Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí nghề công nghệ ô tô

Dưới đây là thông tin meta tags cho bài viết "Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí nghề công nghệ ô tô": { "ai_description": "Giáo trình

• Trường học: Tổng cục Dạy nghề
• Chuyên ngành: Công nghệ ô tô
• Đề tài: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Vĩnh Phúc

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình bảo dưỡng hệ thống phân phối khí nghề ô tô

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí là tài liệu chuyên môn dành cho nghề công nghệ ô tô, được biên soạn theo chương trình khung năm 2010 của Tổng cục Dạy nghề. Nội dung bao gồm 6 bài học từ nhận dạng, tháo lắp đến quy trình bảo dưỡng, sửa chữa nhóm xu páp, cơ cấu dẫn động và bộ truyền động trục cam. Giáo trình cung cấp kiến thức lý thuyết về nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động cùng phương pháp phân tích hư hỏng và quy trình thực hành sửa chữa. Đây là nguồn tài liệu chuẩn cho học sinh, giáo viên và kỹ thuật viên ngành ô tô. Tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống phân phối khí trong động cơ đốt trong, nơi điều khiển đóng mở xu páp đúng thời điểm để đảm bảo quá trình nạp khí và thải khí hiệu quả.

1.1. Nội dung cơ bản của giáo trình

Giáo trình trình bày cấu tạo chi tiết hệ thống phân phối khí gồm trục cam, xu páp, con đội, cơ cấu dẫn động và bộ truyền động. Phần lý thuyết giải thích nguyên lý hoạt động của hệ thống SOHC, DOHC cùng các loại cơ cấu điều khiển xu páp như thủy lực, cơ khí. Các chương thực hành hướng dẫn nhận dạng, tháo lắp, đo kiểm, điều chỉnh khe hở nhiệt xu páp và thay thế các chi tiết hư hỏng. Giáo trình cũng cung cấp bảng thông số kỹ thuật tiêu chuẩn cho từng loại động cơ, giúp người học dễ dàng áp dụng vào thực tế.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình phục vụ hai nhóm đối tượng chính: học sinh, sinh viên ngành công nghệ ô tô trong quá trình đào tạo và ôn tập; giáo viên, giảng viên làm tài liệu giảng dạy chuyên ngành. Ngoài ra, tài liệu còn hữu ích cho kỹ thuật viên, thợ sửa chữa ô tô tham khảo khi thực hiện bảo dưỡng định kỳ hoặc khắc phục sự cố hệ thống phân phối khí. Nội dung được sắp xếp từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với trình độ trung cấp và cao đẳng nghề.

II. Các vấn đề thường gặp trong hệ thống phân phối khí

Hệ thống phân phối khí thường gặp các vấn đề như khe hở nhiệt xu páp không đúng tiêu chuẩn, xu páp bị cong vênh, mòn hoặc đóng không kín, trục cam bị mài mòn, con đội hư hỏng. Khe hở nhiệt sai lệch gây ra tiếng gõ kim loại, giảm hiệu suất động cơ do khí nạp thải không đủ. Xu páp mòn hoặc cong vênh khiến động cơ khó khởi động, tiêu hao nhiên liệu tăng. Trục cam bị mòn ảnh hưởng đến thời điểm đóng mở xu páp, gây mất cân bằng trong quá trình đốt cháy. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm sử dụng nhiên liệu kém chất lượng, bảo dưỡng không đúng định kỳ, điều kiện vận hành khắc nghiệt.

2.1. Dấu hiệu nhận biết hư hỏng

Dấu hiệu hư hỏng hệ thống phân phối khí bao gồm tiếng gõ kim loại từ nắp đậy xi lanh, động cơ khó khởi động hoặc khởi động không đều, tiêu hao nhiên liệu tăng đột biến. Xu páp bị đóng không kín gây ra hiện tượng khí thải xả vào đường ống nạp, làm giảm công suất động cơ. Trục cam bị mòn dẫn đến xu páp đóng mở không đúng thời điểm, gây rung giật khi chạy không tải. Kiểm tra bằng cách đo khe hở nhiệt, quan sát độ mòn của xu páp và bạc dẫn hướng, kiểm tra độ kín khít của các gioăng.

2.2. Nguyên nhân gây hư hỏng

Nguyên nhân hư hỏng bao gồm sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh cao gây ăn mòn kim loại, bảo dưỡng không đúng quy trình dẫn đến tích tụ muội than. Điều kiện vận hành khắc nghiệt như chạy xe trong điều kiện quá tải, nhiệt độ cao cũng làm giảm tuổi thọ các chi tiết. Ngoài ra, sử dụng dầu nhớt không đúng chủng loại hoặc không thay dầu định kỳ gây mài mòn trục cam và con đội. Các lỗi lắp ráp như siết chặt bulong không đúng mô men cũng gây biến dạng chi tiết.

