Giáo Trình Công Nghệ Trải Vải và Cắt Bán Thành Phẩm

Giáo trình kỹ thuật về công nghệ trải và cắt bán thành phẩm, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Tác giả: Trần Thị Hồng Nhị
• Trường học: An Giang University
• Chuyên ngành: Công Nghệ Dệt - May - Thời Trang
• Đề tài: Giáo Trình Công Nghệ Trải Vải và Cắt Bán Thành Phẩm Hiện Đại
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: TRẢI VẢI
• 1.1. CÔNG ĐOẠN TRẢI VẢI
• 1.2. CÔNG ĐOẠN SANG MẪU
• 2. BÀI 2: CẮT BÁN THÀNH PHẨM
• 2.1. CÔNG ĐOẠN CHUẨN BỊ CẮT VẢI
• 2.2. CÔNG ĐOẠN CẮT VẢI
• 2.3. AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG QUÁ TRÌNH CẮT
• 3. BÀI 3: ĐÁNH SỐ, PHỐI KIỆN BÁN THÀNH PHẨM
• 3.1. KHÁI NIỆM
• 3.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH SỐ
• 3.3. NGUYÊN TẮC ĐÁNH SỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Công Nghệ Trải Vải và Cắt Bán Thành Phẩm

Giáo trình Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm hiện đại là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo ngành may. Mô đun này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn tích hợp thực hành, giúp sinh viên nắm vững các kỹ thuật cần thiết trong quy trình sản xuất. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong ngành may đã tạo ra những bước tiến lớn, tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Công Nghệ Trải Vải

Mục tiêu chính của giáo trình là giúp sinh viên hiểu rõ các phương pháp trải vải và cắt bán thành phẩm, từ đó nâng cao kỹ năng thực hành và khả năng áp dụng vào thực tế sản xuất.

1.2. Tầm quan trọng của Công Nghệ trong Ngành May

Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu lãng phí và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

II. Những Thách Thức trong Công Nghệ Trải Vải và Cắt Bán Thành Phẩm

Ngành công nghệ may hiện đại đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc áp dụng công nghệ mới đến việc đào tạo nhân lực có kỹ năng. Mặc dù công nghệ thông tin đã được áp dụng, nhưng mức độ tin học hóa trong sản xuất vẫn còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả và năng suất lao động.

2.1. Khó Khăn trong Việc Áp Dụng Công Nghệ Mới

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa sẵn sàng đầu tư vào công nghệ mới, dẫn đến việc sản xuất không đạt hiệu quả tối ưu.

2.2. Thiếu Kỹ Năng và Đào Tạo Nhân Lực

Sự thiếu hụt nhân lực có kỹ năng trong ngành may là một vấn đề lớn, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Trải Vải Hiện Đại và Kỹ Thuật Cắt Bán Thành Phẩm

Các phương pháp trải vải hiện đại bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau, từ trải vải zigzag đến trải vải cắt đầu bàn. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại vải và yêu cầu sản xuất. Kỹ thuật cắt bán thành phẩm cũng cần được thực hiện chính xác để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

3.1. Các Phương Pháp Trải Vải Hiện Đại

Phương pháp trải vải zigzag và cắt đầu bàn là hai trong số những kỹ thuật phổ biến, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất.

3.2. Kỹ Thuật Cắt Bán Thành Phẩm Đảm Bảo Chất Lượng

Việc cắt bán thành phẩm cần tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo độ chính xác và an toàn lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Công Nghệ Trải Vải và Cắt Bán Thành Phẩm

Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm không chỉ được áp dụng trong sản xuất mà còn trong việc quản lý quy trình sản xuất. Việc sử dụng máy móc hiện đại giúp tăng năng suất và giảm thiểu lãng phí, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm.

4.1. Tăng Năng Suất và Giảm Lãng Phí

Sử dụng công nghệ tự động hóa trong trải vải và cắt bán thành phẩm giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và thời gian.

4.2. Đảm Bảo Chất Lượng Sản Phẩm

Việc áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng trong công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai của Công Nghệ Trải Vải và Cắt Bán Thành Phẩm

Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm đang phát triển mạnh mẽ, hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội cho ngành may. Tuy nhiên, để đạt được thành công, cần có sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực. Tương lai của ngành may sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất.

