Luận văn thạc sĩ vnua giám sát hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn tại một số tỉnh miền bắc việt nam từ 2017 2018

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua giám sát hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn tại một số tỉnh miền bắc việt nam từ 2017, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Thạch Văn Mạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Phan
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Giám sát hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn tại một số tỉnh miền Bắc Việt Nam từ 2017-2018
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình ảnh
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu của đề tài
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Lịch sử và tình hình nghiên cứu hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn
• 2.1.1. Khái quát về lịch sử Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS)
• 2.1.2. Tình hình nghiên cứu PRRS trên thế giới và trong nước
• 2.1.3. Hình thái cấu trúc của PRRSV
• 2.1.4. Đặc tính sinh học của virus
• 2.1.5. Sức đề kháng của PRRSV
• 2.1.6. Những virus liên quan. Những vi khuẩn kế phát
• 2.1.7. Dịch tễ học của bệnh. Động vật cảm nhiễm
• 2.1.8. Động vật môi giới mang và truyền PRRSV
• 2.1.9. Chất chứa mầm bệnh
• 2.1.10. Đường truyền lây
• 2.1.11. Điều kiện lây lan
• 2.2. Cơ chế sinh bệnh
• 2.3. Triệu chứng, bệnh tích
• 2.4. Các phương pháp chẩn đoán PRRS
• 2.4.1. Chẩn đoán lâm sàng
• 2.4.2. Chẩn đoán bằng phương pháp giải phẫu bệnh
• 2.4.3. Chẩn đoán bằng phương pháp huyết thanh học
• 2.4.4. Kỹ thuật RT – PCR (Reverse transcriptase polymerase chain reaction)
• 2.5. Phòng và điều trị bệnh
• 2.5.1. Phòng bệnh
• 2.5.2. Điều trị bệnh
• 2.6. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.6.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.6.3. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu
• 2.6.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.6.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.5.1. Phương pháp thu thập và xử lý mẫu bệnh phẩm
• 2.6.5.2. Phương pháp RT – PCR
• 2.6.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.7. Kết quả và thảo luận
• 2.7.1. So sánh hiệu quả sử dụng máy Pockit iiPCR so với PCR truyền thống trong chẩn đoán PRRSV gây bệnh ở lợn
• 2.7.1.1. Thí nghiệm so sánh hiệu quả Pockit iiPCR và PCR truyền thống
• 2.7.1.2. Kết quả tổng hợp so sánh giữa Pockit iiPCR và PCR truyền thống
• 2.7.2. Tỷ lệ lưu hành PRRSV trên lợn nuôi tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội
• 2.7.2.1. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành PRRSV trên lợn nuôi tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội
• 2.7.2.2. Kết quả tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội
• 2.7.2.3. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành các chủng PRRSV tại tỉnh Bắc Giang
• 2.7.2.4. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành các chủng PRRSV tại Hà Nội
• 2.7.2.5. Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn
• 2.7.3. Kết quả tổng hợp về triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc bệnh tai xanh trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội
• 2.7.3.1. Tổng hợp về triệu chứng lâm sàng của lợn mắc PRRS
• 2.7.3.2. Tổng hợp về bệnh tích của lợn mắc PRRS
• 2.7.4. Đề xuất biện pháp phòng PRRS ở lợn
• 2.7.4.1. Biện pháp phòng bệnh
• 2.8. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giám sát hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn

Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRS) là một trong những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn lợn. Từ năm 2017 đến 2018, việc giám sát tình hình bệnh này tại miền Bắc Việt Nam đã được thực hiện nhằm đánh giá mức độ lây lan và tác động của nó đến ngành chăn nuôi. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về tỷ lệ nhiễm bệnh mà còn đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Khái quát về hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn

Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRS) là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, ảnh hưởng đến lợn ở mọi lứa tuổi. Triệu chứng chính bao gồm sảy thai, viêm phổi và giảm năng suất sinh sản. Bệnh này đã được phát hiện lần đầu tiên vào cuối những năm 1980 và nhanh chóng lan rộng ra nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

1.2. Tình hình nghiên cứu PRRS tại miền Bắc Việt Nam

Tình hình nghiên cứu về PRRS tại miền Bắc Việt Nam đã được thực hiện qua nhiều năm. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao, đặc biệt là ở lợn con và lợn nái. Việc giám sát thường xuyên là cần thiết để kiểm soát và phòng ngừa bệnh hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong giám sát hội chứng PRRS

Việc giám sát hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn gặp nhiều thách thức. Tình trạng lây lan nhanh chóng của virus, sự biến đổi gen của virus và sự thiếu hụt trong công tác chẩn đoán là những vấn đề chính. Ngoài ra, việc thiếu thông tin và kiến thức về bệnh cũng làm gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng chăn nuôi.