III. Phương pháp bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí

Bảo dưỡng hệ thống phân phối khí bao gồm kiểm tra và điều chỉnh khe hở nhiệt xu páp định kỳ, thay thế gioăng, kiểm tra độ mòn của trục cam và con đội. Quy trình sửa chữa bao gồm tháo lắp nắp đậy xi lanh, kiểm tra xu páp, thay thế xu páp hư hỏng, mài sửa mặt tiếp xúc xu páp. Đối với trục cam, cần kiểm tra độ mòn, thay thế nếu vượt quá giới hạn cho phép. Sử dụng dụng cụ chuyên dụng như thước đo khe hở, đồng hồ so, dụng cụ mài xu páp. Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn lao động khi thực hiện bảo dưỡng.

3.1. Quy trình bảo dưỡng định kỳ

Quy trình bảo dưỡng định kỳ bao gồm kiểm tra khe hở nhiệt xu páp sau 20.000-30.000 km, thay thế dầu nhớt và lọc dầu sau 10.000 km. Kiểm tra độ kín khít của nắp đậy xi lanh, thay thế gioăng nếu bị rò rỉ. Đo độ mòn của trục cam và con đội, thay thế nếu vượt quá 0,2 mm. Kiểm tra độ mòn của bạc dẫn hướng xu páp, thay thế nếu khe hở vượt quá 0,1 mm. Sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng để đảm bảo độ chính xác.

3.2. Kỹ thuật sửa chữa xu páp

Kỹ thuật sửa chữa xu páp bao gồm mài sửa mặt tiếp xúc xu páp bằng đá mài chuyên dụng, kiểm tra độ phẳng của mặt xu páp bằng thước căn lá. Thay thế xu páp nếu độ mòn vượt quá 0,5 mm hoặc có vết nứt. Kiểm tra độ kín khít của xu páp bằng cách đổ xăng vào đường ống nạp, quan sát rò rỉ. Sử dụng dụng cụ ép xu páp để thay thế bạc dẫn hướng nếu bị mòn. Đảm bảo xu páp đóng kín khi động cơ nguội bằng cách điều chỉnh khe hở nhiệt đúng tiêu chuẩn.

IV. Ứng dụng thực tế giáo trình trong nghề công nghệ ô tô

Giáo trình cung cấp kiến thức nền tảng giúp kỹ thuật viên áp dụng vào thực tế bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí trên các dòng xe ô tô. Nội dung được biên soạn theo chuẩn quốc gia, đảm bảo tính chính xác và ứng dụng cao. Giáo trình giúp người học nắm vững nguyên lý hoạt động, nhận biết nhanh chóng các dấu hiệu hư hỏng, thực hiện quy trình sửa chữa đúng kỹ thuật. Ứng dụng trong đào tạo nghề, giáo trình góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành ô tô, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

4.1. Tầm quan trọng trong đào tạo nghề

Giáo trình là tài liệu chuẩn trong đào tạo nghề công nghệ ô tô, cung cấp đầy đủ kiến thức lý thuyết và thực hành theo chuẩn nghề quốc gia. Nội dung được cập nhật theo tiến bộ kỹ thuật mới, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận với công nghệ hiện đại. Giáo trình cũng hỗ trợ giáo viên trong việc biên soạn giáo án, xây dựng bài giảng chất lượng. Việc sử dụng giáo trình giúp nâng cao tỷ lệ đậu nghề, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

4.2. Hướng dẫn áp dụng vào thực tế

Hướng dẫn áp dụng giáo trình vào thực tế bao gồm việc tuân thủ quy trình bảo dưỡng, sử dụng đúng dụng cụ đo kiểm, ghi chép nhật ký bảo dưỡng. Kỹ thuật viên cần cập nhật kiến thức thường xuyên thông qua tài liệu mới, tham gia các khóa đào tạo nâng cao. Áp dụng phương pháp chẩn đoán hư hỏng bằng thiết bị chẩn đoán điện tử để tăng độ chính xác. Đối với sửa chữa, ưu tiên sử dụng phụ tùng chính hãng, đảm bảo chất lượng sửa chữa lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

0 BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP VÀ CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số:.) Năm 2012 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: 1 Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ 23 2 LỜI GIỚI THIỆU Ngành công nghiệp ô tô là một ngành công nghiệp nặng với công nghệ cao. Đòi hỏi các nhà nghiên cứu, thiết kế cũng như vận hành, sửa chữa có sự tích luỹ và không ngừng tìm hiểu, trau rồi kiến thức.

