Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp giải quyết việc làm cho người sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp tại huyện thường tín thành phố hà nội

Nghiên cứu thực trạng và giải pháp việc làm cho người sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Thường Tín, Hà Nội.

• Tác giả: Đoàn Hƣơng Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hà Thành
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp giải quyết việc làm cho người sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu về vấn đề giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp ở nước ta
• 1.2. Những khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Khái niệm về đất đai, đất nông nghiệp
• 1.2.2. Khái niệm thu hồi, bồi thường về đất, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.2.3. Các bên liên quan (stakeholders)
• 1.2.4. Khái niệm lao động và người lao động
• 1.2.5. Khái niệm việc làm, giải quyết việc làm
• 1.2.6. Khái niệm thất nghiệp và người thất nghiệp, thiếu việc làm và người thiếu việc làm
• 1.2.7. Quan điểm về vấn đề hỗ trợ giải quyết việc làm, đào tạo nghề cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp của Đảng, Nhà nước và của UBND thành phố Hà Nội
• 1.3. Vấn đề giải quyết việc làm cho người dân khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp
• 1.3.1. Tầm quan trọng của việc giải quyết việc làm cho người dân bị thu hồi đất
• 1.3.2. Các vấn đề bất cập khi thực hiện giải quyết việc làm cho người dân khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp ở nước ta hiện nay
• 1.3.3. Các chính sách hỗ trợ giải quyết việc làm, đào tạo nghề cho người bị thu hồi đất nông nghiệp hiện nay
• 1.3.4. Bài học kinh nghiệm về giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp bị thu hồi đất ở các nước trên thế giới
• 1.3.4.1. Bài học kinh nghiệm giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp ở Hàn Quốc
• 1.3.4.2. Bài học kinh nghiệm giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp ở Trung Quốc
• 1.3.4.3. Bài học rút ra từ kinh nghiệm thu hồi đất và chính sách giải quyết việc làm của Hàn Quốc và Trung Quốc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM Ở THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN THƯỜNG TÍN, HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Thường Tín
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Hiện trạng sử dụng đất và quy hoạch sử dụng đất đai trên địa bàn huyện Thường Tín
• 2.2.1. Hiện trạng sử dụng đất và quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của huyện Thường Tín. Đánh giá chung về nhu cầu sử dụng đất trên địa bàn huyện
• 2.3. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Thường Tín giai đoạn 2011 - 2016
• 2.3.1. Các dự án xây dựng Cụm công nghiệp, điểm công nghiệp làng nghề thu hồi đất nông nghiệp
• 2.3.2. Diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi trên địa bàn huyện
• 2.3.3. Thực trạng thu hồi đất và GPMB qua dự án Cụm công nghiệp Duyên Thái, Cụm công nghiệp làng nghề Văn Tự và dự án đường trục liên xã tại xã Nhị Khê
• 2.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN THƯỜNG TÍN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.4.1. Đánh giá chung về thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và giải quyết việc làm cho người dân khi thu hồi ở huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
• 2.4.2. Các giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Thường Tín
• 2.4.2.1. Thực hiện tốt các Quy hoạch đã được phê duyệt, làm cơ sở cho việc xây dựng quy hoạch sử dụng đất và thu hồi đất để phát triển công nghiệp, dịch vụ
• 2.4.2.2. Giải pháp đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ đào tạo và chuyển đổi nghề cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất của các cấp chính quyền. Tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa chính quyền các cấp với các chủ đầu tư dự án để xây dựng kế hoạch đào tạo nghề cho lao động. Phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm giới thiệu việc làm; đẩy mạnh xuất khẩu lao động
• 2.4.2.3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách để nâng cao nhận thức của người sử dụng đất về sự cần thiết phải thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội và lợi ích chính đáng của mình
• 2.4.2.4. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự phối hợp của các tổ chức chính trị - xã hội, trong quá trình thu hồi đất để phát triển công nghiệp, dịch vụ và giải quyết việc làm cho người có đất bị thu hồi
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
• 0.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa của đề tài
• 0.6. Kết cấu của luận văn

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp việc làm cho người sử dụng đất tại Thường Tín

Việc thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Thường Tín, Hà Nội đã tạo ra nhiều thách thức cho người sử dụng đất. Giải pháp việc làm cho người dân trong bối cảnh này là một vấn đề cấp thiết. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm hỗ trợ người dân bị thu hồi đất.