2.1. Nguyên nhân lây lan hội chứng PRRS

Virus PRRS lây lan qua nhiều con đường khác nhau, bao gồm tiếp xúc trực tiếp giữa các con lợn, qua không khí và các dụng cụ chăn nuôi. Sự lây lan này thường xảy ra nhanh chóng trong các trang trại có mật độ nuôi cao.

2.2. Thách thức trong công tác chẩn đoán và điều trị

Công tác chẩn đoán PRRS gặp khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và sự biến đổi gen của virus. Việc áp dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại như PCR là cần thiết nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc tiếp cận và sử dụng.

III. Phương pháp giám sát hội chứng PRRS hiệu quả

Để giám sát hiệu quả hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn, cần áp dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại và xây dựng hệ thống giám sát chặt chẽ. Việc sử dụng máy PCR di động Pockit iiPCR đã cho thấy hiệu quả cao trong việc phát hiện virus PRRS nhanh chóng và chính xác.

3.1. Ứng dụng Pockit iiPCR trong chẩn đoán PRRS

Máy Pockit iiPCR cho phép chẩn đoán virus PRRS trong thời gian ngắn, giúp người chăn nuôi phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời. Kết quả nghiên cứu cho thấy độ chính xác của máy này tương đương với phương pháp PCR truyền thống.

3.2. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Để phòng ngừa PRRS, cần thực hiện các biện pháp như tiêm phòng vaccine, quản lý tốt môi trường chăn nuôi và thực hiện các biện pháp vệ sinh an toàn sinh học. Những biện pháp này giúp giảm thiểu nguy cơ lây lan và bảo vệ sức khỏe đàn lợn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm PRRS ở lợn tại miền Bắc Việt Nam là khá cao, với sự khác biệt giữa các tỉnh. Tỉnh Hòa Bình có tỷ lệ nhiễm cao nhất, tiếp theo là Bắc Giang và Hà Nội. Những thông tin này rất quan trọng để các nhà quản lý có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

4.1. Tỷ lệ nhiễm PRRS tại các tỉnh miền Bắc

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm PRRS ở lợn con cai sữa là 78,48%, trong khi tỷ lệ ở lợn thịt là 76,47%. Điều này cho thấy virus có thể gây bệnh cho lợn ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trong giai đoạn nhạy cảm.

4.2. Đề xuất biện pháp phòng ngừa cho lợn

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các biện pháp phòng ngừa như tiêm vaccine, quản lý dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại được đề xuất nhằm giảm thiểu tỷ lệ nhiễm PRRS và bảo vệ sức khỏe đàn lợn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu PRRS

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc áp dụng các công nghệ mới trong chẩn đoán và phòng ngừa sẽ giúp cải thiện tình hình bệnh. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về virus PRRS và phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển vaccine hiệu quả và các phương pháp điều trị mới cho PRRS. Điều này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho ngành chăn nuôi lợn.

5.2. Hướng đi mới trong quản lý bệnh PRRS

Cần xây dựng hệ thống giám sát và quản lý bệnh PRRS chặt chẽ hơn, kết hợp giữa các cơ quan chức năng và người chăn nuôi để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và kiểm soát bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp nhưng liên tục đối mặt với rủi ro dịch bệnh nghiêm trọng. Kể từ khi xuất hiện lần đầu vào năm 1997 và bùng phát thành các đợt đại dịch lớn trong các năm 2007 và 2010 làm thiệt hại hàng triệu cá thể lợn, Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRS - bệnh Tai xanh) đã trở thành mối đe dọa thường trực. Bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm này thuộc danh mục các bệnh bắt buộc phải công bố dịch theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. PRRS gây thiệt hại kinh tế nặng nề do gây sảy thai ở lợn nái mang thai kỳ cuối, tỷ lệ chết lên tới 40% đến 50% ở lợn con, suy giảm chất lượng tinh dịch ở lợn đực giống và gây viêm phổi hoại tử ở lợn thịt.