Để trang bị những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành về ô tô nói chung và hệ thống phân phối khí nói riêng, chúng tôi biên soạn giáo trình “Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí”. Giáo trình nhằm phục vụ: - Các học sinh học ngành Công nghệ ô tô trong trường cũng như các bạn yêu thích nghề cần có tài liệu tham khảo, chắc rằng sẽ tìm thấy trong cuốn sách nhiều điều bổ ích. - Các thầy giáo, cô giáo dạy chuyên ngành Công nghệ ô tô làm tài liệu chính để giảng dạy. Nội dung giáo trình bao gồm sáu bài: Bài 1.

Nhận dạng, tháo lắp hệ thống phân phối khí Bài 2. Bảo dưỡng hệ thống phân phối khí Bài 3. Sửa chữa nhóm xu páp Bài 4. Sửa chữa cơ cấu dẫn động xu páp Bài 5.

Sửa chữa con đội và trục cam Bài 6. Sửa chữa bộ truyền động trục cam Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo nội dung trong chương trình khung năm 2010 của Tổng cục Dạy nghề, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống phân phối khí đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn cho lần xuất bản sau. Xin trân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, Trường Cao đẳng nghề Cơ khí Nông nghiệp và các bạn đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này.

Vĩnh Phúc, ngày…tháng… năm 2012 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: 3 MỤC LỤC TT ĐỀ MỤC TRANG 1 Lời giới thiệu 2 2 Mục lục 3 3 Bài 1. Nhận dạng, tháo lắp hệ thống phân phối khí 4 4 Bài 2. Bảo dưỡng hệ thống phân phối khí 17 5 Bài 3.

Sửa chữa nhóm xu páp 45 6 Bài 4. Sửa chữa cơ cấu dẫn động xu páp 66 7 Bài 5. Sửa chữa con đội và trục cam 70 8 Bài 6. Sửa chữa bộ truyền động trục cam 86 9 Câu hỏi ôn tập 97 4 BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ Mã mô đun: MĐ 23 I.

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Mô đun được bố trí dạy sau các mô đun: MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22 - Là mô đun chuyên môn nghề. - Có ý nghĩa và vai trò quan trọng trong việc cung cấp một phần kiến thức, kỹ năng nghề nghề công nghệ ô tô II. Mục tiêu của mô đun: - Trình bày đúng nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống phân phối khí - Mô tả đúng cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phân phối khí dùng trên động cơ - Phân tích đúng hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng, phương pháp kiểm tra, sửa chữa sai hỏng của hệ thống phân phối khí - Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa được hệ thống phân phối khí đúng quy trình, quy phạm và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật trong bảo dưỡng, sửa chữa - Sử dụng đúng các dụng cụ tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống phân phối khí bảo đảm chính xác và an toàn - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính của mô đun BÀI 1 NHẬN DẠNG, THÁO LẮP HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ Mã bài: MĐ 23- 01 Giới thiệu chung Bài học sẽ cung cấp cho học sinh những khái niệm, nguyên lý hoạt động của hệ thống phân phối khí.

Ngoài ra còn cung cấp kiến thức, hình ảnh để học sinh nhận dạng cũng như trình tự tháo, lắp hệ thống phân phối khí Mục tiêu: - Phát biểu đúng nhiệm vụ, phân loại và nguyên lý làm việc của các loại hệ thống phân phối khí - Tháo, lắp hệ thống phân phối khí đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 5 1. NHIỆM VỤ, YÊU CẦU 1.1 Nhiệm vụ Hệ thống phân phối khí (cơ cấu phân phối khí) có nhiệm vụ đóng, mở các cửa hút (nạp), cửa xả (thải) để nạp đầy hỗn hợp (xăng + không khí) hoặc không khí vào trong xy lanh và xả sạch khí đã cháy ra ngoài theo trình tự làm việc của động cơ.2 Yêu cầu - Đảm bảo chất lượng của quá trình trao đổi khí. - Đóng, mở các xu páp đúng thời điểm.

- Đảm bảo đóng kín buồng cháy. - Độ mòn của chi tiết ít nhất và tiếng kêu nhỏ nhất. - Dễ điều chỉnh, sửa chữa và thay thế khi hư hỏng.1 Hệ thống phân phối khí dùng xu páp - Hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên - Hệ thống phân phối khí loại xu páp treo - Hệ thống phân phối khí loại trục cam trên nắp máy 2.2 Hệ thống phân phối khí loại ngăn kéo phân phối (van trượt) 2.3 Hệ thống phân phối khí loại kết hợp (vừa ngăn kéo vừa có xu páp) a b Hình 1.1: Hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên (a) và xu páp treo (b) 6 a b Hình 1.2: Hệ thống phân phối khí loại trục cam đặt trên nắp máy (a) và loại ngăn kéo phân phối (b) 3. NHẬN DẠNG HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ 3.1 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động các loại hệ thống phân phối khí 3.1 Hệ thống phân phối khí dùng xu páp 3.1 Hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên a.

