Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ CÁC QUỐC GIA VÙNG VỊNH VÀ PHỤ NỮ MUSLIM TRONG XÃ HỘI ISLAM Chương 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐỐI VỚI NỮ GIỚI Ở CÁC QUỐC GIA VÙNG VỊNH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP Chương 3: THỰC TRẠNG VIỆC LÀM ĐỐI VỚI NỮ GIỚI Ở CÁC QUỐC GIA VÙNG VỊNH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com NỘI DUNG CHƢƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ CÁC QUỐC GIA VÙNG VỊNH VÀ PHỤ NỮ MUSLIM TRONG XÃ HỘI ISLAM 1. Tổng quan về các quốc gia vùng Vịnh 1. Đặc điểm địa lý tự nhiên khu vực vùng Vịnh Thực tế, có đến 8 nước nằm trên vịnh Ba Tư (Persian Gulf) đó là Bahrain, Kuwait, Iraq, Oman, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Saudi Arabia và Iran. Tuy nhiên khái niệm các quốc gia vùng Vịnh lại có nhiều nội hàm khác nhau.
Mặc dù đều có đường bờ biển ở khu vực vùng Vịnh, xong trong 8 quốc gia kể trên thì có 6 quốc gia tham gia Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) là Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và UAE. Nguyên nhân là do Iran không phải là quốc gia Ả Rập, Iraq thì bị tước quyền thành viên sau khi nước này tiến hành cuộc xâm lược Kuwait năm 1990 [33, tr. Những quốc gia trong Hội đồng GCC này có sự kết nối với nhau và những chế định tương đồng trong nhiều lĩnh vực như tôn giáo, hành chính, thương mại, thuế quan, du lịch, lập pháp và hành pháp. Do đó trong khuôn khổ luận văn này, tác giả sẽ xác định phạm vi nghiên cứu đề tài trong 6 nước Ả Rập vùng Vịnh là Kuwait, Saudi Arabia, UAE, Qatar, Oman và Bahrain nhằm tối đa hóa độ chính xác của các kết quả nghiên cứu và dữ liệu từ 6 quốc gia có nhiều điểm tương đồng nhất.
Vịnh Ba Tư là vùng vành đai nông của Ấn Độ Dương, nằm giữa bán đảo Ả Rập và vùng Tây Nam của Iran. Vịnh Ba Tư giáp Kuwait và Iraq về phía Tây Bắc, Iran về phía Bắc và Đông Bắc, tiếp giáp Saudi Arabia và Qatar về phía Tây và Tây Nam, phía Nam và Đông Nam UAE và Oman. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tổng diện tích mặt nước khoảng 251.000 km 2 kéo dài từ vịnh Oman ở phía Đông sang eo biển Hormuz, cửa thông của vịnh ra đại dương. Khu vực vùng Vịnh có rất nhiều ngư trường đánh cá, các bãi đá ngầm kéo dài, các rặng san hô và đặc biệt vô cùng phong phú về số lượng ngọc trai.
Ở điểm hẹp nhất, bề ngang của vùng Vịnh là 56 km, có mặt nước khá nông với độ sâu trung bình chỉ 50 m. Khu vực vùng Vịnh cũng là khu vực có trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Tính đến năm 2002, các nước vùng Vịnh gồm Bahrain, Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia và UAE sản xuất khoảng 25% lượng dầu của thế giới, chiếm đến 2/3 trữ lượng dầu thô của thế giới và 35% trữ lượng khí gas của thế giới. [2] Các nước vùng Vịnh có điều kiện khí hậu khá giống nhau, trong đó đặc điểm nổi bật là rất hiếm khi có mưa và mùa hè kéo dài với nhiệt độ cao, đôi khi có thể lên đến 50 C vào mùa hè.
Lượng mưa trung bình hàng năm của khu vực này chỉ từ khoảng 70 mm đến 140 mm. Địa hình chủ yếu của khu vực này là sa mạc bao quanh, trong đó có khu vực Núi Oman kéo về phía Đông và núi Asirs kéo về Tây Nam của Saudi Arabia là có trữ lượng nguồn nước trên bề mặt. Sự tích tụ nước ở mức độ cao hơn của hai khu vực này so với các khu vực còn lại, ở mức 500 mm-1000 mm một năm, đôi khi tạo ra dòng chảy từ sườn nghiêng phía Tây của núi Oman, mang lại lợi ích lớn cho Oman và UAE. Với nền khí hậu sa mạc, khu vực vùng Vịnh vào mùa hè có nắng gay gắt vào ban ngày và mát hơn khi đêm xuống.