Thách thức lớn nhất hiện nay là sự biến đổi di truyền không ngừng của virus PRRS (PRRSV), đặc biệt là sự lưu hành của các biến chủng Trung Quốc độc lực cao. Bên cạnh đó, việc chẩn đoán truyền thống qua phòng thí nghiệm thường mất từ 24 đến 48 giờ để gửi mẫu và phân tích, làm chậm trễ các quyết định cách ly và dập dịch khẩn cấp tại cơ sở.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là ứng dụng thiết bị Pockit iiPCR di động để chẩn đoán nhanh PRRSV trực tiếp tại trang trại, điều tra chính xác tỷ lệ lưu hành cùng sự phân bố các chủng virus tại 3 tỉnh trọng điểm phía Bắc gồm Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật phòng chống dịch chủ động. Nghiên cứu được triển khai trên 450 mẫu bệnh phẩm thu thập liên tục trong 12 tháng, từ tháng 10 năm 2017 đến tháng 10 năm 2018. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ phân tử chuẩn xác, chứng minh tỷ lệ nhiễm PRRS dao động từ 45,33% đến 50,67% và rút ngắn thời gian xét nghiệm thực địa xuống còn 1 đến 2 giờ, mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho công tác kiểm soát dịch bệnh bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng bệnh học phân tử và dịch tễ học thú y chuyên sâu về giống Arterivirus thuộc họ Arteriviridae, bộ Nidovirales. Bộ gen của PRRSV là một chuỗi đơn RNA dương có kích thước từ 13 đến 15 kilobase, chứa 9 khung đọc mở (ORF). Trong đó, ORF1a và ORF1b chiếm khoảng 75% chiều dài bộ gen mã hóa cho 14 protein phi cấu trúc tham gia quá trình sao chép, còn ORF2 đến ORF7 mã hóa các protein cấu trúc. Đặc biệt, protein GP5 được mã hóa bởi ORF5 là kháng nguyên bề mặt quan trọng nhất, mang tính dung hòa và quyết định độc lực gây bệnh, đồng thời là tác nhân kích hoạt hiện tượng chết theo chương trình ở các tế bào miễn dịch.

Về mặt dịch tễ học và miễn dịch học, PRRSV có tính hướng tế bào đặc hiệu đối với đại thực bào phế nang phổi. Khi xâm nhập, virus nhân lên và tiêu diệt tới 40% số lượng đại thực bào, phá hủy hàng rào phòng ngự tự nhiên của đường hô hấp và gây suy giảm miễn dịch nghiêm trọng. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh kế phát nguy hiểm như Streptococcus suis, Pasteurella multocida, Mycoplasma hyopneumoniae và Salmonella choleraesuis bùng phát. Phân loại di truyền học xác định virus gồm hai dòng chính: Dòng 1 (Genotype I - chủng châu Âu đại diện bởi virus Lelystad) và Dòng 2 (Genotype II - chủng Bắc Mỹ đại diện bởi VR-2332 và biến chủng Trung Quốc độc lực cao có đột biến mất 30 axit amin).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế dịch tễ học mô tả cắt ngang kết hợp thực nghiệm phân tử. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 450 mẫu bệnh phẩm thu thập từ các đàn lợn chưa tiêm phòng vacxin PRRS có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ tại 3 địa phương: Hòa Bình (150 mẫu), Bắc Giang (150 mẫu) và Hà Nội (150 mẫu). Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo nhóm tuổi và loại bệnh phẩm bao gồm 150 mẫu huyết thanh lấy từ vịnh tĩnh mạch cổ, 150 mẫu nước bọt thu nhận qua dây nhai chuyên dụng và 150 mẫu mô cơ quan phủ tạng như dây rốn, dịch cà thiến, hạch amidan, lách và phổi theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8400-21:2014.

