Chương 1: Cơ sở lý luận của công tác giáo dục chính trị tư tưởng. Chương 2: Thực trạng công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay. Chương 3: Những giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG CỦA CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ TƢ TƢỞNG 1.
Các khái niệm cơ bản về công tác giáo dục chính trị tƣ tƣởng Để hiểu rõ khái niệm, nội dung của công tác giáo dục chính trị tư tưởng cần làm rõ một số khái niệm như chính trị, tư tưởng và một số vấn đề có liên quan đến chính trị, tư tưởng. Khái niệm về chính trị Trong Từ điển Triết học giản yếu của Việt Nam, Nhà xuất bản Đại học và Trung học chuyên nghiệp xuất bản năm 1987, cho rằng: chính trị là lĩnh vực hoạt động gắn liền với mối quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc và tập đoàn xã hội khác nhau, mà hạt nhân là vấn đề giành, giữ và sử dụng chính quyền nhà nước. Từ điển Tiếng việt của Trung tâm Từ điển học Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 1994, cho rằng: chính trị là những vấn đề thuộc về tổ chức điều khiển bộ máy nhà nước trong nội bộ một nước và mối quan hệ quốc tế về mặt nhà nước giữa các nước với nhau… Những quan niệm trên đã nêu lên bản chất chính trị là tính giai cấp, mối quan hệ và mục tiêu của các giai cấp, các lực lượng chính trị trong việc giành quyền điều khiển nhà nước. Để đánh giá sự tiến bộ của xã hội thông qua việc thực hiện dân chủ mà dân chủ cao nhất, đầy đủ nhất, triệt để nhất là quyền làm chủ của nhân dân đối vói nhà nước.Lênin cho rằng, chính trị là sự tham gia của nhân dân vào công việc nhà nước; “… chính trị phải là việc của nhân dân, việc của giai cấp vô sản” [46, tr.
Khi xem xét nguồn gốc, bản chất chính trị về mặt lợi ích, V.Lênin lại cho rằng: chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế. Khi tiếp cận chính trị với tư cách hình thức hoạt động nhằm duy trì quyền lực chính trị có thể thấy: chính trị là những hoạt động tổ chức, điều hành, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan hệ của bộ máy của đảng, của nhà nước. Vì vậy chính trị có thể hiểu là những hoạt động của một số cá nhân, một giai cấp, một chính đảng, một tập đoàn xã hội nhằm giành hoặc duy trì quyền điều hành bộ máy nhà nước, giành quyền lực chính trị. Quyền lực chính trị được thể hiện bằng việc tổ chức ra nhà nước để thống trị xã hội theo quan điểm của một giai cấp nhất định, nhằm bảo vệ quyền lợi cho giai cấp, mà quyền lợi đó biểu hiện tập trung đầy đủ nhất là lợi ích kinh tế.
Tùy theo tính chất, đặc điểm và sự tiến bộ của giai cấp thực hiện cuộc đấu tranh cách mạng mà nền dân chủ được thực hiện sâu sắc và triệt để đến mức độ như thế nào đối với toàn xã hội. Mức độ và sự tiến bộ đó thể hiện bằng sự tham gia của quần chúng nhân dân vào việc thực thi quyền lực của nhà nước, giành quyền lực chính trị. Mặt khác khi tiếp cận chính trị với tư cách là những hoạt động giành và giữ chính quyền, hoạt động chính trị có những dạng sau: hoạt động của một tổ chức, một đảng của giai cấp nhằm hình thành quan điểm, đường lối để giành và giữ chính quyền; những hoạt động tổ chức thực hiện - hiện thực hóa quan điểm đường lối; những hoạt động nhằm nâng cao tính tự giác của quần chúng để nhận thức đường lối, quan điểm của Đảng. Như vậy, có thể thấy, chính trị là vấn đề đa dạng, phức tạp, nhiều mối quan hệ, nhiều lĩnh vực nghiên cứu, xem xét và sử dụng theo mục đích, yêu cầu riêng của từng môn khoa học.
Song, điều quan trọng của tất cả những vấn đề liên quan đến chính trị, thực hiện được mục đích của chính trị, tức là giành được quyền lực chính trị của giai cấp này hoặc giai cấp khác đối với toàn bộ xã hội. Từ đó, có thể hiểu chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, các cộng đồng xã hội trong vấn đề chính quyền nhà nước; là sự tham gia của nhân dân vào các công việc của nhà nước; là tổng hợp những phương thức, phương 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp, những hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái để giành, giữ và điều khiển hoạt động của nhà nước nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp mình. Để đạt được mục đích đó đòi hỏi các giai cấp phải tiến hành công tác giáo dục nhằm nâng cao giác ngộ chính trị cho quần chúng nhận thức đầy đủ về mục đích, đường lối, nhiệm vụ của cách mạng, từ đó, tổ chức quần chúng thực hiện đường lối và những nhiệm vụ nhất định theo yêu cầu nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng. Điều đó có nghĩa là làm cho hệ tư tưởng chính trị của giai cấp thống trị giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội, nhằm duy trì và bảo vệ chế độ kinh tế hiện đang tồn tại.
