CHƯƠNG 1. NHỮNG VAN BE LÍ LUẬN VE THỦ TỤC GIẢI QUYẾT TRANH CHAP HOP BONG THƯƠNG MẠI TẠI TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT VẺ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT TRANH CHAP HỢP DONG THƯƠNG MẠI TẠI TRONG TÀI THƯƠNG MAI 11. Khái quất về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại tại trọng tải thương mại 111. Khái việu giải quyết trmh chấp hop đồng throng mai trí trọng tài hương mại Trong đời sng kinh tá, xã hô, tranh chip trong inh vục thương mua là anh; chấp xảy ra một cách phổ biên và thường xuyên.
Theo đó, dưới góc đô pháp lý, tay thuộc vio hộ thống pháp luật của các quốc ga mã cd mr ghi nhận khái niệm tranh: chấp thương mai khác nhau, Tai các quốc gia theo hộ thing thông luật (Common In), ii niệm về tranh chip thương mui thường không được ghi nhân trong mot văn bản pháp luật cụ thể nào. Ngược lạ, đổi với các quốc gia theo hệ thống luật thánh vấn (Civil law) thủ kh niệm tranh chip thương mai sẽ được ghi nhận trong các quy dinh của pháp luật ‘Tai Việt Nam, quy phạm giã thích khá niệm tranh chấp thương mai đã lần đầu tên được ghi nhận tử Điều 238 Luật Thương mai năm 1997 là tranh chip phát sinh do không thục hiện hoặc thục hién không đúng hop đồng trong hoạt động thương mai Mặc đủ vấy, Luật Thương mi năm 1997 đã giới han phem vi của khái niệm hoạt đồng thương mai din tới các quy dinh về tranh chip thương mai cũng bị giới hạn rong phạm vi hẹp và không phù hợp với thục én hoạt động thương msi cũng như không đáp ứng đoợc yêu cầu của pháp luật quốc ỉ hắc phục hen chế đó, Luật Thương mai năm 2005 đã ghi nhận sự mỡ rổng khái niêm hoạt đồng thương mai dua trên cin cứ là mục dich sinh lời ma không ghải căn cử theo yêu tổ chủ: 2 và tinh chất thương mai của hành ví như quy định ‘tai Luật Thương mại nêm 1997. Cách tiếp cân như vay đã đáp ứng được yêu câu hồi nhập quốc té, bi lế trong pháp luật thương mat quốc tẾ và pháp luật của hấu hết các quốc gia tin thể gói đầu ghi nhân khá niệm hoạt động thương mei theo ngiấa xông Mặc dù vậy, Luật Thương mai năm 2005 đ không còn định nghĩa vé tranh, chấp thương mai din tới vide các quy dinh hiện hinh không co didn giã cu thi vé hổi niệm tranh chấp thương ma, Một tranh chấp sẽ được hiễu la tranh chấp thương sei lâu thuộc mét trong số các trường hop được liét kể ti Điều 30 BLTTDS năm 2015 vé nhõng tranh chấp vé kinh doanh, thương mai thuộc thim quyển giã quyết của Tên án, hoặc được hiểu theo cách xác định thim quyền gai quyết các tranh chấp của TTTM theo quy đính ti Điều 2 Luật TTTM năm 2010 VỀ khái niệm HĐTM, có thể hiểu HĐTM thục chất mang bản chất cũa mốt hop đồng din sự dic thù với mục dich của hop đồng lá nhằm mục đích sinh ti! Cụ thể, hop đẳng a mr thôn thuân của các bin về vide xác lập, thay đổi hoặc chim dt các quyin và nghĩa vụ Tiên cơ sỡ đó, có thé Ảnh nghĩa HĐTM nh rau: Hop đồng thương mại là sự théa than giữa các bên, trong đó có it nhất một bên là thương thân về vie xác lập thay ai, chẳm đít quyển và nglũa vụ liên quan đến hoạt động hầm muc ich nh lợi Từ những phân tích trên, có thể nút ra ảnh nghĩa: Tran chấp HĐTM là biững mâu thun, bắt đẳng xung đốt về quyén và ngÌĩa vụ giữa các bên trong đó 6 ít nhất một ban là thương nhân trong quá tinh vác lập. thực hiện, tay đãt và chấn dit HĐTM Kihi mét tranh chip phát sinh đồi hồi phit được giãi quyét một cách mình bạch, hiệu quả áo vé quyền và lợi ich của các bên, ngắn ngừa vi pham pháp luật, đồng thời dim bảo tật tự và kĩ cương xã hội.
