Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học: Giáo dục Quốc phòng và An ninh (Trình độ: Trung cấp nghề) do Hội đồng thẩm định giáo trình Trường Trung cấp nghề Củ Chi biên soạn, ban hành theo Quyết định số 89/QĐ-TCNCC ngày 14 tháng 08 năm 2019. Tài liệu được xây dựng dựa trên chương trình khung của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp và tuân thủ các quy định tại Thông tư số 10/2018/TT-BLĐTBXH ngày 26 tháng 09 năm 2018 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Trong chương trình đào tạo trình độ trung cấp nghề, Giáo dục Quốc phòng và An ninh giữ vị trí là môn học điều kiện, bắt buộc thuộc khối các môn học chung. Môn học được áp dụng giảng dạy thống nhất cho học sinh theo học 8 ngành nghề kỹ thuật và nghiệp vụ, bao gồm: Điện công nghiệp; Điện tử công nghiệp; Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí; Cắt gọt kim loại; Công nghệ ô tô; Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính; Thú y; và May thời trang.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học hệ thống hiểu biết cơ bản về đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về quốc phòng và an ninh; truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc, lực lượng vũ trang nhân dân và nghệ thuật quân sự Việt Nam; củng cố kiến thức về phòng thủ dân sự; rèn luyện kỹ năng quân sự bộ binh cơ bản; xây dựng lễ tiết tác phong quân nhân và tinh thần sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc.

Giáo trình được cấu trúc thành 9 bài học logic, kết hợp giữa khối kiến thức lý luận chính trị - pháp lý với khối kỹ thuật thao tác thực hành quân sự và cứu thương dã chiến. Điểm đặc sắc của tài liệu là tính thực chứng cao, quy định cụ thể về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị mô phỏng huấn luyện bắn súng, hệ thống biểu mẫu chỉ huy và tác phong điều lệnh chuẩn xác.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân bổ dung lượng qua 9 bài học với các trọng tâm kiến thức:

  • Bài 1: Nhập môn Giáo dục quốc phòng và an ninh. Xác định vị trí, tính chất môn học điều kiện; quy chuẩn lễ tiết tác phong quân nhân (xưng hô "Đồng chí" - "Tôi", cấp trên gọi là "Thủ trưởng", trả lời "Có", nhận lệnh nói "Rõ", báo cáo kết thúc bằng từ "Hết"); quy định mang mặc quân phục theo mùa và chế độ kiểm tra kỷ luật.
  • Bài 2: Phòng chống chiến lược "Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với Việt Nam. Hệ thống hóa khái niệm, âm mưu chống phá trên 6 lĩnh vực (kinh tế, chính trị, tư tưởng - văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh, đối ngoại); phân tích các điểm nóng địa bàn (Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ); xác định quan điểm chỉ đạo và 7 nhóm giải pháp phòng chống.
  • Bài 3: Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên. Trình bày khái niệm, vai trò, nguyên tắc xây dựng Dân quân tự vệ theo phương châm "vững mạnh, rộng khắp, coi trọng chất lượng là chính"; cơ cấu tổ chức Ban chỉ huy quân sự cấp xã, cơ quan, doanh nghiệp; quy chế quản lý quân nhân dự bị và phương tiện kỹ thuật dự bị động viên.
  • Bài 4: Xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia. Phân tích hệ thống quan điểm chỉ đạo, nguyên tắc pháp lý và các giải pháp bảo vệ chủ quyền biên giới đất liền, vùng trời và biển đảo.
  • Bài 5: Một số vấn đề cơ bản về dân tộc và tôn giáo. Luận giải quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc, tôn giáo; phân tích 4 đặc điểm dân tộc Việt Nam dựa trên dữ liệu Tổng điều tra dân số 2019; phân biệt bản chất tôn giáo và mê tín dị đoan; trình bày chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước.
  • Bài 6: Những vấn đề cơ bản về phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội. Nhận diện nguyên nhân, phương thức hoạt động của các loại tội phạm và quy trình phòng ngừa tệ nạn xã hội tại cơ sở.
  • Bài 7: Đội ngũ đơn vị. Huấn luyện nguyên tắc, vị trí chỉ huy và quy trình tập hợp đội hình trung đội bộ binh.
  • Bài 8: Giới thiệu và hướng dẫn kỹ thuật sử dụng một số loại vũ khí bộ binh. Cung cấp tính năng kỹ chiến thuật, cấu tạo súng trường CKC cỡ 7,62 mm và súng tiểu liên AK; quy trình tháo lắp thông thường; kỹ thuật ngắm bắn và các tư thế bắn súng.
  • Bài 9: Kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương. Hướng dẫn kỹ thuật cầm máu tạm thời (băng ép, garô), phương pháp hô hấp nhân tạo và kỹ thuật tải thương hỏa tuyến bằng tay hoặc bằng cáng.