Vào những tháng mùa Đông, khác với nhiệt độ cao kỷ lục ở mùa hè, một vài nơi có thể có mưa với lượng mưa ở mức 400 mm và nhiệt độ thấp đến mức 2 C, trong khi nhiệt độ thông thường vào ban ngày có thể ở mức 16-28 C. Vào mùa hè, mức độ nóng khủng khiếp khiến cho không khí ngột ngạt và khó chịu. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Bản đồ khu vực vùng Vịnh Nguồn: PressTV Ngoài Saudi Arabia có tổng diện tích lãnh thổ khá lớn là 2.000 km2, các nước còn lại trong khu vực đều có diện tích rất nhỏ: Bahrain (757 km2), Kuwait (17. Dân số các quốc gia trong khu vực cũng ở mức rất thấp, đông dân nhất là Saudi Arabia với khoảng 32,9 triệu người (2017), ít nhất là Bahrain với 1,49 triệu người (2017) [123].
Tiếng Ả Rập là ngôn ngữ chung của các nước Ả Rập vùng Vịnh. Một vài ngôn ngữ khác như tiếng Hindi, tiếng Farsi, Bengali v. cũng được sử dụng ở khu vực này, chủ yếu bởi những người nước ngoài từ Ấn Độ, các nước Đông Á và châu Phi đến làm việc ở đây. Islam giáo là tôn giáo chính của khu vực này.
Trong tiếng Ả Rập, từ “Islam” mang nghĩa “sự phục tùng” và nó bắt nguồn từ “hòa bình”. Trong bối cảnh tôn giáo, từ “Islam” mang nghĩa sự phục tùng hoàn toàn đối với ý chí 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của Thượng đế. Bên cạnh ý nghĩa tâm linh, Islam giáo cũng quy định các điều luật trong cuộc sống, các nghĩa vụ và trách nhiệm của các tín đồ Islam giáo. Saudi Arabia nằm ở vị trí trung tâm của bán đảo Ả Rập, nơi được coi là cái nôi ra đời của nền văn minh Islam giáo.
Sinh sống trên vùng đất này từ xa xưa là các bộ lạc du mục và một số ít các khu mậu dịch ở Mecca và Yathrib (tên gọi cũ của Medina trước khi Islam giáo ra đời). Cho đến đầu thế kỷ thứ 7, Muhammad thống nhất các bộ lạc này và tạo dựng nền móng cho sự ra đời của một quốc gia Islam giáo. Sau khi Muhammad qua đời, vùng đất Saudi Arabia lại quay về thuộc quyền cai trị của các bộ lạc truyền thống. Cho tới năm 1744, gia tộc Al Saud kết hợp với phong trào tôn giáo Wahhabi đã bành trướng và lập nên triều đại Saudi Arabia ngày nay.
Đầu thế kỷ 18, các nhóm cư dân du mục từ trung tâm bán đảo Ả Rập (Saudi Arabia) di chuyển theo các nguồn nước và định cư thành từng nhóm nhỏ ở các khu vực gần bờ biển thuộc địa phận các quốc gia Bahrain, Kuwait, Qatar, UAE, Oman ngày nay. Các bộ lạc du mục này nhận thấy ở các vùng đất này có tiềm năng hải sản và ngọc trai rất lớn, hơn nữa vị trí địa lí cũng rất thuận lợi cho việc giao thương buôn bán từ vùng Vịnh đến vùng đất liền Ả Rập. Cuối thế kỷ 18, các thành phố dân cư hiện đại dần hình thành ở các vùng đất này. Sang đến thế kỷ 19, các gia đình có quyền lực trong các bộ lạc du mục bắt đầu tìm cách đứng lên nắm quyền cai trị.
