TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong công trình dân dụng hay công nghiệp, cốt thép đóng vai trò quyết định đến sự tồn tại theo thời gian của công trình. Trong kết cấu bê tông cốt thép thì thép giữ vai trò giúp kết cấu chống lại các lực xô, cắt và định hình khung công trình.
Giáo trình Gia công lắp đặt cốt thép được biên soạn theo trình tự xây dựng một công trình dân dụng: từ cốt thép móng đến cốt thép mái. Người học xong module này sẽ có được những kỹ năng và kiến thức cần thiết để chọn thép, gia công và lắp đặt cốt thép cho tất cả các cấu kiện bê tông cốt thép thông thường như: móng, cột, dầm, cầu thang, sê nô… Kết cấu của giáo trình gồm 2 phần: + Phần 1: Gia công cốt thép; + Phần 2: Lắp đặt cốt thép; + Trong mỗi phần, mỗi bài cụ thể có kèm công tác an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp; Giáo trình này được biên soạn trên cơ sở chương trình đào tạo chi tiết của Tổng cục dạy nghề và có tham khảo nguồn tài liệu khác. Tác giả xin cảm ơn đồng nghiệp, các tác giả đã cung cấp nguồn tài liệu quí giá để biên soạn giáo trình này. Giáo trình sẽ có nhiều thiếu sót, rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp và người học để giáo trình hoàn thiện hơn.
Cần Thơ, ngày tháng năm 2021 Tác giả 1. Nguyễn Trung Quang 1 MỤC LỤC TT Nội dung Trang 1 Lời giới thiệu 1 2 Chương trình mô đun 3 3 Phần 1. Gia công cốt thép 4 3. Nắn thép tròn bằng thủ công 4 3.
Cắt cốt thép bằng thủ công 7 3. Cắt cốt thép bằng máy 9 3. Uốn cốt thép bằng phương pháp thủ công 12 3. Uốn cốt thép bằng máy 16 3.
Nối cốt thép bằng phương pháp buộc 19 4 Phần 2. Lắp đặt cốt thép 22 4. Lắp đặt cốt thép móng đơn 23 4. Lắp đặt cốt thép móng băng 27 4.
Lắp đặt cốt thép cột 30 4. Lắp đặt cốt thép dầm đơn 35 4. Lắp đặt cốt thép hệ dầm 38 4. Lắp đặt cốt thép sàn toàn khối 43 4.
Lắp đặt cốt thép dầm, giằng 46 4. Lắp đặt cốt thép cầu thang 48 4. Lắp đặt cố thép lanh tô – ô văng 52 4. Lắp đặt cốt thép sê nô 55 4.
Lắp đặt cốt thép tấm tường 58 Tài liệu tham khảo 61 2 GIÁO TRÌNH MODULE Tên module: Gia công, lắp đặt cốt thép Mã số module: MĐ 16 Thời gian thực hiện:90 giờ (Lý thuyết 30 giờ; Thực hành 52 giờ, kiểm tra 8 giờ) I. Vị trí, tính chất mô đun: Đây là mô đun cơ bản giúp cho người học hình thành các kỹ năng sử dụng dụng cụ thủ công và các loại thiết bị dùng cho nghề cốt thép. Học xong mô đun này người học gia công được các loại cốt thép và lắp đặt được cốt thép dùng trong kết cấu bê tông. Mục tiêu của mô đun: Về kiến thức: - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật và cấu tạo cốt thép trong cấu kiện bê tông.
- Trình bày được phương pháp sử dụng các máy cắt, uốn cốt thép. - Nêu được trình tự lắp đặt cốt thép vào ván khuôn cho cấu kiện bê tông cốt thép đổ tại chỗ. - Phân tích được định mức vật liệu, nhân công trong công tác gia công, lắp đặt cốt thép. Về kỹ năng: - Gia công được các loại cốt thép dùng trong kết cấu bê tông cốt thép.