1.1. Tình hình thu hồi đất nông nghiệp tại Thường Tín

Thường Tín là huyện có nhiều dự án thu hồi đất nông nghiệp để phát triển công nghiệp. Việc này đã ảnh hưởng đến đời sống của nhiều hộ gia đình, đặc biệt là những người phụ thuộc vào nông nghiệp.

1.2. Tác động của thu hồi đất đến người dân

Người dân bị thu hồi đất thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới. Họ cần được hỗ trợ để chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm cơ hội việc làm phù hợp.

II. Vấn đề và thách thức trong giải quyết việc làm cho người dân

Giải quyết việc làm cho người dân khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp gặp nhiều thách thức. Các chính sách hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân, dẫn đến tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm.

2.1. Những khó khăn trong việc chuyển đổi nghề nghiệp

Nhiều người dân không có kỹ năng cần thiết để chuyển đổi sang các ngành nghề khác. Việc thiếu thông tin về thị trường lao động cũng là một rào cản lớn.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền

Chính quyền địa phương cần có các chương trình hỗ trợ cụ thể hơn cho người dân bị thu hồi đất, bao gồm đào tạo nghề và giới thiệu việc làm.

III. Phương pháp giải quyết việc làm cho người sử dụng đất

Để giải quyết vấn đề việc làm cho người dân, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp người dân có việc làm mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.

3.1. Đào tạo nghề cho người dân

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa học đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động.

3.2. Hỗ trợ khởi nghiệp cho người dân

Khuyến khích người dân khởi nghiệp thông qua các chương trình hỗ trợ tài chính và tư vấn. Điều này sẽ giúp tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp hỗ trợ việc làm cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại Thường Tín đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều người đã tìm được việc làm mới và cải thiện thu nhập.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo nghề đã giúp nhiều người dân có kỹ năng mới, từ đó tìm được việc làm phù hợp với nhu cầu thị trường.

4.2. Tác động tích cực đến đời sống người dân

Việc làm mới không chỉ giúp người dân cải thiện thu nhập mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo ra sự ổn định trong cộng đồng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho giải pháp việc làm

Giải pháp việc làm cho người sử dụng đất khi thu hồi đất nông nghiệp tại Thường Tín cần được tiếp tục nghiên cứu và cải thiện. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để đảm bảo hiệu quả.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể hơn cho người dân bị thu hồi đất, bao gồm cả hỗ trợ tài chính và đào tạo nghề.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Khuyến khích người dân tham gia vào các chương trình phát triển kinh tế địa phương, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ với hơn 313 khu công nghiệp được thành lập trên cả nước, chiếm tổng diện tích tự nhiên vượt 87,9 nghìn ha. Tại vùng cửa ngõ phía Nam Thủ đô Hà Nội, huyện Thường Tín có diện tích tự nhiên 127,59 km2 với quy mô dân số đạt 246.831 người và nguồn lực lao động dồi dào khoảng 144.050 người. Trong giai đoạn 2011 - 2016, địa phương đã triển khai 71 dự án giải phóng mặt bằng với tổng diện tích đất thu hồi đạt 223,04 ha, tác động trực tiếp đến đời sống sinh kế của 3.368 hộ gia đình và tạo sức ép chuyển đổi việc làm cho hơn 7.500 lao động nông thôn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng người nông dân mất đi tư liệu sản xuất chủ yếu là đất nông nghiệp, dẫn đến nguy cơ thất nghiệp cục bộ và thiếu việc làm gia tăng, đặc biệt là nhóm lao động trên 40 tuổi khó tiếp cận thị trường công nghiệp hiện đại. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chuyển đổi cơ cấu lao động, phân tích hiệu quả thực thi các chính sách bồi thường, hỗ trợ đào tạo nghề giai đoạn 2011 - 2016, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm giải quyết việc làm bền vững cho người sử dụng đất tại Thường Tín đến năm 2020.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp chính quyền địa phương nâng cao tỷ lệ lao động được đào tạo nghề từ mức 37,2% trong giai đoạn 2014 - 2016 lên trên 70% trong các giai đoạn tiếp theo, bảo đảm an sinh xã hội và giảm thiểu tối đa các khiếu nại, tranh chấp đất đai trong quá trình phát triển kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu lao động trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và lý thuyết quản lý các bên liên quan (Stakeholder Theory) để làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa Nhà nước, tổ chức kinh tế và người sử dụng đất. Nghiên cứu tiếp cận các khái niệm cốt lõi theo quy chuẩn pháp lý và chuẩn mực quốc tế:

• Đất nông nghiệp và thu hồi đất: Quy định theo Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2014, nâng thời hạn giao đất nông nghiệp từ 20 năm lên 50 năm), xác định việc Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
• Bồi thường và hỗ trợ tái định cư: Xác định giá trị quyền sử dụng đất hoàn trả và các biện pháp trợ giúp ổn định đời sống, sản xuất theo Nghị định số 47/2014/NĐ-CP và Quyết định số 63/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
• Việc làm và giải quyết việc làm: Căn cứ Bộ luật Lao động, việc làm là hoạt động tạo ra thu nhập hợp pháp; giải quyết việc làm bao gồm hỗ trợ đào tạo nghề, tạo điều kiện tự tạo việc làm và kết nối cung - cầu lao động.
• Thất nghiệp và thiếu việc làm: Định nghĩa theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), phản ánh tình trạng người trong độ tuổi lao động có nhu cầu làm việc nhưng chưa tìm được việc làm hoặc làm việc chưa hết thời gian định mức.

Khung lý thuyết còn tích hợp bài học kinh nghiệm quốc tế từ Hàn Quốc (với 85% trường hợp thu hồi đất đạt đồng thuận qua cơ chế tham vấn và phát triển hợp tác xã nông nghiệp quy mô lớn) và Trung Quốc (mô hình phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương kết hợp đô thị hóa tại chỗ để giải quyết việc làm cho hàng trăm triệu lao động nông nhàn).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đa dạng các nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Báo cáo kinh tế - xã hội huyện Thường Tín giai đoạn 2011 - 2016, Báo cáo quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, và dữ liệu tăng trưởng tín dụng nông nghiệp của Ngân hàng Nhà nước với quy mô dư nợ toàn quốc đạt trên 925.000 tỷ đồng vào năm 2016.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát xã hội học thông qua phát 150 phiếu điều tra hộ gia đình tại 3 xã đại diện có diện tích thu hồi đất lớn (xã Duyên Thái: 50 phiếu, xã Nhị Khê: 45 phiếu, xã Văn Tự: 47 phiếu và 8 phiếu thăm dò doanh nghiệp tại Cụm công nghiệp Duyên Thái).
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp điều tra tại các buổi sinh hoạt chuyên đề của Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và Đoàn Thanh niên xã. Cỡ mẫu 150 hộ đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng bị thu hồi toàn bộ hoặc một phần đất nông nghiệp.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng trên phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm định lượng hóa sự biến động về diện tích đất canh tác, tỷ lệ chuyển đổi cơ cấu ngành nghề trước và sau thu hồi, cùng mức độ hài lòng của người dân đối với chính sách bồi thường và hỗ trợ việc làm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ thu hồi đất nông nghiệp phục vụ hạ tầng và công nghiệp diễn ra với quy mô lớn. Trong giai đoạn 2011 - 2016, huyện Thường Tín đã thực hiện thu hồi 223,04 ha đất, ảnh hưởng đến 3.368 hộ gia đình với khoảng 7.500 lao động. Riêng khảo sát tại 5 xã trọng điểm (Hà Hồi, Văn Bình, Quất Động, Nguyễn Trãi, Văn Phú) giai đoạn 2014 - 2016 cho thấy có 1.878 hộ bị thu hồi đất với 3.218 lao động cần giải quyết việc làm, nhưng huyện mới chỉ hỗ trợ đào tạo nghề cho gần 1.200 người, đạt tỷ lệ khiêm tốn 37,2%.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế và sử dụng đất chuyển dịch mạnh nhưng đào tạo nghề chưa bắt kịp. Năm 2016, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng của huyện chiếm 52%, thương mại - dịch vụ chiếm 32,5%, và nông nghiệp giảm còn 12,5%. Toàn huyện hình thành 6 cụm công nghiệp và 3 điểm công nghiệp làng nghề với quy hoạch trên 200 ha (đã giao 111,96 ha), tạo việc làm cho 4.872 lao động tại các cụm công nghiệp và 1.992 lao động tại các điểm công nghiệp làng nghề. Dù vậy, tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn huyện chỉ đạt khoảng 15%, tạo ra khoảng cách lớn giữa yêu cầu tuyển dụng kỹ thuật và trình độ thực tế của nông dân.

