Luận Văn Thạc Sĩ Về Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư Nước Ngoài Bằng Trọng Tài Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Phan Hồng Nguyên
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Bá Diến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BẢN ĐỒ, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Nhận thức chung về tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.2. Phân loại các tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.3. Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.4. Vai trò của giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.5. Các yêu cầu đặt ra đối với việc giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.6. Các phương thức giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.7. Trọng tài - Một phương thức giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.8. Các đặc trưng pháp lý của hoạt động giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.9. Ưu điểm và nhược điểm của trọng tài trong việc giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2. Cơ sở pháp lý của việc giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.1. Các điều ước quốc tế về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.2. Pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI BẰNG TRỌNG TÀI
• 2.1. Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài theo các điều ước quốc tế
• 2.1.1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài theo quy định của Công ước Washington năm 1965 về giải quyết các tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư quốc tế giữa Nhà nước và công dân của Nhà nước khác
• 2.1.2. Quy định pháp luật về việc công nhận và thi hành tại Việt Nam quyết định trọng tài nước ngoài
• 2.1.3. Giải quyết tranh chấp về đầu tư của Tổ chức thương mại thế giới (WTO)
• 2.1.4. Giải quyết tranh chấp trong Hiệp định giữa Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ về quan hệ thương mại
• 2.1.5. Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài theo pháp luật một số nước trên thế giới
• 2.1.5.1. Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài tại Nhật Bản
• 2.1.5.2. Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài tại Tây Ban Nha
• 2.1.5.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư bằng trọng tài tại Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 2.2. Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài theo pháp luật Việt Nam
• 2.2.1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 2.2.2. Thủ tục giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 2.2.3. Các biện pháp hỗ trợ của Tòa án đối với hoạt động giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 2.2.4. Thi hành các quyết định giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI BẰNG TRỌNG TÀI VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ LĨNH VỰC NÀY
• 3.1. Thực trạng thực thi pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3.1.1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3.1.2. Thủ tục giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3.1.3. Các biện pháp hỗ trợ của Tòa án đối với hoạt động giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3.1.4. Thi hành các quyết định của Trọng tài Việt Nam về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.2. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3.2.1. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• 3.2.2. Phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài bằng trọng tài
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư Nước Ngoài Bằng Trọng Tài Tại Việt Nam

Giải quyết tranh chấp đầu tư nước ngoài bằng trọng tài là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng khung pháp lý cho hoạt động này. Việc áp dụng trọng tài trong giải quyết tranh chấp không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư mà còn nâng cao tính cạnh tranh của môi trường đầu tư tại Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Và Đặc Điểm Của Tranh Chấp Đầu Tư Nước Ngoài

Tranh chấp đầu tư nước ngoài thường phát sinh từ các hợp đồng đầu tư, bao gồm các vấn đề liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của các bên. Đặc điểm của tranh chấp này là tính phức tạp và đa dạng, liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp lý khác nhau.

1.2. Vai Trò Của Trọng Tài Trong Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư

Trọng tài đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp đầu tư, giúp các bên đạt được sự đồng thuận nhanh chóng và hiệu quả. Phương thức này cũng giúp giảm tải cho hệ thống tòa án, đồng thời bảo vệ bí mật thương mại của các bên.

II. Những Thách Thức Trong Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư Nước Ngoài Bằng Trọng Tài

Mặc dù trọng tài là một phương thức hiệu quả, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng tại Việt Nam. Các vấn đề như thiếu hụt kiến thức về trọng tài, sự không đồng nhất trong quy định pháp luật, và sự thiếu tin tưởng của nhà đầu tư vào hệ thống trọng tài là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu Kiến Thức Về Trọng Tài Trong Doanh Nghiệp

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về quy trình và lợi ích của trọng tài, dẫn đến việc không sử dụng phương thức này trong giải quyết tranh chấp. Cần có các chương trình đào tạo và tuyên truyền để nâng cao nhận thức.

2.2. Sự Không Đồng Nhất Trong Quy Định Pháp Luật

Các quy định pháp luật về trọng tài tại Việt Nam còn thiếu sự đồng nhất, gây khó khăn cho việc áp dụng. Cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện để tạo ra một khung pháp lý rõ ràng và nhất quán.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư Nước Ngoài Bằng Trọng Tài

Có nhiều phương pháp giải quyết tranh chấp đầu tư nước ngoài bằng trọng tài, bao gồm trọng tài thương mại quốc tế và trọng tài trong nước. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

3.1. Trọng Tài Thương Mại Quốc Tế

Trọng tài thương mại quốc tế thường được áp dụng cho các tranh chấp có yếu tố nước ngoài, giúp các bên có thể giải quyết tranh chấp một cách công bằng và hiệu quả hơn.