- Lắp đặt được các loại cốt thép trong kết cấu bê tông cốt thép theo yêu cầu. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Có ý thức đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm giúp người học thực hiện tốt các công việc. Nội dung module: 3 PHẦN 1 GIA CÔNG CỐT THÉP Mục tiêu của bài: * Kiến thức : - Trình bày được phương pháp làm vam khuy để nắn cốt thép. - Nêu được các yêu cầu kỹ thuật đối với cốt thép.
- Nêu được các yêu cầu về an toàn lao động khi kéo thép. - Biết tính toán cắt cốt thép để khi uốn thép có hình dạng, kích thước theo đúng yêu cầu kỹ thuật. - Nêu được cấu tạo, nguyên lý làm việc của máy cắt đĩa và máy chuyên dụng. - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của cốt thép.
- Mô tả được quy cách của thớt uốn, vam tay và bàn đế tay quay. - Trình bày được phương pháp uốn cốt thép bằng vam cần. * Kỹ năng: - Nắn thẳng được thép tròn dạng cuộn thành sợi thép thẳng. - Sử dụng được vam và bàn vam khi nắn thép.
- Thao tác đánh búa an toàn. - Nắn thẳng được thép dạng cây (thép gân); - Đảm bảo thời gian và an toàn. - Tính toán được chiều dài Lc thực tuỳ thuộc và các góc uốn của cốt thép. - Tính toán được số thanh để cắt không bị lãng phí vật tư.
- Đo kích thước sao cho không bị sai số kỹ thuật. - Thao tác sử dụng búa an toàn. - Vận hành được máy cắt đĩa và máy chuyên dụng. - Cắt được cốt thép bằng máy cắt đĩa chính xác, an toàn.
- Sử dụng thành thạo các dụng cụ uốn. - Uốn được các loại cốt thép đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. * Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Có ý thức tổ chức kỷ luật, có tác phong công nghiệp, có tính cẩn thận chịu khó và hợp tác theo nhóm để thực hiện công việc. NẮN THÉP TRÒN BẰNG THỦ CÔNG 1.
Yêu cầu kỹ thuật chung về cốt thép. Cốt thép cần được neo chắc vào trong bê tông để không bị trượt khi chịu lực. Vì vậy, những cốt thép tròn trơn phải được uốn móc neo ở 2 đầu hoặc hàn thêm một đoạn thép ngang vào đầu đoạn neo. Thép có gờ (thép gân) và thép trơn trong khung hoặc lưới hàn không phải làm móc neo 2 đầu.
Cốt thép phải đạt yêu cầu về thiết kế, đúng về số hiệu, đường kính. Cốt thép trước khi gia công phải còn lớp bảo vệ, sạch (không dính bùn đất, dầu mỡ, sơn…) không bị hoen ghỉ, sức sẹo. Các loại móc neo và kích thước móc neo a-Móc tròn: dùng cho cốt thép có đường kính ≥ 12; b-Móc xiên: dùng cho cốt thép có đường kính < 12; c-Chiều dài duỗi thẳng của móc tròn; d-Móc vuông: dùng cho cốt thép chịu nén và cốt thép sàn 2. Nắn thẳng thép tròn bằng thủ công.
Nắn thẳng cốt thép dạng cuộn. Công tác chuẩn bị: + Bãi nắn: có thể là nền nhà, sân xưởng. Bãi nắn phải khô ráo, tương đối bằng phẳng và không lẫn bùn đất. + Dụng cụ: Vam khuy, Vam cần (Càng cua), Bàn nắn bằng, tay quay.
Đây là những dụng cụ được làm từ thép. Các bước thực hiện: + Lăn cuộn thép thành sợi; + Cắt thép thành từng sợi theo chiều dài yêu cầu; + Đưa ngang thanh thép vào khe hở của vam (chiều cong của van khuy cùng chiều cong của sợi thép). Dùng sức uốn cho vam và sợi thép lại gần nhau tùy theo thiết kế độ uốn của sợi thép (45 độ, 90 độ, 135 độ hay uốn cu-đê); 5 Dụng cụ nắn thẳng thép a-Vam khuy; b-Vam cần; c-Bàn nắn thẳng; d-tay quay 2. Nắn thẳng thép tròn dạng cây.