Thứ ba, sự phân hóa chuyển đổi sinh kế theo độ tuổi diễn ra gay gắt. Lao động dưới 40 tuổi có khả năng chuyển đổi sang làm công nhân nhà máy hoặc dịch vụ thương mại tương đối thuận lợi. Ngược lại, nhóm lao động từ 40 tuổi trở lên gặp rào cản lớn do sức khỏe suy giảm, thiếu kỹ năng nghề mới và tâm lý ngại rủi ro; phần lớn nhóm này chuyển sang làm lao động tự do, công việc mùa vụ bấp bênh hoặc rơi vào tình trạng thiếu việc làm sau khi đã chi tiêu hết tiền bồi thường.

Thảo luận kết quả

Thực trạng chuyển dịch đất đai tại Thường Tín có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ biến động diện tích: đất nông nghiệp từ 7.869,1 ha năm 2016 dự kiến giảm 3.128,37 ha xuống còn 4.741,13 ha vào năm 2020; ngược lại, đất phi nông nghiệp tăng mạnh từ 4.760,47 ha lên 7.949,47 ha. Việc đối chiếu cơ cấu việc làm qua bảng thống kê trước và sau thu hồi cho thấy tỷ trọng lao động thuần nông giảm sâu, nhưng tỷ lệ lao động phi chính thức lại tăng nhanh.

Nguyên nhân chính của các bất cập bắt nguồn từ cơ chế bồi thường đất nông nghiệp chưa tiệm cận giá thị trường, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề theo Quyết định số 41/2013/QĐ-UBND và Quyết định số 24/2017/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội dù tiến bộ nhưng triển khai ở cấp cơ sở còn mang tính thời điểm, thiếu tính liên kết dài hạn. So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Cẩm Giàng (tỉnh Hải Dương) hay khu vực ven đô (Yên Sở, Mỹ Đình), Thường Tín có lợi thế đặc thù nhờ danh xưng đất trăm nghề với 48 làng nghề được công nhận (như sơn mài Duyên Thái, tiện gỗ Nhị Khê, mộc Văn Tự). Lợi thế này giúp hấp thụ một phần lao động dôi dư, tuy nhiên vẫn cần các giải pháp can thiệp có hệ thống để tạo việc làm bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất gắn liền với phương án sinh kế dài hạn. Ủy ban nhân dân huyện Thường Tín cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường cần rà soát quy hoạch đất đai đến năm 2020, bảo đảm 100% các dự án thu hồi đất phải phê duyệt đồng thời phương án bồi thường và đề án đào tạo, giải quyết việc làm trước khi tiến hành giải phóng mặt bằng, triển khai ngay trong giai đoạn 2018 - 2020.