5.1. Đầu Tư vào Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ mới sẽ giúp ngành may nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.2. Đào Tạo Nhân Lực Chất Lượng

Đào tạo nhân lực có kỹ năng là yếu tố quyết định để ngành may phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: CÔNG NGHỆ TRẢI VẢI VÀ CẮT BÁN THÀNH PHẨM (MÃ MÔ ĐUN: MĐ 21)

Tổng quan về giáo trình

Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm (Mã mô đun: MĐ 21) là giáo trình chuyên môn nghề thuộc danh mục các môn học và mô đun đào tạo tự chọn của nghề May thời trang, do tác giả Trần Thị Hồng Nhị biên soạn (An Giang, năm 2020). Trong chương trình đào tạo ngành May và Thiết kế thời trang, mô đun này nằm ở vị trí kiến thức chuyên môn cơ sở, đóng vai trò kết nối trực tiếp giữa khâu thiết kế mẫu, giác sơ đồ và quy trình lắp ráp, may thành phẩm trên dây chuyền công nghiệp.

Mục tiêu học tập của giáo trình được cấu trúc thành ba nhóm chuẩn đầu ra rõ ràng:

• Về kiến thức: Trình bày được hệ thống các phương pháp trải vải, phương pháp sang dấu sơ đồ lên bàn vải; nắm vững nguyên lý hoạt động của các thiết bị cắt và phương pháp cắt bán thành phẩm; hiểu rõ các kỹ thuật đánh số, bóc tập, phối kiện và quy trình ép dán keo dựng (mex).
• Về kỹ năng: Thực hiện đúng nguyên tắc trải vải theo từng chủng loại vật liệu dệt; vận hành an toàn các thiết bị cắt để tạo ra bán thành phẩm đúng thông số kỹ thuật, đường cắt trơn đều; thực hiện chuẩn xác công đoạn bóc tập, đánh số và hạch toán bàn cắt nhằm kiểm soát định mức tiêu hao nguyên liệu.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, tác phong công nghiệp và khả năng tổ chức, sắp xếp công việc khoa học trong bộ phận cắt.

Cấu trúc giáo trình mang tính tích hợp chặt chẽ giữa lý thuyết kỹ thuật và quy trình thực hành xưởng. Nội dung được triển khai theo 5 bài học tương ứng với tiến trình công nghệ thực tế tại phân xưởng cắt may công nghiệp. Điểm đặc sắc của tài liệu là việc tích hợp nguyên bản các bộ hồ sơ kỹ thuật, lệnh sản xuất, bảng hướng dẫn đánh số và định mức vật tư từ các doanh nghiệp may mặc thực tế (như Công ty Cổ phần May Tây Đô, mã hàng áo sơ mi Việt Tiến) vào nội dung giảng dạy.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua 5 bài học chuyên đề với tính logic tịnh tiến theo chuỗi tác nghiệp sản xuất:

[Bài 1: Trải vải & Sang mẫu]
       ↓
[Bài 2: Cắt bán thành phẩm & An toàn thiết bị]
       ↓
[Bài 3: Đánh số, Bóc tập, Phối kiện & Ép dán]
       ↓
[Bài 4: Hạch toán bàn cắt & Xử lý đầu tấm]
       ↓
[Bài 5: Điều hành & Quản lý quy trình phân xưởng cắt]