Hoặc ngược lại, nó hướng dẫn cuộc đấu tranh để xóa bỏ cái trật tự thống trị xã hội đang có nhưng đã lỗi thời, kìm hãm sự phát triển của lịch sử và cùng với nó là xóa bỏ tình trạng kinh tế tương ứng nhằm giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp. Qua thực tiễn của Việt Nam, ở đây tác giả tiếp cận đến chính trị với tư cách là những hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam - đội tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động - nhằm giác ngộ, nâng cao nhận thức cho quần chúng nhân dân, trong đó sinh viên là lực lượng quan trọng của cách mạng, của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Khái niệm về tư tưởng Cho đến nay, đã có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm tư tưởng. Từ điển Triết học giản yếu năm 1987 định nghĩa: tư tưởng là hình thức phản ánh thế giới bên ngoài, trong đó bao hàm sự ý thức về mục đích và triển vọng của việc tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới bên ngoài…Mọi tư tưởng đều được rút ra từ kinh nghiệm.
Chúng là sự phản ánh đúng đắn hay phản ánh xuyên tạc hiện thực. Từ điển tiếng Việt xuất bản năm 1994 cho rằng: tư tưởng là quan điểm và ý nghĩ chung của con người đối với hiện thực khách quan, đối với xã hội (nói tổng quát), do đó có tư tưởng tiến bộ, tư tưởng lạc hậu. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong đề tài cấp Nhà nước KHXH - 05 - 02 cho rằng: tư tưởng theo nghĩa chung nhất là một hình thức tồn tại của ý thức xã hội được hình thành một cách bền vững, sâu sắc trong tâm trí con người, có tác dụng lôi cuốn mạnh mẽ, hướng dẫn hành động của con người trong một thời gian tương đối dài. Tư tưởng hướng hành động tới đích đã vạch ra.
Tư tưởng theo nghĩa hẹp là một hình thái cụ thể của ý thức xã hội, ý thức cá nhân con người, phản ánh tính chất phong phú, đa dạng trong ý thức và hướng hành động của con người. Nói đến tư tưởng có thể là tư tưởng chung của cộng đồng, của một giai cấp hay một bộ phận nhỏ của giai cấp. Nhưng tư tưởng cũng có thể là tư tưởng của cá nhân con người. Như vậy, những luận điểm trên cho thấy tính đa dạng, đa diện của tư tưởng, nhưng cái chung nhất của tư tưởng là sự phản ánh khái quát hiện thực khách quan trong ý thức, biểu hiện những lợi ích của con người, của giai cấp và của xã hội.
Đó là ý thức phản ánh tồn tại xã hội dưới dạng khái quát, phản ánh lợi ích của một con người, một tập đoàn, một giai cấp, một dân tộc, một thời đại nhất định. Sự phản ánh đó có thể đúng và chưa đúng, thậm chí có thể sai. Vì vậy, có tư tưởng tiến bộ thúc đẩy sự phát triển xã hội; có tư tưởng lạc hậu và cả tư tưởng phản động, kìm hãm sự phát triển của xã hội. Do đó, trong xã hội có giai cấp luôn có sự đấu tranh giữa các giai cấp về mặt tư tưởng để truyền bá tư tưởng của giai cấp mình nhằm mục đích tập hợp quần chúng, giác ngộ họ theo quan điểm tư tưởng của giai cấp mình, tạo nên sức mạnh hành động, giành thắng lợi trong đấu tranh giai cấp.
Ănghen đã nhận xét “…tất cả mọi cuộc đấu tranh trong lịch sử - kể nó diễn ra trên địa hạt chính trị, tôn giáo, triết học, hay trên bất kỳ một địa hạt tư tưởng nào khác - thực ra chỉ là biểu hiện ít nhiều rõ rệt của cuộc đấu tranh của các giai cấp trong xã hội…” [5, tr. Nội dung của cuộc đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực chính trị tư tưởng chủ yếu là cuộc đấu tranh giữa 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hai ý thức hệ tư tưởng: hệ tư tưởng của giai cấp thống trị và hệ tư tưởng của giai cấp bị thống trị. Vậy, hệ tư tưởng là quá trình phát triển của tư tưởng xã hội được các nhà tư tưởng của giai cấp khái quát hóa, hệ thống hóa tư tưởng của giai cấp mình thành lý luận và các học thuyết chính trị - xã hội, là cơ sở để vạch ra cương lĩnh, đường lối cũng như các chủ trương, chính sách của các giai cấp; đồng thời, nó còn là vũ khí lý luận sắc bén để đấu tranh để chống lại hệ tư tưởng của giai cấp đối lập. Ph Ăngghen cho rằng: hệ tương tưởng là một quá trình do con người mệnh danh là nhà tư tưởng đã hoàn thành một cách có ý thức.
Khi nói đến tư tưởng, có thể có tư tưởng của một cá nhân, một cộng đồng, một giai cấp… nhưng khi nói đến hệ tư tưởng thì bao giờ cũng thuộc về một giai cấp nhất định (hệ tư tưởng phong kiến, hệ tư tưởng tư sản, hệ tư tưởng vô sản…). Trong đó mỗi cá nhân con người trong mỗi thời đại nhất định có một bộ phận tự nhận thức, nhưng phần lớn do giáo dục, truyền bá, phổ biến của chủ thể hệ tư tưởng.