Thứ hai, đa dạng hóa mô hình đào tạo nghề dựa trên thế mạnh làng nghề truyền thống. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các nghệ nhân tại 48 làng nghề đạt chuẩn, mở các lớp truyền nghề ngắn hạn (tiện gỗ, sơn mài, thêu ren, mộc mỹ nghệ) dành riêng cho nhóm lao động trên 40 tuổi. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động bị thu hồi đất được đào tạo nghề lên trên 65% vào năm 2020.

Thứ ba, thiết lập cơ chế liên kết bắt buộc giữa chủ đầu tư và lực lượng lao động địa phương. Ban Quản lý dự án và Hội đồng bồi thường huyện cần quy định điều khoản cam kết đối với các doanh nghiệp hoạt động tại 6 cụm công nghiệp (Duyên Thái, Hà Bình Phương, Quất Động...): ưu tiên tuyển dụng tối thiểu 30% - 40% chỉ tiêu lao động phổ thông là người dân địa phương có đất bị thu hồi, thực hiện giám sát định kỳ hàng năm.

Thứ tư, đẩy mạnh hỗ trợ tín dụng ưu đãi và mở rộng xuất khẩu lao động. Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thường Tín cần tăng trưởng dư nợ cho vay chuyển đổi nghề nghiệp từ 15% - 20%/năm theo Nghị định số 61/2015/NĐ-CP; đồng thời Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tăng cường tổ chức các phiên giao dịch việc làm lưu động tại 28 xã, phấn đấu mỗi năm đưa từ 100 - 150 con em hộ nông dân đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước cấp quận, huyện và xã (Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Ban Quản lý dự án bồi thường giải phóng mặt bằng). Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực chứng để xây dựng chính sách bồi thường, hỗ trợ học nghề và lập kế hoạch sử dụng đất sát với thực tế địa bàn.

Thứ hai, các chủ đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp và doanh nghiệp thứ cấp. Tài liệu hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá đúng đặc điểm nguồn nhân lực nông thôn ven đô, từ đó hoạch định chiến lược tuyển dụng, đào tạo nội bộ và thực hiện trách nhiệm xã hội đối với cộng đồng bản địa.

Thứ ba, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Kinh tế phát triển, Xã hội học. Công trình là nguồn tư liệu học thuật giá trị về phương pháp điều tra xã hội học, xử lý số liệu khảo sát thực địa và khung phân tích chính sách chuyển đổi sinh kế hậu thu hồi đất.

Thứ tư, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội tại địa phương (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên). Luận văn là cơ sở để các cấp hội xây dựng chương trình tư vấn việc làm, định hướng học nghề và hỗ trợ hội viên tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi phát triển kinh tế hộ gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ lao động được hỗ trợ đào tạo nghề sau thu hồi đất tại Thường Tín giai đoạn 2014 - 2016 đạt mức nào? Theo số liệu khảo sát 1.878 hộ dân tại 5 xã trọng điểm, trong tổng số 3.218 lao động có nhu cầu giải quyết việc làm, huyện mới chỉ hỗ trợ đào tạo nghề cho gần 1.200 người, đạt tỷ lệ 37,2%.

Nhóm lao động nào gặp nhiều khó khăn nhất khi bị thu hồi đất nông nghiệp? Lao động từ 40 tuổi trở lên gặp khó khăn lớn nhất do trình độ văn hóa hạn chế, khó đáp ứng yêu cầu tuyển dụng công nghiệp, khó học nghề mới và có xu hướng làm việc tự do thu nhập thấp.

Các làng nghề truyền thống tại Thường Tín có vai trò gì trong giải quyết việc làm? Với 48 làng nghề được công nhận, hệ thống làng nghề đóng vai trò là kênh hấp thu lao động tại chỗ hiệu quả, giúp 1.992 lao động có việc làm ổn định mà không phụ thuộc hoàn toàn vào đất canh tác.