Công tác chuẩn bị: Sân bãi làm khu vực nắn cốt thép phải đủ rộng để quay thanh thép; Bàn nắn phải được liên kết chắc chắn xuống đất; Vam để nắn dùng loại thép to có đường kính ≥ 10, phải lựa vam phù hợp với từng loại đường kính thép; Vam cần kết hợp với bàn nắn bằng 2 chốt thép có đường kính 30mm hàn vào thớt nắn bằng thép bản, tất cả được liên kết với bàn thao tác bằng đinh hoặc bu-long; Khi uốn, có thể tăng chiều dài tay cầm của vam bằng ống tuýp (nối dài cánh tay đòn) để giảm lực uốn của tay. Các bước thực hiện: Duỗi sơ bộ: thép tròn trơn dạng cây thường được uốn thành 2 đoạn để giảm chiều dài vận chuyển, vì vậy, khi duỗi sơ bộ ta đặt chổ cong của thanh thép vào vị trí, cho miệng vam ngoạm vào thanh thép gần chổ cong, xoay vam 1 góc (góc này tùy thuộc vào độ cong của thanh thép). Nắn thẳng: nắn bằng vam thanh thép sẽ chưa thật sự thẳng, vì vậy khi thanh thép đã thẳng sơ bộ, tiến hành đưa thanh thép lên đe hoặc nền cứng – phẳng, dùng búa (búa ≥ 2kg hay búa tạ) đánh dần vào chổ cong cho đến khi thép thật thẳng. Chú ý: không nung nóng thanh thép khi nắn thẳng vì sẽ làm thanh thép giảm khả năng chịu lực; 3.
An toàn lao động. Khi lăn cuộn thép phải cẩn thận, đầu thép có thể co lại khi bị nén xuống sàn – nền và bật trở lại vào người; Khi nắn théop to phải thao tác chậm và cẩn thận, đề phòng trượt vam mất đà gây ngã hoặc trượt vam làm tay cầm vam va vào bàn nắn hoặc bàn thao tác…trước khi uốn nên kiểm tra xem miệng vam đã ngoạm chặt vào thanh thép hay chưa rồi mới uốn; Khi nắn thẳng bằng búa, tay cầm thanh thép phải đeo găng, kiểm tra búa trước khi đánh đề phòng búa tuột đầu; Khi xoay vam thì xoay chậm, lực tay dồn vào từ từ. Mỗi sinh viên làm thẳng 05 thanh thép tròn Ø6; 05 thanh thép Ø8 bằng phương pháp thủ công như hình bên dưới. Thời gian thực hiện: 02 giờ; Chuẩn bị trước: thanh thép đủ chiều dài, vam, bàn nắn, búa, đe, găng tay.
1260 Thép Ø6 2080 Thép Ø8 7 BÀI 2 CẮT CỐT THÉP BẰNG THỦ CÔNG 1. Đối với thép tròn (thép cuộn d6 hoặc d8) thì dùng kéo cắt thép hoặc kìm cộng lực hoặc dùng má kháp để cắt. Đối với thép gân (từ d10 trở lên) thì dùng máy cắt chuyên dụng. Kéo cắt thép và má kháp Máy cắt thép 1.
Các bước thực hiện. Tính chiều dài cắt thép. Khi uốn, thép sẽ giãn dài ra nên khi cắt thép để uốn phải trừ phần giãn dài ra; Trị số giãn dài phụ thuộc vào góc uốn như sau: + Góc uốn 450, giãn dài 0,5d; + Góc uốn 900, giãn dài 01d; + Góc uốn 1350, giãn dài 1,5d; Đây là trị số giãn dài theo lý thuyết, trong thực tế, trị số giãn dài của các loại thép khác nhau nên người ta thường cắt thép theo lý thuyết rồi uốn thử để tìm ra trị số giãn dài tương ứng với loại thép đang sử dụng, sau đó mới cắt thép hàng loạt.