Quy trình xét nghiệm sử dụng phương pháp đối lưu nhiệt đẳng nhiệt Pockit iiPCR với bộ kit Nucleic Acid Co-prep, vận hành ở bước sóng huỳnh quang đôi 520 nm và 550 nm với ngưỡng phát hiện đạt 10 copy/phản ứng trong vòng 60 phút. Để đối chứng và kiểm chứng độ chính xác, phương pháp RT-PCR truyền thống một bước được thực hiện song song với cặp mồi đặc hiệu vùng gen ORF5 gồm ORF5-F (5'-ATG TTG GGG AAG TGC TTG ACC-3') và ORF5-R (5'-CTA GAG ACG ACC CCA TTG TTC CGC-3') tạo sản phẩm khuếch đại 603 cặp base. Chu kỳ nhiệt RT-PCR gồm giai đoạn tổng hợp cDNA ở 50°C trong 30 phút, biến tính ở 95°C trong 5 phút, 35 chu kỳ khuếch đại (95°C trong 15 giây, 50°C trong 30 giây, 72°C trong 1 phút) và kéo dài cuối cùng ở 72°C trong 5 phút. Sản phẩm PCR được điện di trên thạch agarose 1,2% pha đệm TBE 1X ở điện áp 100V trong 30 phút và đọc kết quả dưới ánh sáng tia tử ngoại. Toàn bộ số liệu được phân tích thống kê bằng phần mềm Minitab 16 và Microsoft Excel trong suốt khung thời gian nghiên cứu 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu khẳng định tính chính xác tuyệt đối của phương pháp Pockit iiPCR di động với độ tương đồng đạt 100% khi so sánh đối chứng trực tiếp với quy trình RT-PCR phòng thí nghiệm tiêu chuẩn. Máy Pockit iiPCR phân định rõ ràng các mẫu đối chứng dương và mẫu bệnh phẩm thực địa chỉ trong 120 phút tính cả thời gian chiết tách RNA, giúp rút ngắn hơn 80% thời gian so với quy trình gửi mẫu xét nghiệm thông thường.

Thứ hai, tỷ lệ lưu hành tổng thể của PRRSV trên đàn lợn tại 3 tỉnh miền Bắc duy trì ở mức rất cao. Cụ thể, tỉnh Hòa Bình có tỷ lệ mẫu dương tính cao nhất đạt 50,67% (76/150 mẫu), tiếp theo là tỉnh Bắc Giang đạt 46,00% (69/150 mẫu) và thành phố Hà Nội ghi nhận tỷ lệ 45,33% (68/150 mẫu). Tỷ lệ nhiễm bệnh trung bình toàn khu vực khảo sát đạt 47,33%.

Thứ ba, sự phân bố các chủng virus cho thấy chủng PRRS Trung Quốc độc lực cao (PRRSV CN) áp đảo hoàn toàn chủng Bắc Mỹ cổ điển (PRRSV NA). Tại tỉnh Bắc Giang, chủng PRRSV CN chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,22%, vượt trội so với 34,78% của chủng PRRSV NA. Tại tỉnh Hòa Bình, tỷ lệ chủng PRRSV CN đạt 61,84% trong khi PRRSV NA chiếm 38,16%. Tại Hà Nội, chủng PRRSV CN chiếm 60,29% so với 39,71% của chủng PRRSV NA. Như vậy, tỷ lệ lưu hành chủng độc lực cao tại cả 3 địa phương đều cao gấp gần 2 lần chủng cổ điển.

Thứ tư, tỷ lệ phát hiện virus có sự khác biệt rõ rệt theo loại mẫu và lứa tuổi lợn. Mẫu huyết thanh cho tỷ lệ dương tính cao nhất đạt 64,67%, mẫu cơ quan phủ tạng đạt 49,33%, trong khi mẫu nước bọt chỉ đạt 28,00%. Xét theo lứa tuổi, lợn con sau cai sữa chịu tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất lên tới 78,48%, tiếp đến là lợn thịt với 76,47%, lợn con theo mẹ đạt 42,17%, lợn hậu bị đạt 39,22% và lợn nái là 35,56%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ nhiễm PRRSV vượt mức 76% ở giai đoạn lợn con cai sữa và lợn thịt bắt nguồn từ sự sụt giảm lượng kháng thể mẹ truyền qua sữa đầu sau 3 đến 4 tuần tuổi, kết hợp với các yếu tố gây stress mạnh như tách mẹ, chuyển chuồng và thay đổi thức ăn. Khi virus xâm nhập, sự hủy hoại đại thực bào phế nang khiến phổi tổn thương nghiêm trọng với bệnh tích viêm phổi kẽ đặc trưng, mô phổi nhục hóa màu đỏ xám loang lổ như đá granit và chìm hoàn toàn khi thả vào nước. Ở lợn nái mang thai trên 2,5 tháng tuổi, tính thấm nhau thai gia tăng mạnh khiến tỷ lệ thai chết lưu và sảy thai thực tế lên tới trên 90%.