• Bài 1: Trải vải
  • Khái niệm & chuẩn bị: Xác định phương pháp xếp chồng nhiều lớp vải đồng nhất về chiều dài và khổ trên bàn cắt (kích thước bàn chuẩn dài từ 6m đến 16m, rộng từ 1m đến 2m); chuẩn bị rập cứng, ổn định sức căng tự do của vải trước khi trải.
  • Phân loại nguyên liệu: Phân chia vải theo thành phần xơ sợi (đồng nhất như sợi bông, lanh, lụa; không đồng nhất; vải pha như kate bông-poly, len-visco); theo công dụng (vải dân dụng, vải công nghiệp); theo phương pháp sản xuất (vải mộc, xù lông, trơn nhẵn, sọc, caro).
  • Phương pháp trải vải: Phân tích 3 phương pháp chính gồm: trải ziczac liên tục (úp mặt phải vào nhau, không cắt đầu bàn, áp dụng cho vải uni, hoa văn tự do); trải cắt đầu bàn có chiều (trải gián đoạn một chiều, chuyên dùng cho vải nhung, hoa văn một chiều); trải cắt đầu bàn không chiều (trải hai chiều).
  • Sang mẫu sơ đồ: Hướng dẫn 3 kỹ thuật sang mẫu gồm: xoa phấn qua sơ đồ đục lỗ 1:1 (giới hạn dưới 50 bàn vải/sơ đồ); cắt trực tiếp sơ đồ cùng bàn vải tỉ lệ 1:1; vẽ lại mẫu từ sơ đồ mini tỉ lệ 1:5 bằng phấn mảnh.
• Bài 2: Cắt bán thành phẩm
  • Thiết bị cắt: Khảo sát các dòng máy cắt công nghiệp gồm máy cắt tay dao đĩa, máy cắt tay dao thẳng (dùng phá chi tiết lớn), máy cắt vòng cố định có đệm khí giảm ma sát (dùng cắt gọt chi tiết nhỏ: cổ, cầu vai, đô, trụ tay), máy cắt tự động bằng tia laser/nước, thiết bị dùi/khoan dấu và trang bị bảo hộ bắt buộc (găng tay sắt).
  • Kỹ thuật & quy trình cắt: Phân loại các thao tác cắt phá, cắt thô và cắt tinh (sử dụng rập thiếc). Quy trình cắt chuẩn 6 bước tại xí nghiệp may: từ trải áp sơ đồ, kẹp biên định vị, cắt phá nhóm nhỏ, cắt thô dao thẳng, kẹp giữ chống xô lệch, đến cắt gọt chuẩn xác trên máy cắt vòng và kiểm tra thông số kỹ thuật.
• Bài 3: Đánh số, phối kiện bán thành phẩm
  • Đánh số: Mục đích ngăn ngừa hiện tượng loang màu, nhầm lẫn lớp vải và hỗ trợ rải chuyền; phân tích ưu nhược điểm của các phương pháp đánh số (bằng decal dán, bút chì/sáp phản màu, phấn bay, máy dán số, máy đính số tới); quy định chiều cao số không vượt quá 2/3 độ rộng đường may.
  • Bóc tập & phối kiện: Quy trình lập và gắn Phiếu bóc tập (kích thước 7 x 12 cm); kỹ thuật phối kiện đồng bộ theo từng cỡ vóc và mã hàng; quy trình kiểm thân và thay thế các lá vải bị lỗi dệt/sợi.
  • Công nghệ ép dán mex: Thiết lập thông số kỹ thuật (nhiệt độ từ 110°C đến 170°C, thời gian từ 12 đến 24 giây, áp suất theo vật liệu); phân loại máy ép phẳng không liên tục và máy ép trục liên tục; quy trình 4 giai đoạn ép mex (chuẩn bị khử co $\rightarrow$ ủi mồi $\rightarrow$ kết dính $\rightarrow$ định hình); kiểm tra độ bám dính qua mắt thường, máy đo cường lực và thử nghiệm độ bền chịu giặt 10 lần.
• Bài 4: Hạch toán bàn cắt
  • Lý thuyết định mức: Tính toán khối lượng vải tiêu hao và quản lý phần dư thừa đầu tấm nhằm tối ưu hóa việc phân bổ cho các bàn trải ngắn lớp.
  • Công thức hạch toán: Thiết lập công thức tính tổng lượng vải tiêu hao cho mỗi bàn cắt: $$H = (DSĐ + 3) \times L + H_{bc}$$ (Trong đó: $H$ là lượng vải tiêu hao; $DSĐ$ là chiều dài sơ đồ giác; $3\text{ cm}$ là độ dư cho phép ở hai đầu bàn; $L$ là số lớp vải; $H_{bc}$ là phần hao phí phát sinh do đầu tấm).
  • Hệ thống bài tập: Xử lý các bài toán hạch toán định mức từ kho vải nguyên liệu với số lượng từ 19 đến 20 cây vải, chuyển đổi đơn vị tính (1 yard = 0,9144 m), phân bổ số lớp (từ 40 đến 50 lớp/bàn) cho các sơ đồ cắt cụ thể.
• Bài 5: Điều hành quản lý quy trình cắt bán thành phẩm
  • Tổ chức nhân sự: Cơ cấu định biên nhân sự phân xưởng cắt (quản đốc, phó quản đốc, 1-2 nhân viên hạch toán/thống kê/nhận kho, 4-6 nhân viên trải và cắt, 4-6 nhân viên đánh số/bóc tập, 4-6 nhân viên ép dán, 1 nhân viên giao nhận bán thành phẩm).
  • Tài liệu kỹ thuật: Phân tích hệ thống văn bản pháp quy kỹ thuật tại xưởng cắt gồm: Tiêu chuẩn kỹ thuật, Lệnh sản xuất kiêm phiếu cấp vật tư, Bảng hướng dẫn sử dụng nguyên phụ liệu, Phiếu hạch toán bàn cắt, Lệnh tác nghiệp cắt, Bảng quy định cắt (tiêu chuẩn cắt) và Bảng hướng dẫn đánh số - ép keo.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết vật liệu dệt may: Hệ thống hóa cấu trúc xơ, sợi, kiểu dệt và đặc tính co giãn, độ biến dạng của vải dệt thoi, dệt kim dưới tác động của lực kéo trong quá trình trải.
• Nguyên lý hình học và dung sai kích thước: Quy tắc bố trí sơ đồ giác mẫu, nguyên tắc bù trừ hao phí hai đầu bàn cắt và kiểm soát độ nghiêng lệch mép vải.
• Cơ chế liên kết nhiệt dẻo: Nguyên lý kết dính mex dựng nhiệt dựa trên sự tương tác đồng thời giữa ba đại lượng nhiệt độ nóng chảy của keo, áp lực nén và thời gian lưu nhiệt.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác thành thạo máy cắt đẩy tay dao thẳng, dao đĩa, máy cắt vòng cố định; kỹ thuật chỉnh thông số máy ép mex trục liên tục; kỹ thuật lấy dấu, khoan dấu định vị chi tiết.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích, bóc tách dữ liệu từ Lệnh sản xuất, Bảng thông số kích thước thành phẩm và Tiêu chuẩn kỹ thuật; tính toán định mức và giải bài toán hạch toán đầu tấm tối ưu bằng công thức chuyên ngành.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Thực hiện chính xác quy trình bóc tập, đánh số khuất đường may, kiểm thân thay thế chi tiết lỗi sợi, tổ chức bàn giao đồng bộ bán thành phẩm sang các chuyền may.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Mô đun áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp (Integrated Vocational Teaching), kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lý thuyết công nghệ tại lớp và hướng dẫn rèn luyện kỹ năng thực hành trực tiếp tại xưởng thực nghiệm may.

