Phần mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn đƣợc cấu trúc trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe ở tỉnh Bắc Ninh. Chƣơng 3: Quan điểm và giải pháp đổi mới hoạt động tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG CHO NGƢỜI HỌC LÁI XE 1.
Một số vấn đề lý luận chung về tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe 1. Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm pháp luật về an toàn giao thông Giao thông là việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của ngƣời và phƣơng tiện chuyên chở. Tính an toàn giao thông là tính chất tổng hợp nhằm giảm xác suất phát sinh tai nạn giao thông và giảm thiểu t thất về vật chất và con ngƣời khi xảy ra tai nạn giao thông. An toàn giao thông đƣợc phân thành : an toàn chủ động, an toàn bị động và an toàn môi trƣờng.
An toàn chủ động đƣợc đảm bảo bởi các tính chất và chất lƣợng của kết cấu giúp cho lái xe tránh đƣợc tai nạn giao thông. An toàn chủ động bị chi phối bởi tính chất phanh, tính ổn định, tính điều khiển, tính cơ động, tín hiệu cảnh báo âm thanh và ánh sáng, hiệu quả chiếu sáng của đƣờng và đèn…. An toàn bị động đƣợc đảm bảo bởi các tính chất và chất lƣợng của kết cấu nhằm giảm thiểu chấn thƣơng của lái xe khi xảy ra tai nạn giao thông. Kết cấu của xe cũng là yếu tố quyết định nên tính an toàn bị động.
An toàn môi trƣờng cho phép giảm tác động có hại đến những ngƣời tham gia giao thông và môi trƣờng xung quanh nhƣ là bụi bẩn, tiếng ồn, độc hại của khí xả ra … “An toàn giao thông” là sự an toàn, thông suốt và không bị xâm hại đối với ngƣời và phƣơng tiện tham gia giao thông khi hoạt động trên các tuyến 7 đƣờng bộ, đƣờng sắt, đƣờng thuỷ và đƣờng hàng không. ATGT phụ thuộc vào các yếu tố: ngƣời tham gia giao thông, phƣơng tiện giao thông, kết cấu hạ tầng giao thông và môi trƣờng. Một trong những yếu tố này có sự bất bình thƣờng đều có thể dẫn đến tai nạn hoặc mất ATGT. - Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung mang tính bắt buộc chung do nhà nƣớc ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, phục vụ và bảo vệ quyền lợi của các tầng lớp dân cƣ trong xã hội.
- Pháp luật về an toàn giao thông là hệ thống các quy phạm pháp luật bắt buộc các chủ thể khi tham gia giao thông phải tuyệt đối tuân theo nhằm hạn chế thấp nhất TNGT xảy ra, đảm bảo an toàn về ngƣời và tài sản khi tham gia giao thông ; hạn chế ùn tắc giao thông, đảm bảo giao thông đƣợc tiện lợi, có hiệu quả. Khái niệm giáo dục pháp luật Theo từ điển Tiếng Việt thì “ phổ biến là làm cho đông đảo mọi ngƣời biết đến một vấn đề, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông qua hình thức nào đó” [22,tr3] hoặc làm cho mọi ngƣời đều biết đến. Theo từ điển Từ và ngữ Hán – Việt “ giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dƣỡng cho con ngƣời những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để ngƣời ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống và xã hội” [24,tr3]. Theo từ điển Tiếng Việt thì “giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tƣợng nào đó làm cho đối tƣợng ấy dần dần có đƣợc những phẩm chất năng lực nhƣ yêu cầu đặt ra” [23,tr394].
So với phổ biến thì giáo dục cũng nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm song nội dung rộng hơn, phƣơng thức tiến hành chặt chẽ hơn, đối tƣợng xác định hơn, mục đích lớn hơn. Xét dƣới góc độ nhất định thì phổ biến chính là các phƣơng thức giáo dục cụ thể. 8 Theo cách hiểu chung nhất về giáo dục pháp luật có hai nghĩa: + Theo nghĩa hẹp: Giáo dục pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tƣợng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tƣợng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tƣợng. + Theo nghĩa rộng: Giáo dục pháp luật là một khâu của hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật, là hoạt động định hƣớng có tổ chức, có chủ định thông qua các hình thức giáo dục, thuyết phục, nêu gƣơng, nhằm mục đích hình thành ở đối tƣợng tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi xử sự phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành với các hình thức, phƣơng tiện, phƣơng pháp đặc thù.
Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả đồng ý với khái niệm chung nhất:” GDPL là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có dự định của chủ thể GDPL tác động lên đối tượng GDPL một cách có hệ thống và thường xuyên, nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp lý, tình cảm, hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành”. Khái niệm tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho người học lái xe Tổ chức đƣợc hiểu theo hai nghĩa khác nhau: + Tổ chức là một hệ thống:” Tổ chức là một cơ cấu liên kết những cá nhân trong một hệ thống nhằm thực hiện những mục tiêu của hệ thống dựa trên những nguyên tắc và quy tắc nhất định” [17,tr. + Tổ chức là một hoạt động quản lý: Trong bốn chức năng quản lý, tổ chức là chức năng quan trọng nhất. Tổ chức là một quá trình sắp xếp, tác động và điều khiển các nhiệm vụ và nguồn lực để đạt đƣợc mục tiêu đề ra [15,tr.
Trong luận văn này “tổ chức” đƣợc dùng với tƣ cách là một hoạt động quản lý. 9 Hiện nay, tai nạn giao thông do không tuân thủ Luật Giao thông đƣờng bộ ở nƣớc ta ở mức cảnh báo, nó để lại tác hại vô cùng to lớn trƣớc mắt và lâu dài chỉ vì không thực hiện an toàn giao thông khi lƣu thông. Đặc biệt thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra ngày càng nghiêm trọng. Tại sao hàng ngày các phƣơng tiện thông tin vẫn nêu ra các vụ tai nạn giao thông trầm trọng, những con số ngƣời chết và bị thƣơng vong rất cao nhƣng ít có tác dụng trong việc giáo dục luật lệ giao thông cũng nhƣ hạn chế, làm giảm thiểu con số đó? Phải chăng con ngƣời chúng ta dần vô cảm trƣớc vấn đề này vì nó xảy ra quá nhiều mà chỉ có ngƣời trong cuộc mới thấm thía đƣợc nỗi đau về hậu quả? Việc thực hiện an toàn giao thông không phải là quá khó cho bản thân, mọi ngƣời và cả tài sản.
Hậu quả của việc không thực hiện an toàn giao thông là rất lớn, ví thế mỗi chúng ta cần thực hiện tốt Luật Giao thông đƣờng bộ, chấp hành hiệu lệnh an toàn khi lƣu thông. Trái lại với các hành vi an toàn giao thông là vi phạm luật giao thông, gây tai nạn, làm ảnh hƣởng đến ngƣời khác gây hậu quả cho cộng đồng cần phải đƣợc lên án manh mẽ. Giáo dục an toàn giao thông đƣợc áp dụng cho tất cả mọi lứa tuổi và cần phải đƣợc làm thƣờng xuyên, liên tục nhằm giúp cho họ nắm vững và tự giác chấp hành pháp luật Thực hiện tốt an toàn giao thông vì lợi ích của bản thân và của xã hội. Đối với ngƣời học lái xe thì công tác tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông đƣợc coi là công tác giáo dục tƣ tƣởng nhằm xây dựng thái độ, động cơ, bản lĩnh, ý thức pháp luật cho mỗi ngƣời khi tham gia học.
Thông qua hoạt động tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe giúp cho ngƣời học nắm vững và hiểu các quy định của pháp luật về an toàn giao thông để từ đó tự điều chỉnh đƣợc hành vi của mình, thực hiện tốt khi tham gia giao thông, góp phần vào việc giảm thiểu ách tắc và tai nạn giao thông đồng thời cũng là tự bảo vệ mình, bảo vệ những ngƣời xung quanh. Từ những đặc điểm và thực tiễn hoạt động tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe chúng ta có thể hiểu: Tổ chức giáo 10 dục pháp luật về an toàn giao thông cho người học lái xe là hoạt động có tính định hướng, được tổ chức chặt chẽ, khoa học theo một hệ thống thống nhất, để cung cấp kiến thức, kỹ năng, hành vi pháp luật về an toàn giao thông, nhằm hình thành cho người học lái xe ý thức pháp luật, tuân thủ pháp luật và tuyên truyền, vận động mọi người cùng chấp hành pháp luật. Đặc điểm của tổ chức giáo pháp luật về an toàn giao thông cho người học lái xe Một là, tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe trƣớc hết là một bộ phận của công tác giáo dục pháp luật và chính trị, tƣ tƣởng. Hoạt động giáo dục pháp luật nói chung là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam và sự điều khối, tổ chức thực hiện của các cơ quan nhà nƣớc và các tổ chức đoàn thể.
Chính vì vậy, việc giáo dục pháp luật luôn có vai trò quan trọng, là khâu then chốt để chủ trƣơng, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nƣớc thực sự đi vào cuộc sống, đi vào ý thức, hành động của từng cá nhân trong xã hội. Việc giáo dục pháp luật về an toàn giao thông là một phần nhỏ trong hệ thống pháp luật Việt Nam nhƣng trong giai đoạn hiện nay nó có vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo trật tự an toàn giao thông, giữ gìn tính mạng cho con ngƣời. Hai là, tổ chức giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho ngƣời học lái xe có mối liên hệ chặt chẽ với công tác xây dựng, thực hiện pháp luật.