Các dữ liệu nghiên cứu dịch tễ học này được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột đôi biểu diễn tương quan giữa chủng PRRSV CN và PRRSV NA, cùng bảng phân tầng đa chiều kết hợp 5 nhóm tuổi lợn với 3 loại bệnh phẩm xét nghiệm. Sự thống trị của chủng PRRSV CN (trên 60%) hoàn toàn tương đồng với các công bố dịch tễ học trước đây tại Việt Nam của nhiều chuyên gia thú y, khẳng định độc lực cao và tính chất lây lan dai dẳng của biến chủng này trong các vùng chăn nuôi tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, triển khai trang bị và ứng dụng thiết bị Pockit iiPCR di động tại các trạm thú y trọng điểm và các trang trại quy mô trên 500 nái. Mục tiêu rút ngắn thời gian chẩn đoán xác định ca bệnh xuống dưới 2 giờ với độ chính xác đạt 99% đến 100%. Thời gian thực hiện từ quý 1 đến quý 2 hàng năm do Chi cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp với ban quản lý kỹ thuật các trang trại thực hiện.

Thứ hai, chuẩn hóa lịch tiêm phòng vacxin nhược độc chủng tương đồng kháng nguyên với chủng thực địa đang lưu hành (chủng Bắc Mỹ dòng độc lực cao như JXA1-R). Mục tiêu nâng tỷ lệ bảo hộ miễn dịch đàn nái và lợn hậu bị đạt trên 85%, giảm tỷ lệ chết ở đàn lợn con cai sữa xuống dưới 5%. Thời gian tiêm định kỳ 4 tháng một lần cho đàn nái và lợn đực giống do bác sĩ thú y cơ sở và chủ trang trại trực tiếp thực hiện.

Thứ ba, thiết lập nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học đa lớp theo nguyên tắc "cùng vào - cùng ra" (All-in / All-out). Thực hiện tiêu độc khử trùng chuồng nuôi bằng vôi bột, dung dịch Iodine hoặc Chloramin B định kỳ 2 lần một tuần, cách ly lợn mới nhập đàn tối thiểu 21 ngày. Mục tiêu giảm thiểu 90% nguy cơ lây truyền mầm bệnh cơ học qua người, xe vận chuyển và dụng cụ chăn nuôi do đội ngũ công nhân và kỹ thuật viên trại phụ trách hàng ngày.

Thứ tư, duy trì chương trình giám sát dịch tễ phân tử định kỳ bằng kỹ thuật giải mã trình tự gen ORF5 trên các mẫu huyết thanh đại diện. Mục tiêu phát hiện sớm 100% các biến chủng mới đột biến trong bán kính 5 km quanh ổ dịch cũ. Thời gian rà soát thực hiện định kỳ 3 tháng một lần do Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương phối hợp cùng các viện nghiên cứu chuyên ngành đảm trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, đội ngũ bác sĩ thú y và kỹ thuật viên phòng xét nghiệm chẩn đoán bệnh động vật. Luận văn cung cấp quy trình chi tiết về vận hành công nghệ Pockit iiPCR di động và RT-PCR mồi ORF5 (kích thước 603 cặp base), giúp tối ưu hóa kỹ năng chẩn đoán phân tử tại hiện trường chuồng trại trong 60 phút.

Thứ hai, chủ trang trại chăn nuôi lợn quy mô công nghiệp và gia trại bán công nghiệp. Tài liệu mang lại bức tranh dịch tễ rõ ràng về các giai đoạn nguy cơ cao (lợn con cai sữa nhiễm 78,48%), từ đó giúp người nuôi xây dựng phác đồ quản lý đàn, sử dụng vacxin phù hợp và nâng cao tỷ lệ nuôi sống đàn lợn thịt.