Nhờ vây, giải quyết tránh chấp HBTM la việc áp dung các phương thúc, biện pháp phủ hợp dé khắc phuc, loại trừ những mâu thuần, bit đẳng hay xung đốt phát sink nhằm báo vệ quyền và lợi ich hợp pháp ci các bên trong tranh chấp Căn cử vào tink hình phát rida kính tế xã hội, mdi quốc gia có sự ght nhận triễn cia nin kánh tổ thi trường và hồi nhập quốc tổ, da sổ các quốc gia trần thể giới đều ghi nhận bốn phương thức giải quyết ranh chấp bao gim thương lượng hòa giã, trong ti và ton án Trong sổ các phương thúc này, trong tải là phương thúc giã quyết ranh chấp bing tú phán phi chính phủ những ei góp phin giã quyết triệt di tranh chấp thông qua phán quyết có giá tr chung thim và ring buộc các tên Do đó, giã quyết ranh chấp HĐTM tại TTTM là một rong số những phương thúc dang được us chuông và lựa chon sit dụng rồng ri, phd bién trong quan hệ thương mei, đặc biệtTà quan hệ thương mai quốc tẾ 6 Việt Nam hiện nay, tương tư nh pháp luật cũa da sổ các quốc gia tin thé giới, Luật Thương mei năm 2005, Điều 317 ghỉ nhân bén phương thức giải quyết tranh chấp HĐTM bao gắn thương lương hòa giã, trong ti và tòa án Trong sổ đó, TTTM là phương thức giải quyét tranh chấp có nợ kết hợp hai hòa giữa tính chất tii phán ph chính phổ và sự thôa thuân ium chon giã quyét ranh chấp của các bin đương a. Trong tai thương mai sẽ in hành gli quyết tranh chip kia các bên có ‘than thuận trong tài phù hợp với quy định của pháp luật và theo đó, phán quyết của. TTTM có giá tri chúng thim và răng buộc các bên ranh chấp Host đông gai quyết tranh chấp HĐTM tai TTTM được thuc hiện trên cơ sỡ các quy định của Luật TTTM nim 2010 Từ do, có thé nit ra ảnh ngữa. Gi quyết tranh chấp HĐTM ta TITM là việc dp ng phương thức giã nyt tranh chấp do các bên thôn thuận thông qua "hoạt đông của cơ quem tài phản phi chính phủ vớt he cách là bên thứ ba độc lập hầm luắc phục.
chẵu đứt mâu Huấn xung đất bằng việc dia ra phản quyết rang tude các bên ph tôn trong và thực hiển 1. Đặc dim cña giải quyết tank chấp hợp đồng thương mai tạ trọng Tài tương mại Giải quyết ranh chấp HĐTM tạ TTTM có những đặc thủ cơ bản như sa Thứ nhất, hoat động giã uyễt tranh chấp HĐTM cũa TTTM chỉ được rễ "hành Hi có thôa thie yêu câu cia các bên. ö bản chất là một quan hệ hop đồng 10 dân sự đặc thủ, quan hệ HĐTM được xác lập, thục hiện rên cơ sở quyền tự do ý chỉ tự do thia thuận cite các bên Tức là các bên có quyền tự do thôa thuận và qguyất dn cả các phương thúc giã quyết tranh chấp phát sinh từ HĐTM sao cho phi hop, nhanh chóng và dem lại hiệu quả cao. Theo đó thôa thuận trong tài cia các bên là một trong những điều liận cén phi có để khi tranh chip xay ra th các tiên có thể khối iện yêu cầu TTTM tiếp nhận và giã quyết ranh chấp Thỏa thuận trong ti có thể được các bên xác lập trước hoặc smu khi tranh chấp phát nh và là căn cử đỄ xác đính thim quyển giã quyết của TTTM đổi với ranh chấp HĐTM.