[Giảng dạy lý thuyết & Tiêu chuẩn kỹ thuật]
                     ↓
[Thị phạm thao tác: Trải vải / Cắt / Đánh số / Ép mex]
                     ↓
[Thực hành nhóm: Xử lý đơn hàng & Vận hành thiết bị]
                     ↓
[Hạch toán định mức & Kiểm tra chất lượng BTP]

• Tiếp cận qua hồ sơ sản xuất thực tế (Case Studies): Giáo trình sử dụng trực tiếp bộ tài liệu kỹ thuật mã hàng Áo sơ mi nam tay dài lai bầu (Mã hàng: 1K1675 BND/L3, rập ND 06, khách hàng Kinh doanh - Việt Tiến, số lượng 3.183 sản phẩm). Sinh viên được tiếp cận:
  • Bảng tỷ lệ vóc/màu: phân bổ size từ 37 đến 44 cho hai nhóm màu Navy/S và Black/S.
  • Bảng định mức vật tư: vải chính (65% Poly, 35% Cotton, khổ 57/58"), keo dựng NI 2553 (khổ 110cm), keo dựng 6605 (khổ 112cm), nút 16L, nút 14L, chỉ may Astra 50/2.
  • Bảng quy định cắt: danh mục 24 chi tiết vải chính, 4 chi tiết keo NI 2553 và 3 chi tiết keo 6605, quy định rõ chiều canh sợi và loại máy cắt chuyên dùng (máy cắt tay hoặc máy cắt vòng).
• Bài tập tính toán định lượng: Tổ chức giải các bài tập tình huống hạch toán bàn cắt phức hợp. Yêu cầu sinh viên tính toán lượng vải tiêu hao thực tế ($H$) từ các lô vải có quy cách đơn vị yard ($1\text{ yard} = 0,9144\text{ m}$), xác định lượng đầu tấm phát sinh ($H_{bc}$) để xây dựng phương án trải vải tiết kiệm nhất.
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá quá trình: Kiểm tra việc tuân thủ quy trình an toàn lao động (sử dụng găng tay sắt, kiểm tra an toàn điện), độ phẳng êm của bàn trải, độ chính xác đường cắt không răng cưa và quy cách đánh số không vượt quá 2/3 độ rộng đường may.
  • Đánh giá kết quả: Kiểm tra độ chính xác của bảng hạch toán bàn cắt, độ bám dính của chi tiết ép keo (thử độ bền bóc tách sau 10 chu kỳ giặt ủi) và tỷ lệ sai hỏng của bán thành phẩm sau khi bóc tập phối kiện.
• Hướng dẫn tự học: Giáo trình cung cấp hệ thống mẫu biểu chuẩn (Phiếu bóc tập 7 x 12 cm, Lệnh tác nghiệp cắt, Bảng hướng dẫn đánh số chuẩn áo chemise) để người học tự luyện tập kỹ năng lập chứng từ và tổ chức quản lý dây chuyền cắt độc lập.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính thực tế từ hệ thống văn bản doanh nghiệp: Khác với các tài liệu thuần lý thuyết, giáo trình đưa vào toàn bộ hệ thống biểu mẫu văn bản quản lý kỹ thuật đang vận hành tại các đơn vị may công nghiệp quy mô lớn (như Công ty Cổ phần May Tây Đô, Xí nghiệp May 1), bao gồm các số hiệu tài liệu chuẩn: Tiêu chuẩn kỹ thuật (Bm/PKT/7.1-01), Lệnh sản xuất kiêm phiếu cấp vật tư (Bm/PSX/7.1-01).
• Mô tả chi tiết các trang thiết bị sản xuất hiện đại: Đề cập cụ thể các công nghệ cơ khí và tự động hóa trong khâu cắt may: máy trải vải tự động kiểu liên kết khối, máy cắt vòng trang bị hệ thống đệm khí mặt bàn giảm ma sát khi dịch chuyển tập vải, máy cắt tự động lập trình vi tính bằng tia nước và laser, máy ép keo trục liên tục có bảng điều khiển vi xử lý nhiệt độ - thời gian - lực nén.