Thứ ba, cán bộ quản lý dịch tễ tại Chi cục Chăn nuôi và Thú y các tỉnh, thành phố. Dữ liệu thực chứng về tỷ lệ lưu hành của chủng PRRSV Trung Quốc (chiếm trên 60%) tại Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội là căn cứ khoa học vững chắc để hoạch định chính sách phòng dịch, khoanh vùng dập dịch và kiểm dịch vận chuyển lợn giống liên tỉnh theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi và Công nghệ sinh học. Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu dịch tễ phân tử, kỹ thuật giải mã di truyền và phương pháp xử lý số liệu sinh học bằng phần mềm Minitab 16.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp Pockit iiPCR có ưu điểm vượt trội gì so với phương pháp RT-PCR truyền thống? Pockit iiPCR ứng dụng nguyên lý đối lưu nhiệt đẳng nhiệt khép kín trong ống nghiệm R-tube chuyên dụng, cho phép hoàn thành phản ứng khuếch đại nucleic acid chỉ trong 60 phút. Thiết bị sử dụng nguồn điện 220V thông thường, có độ nhạy cao đạt 10 copy/phản ứng và tích hợp kênh huỳnh quang đôi 520 nm và 550 nm, giúp chẩn đoán chính xác PRRSV ngay tại trang trại mà không cần đầu tư phòng thí nghiệm cố định đắt tiền.

Tại sao tỷ lệ nhiễm PRRSV ở lợn con sau cai sữa (78,48%) và lợn thịt (76,47%) lại cao vượt trội so với các lứa tuổi khác? Sau giai đoạn cai sữa từ 3 đến 4 tuần tuổi, lượng kháng thể thụ động nhận từ sữa mẹ suy giảm hoàn toàn trong khi hệ miễn dịch chủ động chưa hoàn thiện. Việc thay đổi thức ăn và chuyển chuồng tạo ra stress nặng, làm đại thực bào phế nang phổi dễ bị PRRSV tấn công, dẫn tới tỷ lệ nhiễm bệnh tăng vọt trên 76%.

Chủng virus PRRS nào đang chiếm ưu thế tại các tỉnh miền Bắc Việt Nam? Chủng PRRS Trung Quốc độc lực cao (PRRSV CN) chiếm ưu thế áp đảo với tỷ lệ 65,22% tại Bắc Giang, 61,84% tại Hòa Bình và 60,29% tại Hà Nội. Tỷ lệ lưu hành của chủng này cao gấp gần 2 lần so với chủng Bắc Mỹ cổ điển (PRRSV NA), tạo nguy cơ bùng phát dịch bệnh thể cấp tính rất cao.

Loại bệnh phẩm nào cho kết quả xét nghiệm PRRSV chuẩn xác nhất? Mẫu huyết thanh lấy từ vịnh tĩnh mạch cổ cho tỷ lệ dương tính cao nhất đạt 64,67%, tiếp theo là mẫu mô cơ quan phủ tạng (hạch amidan, phổi, lách) đạt 49,33%. Mẫu nước bọt cho tỷ lệ phát hiện thấp nhất chỉ 28,00%, do đó huyết thanh là bệnh phẩm tối ưu hàng đầu trong giám sát dịch bệnh.

Có thể điều trị khỏi bệnh PRRS bằng thuốc kháng sinh hay không? PRRS do virus gây ra nên kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh này. Kháng sinh phổ rộng chỉ được dùng để ngăn ngừa các vi khuẩn kế phát như Pasteurella multocida hay Streptococcus suis. Kiểm soát bệnh bắt buộc phải dựa vào vacxin, an toàn sinh học và nâng cao đề kháng bằng vitamin C liều cao.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tính ưu việt và độ chính xác tương đương 100% của thiết bị Pockit iiPCR so với RT-PCR truyền thống, mở ra hướng đi đột phá trong việc chẩn đoán nhanh PRRSV tại thực địa trong vòng 1 đến 2 giờ.
• Khảo sát thực địa xác định tỷ lệ lưu hành PRRSV tại 3 tỉnh miền Bắc duy trì ở mức cao từ 45,33% đến 50,67%, với mẫu huyết thanh đạt hiệu quả phát hiện cao nhất lên tới 64,67%.
• Dữ liệu dịch tễ phân tử khẳng định chủng virus PRRS Trung Quốc độc lực cao (PRRSV CN) chiếm ưu thế tuyệt đối từ 60,29% đến 65,22% so với chủng Bắc Mỹ cổ điển (PRRSV NA).
• Xác định hai nhóm đối tượng có nguy cơ nhiễm bệnh cao nhất là lợn con sau cai sữa (78,48%) và lợn thịt (76,47%), đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc cải thiện chăm sóc và củng cố miễn dịch giai đoạn chuyển tiếp.
• Đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm chẩn đoán nhanh tại trại, tiêm phòng vacxin đặc hiệu và quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn thú y hiện hành.