Quy hoạch đất đai đến năm 2020 của huyện Thường Tín thay đổi diện tích đất nông nghiệp ra sao? Theo quy hoạch, diện tích đất nông nghiệp giảm 3.128,37 ha (từ 7.869,1 ha năm 2016 xuống còn 4.741,13 ha năm 2020) để chuyển sang phục vụ phát triển hạ tầng, công nghiệp và khu dân cư nông thôn mới.

Kinh nghiệm quốc tế nào có thể vận dụng cho huyện Thường Tín? Huyện có thể áp dụng cơ chế tham vấn thỏa thuận bồi thường đạt tỷ lệ đồng thuận cao (85%) của Hàn Quốc và mô hình phát triển doanh nghiệp địa phương gắn với đô thị hóa tại chỗ của Trung Quốc.

Kết luận

• Luận văn phân tích toàn diện thực trạng thu hồi 223,04 ha đất nông nghiệp tại 71 dự án trên địa bàn huyện Thường Tín giai đoạn 2011 - 2016, tác động đến sinh kế của 3.368 hộ gia đình và hơn 7.500 lao động.
• Khảo sát thực địa chỉ ra khoảng trống lớn trong chính sách khi mới chỉ đáp ứng đào tạo nghề cho 37,2% lao động có nhu cầu, đồng thời chỉ ra sự phân hóa sâu sắc về khả năng thích ứng nghề nghiệp theo độ tuổi.
• Đánh giá vai trò của 6 cụm công nghiệp và 3 điểm công nghiệp làng nghề trong việc tạo việc làm cho 6.864 lao động, khẳng định thế mạnh đặc thù của 48 làng nghề truyền thống trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao: quy hoạch đồng bộ, đào tạo nghề theo chuỗi làng nghề, ràng buộc trách nhiệm tuyển dụng của doanh nghiệp và mở rộng tín dụng ưu đãi.
• Đóng góp luận cứ khoa học giúp chính quyền địa phương hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế bền vững giai đoạn 2018 - 2025. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ dữ liệu khảo sát và khung đề xuất giải pháp để ứng dụng vào công tác quản trị đất đai thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu, phần kết luận,danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục và 03 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chuyển đổi việc làm và giải quyết việc làm khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp cho quá trình công nghiệp hoá tại huyện Thƣờng Tín giai đoạn 2011 – 2016. Chƣơng 3: Thực trạng chuyển đổi việc làm, giải quyết việc làm cho ngƣời dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Thƣờng Tín và đề xuất giải pháp.

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƢỜI DÂN KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu về vấn đề giải quyết việc làm cho ngƣời bị thu hồi đất nông nghiệp ở nƣớc ta Vấn đề giải quyết việc làm cho ngƣời dân khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp trong bối cảnh đất nƣớc ta đang trong quá trình công nghiệp hóa đã đƣợc rất nhiều các nhà nghiên cứu quan tâm, nghiên cứu dƣới nhiều khía cạnh khác nhau. Qua tìm hiểu và thu thập, tác giả đã tìm đƣợc một số đề tài có liên quan nhƣ: - Đề tài của PTS. Nguyễn Hữu Dũng, PTS.

Trần Hữu Trung (chủ biên) trong cuốn sách: “Về chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam” Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1997 có trình bày tổng quát về phƣơng pháp luận và phƣơng pháp tiếp cận chính sách việc làm và thực trạng việc làm ở Việt Nam hiện nay. Từ đ đƣa ra kiến nghị, định hƣớng một số chính sách cụ thể về việc làm trong công cuộc CNH, HĐH đất nƣớc.[4] - PGS, TS Trần Văn Chử (2001), “Mối quan hệ giữa nâng cao chất lượng lao động với giải quyết việc làm trong quá trình CNH-HĐH đất nước”, đề tài cấp bộ, Hà Nội. Tác giả đã nêu rõ những điều kiện để thực hiện CHNH-HĐH đất nƣớc, những lợi ích tích cực và những mặt tiêu cực mà CNH-HĐH mang lại, theo đ c vấn đề thất nghiệp, đặc biệt là khu vực nông thôn khi nông dân bị thu hồi đất đai cho quy hoạch. Đề tài phân tích về việc nâng cao chất lƣợng lao động, đồng thời khẳng định đ là một trong những giải pháp để giải quyết việc làm cho ngƣời dân khi đất nƣớc thực hiện CNH-HĐH[3].