Tiến trình nội dung đi từ việc nâng cao nhận thức tư tưởng và đường lối quân sự, sang tìm hiểu tổ chức lực lượng quốc phòng cơ sở, sau đó chuyển hóa thành kỹ năng điều lệnh, thao tác kỹ thuật quân sự cá nhân và kỹ năng bảo đảm sinh mạng thời chiến.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

  • Lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh: Vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng giải quyết các vấn đề giai cấp, dân tộc, tôn giáo; làm rõ 3 nguồn gốc của tôn giáo (kinh tế - xã hội, nhận thức, tâm lý) và 3 tính chất (lịch sử, quần chúng, chính trị).
  • Hệ thống nguyên tắc quốc phòng an ninh: Quán triệt 4 nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo; nguyên tắc đấu tranh chống bạo loạn lật đổ ("nhanh gọn - kiên quyết - linh hoạt - đúng đối tượng - không để lan rộng, kéo dài"); phương châm kết hợp giữ vững bên trong với chủ động ngăn chặn từ sớm, từ xa.
  • Khung khổ pháp lý hiện hành: Tích hợp các chế định từ Luật Dân quân tự vệ, Luật Lực lượng Dự bị động viên, Thông tư 10/2018/TT-BLĐTBXH và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật quân sự: Thực hành tháo, lắp súng trường CKC và tiểu liên AK đúng thứ tự kỹ thuật; lấy đường ngắm cơ bản, đường ngắm đúng trên bia số 4; sử dụng thành thạo máy bắn tập điện tử MBT-03.
  • Kỹ năng xử lý y tế dã chiến: Thao tác các bước băng vết thương, buộc garô cầm máu tạm thời, kỹ thuật thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực khi hô hấp nhân tạo, kỹ thuật vận chuyển thương binh an toàn.
  • Kỹ năng nhận diện và phân tích chính trị: Phân biệt các hoạt động tín ngưỡng hợp pháp với hủ tục mê tín dị đoan; phát hiện các thủ đoạn tuyên truyền xuyên tạc, luận điệu "phi chính trị hóa" lực lượng vũ trang và các biểu hiện "diễn biến hòa bình" trên không gian mạng và đời sống xã hội.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng phương pháp giảng dạy tích hợp giữa thuyết trình lý luận chính trị và huấn luyện kỹ hành tại thao trường, bãi tập:

  • Phương pháp giảng dạy lý thuyết: Kết hợp lên lớp trực tiếp với thảo luận nhóm, phân tích tình huống thực tế (case studies về các vụ kích động bạo loạn tại Tây Bắc, Tây Nguyên trong lịch sử). Khuyến khích cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức giảng dạy trực tuyến nội dung lý thuyết khi đủ điều kiện cơ sở hạ tầng.
  • Phương tiện và học cụ trực quan:
    • Sơ đồ tổ chức Quân đội và Công an; phim ảnh tư liệu về giáo dục quốc phòng.
    • Mô hình súng AK-47, CKC cắt bổ phục vụ giảng dạy nguyên lý; mô hình súng luyện tập thao tác.
    • Trang thiết bị bắn tập mô phỏng: Máy bắn tập MBT-03, thiết bị tạo tiếng nổ và lực giật MBT-03 TNAK-12, thiết bị theo dõi đường ngắm RDS-07, kính kiểm tra đường ngắm, đồng tiền di động, mô hình đường đạn trong không khí, bộ bia khung mặt số 4, giá súng và bàn thao tác.
    • Dụng cụ cấp cứu dã chiến: Bộ nẹp cố định, bông băng, gạc, cáng chuyển thương.
  • Phương pháp đánh giá: Căn cứ Thông tư 10/2018/TT-BLĐTBXH, kết quả môn học được đánh giá theo hình thức Đạt/Không đạt. Điểm môn học không tính vào điểm trung bình chung tích lũy hay xếp loại tốt nghiệp, nhưng là điều kiện bắt buộc để xét hoàn thành khối lượng học tập, dự thi tốt nghiệp hoặc bảo vệ chuyên đề tốt nghiệp. Quá trình đánh giá gồm kiểm tra lý thuyết (tự luận/trắc nghiệm nhận thức) và kiểm tra thực hành (thao tác tháo lắp súng, yếu lĩnh bắn súng, điều lệnh đội ngũ, kỹ thuật cấp cứu).
  • Hướng dẫn tự học: Người học sử dụng hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài để tự hệ thống kiến thức lý luận; đồng thời tự giác duy trì kỷ luật, phong cách xưng hô, chào báo cáo và lễ tiết tác phong quân nhân trong quá trình học tập tại nhà trường.

Điểm nổi bật và cập nhật

  • Tích hợp dữ liệu thống kê quốc gia năm 2019: Giáo trình cập nhật trực tiếp số liệu từ cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở thời điểm 00 giờ ngày 01/04/2019 của Tổng cục Thống kê:
    • Tổng dân số Việt Nam: 96,2 triệu người (nam chiếm 49,8%, nữ chiếm 50,2%).
    • Cơ cấu dân tộc: Người Kinh chiếm 85,3% (82,1 triệu người); 53 dân tộc thiểu số với 6 dân tộc có trên 1 triệu dân (Tày: 1,85 triệu - đông nhất, Thái, Mường, Mông, Khmer, Nùng); 11 dân tộc có dưới 5.000 người (dân tộc Ơ Đu thấp nhất với 428 người).
    • Cơ cấu tôn giáo: 16 tôn giáo được phép hoạt động với 13,2 triệu tín đồ (chiếm 13,7% dân số). Trong đó, Công giáo chiếm 44,6% người theo đạo (5,9 triệu người, tương đương 6,1% dân số cả nước); Phật giáo chiếm 35,0% người theo đạo (4,6 triệu người, tương đương 4,8% dân số).
  • Hiện đại hóa trang thiết bị mô phỏng: Đưa các thiết bị kỹ thuật kiểm tra đường ngắm hiện đại (RDS-07, MBT-03 TNAK-12) vào quy chuẩn danh mục học cụ bắt buộc, nâng cao độ chính xác và an toàn trong huấn luyện bắn súng bộ binh.
  • Chuẩn hóa quy chế điều lệnh: Quy định cụ thể trang phục cho người dạy (trang phục mùa hè, dã chiến, mũ kêpi, mũ cứng, cầu vai, phù hiệu, ca vát) và người học (trang phục hè, mũ cứng, mũ mềm, giày vải, tất sợi, sao mũ, thắt lưng) theo tiêu chuẩn chung của môn học GDQP-AN.

