli, qui cho den Cling, ]a San xuat Va tai san xuat ra doi song true tiep, Nhung ban than S\J san xuat d6 l0i c6 hai lo0i.t la san xuat ra tu li$u sinh ho0t, ra thuc an qu§.n ao, nha d Va nhung Cong C\j c§.n thiet dil san XUat ra nhung thu do; mi).t khac la S\J san xuat ra ban than con ngudi, la S\J truy€n noi giong. Nhung thiet che xii h9i, trong d6 nhung con ngudi cua m9t thcti dq.i ljch sli xii h9i nhat djnh va cua m9t nude nhat djnh dang song, la do hai loq.i san xuat d6 qui djnh: m9t mi).t la do trinh d9 phat triiln cua lao d9ng va mi).t khac la do trinh d6 cua phat triiln cua gia dinh". Theo d6 c6 thii hiilu ban tha.n gia dinh la m9t thiet che Xii h9i Va no g6p ph§.n quy djnh S\J 10 TRUONG OJ?.1 HQC LAO OQNG - XA H(>I \ ChLJ'dng I. Nhung van de· d?i cLJ'dng trong gia dinh hc;,c phat trien xa hoi, Gia dinh la mot m6i quan h$ giua chong va v(J, giua cha me va con cai, gia dinh la m6i quan h$ thong qua d6 ma thuc hien tai san xuat con nguoi. Theo Angghen, gia dmh c6 tinh "xa hoi'' cao hon so voi hon nhan, con hon nhan "co tinh sinh hoc, 6 mire d9 cao. Cac Mac n6i:" Hang ngay tai tao ra doi s6ng cua ban than minh, con nguoi bat diiu tao ra nhung ngtroi khac, sinh soi, nay nd . la quan h$ giua v(J va chong, cha me va con cai, do la gia dinh"(Cac Mac - Angghen - NXB Chinh tr] Qu6c Gia - Ha N9i, 1995, tap 3, trang 11).Locke trong "Gia dinh", 1953, da dua ra djnh nghia sau: "Gia dinh la mot nh6m nguoi doan ket voi nhau b{mg m6i quan he hon nhan, huyet thong va viec nhari nuoi con nuoi t00 thanh mot h9 don gian, tac d9ng !fin nhau trong vai tro tuong ung cua h9 la ngucJi ch6ng, ngucJi v(J, ngucJi m~ va ngucJi cha, anh em va chj em, t o ra m('>t n€n van hoa chung" (theo Tztdng Lai, Nghien 0 cuu xii h9i h9c v€ gia dinh, NXB khoa h9c xa h9i Ha N9i.Macionis, nha xii h9i h9c ngucJi Canada neu ro hon nhung quan h$ di:ic thu cua gia dinh: hon nhan va huye't th6ng.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