TRƯỜNG TÂY SÀI GÒN GIÁO TRÌNH MÔN DƯỠNG SINH XOA BÓP BẤM HUYỆT Lưu hành nội bộ Trƣờng Tây Sài Gòn MỤC LỤC BÀI 1: ĐẠI CƢƠNG VỀ PHƢƠNG PHÁP DƢỠNG SINH. 2 BÀI 2: CÁC NGUYÊN TẮC LỚN ĐỂ TẬP. 6 THỂ DỤC DƢỠNG SINH. 6 BÀI 3 : VẤN ĐỀ ĂN UỐNG VÀ SỬ DỤNG CHẤT KÍCH THÍCH.
17 BÀI 4: THÁI ĐỘ TÂM THẦN TRONG CUỘC SỐNG. 20 BÀI 5: 40 ĐỘNG TÁC DƢỠNG SINH CƠ BẢN. 23 BÀI 6: ỨNG DỤNG DƢỠNG SINH TRONG CHĂM SÓC VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH TÂM CĂN SUY NHƢỢC. 46 BÀI 7: ỨNG DỤNG DƢỠNG SINH TRONG CHĂM SÓC PHỤC HỒI TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO.
50 BÀI 8: ỨNG DỤNG DƢỠNG SINH TRONG CHĂM SÓC ĐIỀU TRỊ VIÊM ĐA KHỚP DẠNG THẤP. 56 BÀI 9: ĐẠI CƢƠNG VỀ MÔN XOA BÓP. 59 BÀI 10: TÁC DỤNG CỦA XOA BÓP THEO LÝ LUẬN Y HỌC CỔ TRUYỀN. 62 BÀI 11: CƠ SỞ LÝ LUẬN TÁC DỤNG CỦA XOA BÓP THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI.
63 BÀI 12: 30 THỦ THUẬT XOA BÓP. 68 BÀI 13: XOA BÓP 7 VÙNG CƠ THỂ VÀ ĐIỀU TRỊ CÁC BỆNH LÝ LIÊN QUAN. 80 TÓM TẮT CÁC THỦ THUẬT XOA BÓP-BẤM HUYỆT VÀ CÁC HUYỆT CƠ BẢN.98 TÓM TẮT QUI TRÌNH XOA BÓP–BẤM HUYỆT CƠ BẢN. 99 Giáo trình Dƣỡng sinh - Xoa bóp - Bấm huyệt Trang 1 Trƣờng Tây Sài Gòn BÀI 1: ĐẠI CƢƠNG VỀ PHƢƠNG PHÁP DƢỠNG SINH Mục tiêu: sau khi học xong học viên phải: 1.
Trình bày đƣợc vài nét chính về tác giả và nguồn gốc cuả phƣơng pháp dƣỡng sinh. Trình bày đƣợc định nghĩa và mục đích của PPDS. Giải thích đƣợc câu thơ của Tuệ-Tĩnh, nội dung của PPDS. Kể đƣợc các nội dung chính của PPDS.
ĐẠI CƢƠNG: Từ ngàn xƣa, sách Nội kinh Trung quốc đã nêu ra những nguyên lý dƣỡng sinh để giữ gìn sức khỏe sống lâu; ở Aán độ có phƣơng pháp tập luyện Yoga nổi tiếng thế giới để tăng cƣờng sức khỏe và tuổi thọ; Tuệ Tĩnh, Lãn Oâng – các danh y cổ truyền Việt nam – cũng đã viết sách hƣớng dẫn dƣỡng sinh để bảo vệ sức khỏe, phòng bệnh. BS Nguyễn Văn Hƣởng – nguyên bộ trƣởng y tế vào những năm 1970 - bị tai biến mạch máu não trong lúc đang công tác; nhờ kết hợp các phƣơng pháp tập luyện cổ truyền và hiện đại với dùng thuốc, bác sĩ đã phục hồi coi nhƣ hoàn toàn; sau đó, ông tiếp tục nghiên cứu ứng dụng trên hàng chục ngàn ngƣời cao tuổi, ngƣời bệnh mạn tính liên tục suốt hơn 20 năm; bác sĩ Nguyễn Văn Hƣởng đã xây dựng khởi đầu phƣơng pháp dƣỡng sinh, Phƣơng pháp dƣỡng sinh Nguyễn Văn Hƣởng đƣợc Bộ y tế cho phép giảng ở các trƣờng đại học, trung học y tế, và đang đƣợc nhiều giáo sƣ, tiến sĩ, bác sĩ, nhân dân tiếp tục nghiên cứu phát triển. VÀI NÉT VỀ QUÁ TRÌNH BỆNH TẬT VÀ CHỐNG BỆNH TẬT CỦA TÁC GIẢ, BS NGUYỄN-VĂN-HƢỞNG. BS Nguyễn-Văn Hƣởng sanh năm 1906, bị tai biến mạch máu não vào năm 64 tuổi, đang lúc là bộ trƣởng bộ y tế; ông đã bị á khẩu, liệt nửa ngƣời.