Đối tượng sử dụng giáo trình

  • Người học: Học sinh hệ trung cấp nghề thuộc tất cả các chuyên ngành đào tạo kỹ thuật, công nghệ và dịch vụ (Điện, Điện tử, Cơ khí cắt gọt, Ô tô, Máy tính, Thú y, May mặc...).
  • Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Học sinh phải đảm bảo các tiêu chuẩn về sức khỏe thể lực để tham gia các nội dung huấn luyện thực địa ngoài thao trường; đáp ứng yêu cầu mang mặc trang phục học sinh GDQP-AN thống nhất theo quy định.
  • Giảng viên: Giáo viên bộ môn GDQP-AN sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, chuẩn hóa giáo án lý thuyết và tiến trình biểu huấn luyện thực hành theo Quyết định số 89/QĐ-TCNCC.
  • Sử dụng tự học và tham khảo: Cán bộ phụ trách công tác quân sự tại các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp; cán bộ chỉ huy Ban chỉ huy quân sự cấp xã; chiến sĩ lực lượng dân quân tự vệ và lực lượng dự bị động viên tại địa phương sử dụng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ quốc phòng cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này áp dụng cho những đối tượng đào tạo nào? Giáo trình áp dụng thống nhất cho học sinh trình độ trung cấp nghề ở tất cả các ngành nghề đào tạo tại trường (Điện công nghiệp, Điện tử, Cơ khí, Ô tô, Sửa chữa máy tính, Thú y, May thời trang...) theo Quyết định 89/QĐ-TCNCC.

2. Học sinh cần đáp ứng những điều kiện gì khi tham gia môn học? Học sinh cần đảm bảo sức khỏe thể chất để hoàn thành các bài tập đội ngũ, kỹ thuật bắn súng và cấp cứu; chấp hành nghiêm túc quy định mang mặc trang phục GDQP-AN (trang phục hè, mũ cứng/mềm, giày vải, thắt lưng, sao mũ) và lễ tiết tác phong quân nhân (xưng hô "Đồng chí - Tôi", chào báo cáo cấp trên).

3. Điểm số của môn học này được tính vào kết quả tốt nghiệp như thế nào? Theo Thông tư số 10/2018/TT-BLĐTBXH, kết quả môn học GDQP-AN không tính vào điểm trung bình chung học kỳ, năm học hay điểm tích lũy xếp loại tốt nghiệp. Tuy nhiên, môn học là điều kiện bắt buộc để xét hoàn thành chương trình đào tạo, xét điều kiện dự thi tốt nghiệp hoặc bảo vệ chuyên đề/khóa luận tốt nghiệp và được ghi nhận vào bảng điểm cấp kèm bằng tốt nghiệp.

4. Nội dung thực hành quân sự trong giáo trình gồm những phần nào? Nội dung thực hành gồm 3 phần chính: Đội ngũ đơn vị (Bài 7: Đội hình trung đội); Kỹ thuật sử dụng vũ khí bộ binh (Bài 8: Quy trình tháo lắp thông thường, kỹ thuật ngắm và tư thế bắn súng tiểu liên AK, súng trường CKC); Kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương (Bài 9: Cầm máu, hô hấp nhân tạo, chuyển thương binh).

5. Giáo trình quy định những thiết bị, mô hình huấn luyện chuyên dụng nào? Giáo trình quy định sử dụng mô hình súng AK-47 và CKC cắt bổ, súng luyện tập, hệ thống máy bắn tập điện tử MBT-03, thiết bị tạo tiếng nổ và lực giật TNAK-12, thiết bị theo dõi đường ngắm RDS-07, kính kiểm tra đường ngắm, bia số 4, đồng tiền di động và bộ dụng cụ nẹp, băng cáng cứu thương dã chiến.

Kết luận

Giáo trình môn học: Giáo dục Quốc phòng và An ninh (Trình độ: Trung cấp nghề) của Trường Trung cấp nghề Củ Chi cung cấp hệ thống tri thức lý luận chính trị - xã hội gắn liền với các kỹ năng thao tác quân sự, y tế thực hành cơ bản. Lộ trình đào tạo của giáo trình dẫn dắt người học từ việc thấu triệt quan điểm, chính sách dân tộc, tôn giáo và thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, đến việc rèn luyện tác phong kỷ luật quân nhân và làm chủ kỹ thuật vũ khí bộ binh. Giáo trình là căn cứ học thuật chuẩn mực, được bổ trợ bởi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và danh mục thiết bị huấn luyện mô phỏng chuyên dụng.