3.2. Trọng Tài Trong Nước

Trọng tài trong nước là phương thức phổ biến hơn cho các tranh chấp nội địa. Tuy nhiên, cần cải thiện quy trình và quy định để tăng cường tính hiệu quả và minh bạch.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Trọng Tài Trong Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư

Việc áp dụng trọng tài trong giải quyết tranh chấp đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã có những kết quả tích cực. Nhiều vụ tranh chấp đã được giải quyết thành công, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

4.1. Các Vụ Tranh Chấp Điển Hình Được Giải Quyết Bằng Trọng Tài

Một số vụ tranh chấp điển hình đã được giải quyết thành công bằng trọng tài, cho thấy tính khả thi và hiệu quả của phương thức này trong thực tiễn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của Trọng Tài

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng trọng tài giúp giảm thời gian và chi phí giải quyết tranh chấp, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Giải Quyết Tranh Chấp Đầu Tư Nước Ngoài Bằng Trọng Tài

Giải quyết tranh chấp đầu tư nước ngoài bằng trọng tài tại Việt Nam đang trên đà phát triển. Cần có những cải cách và hoàn thiện pháp luật để nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của phương thức này.

5.1. Đề Xuất Cải Cách Pháp Luật Về Trọng Tài

Cần có những cải cách pháp luật để tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho việc áp dụng trọng tài trong giải quyết tranh chấp đầu tư.

5.2. Tương Lai Của Trọng Tài Tại Việt Nam

Tương lai của trọng tài tại Việt Nam hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ hơn, với sự gia tăng niềm tin từ các nhà đầu tư và sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi Luật Đầu tư năm 2005 và Luật Doanh nghiệp năm 2005 có hiệu lực, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc với hàng nghìn dự án được cấp phép mỗi năm. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về quy mô vốn và tính phức tạp của các dự án cũng kéo theo sự gia tăng của các xung đột pháp lý giữa nhà đầu tư nước ngoài với đối tác trong nước hoặc cơ quan quản lý nhà nước. Trong thực tế, mặc dù trọng tài thương mại được đánh giá là phương thức giải quyết tranh chấp ưu việt hàng đầu thế giới, việc lựa chọn trọng tài tại Việt Nam trong giai đoạn 2004 - 2009 còn rất hạn chế. Điển hình, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chỉ tiếp nhận 30 vụ tranh chấp trong năm 2007 và 58 vụ trong năm 2008, trong khi Tòa kinh tế Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thụ lý trung bình từ 1.000 đến 1.100 vụ việc kinh tế mỗi năm. Hiệu suất xử lý trung bình của một thẩm phán tòa kinh tế đạt 50 vụ/năm, gấp tới 200 lần so với mức 0,25 vụ/năm của một trọng tài viên VIAC.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ cơ sở lý luận, rà soát khung pháp lý thực định theo Luật Trọng tài thương mại năm 2010, Bộ luật Dân sự năm 2005, đánh giá thực trạng áp dụng trọng tài trong tranh chấp FDI giai đoạn 2004 - 2011, đồng thời đối chiếu với các chuẩn mực quốc tế như Công ước New York năm 1958 và Công ước Washington năm 1965 (ICSID). Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp giải pháp giảm tải 30% đến 40% khối lượng tranh chấp kinh tế tại Tòa án, nâng tỷ lệ hòa giải và giải quyết tranh chấp FDI qua trọng tài đạt chuẩn quốc tế, góp phần cải thiện chỉ số bảo hộ nhà đầu tư của Việt Nam trên bảng xếp hạng môi trường kinh doanh toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 3 lý thuyết pháp lý cốt lõi: Lý thuyết tự do ý chí và tự định đoạt của đương sự trong tư pháp quốc tế, Lý thuyết bảo hộ đầu tư quốc tế với nguyên tắc Đối xử quốc gia (NT) và Đối xử tối huệ quốc (MFN), cùng Lý thuyết giải quyết tranh chấp thay thế (Alternative Dispute Resolution - ADR). Khung lý thuyết phân tích sâu 4 khái niệm trọng tâm:

1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Hình thức tổ chức, cá nhân nước ngoài bỏ vốn và trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư tại nước tiếp nhận.
2. Thỏa thuận trọng tài: Sự đồng thuận bằng văn bản giữa các bên nhằm đưa tranh chấp phát sinh ra giải quyết tại hội đồng trọng tài thay vì cơ quan tư pháp nhà nước.
3. Phán quyết trọng tài chung thẩm: Quyết định giải quyết dứt điểm vụ việc, có giá trị cưỡng chế thi hành ngay và không bị xét xử qua 2 cấp như tố tụng Tòa án.
4. Trọng tài quy chế và Trọng tài vụ việc (Ad-hoc): Hai hình thức vận hành của trọng tài thương mại được điều chỉnh bởi các quy tắc quốc tế như Quy tắc trọng tài UNCITRAL năm 1976.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 80 văn bản quy phạm pháp luật, 15 điều ước quốc tế song phương và đa phương (như Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ BTA, các hiệp định khuyến khích bảo hộ đầu tư với Italia năm 1990, Bỉ - Luc-xăm-bua năm 1991), kết hợp bộ số liệu thực tiễn 6 năm (2004 - 2009) tại VIAC và hệ thống Tòa án cấp tỉnh.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 210 vụ việc thực tế thụ lý tại VIAC trong giai đoạn khảo sát, kết hợp phương pháp chọn mẫu xác suất phân tầng đối với 150 bản án kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp luật so sánh (so sánh đối chiếu pháp luật Việt Nam với Nhật Bản, Tây Ban Nha, Trung Quốc) và thống kê xã hội học pháp lý nhằm đảm bảo tính khách quan, chỉ rõ khoảng cách giữa quy định pháp luật thực định và rào cản thực thi trên thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng giải quyết tranh chấp FDI bằng trọng tài tại Việt Nam:

• Sự chênh lệch nghiêm trọng giữa số lượng vụ việc tại Tòa án và Trọng tài: Mặc dù số vụ việc tại VIAC tăng 93,3% từ 30 vụ (năm 2007) lên 58 vụ (năm 2008), tổng số tranh chấp có yếu tố FDI được giải quyết bằng trọng tài chỉ chiếm chưa đầy 5% tổng lượng tranh chấp đầu tư trên cả nước.
• Cơ cấu tranh chấp FDI phân hóa mạnh theo 4 nhóm lĩnh vực: Tranh chấp về góp vốn và định giá tài sản chiếm tỷ lệ cao nhất với khoảng 35%; tranh chấp chuyển nhượng phần vốn góp và quyền quản trị doanh nghiệp liên doanh chiếm 30%; tranh chấp phát sinh từ các hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC), hợp đồng BOT, BTO, BT chiếm 25%; các tranh chấp thương mại phụ trợ khác chiếm 10%.
• Cơ chế hỗ trợ tư pháp từ Tòa án còn nhiều hạn chế: Thời gian xem xét yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc hủy quyết định trọng tài tại Tòa án thường kéo dài từ 3 đến 6 tháng, làm tăng nguy cơ tẩu tán tài sản của bên phải thi hành án.
• Thiếu hụt cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước và nhà đầu tư (ISDS): Do Việt Nam chưa phê chuẩn Công ước Washington năm 1965 (ICSID), các tranh chấp hành chính - đầu tư liên quan đến cơ quan công quyền gặp nhiều vướng mắc khi áp dụng quy tắc trọng tài quốc tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến các doanh nghiệp FDI ngần ngại sử dụng trọng tài Việt Nam xuất phát từ tâm lý coi trọng quyền lực cưỡng chế của Tòa án và chi phí trọng tài ban đầu cao hơn so với án phí Tòa án. Trong khi Tòa kinh tế thụ lý các vụ việc theo khung án phí cố định có hỗ trợ từ ngân sách, phí trọng tài thương mại bao gồm thù lao trọng tài viên và chi phí hành chính trung tâm đòi hỏi doanh nghiệp phải tạm ứng 100%.