• Tiêu chuẩn hóa an toàn lao động và bảo hộ nghề nghiệp: Quy định cụ thể việc sử dụng thiết bị bảo vệ cá nhân bắt buộc (găng tay sắt) trong suốt quá trình thao tác với máy cắt dao thẳng/dao đĩa; thiết lập quy trình kiểm tra an toàn hệ thống dây điện (luôn treo cao hơn lưỡi dao) và nguyên tắc hạ chân vịt khi dừng máy.
• Quy chuẩn hóa kiểm tra chất lượng định lượng: Cung cấp phương pháp đánh giá độ bám dính của phụ liệu ép dán mex bằng máy đo cường lực chuyên dụng, kiểm tra độ ổn định sau 10 lần giặt mẫu; kiểm soát quy cách canh sọc vải tại các vị trí thân trước, túi, bản cổ và măng sét (mancheete).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Đối tượng	Mục đích & Phương thức sử dụng	Yêu cầu điều kiện tiên quyết
Sinh viên Đại học / Cao đẳng ngành May	Học phần chuyên môn chính khóa thuộc mô đun MĐ 21; học lý thuyết công nghệ và thực hành xưởng trải - cắt - ép mex.	Nắm vững kiến thức Vật liệu may, Kỹ thuật may cơ bản, Thiết kế rập và Giác sơ đồ.
Học viên Trung cấp nghề May thời trang	Rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị cắt, thực hành đánh số, bóc tập, phối kiện và ép dán phụ liệu theo tiêu chuẩn công nghiệp.	Kiến thức cơ bản về nhận biết mặt vải, khổ vải và an toàn thiết bị may mặc.
Giảng viên chuyên ngành Công nghệ May	Làm khung giáo trình chuẩn để biên soạn bài giảng tích hợp, thiết kế đề thi thực hành và bài tập tình huống hạch toán bàn cắt.	Nắm vững chương trình khung đào tạo nghề May thời trang và tiêu chuẩn kỹ thuật may công nghiệp.
Kỹ thuật viên, Quản đốc xưởng may	Tài liệu tham khảo chuẩn hóa quy trình công nghệ, lập lệnh tác nghiệp cắt, quản lý định mức nguyên phụ liệu tại xí nghiệp.	Kinh nghiệm quản lý sản xuất và triển khai đơn hàng may mặc thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được thiết kế dành cho cấp độ đào tạo nào?

Giáo trình mô đun Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm (MĐ 21) được biên soạn phục vụ cho sinh viên, học viên hệ Đại học, Cao đẳng và Trung cấp nghề thuộc chuyên ngành May thời trang và Công nghệ may mặc.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận mô đun?

Người học cần hoàn thành các môn học cơ sở gồm: Vật liệu may (nhận biết tính chất cơ lý của xơ, sợi, các kiểu dệt thoi, dệt kim), Kỹ thuật may cơ bản, Thiết kế hình học rập mẫu và Kỹ thuật giác sơ đồ định mức.

3. Giáo trình có điểm khác biệt gì so với các tài liệu lý thuyết may thông thường?

Tài liệu tập trung chuyên biệt vào công đoạn trải - cắt - xử lý bán thành phẩm; tích hợp trực tiếp các hồ sơ kỹ thuật, biểu mẫu quản lý sản xuất (Lệnh sản xuất, Tiêu chuẩn kỹ thuật, Phiếu hạch toán) và các thông số mã hàng thực tế (áo sơ mi nam 1K1675 BND/L3 của Công ty May Tây Đô / Việt Tiến).

4. Phương pháp giải các bài tập hạch toán bàn cắt trong giáo trình như thế nào?

Người học áp dụng công thức tiêu hao $H = (DSĐ + 3) \times L + H_{bc}$, thực hiện chuyển đổi đơn vị đo lường từ yard sang mét ($1\text{ yard} = 0,9144\text{ m}$), phân tích danh mục cây vải từ kho nguyên liệu và chia nhóm lớp trải phù hợp với công suất bàn cắt để giảm thiểu tối đa hao phí đầu tấm.