Phối hợp với thuốc, bác sĩ đã tự luyện tập để phục hồi, và xây dựng phƣơng pháp dƣỡng sinh; năm 1986 ông đƣợc phong Anh hùng lao động. Năm 1995 đã tái bản sách phƣơng pháp dƣỡng sinh lần thứ 8. Tháng 9 năm 1996 đƣợc trao giải thƣởng Hồ chí Minh cao quí. Bác sĩ Nguyễn Văn Hƣởng mất ngày 06 tháng 8 năm 1998.
Bác sĩ đã để lại cho hậu thế một phƣơng pháp dƣỡng sinh đƣợc nhiều nhà nghiên cứu coi là hoàn chỉnh; Phƣơng pháp đã đề cập từ vấn đề tập luyện để khí huyết lƣu thông, đến cách ăn uống cho hợp lý, đến thái độ tâm thần trong cuộc sống, đến vệ sinh, nghỉ ngơi … thể hiện đƣợc sự kết hợp khéo léo, nhuần nhuyễn y học cổ truyền và y học hiện đại; đã kế thừa những tinh hoa phƣơng pháp tập luyện của nƣớc bạn, của ngƣời xƣa, đồng thời kết hợp với những kiến thức y học hiện đại; xây dựng thành công một PPDS mang tính khoa học, dân tộc và đại chúng. Giáo trình Dƣỡng sinh - Xoa bóp - Bấm huyệt Trang 2 Trƣờng Tây Sài Gòn 3. VÀI PHƢƠNG PHÁP TẬP LUYỆN ĐỂ BẢO VỆ SỨC KHỎE VÀ CHỐNG BỆNH TẬT TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƢỚC. Vài phƣơng pháp tập luyện để bảo vệ sức khỏe và chống bệnh tật nổi tiếng trên thế giới nhƣ Yoga ở Aán độ; Khí công, Thái cực quyền ở Trung quốc; Thể dục thể thao, điền kinh, aerobic của Châu âu, Châu Mỹ; các môn võ thuật Judo, Aikido,.
Trong nƣớc cũng có các môn trên du nhập từ lâu; ở nƣớc ta, cách đây hàng trăm năm đã có những nhà dƣỡng sinh tiền phong nhƣ Tuệ Tĩnh, Hải thƣợng Lãn Oââng; và hiện nay đã xuất hiện nhiều nhà dƣỡng sinh cả nƣớc biết đến nhƣ BS Nguyễn Khắc Viện, GS Tô Nhƣ Khuê, GS Ngô Ga Hy, GS Đỗ Đình Hồ … 4. ĐỊNH NGHĨA SỨC KHỎE. Tháng 9 năm 1978, tại Alma Ata, thủ đô của nƣớc Cadắcstan, Tổ chức y tế thế giới (OMS) với sự tham gia của 134 nƣớc, 67 tổ chức quốc tế, đã thông qua định nghĩa: Sức khỏe là tình trạng sảng khoái toàn diện, về thể xác, tinh thần và xã hội; không chỉ là không có bệnh và tật. Định nghĩa này cho thấy sức khỏe không những liên quan đến y tế mà còn liên quan đến yếu tố Văn Hóa, nhân sinh quan, thái độ tâm lý, sự rèn luyện cá nhân, điều kiện xã hội … 5.
ĐỊNH NGHĨA VÀ MỤC ĐÍCH CỦA PPDS. Phƣơng pháp dƣỡng sinh là một phƣơng pháp tự luyện tập gồm có 4 mục đích: Bồi dƣỡng sức khỏe. Phòng bệnh. Từng bƣớc chữa bệnh mạn tính.
Tiến tới sống lâu và sống có ích. Bốn mục đích này quan hệ hữu cơ với nhau. Sức khỏe đƣợc tăng lên thì phòng bệnh tốt hơn; Ít bị thêm bệnh nữa, mà sức lại tăng lên, đồng thời có phối hợp với thuốc khi cần thiết thì bệnh mạn tính từng bƣớc sẽ đƣợc đẩy lùi; Từ đó có nhiều khả năng sống lâu, sống có ích hơn. Giáo trình Dƣỡng sinh - Xoa bóp - Bấm huyệt Trang 3 Trƣờng Tây Sài Gòn 6.