Khi so sánh với kinh nghiệm lập pháp của Trung Quốc (với cơ quan trọng tài CIETAC thụ lý hơn 1.000 vụ/năm) và Nhật Bản (với Luật Trọng tài năm 2003 chuẩn hóa theo Luật mẫu UNCITRAL), Việt Nam đã đạt bước tiến lớn khi ban hành Luật Trọng tài thương mại năm 2010 mở rộng thẩm quyền và công nhận hiệu lực phán quyết chung thẩm. Về mặt trình bày dữ liệu, các phát hiện này được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện tương quan tải lượng thụ lý vụ việc giữa Tòa án và Trọng tài giai đoạn 2005 - 2009, cùng bảng ma trận phân loại rủi ro pháp lý theo từng mô hình hợp đồng dự án FDI (BCC, BOT, BTO, BT).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực và độ tin cậy của phương thức trọng tài trong lĩnh vực FDI, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất:

• Hoàn thiện khung pháp lý hướng dẫn thi hành: Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp cần khẩn trương ban hành Nghị quyết hướng dẫn chi tiết các căn cứ hủy phán quyết trọng tài theo Điều 68 Luật Trọng tài thương mại năm 2010, đặt mục tiêu kéo giảm tỷ lệ yêu cầu hủy phán quyết thiếu căn cứ xuống dưới 3% trong giai đoạn 2012 - 2015.
• Đẩy mạnh tiến trình gia nhập Công ước quốc tế: Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì phối hợp với Bộ Ngoại giao xây dựng đề án gia nhập Công ước Washington năm 1965 (ICSID) trước năm 2015, tạo hành lang pháp lý chuẩn mực cho việc xử lý các tranh chấp đầu tư giữa Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài tại 100% các hiệp định bảo hộ đầu tư.
• Nâng cao chất lượng và quốc tế hóa đội ngũ trọng tài viên: VIAC và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) xây dựng tiêu chuẩn hóa trọng tài viên theo chuẩn UNCITRAL, tăng tỷ lệ trọng tài viên am hiểu pháp luật quốc tế lên 35%, nâng hiệu suất xét xử đạt từ 2 đến 3 vụ/trọng tài viên/năm vào năm 2016.
• Thiết lập quy chế phối hợp tư pháp phản ứng nhanh: Tòa án cấp tỉnh và các trung tâm trọng tài triển khai quy trình xử lý khẩn cấp trong vòng 48 giờ đối với các yêu cầu phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản tranh chấp, bảo vệ 100% giá trị tài sản có nguy cơ thất thoát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp có vốn FDI tại Việt Nam: Cung cấp cẩm nang thực tiễn để rà soát, soạn thảo điều khoản trọng tài chuẩn xác trong các hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) và điều lệ công ty liên doanh.
• Đội ngũ luật sư, trọng tài viên và chuyên gia tư vấn pháp lý: Hỗ trợ kỹ năng xây dựng chiến lược tranh tụng trọng tài, áp dụng quy tắc UNCITRAL và xử lý các vấn đề xung đột pháp luật trong giải quyết tranh chấp FDI.
• Cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư (Bộ KH&ĐT, Ban Quản lý Khu công nghiệp, UBND cấp tỉnh): Cung cấp góc nhìn toàn diện để quản trị rủi ro pháp lý khi ký kết các hợp đồng dự án công - tư như BOT, BTO, BT.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật Quốc tế, Luật Thương mại: Nguồn tài liệu học thuật giá trị cao phục vụ nghiên cứu chuyên sâu về trọng tài thương mại quốc tế và cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

Trọng tài thương mại có ưu thế gì vượt trội so với Tòa án trong tranh chấp FDI?
Trọng tài đảm bảo quyền lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn sâu, ngôn ngữ tố tụng và địa điểm trung lập. Phiên họp kín giữ trọn vẹn 100% bí mật kinh doanh và phán quyết có giá trị chung thẩm, được thi hành rộng rãi tại 156 quốc gia thành viên Công ước New York năm 1958.

Việt Nam đã áp dụng Công ước Washington năm 1965 (ICSID) chưa?
Đến thời điểm nghiên cứu năm 2012, Việt Nam chưa gia nhập Công ước ICSID. Do đó, các tranh chấp giữa Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu được giải quyết qua cơ chế phụ trợ hoặc quy tắc trọng tài UNCITRAL được viện dẫn trong các hiệp định thương mại song phương.

Tòa án có quyền hủy phán quyết của Hội đồng trọng tài không?
Tòa án chỉ có quyền hủy phán quyết trọng tài khi có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng, thẩm quyền hoặc trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam. Tòa án hoàn toàn không xét xử lại nội dung tranh chấp mà trọng tài đã giải quyết.