Thứ ha, chủ thể có thm quyén giã quyết tranh chấp HĐTM tạ TTTM là trong tài viên, có thé là một hoặc nhẫn rong tài vién do các bên théa thiên lựa chon hcặc được ming tân trong ti hoặc tòa án chỉ Ảnh dé gi quyết tranh chấp Thác với chỗ thể giải quyết tranh chấp HĐTM tạ tòa án la các cán bộ, công chúc shi nước, trong tử viên là những chuyên gia pháp lí đáp ứng đã các điều liận theo cgay Ảnh cin pháp luệt về năng lực hành vũ đân ng tỉnh độ chuyên môn và kỹ năng giã quyết tranh chấp. Đặc bit, trong pháp luật của hấu hết các quốc gia, trong đỗ có Việt Nam, đầu quy định tong tài viên không dave la những cán bộ, công chức nhà nước. Quy định này nhằm đảm bảo tính khách quan và tính chất phi chính phủ của host động giải quyết ranh chấp bằng trong tả nói chung Đồng thời, rong tài iên còn phấi dim bio tính độc lp, vô tự khách quan và chi tuân theo quy dinh côn php luật tong quả trinh giã quyết tranh chip. Đây có thể coi là đễm khác biệt về chỗ thể gi quyết tranh chip HĐTM tei TTTM so với chỗ thể gi quyết tranh chấp bing các phương thức còn Iai là thương lượng (không có sơ tham gia của bên thử "bộ, hôn giã (hôn giã viên lá chủ thể tham gia giải quyết ranh chấp nhưng không dun ra phán guy) và tòa án (hẳn phèn kidm sit viên.
là nhing cán bộ công chức nhà nước, nhân danh quyền lực nhà nước) Thứ ba giã quyết hanh chấp HĐTM tại TTTM là phương thức giải ngắt ết hợp giữa tha thiên và tài phán Tính thôa thuận thé tiện & chỗ, các bên rong HĐTM cỏ quyền te do định đoạt việc gii quyết tranh chip cia mình t bắt kỹ thời ul didi nào, đ là rước bay se ki tan chip phát ih Đẳng thời, các béa tranh chấp có quyền tự thỏa thuận, quyết đính về trung tâm trọng tai, địa „ ngồn ngốc sổ lượng trong từ và cả luật áp đụng dé giã quyết ranh chấp (đốt với tranh chấp có ẩu tổ nước ngoà). Vi tính tai phán được thé hiện thông qua việc phán quyết cia trong t có giá bị chúng thim ring bude các bên trong tranh chấp, phén quyết ia trong ti không bị kháng cáo, kháng nghỉ df xét xử la như bản án cite an én. Khi hán quyét tương tii có hiệu lục, các bên có ngiễa vụ tuân thủ và the hiện theo nội dang phán quyết Đồng thời 4 đầm bio việc thí hành phán quyết, phép luật quốc té và pháp luật cia các quốc ge trên thể giới cũng như pháp luật Việt Nam đầu ghi nhận sự hỗ trợ của cơ quan quản i nhà nước có thim quyển rong việc giải quyết tranh chấp HĐTM tei TTTM. Cũng với đó, phép luật quốc té còn cho pháp phán cqyit trong ti có thé được công nhận và th hin tei một qude gia khác theo quy inh ti Công ước Now York nim 1958 về Công nhận và Thi hành các quyết nh trong ti nước ngoài (Công ước New Yori năm 1958) Thứ hự giải ngất tranh chấp HĐTM tạ TTTM dim bảo tính bi mắt Day được coi là một trong số những ue đểm cia việc gai quyết anh chấp HĐTM tei Trọng tử so với tei toa dn kh mã nguyên ắc xét xỡ cũa tòa án là công khai.