5. Giáo trình có cung cấp các quy định kỹ thuật về công đoạn ép dán mex không?

Có. Giáo trình nêu rõ các thông số kỹ thuật chuẩn của quá trình ép dán keo: dải nhiệt độ thao tác từ $110^\circ\text{C}$ đến $170^\circ\text{C}$, thời gian lưu nhiệt từ $12$ đến $24\text{ giây}$, quy trình 4 giai đoạn ép mex và 3 phương pháp kiểm tra độ bám dính (kiểm tra cảm quan ở $50^\circ\text{C}$, đo cường lực bóc tách và thử nghiệm qua 10 chu kỳ giặt).

---

Kết luận

Giáo trình Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm (Mã mô đun: MĐ 21) do tác giả Trần Thị Hồng Nhị biên soạn là tài liệu chuyên môn chuẩn hóa toàn bộ chu trình kỹ thuật chuẩn bị sản xuất tại phân xưởng cắt may công nghiệp. Tài liệu xây dựng năng lực thực hành nghề nghiệp từ các công đoạn thao tác cơ bản (trải vải, sang mẫu, cắt thô, cắt tinh, đánh số, ép mex) đến năng lực phân tích hạch toán định mức nguyên liệu và tổ chức điều hành sản xuất.

Lộ trình học tập đề xuất được phân định rõ ràng theo 5 bước: tiếp thu nguyên lý vật liệu và kỹ thuật trải vải (Bài 1) $\rightarrow$ rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị cắt an toàn (Bài 2) $\rightarrow$ thực hành chuẩn hóa khâu đánh số, phối kiện và ép dán (Bài 3) $\rightarrow$ làm chủ kỹ năng tính toán hạch toán tiêu hao bàn cắt (Bài 4) $\rightarrow$ làm quen với hồ sơ kỹ thuật và quy trình quản lý phân xưởng cắt công nghiệp (Bài 5). Để nâng cao hiệu quả học tập, người học nên kết hợp nghiên cứu các tiêu chuẩn kỹ thuật may mặc công nghiệp và tài liệu hướng dẫn vận hành các dòng thiết bị tự động hóa chuyên dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Hòa chung sự phát triển của các ngành khoa học kỹ thuật, ngành Công nghệ Dệt - May - Thời trang cũng đang tiến những bước tiến dài và mạnh mẽ. Công nghệ thông tin đã len lỏi vào trong các quá trình sản xuất từ những mặt hàng quần áo thông thường đến những sản phẩm thời trang cao cấp. Nhờ Công nghệ thông tin, việc tự động hóa sản xuất ngành may đạt hiệu quả kinh tế cao.

Mặc dù vậy, so với các ngành công nghiệp dịch vụ khác như cơ khí, xây dựng hay viễn thông… thì mức độ tin học hóa sản xuất của ngành may vẫn chưa cao. Phần lớn Công nghệ thông tin được áp dụng ở khâu triển khai sản xuất như khâu thiết kế sản phẩm… còn ở các khâu khác trong quá trình sản xuất việc ứng dụng Công nghệ thông tin còn gặp nhiều trở ngại. Nằm trong khối kiến thức về môn cơ sở môn học “công nghệ trải và cắt BTP”giúp sinh viên ngành may nắm bắt những kiến thức cơ bản về Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm là mô đun chuyên môn nghề trong danh mục các môn học, môđun đào tạo tự chọn của nghề May thời trang. Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm mang tính tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, là một phần trong quá trình sản xuất may công nghiệp đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững vàng, vừa đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo, có thể vận dụng cụ thể vào trong sản xuất ngành may sau khi ra trường.

Nội dung môn học “công nghệ trải và cắt BTP” như sau: Bài 1: Trải vải Bài 2: Cắt bán thành phẩm 1 Bài 3: Đánh số, phối kiện bán thành phẩm Bài 4: Hạch toán bàn cắt Bài 5: Điều hành quản lý quy trình cắt bán thành phẩm Trong quá trình biên soạn tài liệu này chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót không mong muốn, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp, các em sinh viên tài liệu này hoàn thiện trong lần chỉnh sửa sau. Xin chân thành cảm ơn. An giang, ngày tháng năm 2020 Người biên soạn Trần Thị Hồng Nhị 2 MỤC LỤC Lời giới thiệu………………………………………………………………. 3 Giáo trình mô đun Công nghệ trải và cắt BTP…………………………….

5 BÀI 1: TRẢI VẢI I. Công đoạn trải vải ………………………………………………………………………………. Công đoạn sang mẫu ……………………………………………………………….13 BÀI 2: CẮT BÁN THÀNH PHẨM I. Công đoạn chuẩn bị cắt ……………………………………………………………….

