CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU MÔN HỌC MH 42- 01 Giới thiệu: Một số mẫu chuồng nuôi bò, chuồng và lồng nuôi heo, gà. Mục tiêu: - Kiến thức: Hiểu được cách thiết kế và xây dựng chuồng trại. - Kỹ năng: Thực hiện được thiết kế và xây dựng chuồng trại trong chăn nuôi. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Học tập nghiêm túc, sáng tạo; áp dụng kiến thức, kỹ năng đã học để thiết kế và xây dựng chuồng trại trong chăn nuôi; đảm bảo an toàn trong lao động, sản xuất.
Yêu cầu đối với chuồng nuôi gia súc: - Đảm bảo tốt điều kiện sống và phát triển cho gia súc - Phù hợp với thức phương thức, quy mô và đặc thù sinh lý của từng loại vật nuôi. - Kiến trúc chuồng trại sẽ được thiết kế phù hợp với đặc thù của vật nuôi - Có kết cấu để không khí lưu thông dễ dàng thoáng mát về mùa hè và ấm vào mùa đông. - Có đường đi chăm sóc đảm bảo cho công nhân và các loại xe phục vụ đi lại thuận tiện. - Có kết cấu phù hợp để thu dọn phân, vệ sinh chuồng trại bằng phương tiện cơ khí hoặc thủ công được dễ dàng - Chi phí đầu tư xây dựng cân đối với hiệu quả chăn nuôi đem lại - Tiểu khí hậu trong chuồng nuôi ảnh hưởng đến sự phát triển gia súc bao gồm các yếu tố như sau: *Yếu tố vật lý: nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng và tốc độ gió *Yếu tố hóa học: hàm lượng các chất hóa học trong không khí *Yếu tố vi sinh vật: gây bệnh cho gia súc - Tiểu khí hậu trong chuồng nuôi biến động phụ thuộc vào các vấn đề như sau: *Khí hậu thời tiết khu vực.
*Chuồng trại: vị trí, hướng, kiến trúc, vật liệu xây dựng. *Gia súc: loại, mật độ, lứa tuổi. *Chế độ chăm sóc, vệ sinh, khử trùng chuồng trại.1: Thiết kế một chuồng nuôi 1.Các yêu cầu chính của chuồng trại chăn nuôi Mặt tiền chuồng heo nên cho quay về hướng Đông hay hướng Đông Nam mới tốt. Đây không phải là vấn đề dị đoan mà hợp tính khoa học.
Mặt tiền chuồng quay về hướng Đông sẽ nhận được ánh nắng sáng chiếu thẳng vào mọi ngóc ngách trong chuồng giúp chuồng khô ráo, ấm áp. Trong ánh nắng sáng có tia cực tím giúp cơ thể heo tự tạo được vitamine D3 cần thiết cho sự phát triển khung xương, giúp heo năng động, sinh trưởng tốt. Ánh nắng ban mai cũng góp phần tiêu diệt vi trùng, vi khuẩn sinh sôi nảy nở trong chuồng heo, giúp môi trường sống của heo được tốt hơn. Còn mặt tiền chuồng quay về hướng Đông Nam, hàng ngày chuồng sẽ đón nhận được ánh nắng sáng chiếu vào, đồng thời cũng nhận được ngọn gió nồm thổi vào mát mẻ.
Do lẽ đó, kiểu chuồng một dãy ai cũng chọn quay về những hướng vừa kể ở trên. Thiết kế kiến trúc chuồng trại được tính toán sao cho tổng diện tích mặt bằng, chiều cao và hướng phù hợp với khí hậu khu vực nơi xây dựng chuồng. Số lượng và diện tích ô chuồng và hướng đi chăm sóc vật nuôi đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Các công trình nền, cống ngầm của chuồng phải phù hợp với việc bố trí các hệ thống thu gom rác thải, phân, nước vệ sinh.
4 Có vị trí và diện tích lắp đặt dụng cụ cung cấp nước uống, thức ăn, ổ đẻ, vắt sữa theo quy định. Trường hợp chăn nuôi theo quy mô công nghiệp: Trong nhà nuôi gà trứng lắp đặt 1-4 dãy lồng, loại lồng 1-8 tầng trong 1 ô chuồng nền. Mỗi chuồng gồm có 4-6 ô chuồng nền. Trong chăn nuôi heo chỉ nuôi lồng 1-2 tầng và chuồng nền.