- PGS, TS Hoàng Bá Thịnh (2003), trƣờng Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội, đề tài nghiên cứu khoa học “Công nghiệp hóa nông thôn và những biến đổi trong gia đình nông thôn hiện nay”[21]. - Đề tài nghiên cứu khoa học: “Thực trạng và giải pháp giải quyết việc làm cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương” (năm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2011) của tác giả Lê Thị Hồng Phƣơng. Tại đề này tác giả đã phân tích tình hình việc làm của ngƣời dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Cẩm Giàng và qua đ , đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho ngƣời ngƣời sử dụng đất bị thu hồi đất tại đ [13]. - Bài viết: “Chiến lược sống qua những dự định nghề nghiệp của cư dân ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa” của tác giả Phan Thị Mai Hƣơng đăng trên Tạp chí Tâm lý học số 12 (tr117- 2008) trong bài viết, tác giả đã công bố kết quả điều tra, khảo sát về những dự định nghề nghiệp của ngƣời dân ngoại thành Hà Nội trong khoảng thời gian từ 5 - 10 năm tới trong bối cảnh đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ; qua đ , đƣa ra đánh giá về chiến lƣợc sống thông qua dự định nghề nghiệp của từng nhóm đối tƣợng khác nhau[8].

- Bài viết: “Thực trạng chuyển đổi nghề nghiệp của cư dân vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa” của tác giả Đỗ Thị ệ Hằng đăng trên Tạp chí Tâm lý học số 3 (108), năm 2008 đã phân tích thực trạng chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp và thu nhập của ngƣời dân vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa của ba khu vực giáp nội thành Hà Nội là Yên Sở, Yên Mỹ và Mỹ Đình[6]. - Bài viết “Một vài đặc điểm của hộ gia đình sau khi bị thu hồi quyền sử dụng đất canh tác” của tác giả ê Thái Thị Băng Tâm, ThS Đại học hoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. đăng trên tạp chí Xã hội học số 3(115), xuất bản 2011[18]. Từ những tài liệu đã thu thập và tham khảo nói trên, tác giả nhận thấy rằng vấn đề việc làm cho ngƣời dân khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện các dự án đầu tƣ là một vấn đề an sinh xã hội cần đƣợc giải quyết thỏa đáng và phải phù hợp với ý chí và nguyện vọng của đông đảo ngƣời dân để không làm nảy sinh các vấn đề xã hội.

Các công trình nghiên cứu tác giả nêu trên đã đánh giá chiến lƣợc, thông qua dự định nghề nghiệp của từng nhóm đối tƣợng khác nhau, cho ngƣời đọc thấy đƣợc những suy nghĩ và mong muốn thực sự của những ngƣời sử dụng đất khi bị thu hồi đất và đƣa 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ra cái nhìn tổng quát về quá trình đô thị h a ven đô và đ ng g p các giải pháp giải quyết các vấn đề cơ bản nảy sinh trong quá trình đô thị h a nông thôn. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện thì công tác thu hồi đất, GPMB và giải quyết việc làm cho ngƣời dân còn nhiều vấn đề nảy sinh nhƣ sự thay đổi về các chính sách Pháp luật của Nhà nƣớc, cụ thể là uật đất đai 2013 ra đời và có hiệu lực từ 01/7/2014 đã thay thế uật đất đai 2003 đang thi hành trƣớc đ , sự khó khăn trong việc thi hành Pháp luật đất đai mới kéo theo nó là việc giải quyết đơn thƣ hiếu nại, iến nghị của ngƣời dân về các chính sách giải quyết việc làm cho ngƣời sử dụng đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp. Ngoài ra, công tác đảm bảo an sinh xã hội hậu thu hồi đất còn gặp nhiều vấn đề nhƣ phong tục tập quán của địa phƣơng, trình độ dân trí, cơ sở hạ tầng để chuyển dịch ngành nghề, cơ cấu lao động ở khu vực có đất bị thu hồi. Do vậy, những đ ng góp và nghiên cứu luận văn của tác giả mong muốn phần nào giải quyết đƣợc những vấn đề nảy sinh đ , từ đ tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho ngƣời sử dụng đất khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp.