Cấu tạo: 8 7 6 9 5 4 3 2 1 Hình 1.3: Sơ đồ cấu tạo hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên 1- Trục cam; 4- Móng hãm 7- Xu páp 2- Con đội; 5- Lò xo xu páp; 8- Ổ đặt xu páp 3- Bu lông chỉnh khe hở nhiệt; 6- Bạc dẫn hướng; 9- Khe hở nhiệt Thông thường, hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên thường chia ra các bộ phận sau: 7 - Bộ phận đóng kín: để đóng kín cửa hút và cửa xả, đóng kín gồm: ổ đặt xu páp, lò xo, đĩa tựa, móng hãm và bạc hướng dẫn. - Bộ phận truyền lực: Truyền lực từ trục phân phối đến các xu páp: con đội. - Bộ phận trục phân phối: Điều khiển sự đóng mở của các xu páp. - Bộ phận truyền động cho trục phân phối: truyền chuyển động quay từ trục cơ đến trục phân phối, bộ phận truyền động thường dùng bánh răng, đai và xích.

Nguyên lý hoạt động: Khi động cơ hoạt động, trục khuỷu quay thông qua cặp bánh răng phân phối (hình 1.3) làm quay trục cam 1. Tới lúc đỉnh vấu cam tì và đẩy con đội đi lên, qua con đội đẩy xu páp 7 đi lên mở cho hỗn hợp nhiên liệu vào buồng đốt, lúc đó đĩa lò xo 4 cũng ép lò xo 5 ngắn lại. Khi vấu cam trượt qua đáy con đội thì lực đàn hồi của lò xo 5, thông qua đĩa 4, đẩy xu páp đi xuống đóng cửa thông đồng thời cũng đẩy con đội đi xuống tiếp xúc với mặt cam. Bu lông con đội dùng để điều chỉnh khe hở nhiệt giữa con đội và đuôi xu páp tránh làm kênh khi đóng kín xu páp.

Hệ thống điều khiển mở xu páp là do vấu cam 1 thực hiện, điều khiển đóng xu páp là lực đàn hồi của lò xo xu páp 5 thông qua đĩa lò xo 4 thực hiện. Hiện nay, chỉ dùng hệ thống phân phối khí dùng xu páp đặt bên trên các động cơ xăng 4 kì kiểu cũ, có tỉ số nén ε thấp hoặc trên động cơ 4 kì chạy bằng dầu hoả.2 Hệ thống phân phối khí loại xu páp treo a. Cấu tạo: Hình 1.4: Sơ đồ cấu tạo hệ thống phân phối khí loại xu páp treo 8 1- Ổ đặt 6- Móng hãm 11- Đũa đẩy 2- Xu páp 7- Đòn gánh 12- Con đội 3- Bạc dẫn hướng 8- Trục đòn gánh 13- Trục cam 4- Lò xo 9- Vít điều chỉnh 14- BR phân phối 5- Đĩa tựa 10- Giá đỡ Thông thường, hệ thống phân phối khí loại xu páp treo cũng thường chia ra các bộ phận sau: - Bộ phận đóng kín: để đóng kín cửa hút và cửa xả, đóng kín gồm: ổ đặt xu páp, lò xo, đĩa tựa, móng hãm và bạc hướng dẫn. - Bộ phận truyền lực: Truyền lực từ trục phân phối đến các xu páp, gồm: cụm đòn gánh, thanh đẩy, con đội.

- Bộ phận trục phân phối: Điều khiển sự đóng mở của các xu páp. - Bộ phận truyền động cho trục phân phối: truyền chuyển động quay từ trục cơ đến trục phân phối, bộ phận truyền động thường dùng bánh răng, đai và xích. Nguyên lý hoạt động: Khi động cơ hoạt động, trục khuỷu quay làm cho trục cam 13 quay khiến các vấu cam quay theo. Vấu cam đẩy con đội 12, đũa đẩy 11 đi lên ép cần bẩy 7 quay quanh trục 8 tì ép đuôi xu páp, qua đĩa lò xo 5 ép lò xo 4 để đẩy xu páp 2 đi xuống mở cửa thông.

Khi đỉnh vấu cam trượt qua đáy con đội thì lò xo xu páp 4, thông qua đĩa lò xo 5 đẩy xu páp đi lên đóng cửa thông đồng thời qua cần bẩy 7 ép đũa đẩy 11 và con đội 12 đi xuống để đẩy con đội tiếp xúc với mặt cam. Như vậy, lực mở xu páp là lực đẩy của vấu cam, còn lực đóng kín xu páp là lực dãn của lò xo tác dụng lên đĩa lò xo 5. Ngày nay, toàn bộ động cơ diesel và hầu hết động cơ xăng 4 kì đều dùng hệ thống phân phối khí loại xu páp treo vì có nhiều ưu điểm: - Buồng cháy gọn. - Ít cản đối với đường nạp giúp nạp nhiều môi chất mới.