Sau rất nhiều xung đột giữa các bộ tộc để giành quyền cai trị các khu vực này, các nhà nước này đã trở thành những nước được bảo hộ bởi chính phủ Liên hiệp Anh vào những năm 1820 (Bahrain, Oman), 1892 (UAE), 1899 (Kuwait) và 1916 (Qatar). Rất lâu sau khi Thế Chiến thứ hai chấm dứt những hiệp định bảo hộ này mới được hủy bỏ. Năm 1951, Oman và Vương quốc Anh đã ký kết một số hiệp ước về tình hữu nghị và thương mại, sau đó, Oman được công nhận là một quốc gia độc lập. Kuwait trở thành một vương 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quốc độc lập vào năm 1961 còn Bahrain, UAE và Qatar đều giành được độc lập vào năm 1971.
Điều kiện kinh tế, chính trị và xã hội khu vực vùng Vịnh 1.1 Điều kiện kinh tế trước và sau khi có sự bùng nổ của ngành công nghiệp hóa dầu Trước khi được cả thế giới biết đến với hình ảnh những quốc gia hàng đầu về dầu mỏ như hiện nay, các nước trong khu vực có nền kinh tế chủ yếu phụ thuộc vào các hoạt động đánh bắt cá, ngọc trai và giao thương. Đánh bắt ngọc trai là ngành công nghiệp chủ chốt và thu hút phần lớn lực lượng lao động. Thời vụ của ngành này kéo dài từ tháng 6 đến tháng 10 hàng năm. Ngọc trai vùng Vịnh từng được xuất khẩu ra khắp thế giới.
Ở thời điểm đó, các tiểu vương quốc Kuwait, Oman và Bahrain từng là các trung tâm giao thương chính giữa đường bờ biển Ả Rập, Nam Á và châu Phi. Họ chủ yếu xuất khẩu ra nước ngoài các mặt hàng như ngọc trai, chà là khô, nước chà là, vây cá mập và nhập khẩu từ các nước châu Phi và châu Á các mặt hàng bông, lụa tơ tằm, gạo, trà, cà phê, đường, gia vị, sắt thép. Ngành đóng tàu, thuyền cũng rất phát triển trong khu vực vào thời kỳ này. Bahrain từng là trung tâm đóng tàu lớn nhất khu vực vùng Vịnh.
Tàu thuyền là phương tiện được sử dụng trong suốt mùa ngọc trai và sau khi hết thời vụ thì trở thành các thuyền giao dịch thương mại. Bên cạnh đó còn có một số hoạt động kinh tế khác như các ngành công nghiệp nhẹ và thủ công trong đó bao gồm sản xuất trang sức đá quý, trang phục, gốm, đồ dùng gia đình… Nền kinh tế chủ yếu dựa vào đánh bắt và buôn bán ngọc trai ở khu vực này bắt đầu rơi vào tình trạng sụp đổ vì khủng hoảng kinh tế thế giới do tác động của Thế chiến thứ nhất và cuộc khủng hoảng tiền tệ quốc tế năm 1929. Tiếp đó, ngành công nghiệp ngọc trai nhân tạo ở Nhật Bản cùng với cuộc Thế chiến thứ hai và sự kiện phát hiện ra các mỏ dầu đã đánh dấu chấm hết 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cho ngành này. Tình hình kinh tế toàn khu vực rơi vào hoàn cảnh khó khăn mãi cho đến khi các mỏ dầu lần đầu được phát hiện lần đầu vào năm 1931 ở Bahrain, năm 1937 ở Kuwait, năm 1939 ở Qatar, năm 1938 ở Saudi Arabia, năm 1958 ở UAE và năm 1964 ở Oman [66, tr.
Sau khi nguồn tài nguyên dầu mỏ dồi dào được phát hiện trong khu vực vùng Vịnh, nền kinh tế các quốc gia vùng Vịnh đã chứng kiến bước nhảy vọt thần tốc. Từ các tiểu vương quốc nhỏ bé, các quốc gia này bỗng trở thành những quốc gia giàu có nhất thế giới nhờ tài nguyên dầu mỏ. Toàn bộ nền kinh tế các nước vùng Vịnh hầu như chỉ còn tập trung vào nền công nghiệp dầu mỏ, các ngành truyền thống gần như bị xóa sổ do ít còn được quan tâm đầu tư đến.