Trong chăn nuôi bò nhốt với các loại chuồng nền, riêng bê con có thể nuôi bằng lồng cũi. Cấu trúc chuồng trại phải thoáng mát về mùa hè, kín ấm về mùa đông.Có thể sử dụng thông thoáng tự nhiên trong điều kiện khí hậu thích hợp. Sử dụng hệ thống thiết bị điều chỉnh tiểu khí hậu trong chuồng khi thời tiết khắc nghiệt. Có nhiều kiểu chuồng được thiết kế phù hợp với 03 phương thức: + Thông thoáng tự nhiên + Tự nhiên kết hợp cưỡng bức + Cưỡng bức hoàn toàn Sau đây là một số điều kiện thích hợp được minh họa qua bảng 1.1: Một số điều kiện thích hợp đối với các loại vật nuôi Loại gia súc Nhiệt Độ ẩm Nồng độ khí cho phép độ thích thích hợp hợp (%) O2 ( CO2(%) H2S(mg/l) NH3(mg/l) (0C) %) Bò 15-20 Heo 0-1 tuần 32 60 tuổi Heo 2-5 tuần 24-30 60 >15 <0,2 <0,01 <0,024 tuổi Heo > 5 tuần 15-22 70-85 tuổi Gà 0-1 tuần 32 5 tuổi Gà lớn 16-26 2.
Nguyên lý cấu tạo Trường hợp chăn nuôi theo quy mô công nghiệp: Trong nhà nuôi gà trứng lắp đặt 1-4 dẫy lồng, loại lồng 1-8 tầng trong 1 ô chuồng nền. Mỗi chuồng gồm có 4-6 ô chuồng nền. Trong chăn nuôi heo chỉ nuôi lồng 1-2 tầng và chuồng nền. Trong chăn nuôi bò nhốt với các loại chuồng nền, riêng bê con có thể nuôi bằng lồng cũi.
Cấu trúc chuồng trại phải thoáng mát về mùa hè, kín ấm về mùa đông.Có thể sử dụng thông thoáng tự nhiên trong điều kiện khí hậu thích hợp.2: Mô hình chăn nuôi theo quy mô công nghiệp 3. Một số kiểu chuồng trại 3. Mẫu chuồng heo theo hướng công nghiệp Mẫu chuồng heo công nghiệp 1 dãy Nuôi nông hộ nhỏ lẻ thường làm chuồng khá đơn giản theo kiểu chuồng 1 bậc, 2 bậc hoặc 3 bậc. Tuy nhiên đây là kiểu chuồng nuôi heo thịt lạc hậu, không phù hợp với quy mô chăn nuôi trang trại, đặc biệt là các giống heo nhập ngoại.
Thiết kế chuồng nuôi heo thông minh theo hướng công nghiệp phù hợp với quá trình phát triển và sinh lý của đàn heo, thuận tiện cho quá trình chăm sóc, tránh 6 làm ô nhiễm môi trường, hạn chế dịch bệnh lây lan, tiết kiệm nhân công chăm sóc. Kiểu chuồng phổ biến hiện nay là chuồng 1 dãy và chuồng 2 dãy được thiết kế phổ biến ở các nước phát triển như Đan Mạch, Đức, Hungary… Hình 1.3: Mẫu chuồng heo công nghiệp 1 dãy Kích thước chuồng: Chiều cao đến nóc 3m Chiều cao của mái phía trước 2,2m, mái sau 2m Chiều cao từ nền chuồng bên trong đến nóc mái khoảng 2,5 - 2,8m Chiều rộng của chuồng nuôi: 2,8 - 3m Chiều dài của chuồng sẽ phụ thuộc vào số lượng đàn Bên trong chuồng có lối đi ở phía trước thuận tiện cho việc chăm sóc. Ưu điểm của kiểu chuồng 1 dãy là tiết kiệm diện tích, có thể sử dụng vật liệu xây dựng đơn giản. Chuồng có độ thông thoáng tự nhiên, khả năng kiểm soát dịch bệnh tốt.
