Phần mở đầu, phần kết luận,danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục và 03 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chuyển đổi việc làm và giải quyết việc làm khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp cho quá trình công nghiệp hoá tại huyện Thƣờng Tín giai đoạn 2011 – 2016. Chƣơng 3: Thực trạng chuyển đổi việc làm, giải quyết việc làm cho ngƣời dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Thƣờng Tín và đề xuất giải pháp.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƢỜI DÂN KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu về vấn đề giải quyết việc làm cho ngƣời bị thu hồi đất nông nghiệp ở nƣớc ta Vấn đề giải quyết việc làm cho ngƣời dân khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp trong bối cảnh đất nƣớc ta đang trong quá trình công nghiệp hóa đã đƣợc rất nhiều các nhà nghiên cứu quan tâm, nghiên cứu dƣới nhiều khía cạnh khác nhau. Qua tìm hiểu và thu thập, tác giả đã tìm đƣợc một số đề tài có liên quan nhƣ: - Đề tài của PTS. Nguyễn Hữu Dũng, PTS.
Trần Hữu Trung (chủ biên) trong cuốn sách: “Về chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam” Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1997 có trình bày tổng quát về phƣơng pháp luận và phƣơng pháp tiếp cận chính sách việc làm và thực trạng việc làm ở Việt Nam hiện nay. Từ đ đƣa ra kiến nghị, định hƣớng một số chính sách cụ thể về việc làm trong công cuộc CNH, HĐH đất nƣớc.[4] - PGS, TS Trần Văn Chử (2001), “Mối quan hệ giữa nâng cao chất lượng lao động với giải quyết việc làm trong quá trình CNH-HĐH đất nước”, đề tài cấp bộ, Hà Nội. Tác giả đã nêu rõ những điều kiện để thực hiện CHNH-HĐH đất nƣớc, những lợi ích tích cực và những mặt tiêu cực mà CNH-HĐH mang lại, theo đ c vấn đề thất nghiệp, đặc biệt là khu vực nông thôn khi nông dân bị thu hồi đất đai cho quy hoạch. Đề tài phân tích về việc nâng cao chất lƣợng lao động, đồng thời khẳng định đ là một trong những giải pháp để giải quyết việc làm cho ngƣời dân khi đất nƣớc thực hiện CNH-HĐH[3].
- PGS, TS Hoàng Bá Thịnh (2003), trƣờng Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội, đề tài nghiên cứu khoa học “Công nghiệp hóa nông thôn và những biến đổi trong gia đình nông thôn hiện nay”[21]. - Đề tài nghiên cứu khoa học: “Thực trạng và giải pháp giải quyết việc làm cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương” (năm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2011) của tác giả Lê Thị Hồng Phƣơng. Tại đề này tác giả đã phân tích tình hình việc làm của ngƣời dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Cẩm Giàng và qua đ , đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho ngƣời ngƣời sử dụng đất bị thu hồi đất tại đ [13]. - Bài viết: “Chiến lược sống qua những dự định nghề nghiệp của cư dân ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa” của tác giả Phan Thị Mai Hƣơng đăng trên Tạp chí Tâm lý học số 12 (tr117- 2008) trong bài viết, tác giả đã công bố kết quả điều tra, khảo sát về những dự định nghề nghiệp của ngƣời dân ngoại thành Hà Nội trong khoảng thời gian từ 5 - 10 năm tới trong bối cảnh đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ; qua đ , đƣa ra đánh giá về chiến lƣợc sống thông qua dự định nghề nghiệp của từng nhóm đối tƣợng khác nhau[8].
- Bài viết: “Thực trạng chuyển đổi nghề nghiệp của cư dân vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa” của tác giả Đỗ Thị ệ Hằng đăng trên Tạp chí Tâm lý học số 3 (108), năm 2008 đã phân tích thực trạng chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp và thu nhập của ngƣời dân vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa của ba khu vực giáp nội thành Hà Nội là Yên Sở, Yên Mỹ và Mỹ Đình[6]. - Bài viết “Một vài đặc điểm của hộ gia đình sau khi bị thu hồi quyền sử dụng đất canh tác” của tác giả ê Thái Thị Băng Tâm, ThS Đại học hoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. đăng trên tạp chí Xã hội học số 3(115), xuất bản 2011[18]. Từ những tài liệu đã thu thập và tham khảo nói trên, tác giả nhận thấy rằng vấn đề việc làm cho ngƣời dân khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện các dự án đầu tƣ là một vấn đề an sinh xã hội cần đƣợc giải quyết thỏa đáng và phải phù hợp với ý chí và nguyện vọng của đông đảo ngƣời dân để không làm nảy sinh các vấn đề xã hội.