Kế hoạch trong 6 tháng tới là mở rộng mạng lưới giám sát phân tử gen ORF5 trên quy mô toàn miền Bắc và chuyển giao quy trình chẩn đoán Pockit iiPCR cho các trạm thú y cơ sở. Hãy tham khảo và áp dụng ngay các kết quả nghiên cứu trong luận văn để nâng cao năng lực kiểm soát dịch bệnh cho hệ thống trang trại chăn nuôi của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THẠCH VĂN MẠNH GIÁM SÁT HỘI CHỨNG RỐI LOẠN SINH SẢN VÀ HÔ HẤP Ở LỢN TẠI MỘT SỐ TỈNH MIỀN BẮC VIỆT NAM TỪ 2017 - 2018 Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Lê Văn Phan NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Thạch Văn Mạnh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Văn Phan - giảng viên Bộ môn Vi Sinh Vật – Truyền Nhiễm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Vi Sinh Vật – Truyền Nhiễm, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Phòng xét nghiệm trung tâm chẩn đoán và cố vấn Thú y – Công ty cổ phần chăn nuôi C.

Việt Nam đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Thạch Văn Mạnh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình ảnh. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tıễn của đề tàı. Tổng quan tài liệu. Lịch sử và tình hình nghiên cứu hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn. Khái quát về lịch sử Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS).

Tình hình nghiên cứu PRRS trên thế giới và trong nước. Hình thái cấu trúc của PRRSV. Đặc tính sinh học của virus. Sức đề kháng của PRRSV.

Những virus liên quan. Những vi khuẩn kế phát. Dịch tễ học của bệnh. Động vật cảm nhiễm.

Động vật môi giới mang và truyền PRRSV. Chất chứa mầm bệnh. Đường truyền lây. Điều kiện lây lan.

17 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ chế sinh bệnh. Triệu chứng, bệnh tích. Các phương pháp chẩn đoán PRRS.

Chẩn đoán lâm sàng. Chẩn đoán bằng phương pháp giải phẫu bệnh. Chẩn đoán bằng phương pháp huyết thanh học. Kỹ thuật RT – PCR (Reverse transcriptase polymerase chain reaction).

Phòng và điều trị bệnh. Phòng bệnh. Điều trị bệnh. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đốı tượng, vật lıệu nghıên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghıên cứu. Phương pháp thu thập và xử lý mẫu bệnh phẩm.

Phương pháp RT – PCR. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. So sánh hiệu quả sử dụng máy Pockit iiPCR so với PCR truyền thống trong chẩn đoán PRRSV gây bệnh ở lợn.

Thí nghiệm so sánh hiệu quả Pockit iiPCR và PCR truyền thống. Kết quả tổng hợp so sánh giữa Pockit iiPCR và PCR truyền thống. Tỷ lệ lưu hành PRRSV trên lợn nuôi tại 3 tỉnh hòa bình, Bắc Giang và Hà Nội. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành PRRSV trên lợn nuôi tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội.

40 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành các chủng PRRSV tại tỉnh Bắc Giang. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành các chủng PRRSV tại Hà Nội.

Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn. Kết quả tổng hợp về triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc bệnh tai xanh trên địa bàn tỉnh hòa bình, Bắc Giang, Hà Nội. Tổng hợp về triệu chứng lâm sàng của lợn mắc PRRS. Tổng hợp về bệnh tích của lợn mắc PRRS.

Đề xuất biện pháp phòng prrsv ở lợn. Biện pháp phòng bệnh. Kết luận và kiến nghị. 60 Tài liệu tham khảo.

68 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Cs. Cộng sự ELISA Enzyme Linked Immunosorbent Assay H.E Hematoxylin & Eosin IPMA Immuno – Peroxidase Monolayer Assay NXB Nhà xuất bản OD Optical Density (Mật độ quang) OIE Organisation of International Epidemiology (Tổ chức Dịch tễ Thế giới) PBS Phosphate Buffer Saline PCR Polymerase Chain Reaction Pockit iiPCR Pockit Insulated isothermal polymerase chain reaction PRRS Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome PRRS CN Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome China PRRS NA Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome North American PRRSV Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus RNA Ribonucleic Acid RT - PCR Reverse Transcription - PCR vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Chức năng các ORF của PRRSV. Kết quả xét nghiệm PRRSV CN bằng Pockit iiPCR.