7 Tuy nhiên chuồng 1 dãy không phù hợp để phát triển với quy mô rộng lớn. Nếu sử dụng vật liệu đơn giản như tranh, tre, nứa thì độ bền tối đa chỉ có thể từ 3 - 4 năm. Mẫu chuồng heo công nghiệp 2 dãy Chuồng heo thịt 2 dãy song song là một trong những mẫu chuồng nuôi heo thông minh đang được áp dụng phổ biến trong các trang trại quy mô lớn. Kích thước chuồng: Chuồng thiết kế 2 lớp mái, mái trên cách mái dưới từ 30 - 40cm Chiều cao đến nóc mái cao nhất 4 - 4,5m Chiều cao từ nền chuồng bên trong đến nóc mái dưới khoảng 2,5 - 2,8m Chiều rộng của chuồng nuôi: 6,8 - 7m Chiều dài của chuồng sẽ phụ thuộc vào số lượng đàn Bên trong chuồng có lối đi ở giữa, chiều rộng lối đi khoảng 1,2m Hình 1.5: Mẫu chuồng heo công nghiệp 2 dãy 8 Hình 1.6: Mô hình kiểu chuồng heo 2 dãy Ưu điểm của kiểu chuồng này là phù hợp với quy mô chăn nuôi rộng lớn, nuôi tập trung, khép kín.
Với kiểu chuồng nuôi heo công nghiệp này, các chủ trang trại có thể nuôi heo từ sau khi cai sữa đến khi đạt tuổi xuất chuồng với trọng lượng đạt từ 90 - 110kg/con. Phân chia ô chuồng nuôi heo thịt Một trong những phương pháp nuôi heo thịt đạt năng suất cao là phần chia khu chuồng nuôi thành các ô nuôi. Bà con có thể áp dụng 2 cách phân chia ô chuồng như sau: Phân chia theo kiểu truyền thống Đàn heo cùng lứa sẽ được nuôi chung trong cùng một ô, diện tích mỗi ô có thể là 15 - 20m2 nuôi được hơn 20 con heo. Mật độ trong chuồng này phải đảm bảo tối thiểu là 0,7 - 1m2/con thì mới đủ không gian sinh hoạt, đi lại, vận động.
Mật độ này thay đổi theo kích thước của đàn heo.7: Phân chia ô Phân chia ô nuôi nhốt heo thịt chuyên nghiệp Phân chia thành từng ô nhỏ có kích thước: rộng 3m, dài 5,5 - 6m. Trong chuồng chia thành 2 ngăn, một ngăn ngủ nghỉ và ăn uống với kích thước khoảng 9m2, ngăn còn lại lắp đặt hệ thống nước uống tự động, nơi tắm, vệ sinh lại đi lại của đàn heo.8: Phân chia ô chuyên nghiệp 10 3.Thiết kế máng ăn, máng uống trong chuồng heo công nghiệp Máng ăn: Máng ăn cho chuồng nuôi công nghiệp tốt nhất hiện nay là máng làm bằng tôn mạ kẽm chống gỉ sét. lòng máng ăn thiết kế kiểu tròn. Kích thước máng ăn cho heo choai: đáy rộng 20 - 25cm, miệng rộng 25cm, độ sâu lòng 15cm, chiều dài 60cm.
Cơ giới hóa trong chăn nuôi heo thịt công nghiệp là một trong những yếu tố mà các chủ trang trại cần quan tâm và áp dụng hiện nay. Trong đó khi làm chuồng, cần cơ giới hóa từ hệ thống trang thiết bị máy móc chế biến thức ăn cho đến dụng cụ chứa thức ăn và phân phối thức ăn vào từng ô chuồng. Các chủ trang trại nên đầu tư hệ thống máy chế biến thức ăn nuôi heo công suất lớn, đặc biệt là máy nghiền trộn thức ăn, máy ép cám viên để chủ động sản xuất thức ăn, giảm phụ thuộc vào tình hình biến động của thị trường. Và quan trọng hơn cả là giảm thiểu dịch bệnh từ thức ăn không rõ nguồn gốc, tiết kiệm chi phí chăn nuôi, nâng cao hiệu quả kinh tế.9: Máy chế biến thức ăn Bên cạnh đó lắp đặt các dụng cụ chứa thức ăn và phân phối thức ăn ngay trong chuồng cũng là một hình thức cơ giới hóa, chuyên nghiệp hóa, tránh lãng phí thức ăn.10: Máng ăn tự động cho heo Máng uống: Với máng uống, nên sử dụng núm uống (vòi tự động) để không gây ướt chuồng, giúp tiết kiệm nước, tiết kiệm nhân công, đáp ứng nhu cầu nước uống hàng ngày của đàn heo thịt.
Núm uống làm bằng hợp kim không gỉ hoặc bằng đồng, có một lưỡi gà và một lò xò để có khả năng tự động đóng - mở khi heo uống nước. Treo núm uống nước tự động cho mỗi ô nuôi cần đảm bảo (Bảng 1.