Công đoạn cắt vải …………………………………………………….20 BÀI 3: ĐÁNH SỐ, PHỐI KIỆN BÁN THÀNH PHẨM I. Bóc tập và phối kiện bán thành phẩm………………………………. Công đoạn ép dán ………………………………………………….31 BÀI 4: HẠCH TOÁN BÀN CẮT I. Cách hạch toán bàn cắt …………………………………………….36 3 BÀI 5: ĐIẦU HÀNH QUẢN LÝ QUY TRÌNH CẮT BÁN THÀNH PHẨM I.

Quản lý quá trình cắt bán thành phẩm ……………………………. Các tài liệu kỹ thuật phân xưởng cắt………………………………. Thực hiện theo kế hoạch cắt…………………………………………51 IV. Tổ chức quản lý trong phân xưởng cắt……………….51 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………….……54 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN CÔNG NGHỆ TRẢI VẢI VÀ CẮT BÁN THÀNH PHẨM Tên mô đun: CÔNG NGHỆ TRẢI VẢI VÀ CẮT BÁN THÀNH PHẨM Mã mô đun: MĐ 21 I.

VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: 1. Vị trí: Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm là mô đun chuyên môn nghề trong danh mục các môn học, môđun đào tạo tự chọn của nghề May thời trang.Tính chất: Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm mang tính tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, là một phần trong quá trình sản xuất may công nghiệp đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững vàng, vừa đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo. MỤC TIÊU MÔ ĐUN: 1. Về kiến thức: Trình bày được các phương pháp trải vải, sang dấu trên sơ đồ.

Trình bày được các phương pháp cắt vải. Trình bày được các phương pháp đánh số trong ngành may. Về kỹ năng: Trải vải đúng nguyên tắc, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Thực hiện cắt bán thành phẩm đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn lao động.

Thực hiện việc bóc tập, đánh số đúng quy định, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác và sắp xếp các công việc trong bộ phận cắt một cách hiệu quả và khoa học. 5 BÀI 1 : TRẢI VẢI Giới thiệu: Nguyên liệu trong ngành may bao gồm các sản phẩm của ngành kéo sợi và ngành dệt như: chỉ vải, vải lót, vải dựng. Ngoài ra, còn là sản phẩm của các ngành phụ thuộc khác như móc, dây kéo, thun.Nắm được tính chất nguyên liệu, chúng ta sẽ sử dụng chúng có hiệu quả kinh tế cao hơn trong sản xuất, sẽ bảo quản vật liệu tốt hơn, tránh được lỗi do chất lượng của nguyên phụ liệu không đảm bảo Nguyên phụ liệu may có những tính chất chung, đồng thời cũng có những tính chất riêng.

Mục tiêu: Trình bày được các phương pháp trải vải. Trải vải đảm bảo quy cách và yêu cầu kỹ thuật, tiết kiệm nguyên liệu Nội dung chính: I. CÔNG ĐOẠN TRẢI VẢI: 1. Khái niệm: Trải vải là cách đặt chồng lên nhau nhiều lớp vải tương đương nhau về khổ cũng như chiều dài trên bàn cắt để sang sơ đồ trên bàn vải.

Sau đó, cắt theo sơ đồ đã giác nhằm mục đích: khi cắt một chi tiết sản phẩm, ta được cùng một lúc số lượng chi tiết bằng số lớp của bàn vải. Công đoạn chuẩn bị trải vải: − Chuẩn bị các chi tiết rập cứng. − Tỉ lệ cỡ vóc trong bàn trải phải phù hợp với đơn đặt hàng. − Kiểm tra sơ đồ đã giác đã có đủ số lượng trong 1 sản phẩm hay chưa.

− Các cuộn vải có chiều dài khác nhau thì cần phải có phương án trải khác nhau. − Trước khi trải, vải phải được ổn định sức căng ở trạng thái tự do. Cách xác định chủng loại vải, khổ vải, mặt vải: a. Xác định chủng loại vải: ě Vải là sản phẩm của ngành dệt và là nguyên liệu của ngành may.

Vải được làm ra từ xơ, sợi theo nhiều cách khác nhau bằng phương pháp dệt hay liên kết kỹ thuật. ě Mục đích của việc xác định chủng loại vải là để thuận tiện cho việc sử dụng vải trong các lĩnh vực khác nhau. Người ta phân chủng loại vải như sau: + Theo thành phần xơ, sợi: • Vải đồng nhất: được dệt từ một loại xơ hay sợi duy nhất. Ví dụ: vải bông, vải lanh, lụa… • Vải không đồng nhất: được dệt từ hai hệ sợi ngang và dọc được sử dụng từ những loại xơ hay sợi khác nhau.