Các công trình nghiên cứu tác giả nêu trên đã đánh giá chiến lƣợc, thông qua dự định nghề nghiệp của từng nhóm đối tƣợng khác nhau, cho ngƣời đọc thấy đƣợc những suy nghĩ và mong muốn thực sự của những ngƣời sử dụng đất khi bị thu hồi đất và đƣa 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra cái nhìn tổng quát về quá trình đô thị h a ven đô và đ ng g p các giải pháp giải quyết các vấn đề cơ bản nảy sinh trong quá trình đô thị h a nông thôn. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện thì công tác thu hồi đất, GPMB và giải quyết việc làm cho ngƣời dân còn nhiều vấn đề nảy sinh nhƣ sự thay đổi về các chính sách Pháp luật của Nhà nƣớc, cụ thể là uật đất đai 2013 ra đời và có hiệu lực từ 01/7/2014 đã thay thế uật đất đai 2003 đang thi hành trƣớc đ , sự khó khăn trong việc thi hành Pháp luật đất đai mới kéo theo nó là việc giải quyết đơn thƣ hiếu nại, iến nghị của ngƣời dân về các chính sách giải quyết việc làm cho ngƣời sử dụng đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp. Ngoài ra, công tác đảm bảo an sinh xã hội hậu thu hồi đất còn gặp nhiều vấn đề nhƣ phong tục tập quán của địa phƣơng, trình độ dân trí, cơ sở hạ tầng để chuyển dịch ngành nghề, cơ cấu lao động ở khu vực có đất bị thu hồi. Do vậy, những đ ng góp và nghiên cứu luận văn của tác giả mong muốn phần nào giải quyết đƣợc những vấn đề nảy sinh đ , từ đ tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho ngƣời sử dụng đất khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp.
Những khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về đất đai, đất nông nghiệp Theo uật Đất đai 2013, căn cứ vào mục đích sử dụng đất, đất đai đƣợc phân loại thành 3 nhóm đất: Đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chƣa sử dụng. Theo quan niệm truyền thống của ngƣời Việt Nam thì đất nông nghiệp thƣờng đƣợc hiểu là đất trồng lúa, trồng cây hoa màu nhƣ: ngô, khoai, sắn và những loại cây đƣợc coi là lƣơng thực. Tuy nhiên, trên thực tế việc sử dụng đất nông nghiệp tƣơng đối phong phú, không chỉ đơn thuần là để trồng lúa, hoa màu mà c n dùng vào mục đích chăn nuôi gia súc, nuôi trồng thủy sản hay để trồng các cây lâu năm… “Nh m đất nông nghiệp bao gồm các loại đất sau đây: - Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác; - Đất trồng cây lâu năm; - Đất rừng sản xuất; - Đất rừng phòng hộ; - Đất rừng đặc dụng; 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đất nuôi trồng thủy sản; - Đất làm muối; - Đất nông nghiệp khác bao gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, để cả hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác đƣợc pháp luật cho phép; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cho mục đích học tập, nghiên cứu thí nghiệm; đất ƣơm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh”[16] 1.
Khái niệm thu hồi, bồi thường về đất, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Theo khoản 11, Điều 3, uật đất đai 2013 thì “Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc quyết định thu lại quyền sử dụng đất của ngƣời đƣợc Nhà nƣớc trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của ngƣời sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”. Mục đích thu hồi đất của Nhà nƣớc là nhằm đảm bảo đất đai đƣợc sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục trình trạng tuỳ tiện trong quản lý sử dụng đất đai, đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ lợi ích phát triển quốc gia. Ngoài 12 trƣờng hợp thu hồi đất quy định tại uật đất đai năm 2003, uật đất đai năm 2013 bổ sung trƣờng hợp thu hồi đất do c nguy cơ đe dọa tính mạng con ngƣời để chia thành 4 nh m để c quy định riêng về cơ chế xử lý đất, tài sản trên đất thu hồi phù hợp với tính chất của từng nh m, gồm: Nh m 1: Thu hồi đất vì mục đích quốc ph ng, an ninh (Điều 61); + Nhóm 2: Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (Điều 62); Nh m 3: Thu hồi đất đối với trƣờng hợp tổ chức, cá nhân không đƣa đất đã đƣợc giao, cho thuê vào sử dụng hoặc chậm đƣa đất vào sử dụng (Điều 64); + Nhóm 4: Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, c nguy cơ đe dọa tính mạng con ngƣời (Điều 65); Trong khuôn khổ uận văn, nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp của ngƣời sử dụng đất tại địa bàn nghiên cứu của đề tài nhằm mục đích phát triển kinh tế, xây dựng các khu công nghiệp và các dự án khác theo quy định của Chính phủ. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhà nƣớc cũng có quy định về bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất trong uật đất đai 2013 nhƣ sau: “Bồi thƣờng về đất là việc nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho ngƣời sử dụng đất”[16].
“Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trợ giúp cho ngƣời có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển”[16].