Những khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về đất đai, đất nông nghiệp Theo uật Đất đai 2013, căn cứ vào mục đích sử dụng đất, đất đai đƣợc phân loại thành 3 nhóm đất: Đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chƣa sử dụng. Theo quan niệm truyền thống của ngƣời Việt Nam thì đất nông nghiệp thƣờng đƣợc hiểu là đất trồng lúa, trồng cây hoa màu nhƣ: ngô, khoai, sắn và những loại cây đƣợc coi là lƣơng thực. Tuy nhiên, trên thực tế việc sử dụng đất nông nghiệp tƣơng đối phong phú, không chỉ đơn thuần là để trồng lúa, hoa màu mà c n dùng vào mục đích chăn nuôi gia súc, nuôi trồng thủy sản hay để trồng các cây lâu năm… “Nh m đất nông nghiệp bao gồm các loại đất sau đây: - Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác; - Đất trồng cây lâu năm; - Đất rừng sản xuất; - Đất rừng phòng hộ; - Đất rừng đặc dụng; 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đất nuôi trồng thủy sản; - Đất làm muối; - Đất nông nghiệp khác bao gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, để cả hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác đƣợc pháp luật cho phép; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cho mục đích học tập, nghiên cứu thí nghiệm; đất ƣơm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh”[16] 1.

Khái niệm thu hồi, bồi thường về đất, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Theo khoản 11, Điều 3, uật đất đai 2013 thì “Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc quyết định thu lại quyền sử dụng đất của ngƣời đƣợc Nhà nƣớc trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của ngƣời sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”. Mục đích thu hồi đất của Nhà nƣớc là nhằm đảm bảo đất đai đƣợc sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục trình trạng tuỳ tiện trong quản lý sử dụng đất đai, đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ lợi ích phát triển quốc gia. Ngoài 12 trƣờng hợp thu hồi đất quy định tại uật đất đai năm 2003, uật đất đai năm 2013 bổ sung trƣờng hợp thu hồi đất do c nguy cơ đe dọa tính mạng con ngƣời để chia thành 4 nh m để c quy định riêng về cơ chế xử lý đất, tài sản trên đất thu hồi phù hợp với tính chất của từng nh m, gồm: Nh m 1: Thu hồi đất vì mục đích quốc ph ng, an ninh (Điều 61); + Nhóm 2: Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (Điều 62); Nh m 3: Thu hồi đất đối với trƣờng hợp tổ chức, cá nhân không đƣa đất đã đƣợc giao, cho thuê vào sử dụng hoặc chậm đƣa đất vào sử dụng (Điều 64); + Nhóm 4: Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, c nguy cơ đe dọa tính mạng con ngƣời (Điều 65); Trong khuôn khổ uận văn, nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp của ngƣời sử dụng đất tại địa bàn nghiên cứu của đề tài nhằm mục đích phát triển kinh tế, xây dựng các khu công nghiệp và các dự án khác theo quy định của Chính phủ. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhà nƣớc cũng có quy định về bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất trong uật đất đai 2013 nhƣ sau: “Bồi thƣờng về đất là việc nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho ngƣời sử dụng đất”[16].

“Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trợ giúp cho ngƣời có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển”[16].