Tuy nhiên mỗi hệ sợi là một loại sợi đồng nhất với nhau. Ví dụ: một hệ là sợi bông còn hệ kia là sợi len, sợi tơ tằm hay sợi hoá học. • Vải pha: phổ biến là sợi pha. Ví dụ: vải katê là loại vải có sợi bông pha polyester, sợi len pha visco.

+ Theo công dụng của vải: • Vải dân dụng: vải dùng cho may mặc, dùng cho sinh hoạt (khăn bàn, tấm trải giường, mền…) • Vải công nghiệp: là loại vải phục vụ trong sản xuất như vải lót da nhân tạo, vải bạt, vải bao bì… + Theo phương pháp sản xuất: Có nhiều loại và được phân chia thành các dạng như vải mộc, vải xù lông, vải trơn nhẫn, vải nhiều màu, vải nhiều lớp… • Vải mộc: là vải lấy trực tiếp từ máy dệt, chưa qua khâu hoàn tất. Loại vải này cứng, 7 thấm nước kém, mặt vải không đẹp, có nhiều tạp chất. Vải thường được dùng trong các ngành công nghiệp khác. • Vải xù lông: trên đầu sợi có các sợi nổi lên do vòng sợi tạo nên.

Ta thường gặp ở các dạng khăn lông, vải nhung. • Vải trơn nhẫn: là loại vải khác với vải xù lông, trên mặt vải không có các xơ che phủ các đường dệt, mặt vải trơn nhẫn. • Vải nhiều màu: vải sọc, sarô. Xác định khổ vải: ě Khổ vải là chiều rộng tấm vải.

Nó được xác định là đường vuông góc với biên vải và được đo từ mép biên này sang mép bên kia của cây vải. Khổ vải phải được kiểm tra ít nhất 3 lần/ 1 cây, tại 3 vị trí đầu cây, giữa cây và cuối cây ở tất cả các cuộn. ě Tuỳ theo cách sử dụng mà ta có các khổ vải qui định khác nhau sao cho dùng để cắt bán thành phẩm sẽ tiết kiệm được nhiều vải nhất. Người ta thường chia 2 loại khổ vải sau: + Loại khổ hẹp: thường có chiều rộng từ 70, 75, 80, 90 cm.

+ Loại khổ rộng: thường có chiều rộng từ 1. Xác định mặt vải: 8 Tuỳ thuộc vào kiểu dệt, cách hoàn tất, in bông,…. Mặt phải thường rõ ràng, màu sắc đậm hơn, chất lượng mặt vải đẹp hơn, ít bị lỗi, lỗ kim ở biên láng nhất. Vải có hoa văn thì mặt phải thể hiện rõ hoa văn.

Đối với các loại vải quần tây, vải kaki thì khi ta nhìn vào mặt phải thể hiện rõ dấu sắc. Các phương pháp và công nghệ trải vải: a. Phương pháp trải vải: tuỳ theo tính chất của các loại vải: vải có 2 mặt giống nhau, vải có mặt phải - mặt trái, vải một chiều…ta áp dụng những phương pháp trải vải sau: ě Phương pháp trải vải zigzac: (trải vải liên tục) + Trong cách trải vải này, các lớp vải được đặt 2 mặt phải úp vào nhau, 2 mặt trái úp vào nhau từng đôi một không cắt đầu bàn. Chiều của mỗi lớp vải ngược nhau.

+ Ưu điểm: thích hợp với loại vải uni, vải hoa văn tự do; tận dụng được công suất trải. + Nhược điểm: không thích hợp với loại vải nhung, hoa văn 1 chiều, hao phí đầu bàn nhiều, dễ gây nhầm lẫn mặt vải khi đánh số và may. ě Phương pháp trải vải cắt đầu bàn có chiều: (trải vải gián đoạn, trải vải một chiều) + Các lớp vải được đặt mặt phải và mặt trái úp vào nhau, các lớp vải đi cùng chiều. Lớp vải trải xong sẽ được cắt đầu bàn, công nhân đi về điểm xuất phát.

Một lượt đi về của công nhân là không tải. 9 + Ưu điểm: thích hợp với tất cả các loại vải uni, vải hoa văn tự do, đặt biệt thích hợp với các loại vải nhung, vải có hoa văn 1 chiều, giảm hao phí đầu bàn, ít nhầm lẫn mặt vải khi đánh số và may. + Nhược điểm: công suất trải vải thấp, thời gian trải một bàn trải lâu. ě Phương pháp trải vải cắt đầu bàn không chiều: (trải vải 2 chiều) + Là kiểu trải vải tương tự như kiểu zigzac nhưng mỗi lớp vải đều có cắt đầu bàn.