Kết quả tổng hợp so sánh giữa Pockit iiPCR và PCR truyền thống. Kết quả xác định tỷ lệ mẫu dương tính với PRRSV. Tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hòa Bình.

Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Bắc Giang. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hà Nội. Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn. Một số biểu hiện lâm sàng ở lợn mắc PRRS trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu một số bệnh tích ở lợn mắc PRRS trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội. Biện pháp kiểm soát với từng nhóm lợn. Tỷ lệ chết đàn lợn từng lô theo các hướng xử lý khác nhau. 58 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.

Bản đồ lịch sử xuất hiện PRRS trên thế giới. Hình thái cấu trúc của PRRSV. Các phương thức truyền lây PRRSV. PRRSV xâm nhập và phá hủy tế bào đại thực bào.

Mô hình nguyên lý của phản ứng RT-PCR. Dòng nhiệt đối lưu trong iiPCR. Kéo dài mạch (680C -720C). Hai mạch mới hình thành và bắt đầu chu kỳ mới.

Ly tâm khô trong 3 phút. Chuẩn bị eppendorf chứa Premix Bufer A. Máy Pockit iiPCR chạy trong vòng 1 giờ. Kết quả xét nghiệm bằng phương pháp Pockit iiPCR.

Kết quả xét nghiệm bằng phương pháp Pockit iiPCR. Kết quả xét nghiệm PCR truyền thống. Tỷ lệ nhiễm PRRSV tại các tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội.

Tỷ lệ lưu hành chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hòa Bình. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại tỉnh Bắc Giang. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hà Nội. Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn.

Một số hình ảnh triệu chứng lâm sàng lợn mắc PRRS. Một số hình ảnh bệnh tích lợn nhiễm PRRSV. Tỷ lệ chết đàn lợn từng lô theo các hướng xử lý khác nhau. 59 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Thạch Văn Mạnh Tên luận văn: Giám sát Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn tại một số tỉnh miền Bắc Việt Nam từ 2017-2018.

Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Ứng dụng Pockit iiPCR trong chẩn đoán PRRSV gây bệnh ở lợn. Điều tra được tỷ lệ lưu hành PRRS trên lợn nuôi tại tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội. Đề xuất được một số biện pháp chủ động phòng PRRS cho lợn. Phương pháp nghiên cứu Đề tài đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp thu thập và xử lý mẫu bệnh phẩm, phương pháp PCR dùng chẩn đoán PRRSV, phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả chính và kết luận Sử dụng Pockit iiPCR kiểm tra PRRSV cho kết quả chính xác tương tự máy PCR truyền thống. Vì vậy máy Pockit iiPCR nên được sử dụng để chấn đoán nhanh lợn nhiễm PRRSV tại trại và các loại virus khác. Tỷ lệ nhiễm PRRSV ở lợn tại tỉnh Bắc Giang (46,00%) ở mức thấp hơn Hòa Bình (50,67%). Hà Nội hiện có tỷ lệ nhiễm PRRS thấp nhất trong ba tỉnh (45,33%).

Tỷ lệ mẫu dương tính với PRRSV trên mẫu huyết thanh là cao nhất (64,67%). Tỷ lệ nhiễm PRRSV trên mẫu nước bọt thấp nhất (28,00%). Mẫu bệnh phẩm từ các cơ quan có tỷ lệ nhiễm ở mức (49,33%). Tại tỉnh Hòa Bình sự lưu hành của PRRSV chủng Trung Quốc (PRRSV CN) ở mức (61,84%) cao hơn gần hai lần PRRSV chủng bắc mỹ cổ điển (PRRSV NA) (38,16%).

Tỉnh Bắc Giang tỷ lệ lưu hành PRRSV CN trên đàn lợn là 65,22% cao hơn tỷ lệ lưu hành PRRSV NA (34,78%) gần hai lần. Tại Hà Nội tỷ lệ lưu hành PRRSV CN trên đàn lợn là 60,29% cao hơn tỷ lệ lưu hành PRRSV NA (39,71%). ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.