BỐ TRÍ LỰC LƢỢNG TRONG VIỆC CHỐNG BỆNH MẠN TÍNH. Bệnh mạn tính là những bệnh khó chữa khỏi; Ngƣng thuốc thì bệnh sẽ tái phát và ngày càng nặng hơn; thí dụ nhƣ cao huyết áp, viêm đa khớp, hội chứng dạ dày tá tràng, suyễn, tiểu đƣờng, … Do đó thời gian chữa bệnh thƣờng lâu dài; đòi hỏi phải có sự hợp lực giữa các thành viên liên quan đến bệnh nhân: lực lƣợng thầy thuốc, bệnh viện giữ vai trò hƣớng dẫn, giải thích cho bệnh nhân hiểu nguyên nhân bệnh, cách dùng thuốc, cách ăn uống, cách luyện tập, cách kiêng cữ … ; Thân nhân, bạn bè, cơ quan giữ vai trò hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện thời gian, tiền bạc, tinh thần; Còn bệnh nhân giữ vai trò quyết định, phải tự mình kiêng cữ, luyện tập, dùng thuốc, ăn uống đúng cách. GIẢI THÍCH CÂU THƠ CỦA TUỆ-TĨNH, NỘI DUNG CỦA PPDS Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình Bế tinh: Tinh có hai nghĩa; nghĩa thứ nhất là tinh hoa của thức ăn; y học cổ truyền gọi là tinh hậu thiên do thức ăn cung cấp qua tỳ vị. - Nghĩa thứ hai là tinh sinh dục, tinh tiên thiên do cha mẹ truyền cho, tàng trữ ở thận, và không ngừng đƣợc bổ sung bởi tinh hậu thiên.
- Bế tinh theo nghĩa đen có nghĩa là đóng lại, không cho xuất tinh. Điều này chỉ áp dụng cho một số nhà tu hành thoát tục. - Ta nên hiểu là giữ gìn tinh sinh dục; tránh phóng túng, lạm dụng. Dưỡng khí: Khí là nguồn gốc, là động lực của mọi hoạt động của cơ thể.
- Khí có hai nguồn gốc: Khí trời (trong đó có dƣỡng khí) qua tạng Phế vào cơ thể kết hợp với tinh hoa của thức ăn ở Tỳ Vị để thành Khí hậu thiên, từ đó lƣu thông đến các tạng phủ khác và là động lực để các tạng phủ hoạt động; Khí tiên thiên do cha mẹ truyền cho, tàng tại Thận, và không ngừng đƣợc bổ sung bởi khí hậu thiên. - Dƣỡng khí là luyện thở, và hít thở khí trong sạch; cũng còn có nghĩa là khéo léo gìn giữ và bồi dƣỡng khí lực của mình. Tồn thần: Thần là hình thức năng lƣợng cao cấp mà các động vật cũng có, nhƣng mức cao nhất chỉ có ở con ngƣời, do bộ thần kinh tạo ra. Nhờ nó mà con ngƣời biết tƣ duy, có ý chí, có tình cảm, có khoa học và nghệ thuật.
- Theo y học cổ truyền Tâm là cơ quan quân chủ, thần minh từ đó mà sinh ra. Tâm tàng thần. - Năm tạng sáu phủ, tâm đứng làm chủ, quân chủ có minh (huyết mạch chạy đều) thời mƣời hai cơ quan đều điều hòa không rối loạn., theo lẽ đó dƣỡng sinh thời lo gì không sống lâu. - Tinh-Khí-Thần là biểu hiện quá trình chuyển hóa vật chất (tinh thức ăn, huyết, tinh sinh dục) thành năng lƣợng (khí) mà hình thức cao nhất là thần, thần trở lại điều khiển khí và tinh, toàn bộ cơ thể.
- Khí lực cũng giúp thức ăn đƣợc tiêu hóa biến thành tinh hoa dinh dƣỡng, huyết và tinh sinh dục. Sự chuyển hóa này xảy ra trong cơ thể một cách liên tục, nếu Giáo trình Dƣỡng sinh - Xoa bóp - Bấm huyệt Trang 4 Trƣờng Tây Sài Gòn có rối loạn thì sẽ sinh bệnh, nếu ngƣng lại thì chết. Luyện khí sẽ giúp cho quá trình chuyển hóa tinh biến thành khí, khí biến thành thần đƣợc tốt đẹp thêm. Tinh đầy đủ, khí dồi dào, thần mới có cơ sở để vững mạnh.
- Tồn thần là giữ gìn tinh thần, tránh hao tổn. Muốn thế phải thanh tâm, qủa dục, thủ chân. Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình. - Thanh tâm là giữ cho lòng trong sạch.
Cách tốt nhất là không vi phạm những quy định của pháp luật và những quy ƣớc xã hội về các mối quan hệ giữa ngƣời với ngƣời - Qủa dục là hạn chế lòng ham muốn qúa đáng. Những ƣớc muốn chính đáng nhƣ nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ; học thêm một kỹ năng mới; giúp đƣợc ngƣời khác mà vô vụ lợi … vẫn luôn là động lực cao đẹp giúp con ngƣời ngày càng hoàn thiện. - Thủ chân là giữ gìn chân khí; cũng có thể hiểu thêm một nghĩa nữa là giữ gìn chân lý, lẽ phải. - Luyện hình là luyện tập thân thể, làm khí huyết lƣu thông, gân cốt mạnh mẽ, cơ khớp linh hoạt … 8.
ĐIỀU KIỆN ĐỂ TIẾP THU VÀ ÁP DỤNG PHƢƠNG PHÁP CHO CÓ KẾT QỦA.