Chi phí giải quyết tranh chấp tại Trọng tài được tính như thế nào?
Phí trọng tài được tính dựa trên tổng giá trị vụ việc tranh chấp theo biểu phí niêm yết công khai của trung tâm trọng tài (như VIAC), bao gồm thù lao trọng tài viên và chi phí hành chính, do bên thua kiện chịu hoặc phân bổ theo thỏa thuận.

Một bên có thể đơn phương đưa tranh chấp ra trọng tài được không?
Không. Thẩm quyền của trọng tài bắt buộc phải dựa trên thỏa thuận trọng tài hợp pháp giữa các bên, được xác lập dưới dạng điều khoản trong hợp đồng ban đầu hoặc thỏa thuận riêng bằng văn bản sau khi tranh chấp phát sinh.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và chuẩn mực pháp lý quốc tế về giải quyết tranh chấp FDI bằng phương thức trọng tài thương mại.
• Phân tích thực chứng khoảng cách lớn về số lượng vụ việc giữa Tòa án (trên 1.000 vụ/năm) và Trọng tài (30 đến 58 vụ/năm) tại Việt Nam giai đoạn 2004 - 2009.
• Làm rõ đặc thù của 4 nhóm tranh chấp FDI trọng yếu từ hợp đồng dự án kết cấu hạ tầng (BOT, BTO, BT) đến quản trị nội bộ doanh nghiệp liên doanh.
• Đánh giá sự tương thích của Luật Trọng tài thương mại năm 2010 với Luật mẫu UNCITRAL và khẳng định sự cần thiết chuẩn bị gia nhập Công ước ICSID.
• Đề xuất lộ trình đồng bộ 4 nhóm giải pháp về hoàn thiện thể chế hướng dẫn, nâng cao năng lực trọng tài viên và gắn kết tương trợ tư pháp Tòa án giai đoạn 2012 - 2016.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là công trình nghiên cứu chuyên khảo đầu tiên ở cấp độ thạc sĩ luật học tiếp cận chuyên sâu và đa chiều về cơ chế trọng tài FDI tại Việt Nam gắn với hệ thống pháp luật mới. Các bên tham gia thị trường cần chủ động đưa điều khoản trọng tài chuẩn mực vào hợp đồng kinh tế nhằm tối ưu hóa an toàn pháp lý cho dòng vốn đầu tư quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 1. Nhận thức chung về tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài 1. Khái niệm và đặc điểm tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài a) Khái niệm tranh chấp trong lĩnh vực FDI Sau khi Đảng và Nhà nước ta đề ra chủ trương đổi mới, phát triển kinh tế theo nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế, trong những năm qua, ngày càng có nhiều nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào nước ta trong nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, từ khi Quốc hội nước ta thông qua Luật Đầu tư năm 2005 thay thế Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và Luật Khuyến khích đầu tư trong nước nhằm xoá bỏ sự phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Luật Đầu tư đã xây dựng trình tự thủ tục đơn giản cho các nhà đầu tư và phù hợp với quy định của các hiệp định song phương và đa phương liên quan đến hoạt động đầu tư thì hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, nhất là FDI ngày càng phát triển cả về số lượng dự án và quy mô đầu tư. Để có khái niệm chuẩn về tranh chấp trong lĩnh vực FDI, trước hết chúng ta tìm hiểu một số khái niệm có liên quan. Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005, đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Tài sản hữu hình là những tài sản có thể nhìn thấy được như đất đai, nhà xưởng, máy móc, thiết bị, vật kiến trúc… Còn tài sản vô hình là tài sản không thấy bằng mắt như uy tín kinh doanh, thương hiệu, công nghệ, bằng phát minh, sáng chế… 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư (khoản 2 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005).

Đầu tư gián tiếp là hình thức đầu tư thông qua việc mua cổ phần, cổ phiếu, trái phiếu, các giấy tờ có giá khác, quỹ đầu tư chứng khoán và thông qua các định chế tài chính trung gian khác mà nhà đầu tư không trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư (khoản 2 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005). Như vậy, đầu tư trực tiếp khác đầu tư gián tiếp ở chỗ, nhà đầu tư trực tiếp đầu tư vốn và trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư còn nhà đầu tư gián tiếp thì không trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư. Hiện nay có một số khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign direct investment, sau đây viết tắt là FDI), cụ thể là: Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đưa ra định nghĩa FDI như sau: FDI xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác.

Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty" [25]. Luật Đầu tư năm 2005 không đưa khái niệm FDI.