Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau

Luận văn thạc sĩ UEH đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Khuyên
• Người hướng dẫn: Gs. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Quản Lý Công
• Đề tài: Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Sự cần thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 0.7. Kết cấu của nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Ngân sách nhà nước và vai trò của quản lý ngân sách cấp huyện trong phát triển kinh tế - xã hội
• 1.1.1. Ngân sách nhà nước
• 1.1.2. Vai trò của Ngân sách nhà nước
• 1.1.3. Ngân sách cấp huyện và vai trò của quản lý ngân sách cấp huyện
• 1.1.3.1. Ngân sách cấp huyện
• 1.1.3.2. Vai trò của quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
• 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA HUYỆN ĐẦM DƠI TỪ NĂM 2014 ĐẾN NĂM 2017
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện Đầm Dơi
• 2.1.1. Về địa giới hành chính
• 2.1.2. Tình hình Kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đầm Dơi đến năm 2020
• 2.2. Thực trạng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Đầm Dơi, giai đoạn 2013 - 2017
• 2.2.1. Về chi đầu tư phát triển
• 2.2.2. Về cơ cấu chi thường xuyên
• 2.3. Những tồn tại, yếu kém về quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đầm Dơi trong thời gian qua
• 2.4. Nguyên nhân những tồn tại, yếu kém trong quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đầm Dơi trong thời gian qua
• 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH THEO KẾT QUẢ ĐẦU RA
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện quản lý chi ngân sách trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đầm Dơi
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách huyện Đầm Dơi
• 3.2.1. Quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra
• 3.2.2. Giải pháp lập kế hoạch trung hạn đối với ngân sách cấp huyện
• 3.2.2.1. Khái quát về lập kế hoạch trung hạn
• 3.2.2.2. Ưu điểm của lập kế hoạch tài chính trung hạn đối với cấp huyện
• 3.2.2.3. Mối quan hệ giữa khuôn khổ chi tiêu trung hạn với ngân sách hàng năm
• 3.2.2.4. Biểu mẫu lập kế hoạch tài chính trung hạn đối với cấp huyện
• 3.3. Hạn chế của đề tài
• DANH MỤC TÀI LIỆU KHÁM KHÁ
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi Cà Mau

Quản lý ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền địa phương, đặc biệt là tại huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. Ngân sách nhà nước không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là công cụ để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc quản lý ngân sách hiệu quả sẽ giúp huyện Đầm Dơi phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

1.1. Đặc điểm ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi

Ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh tình hình kinh tế - xã hội của địa phương. Huyện có nguồn thu chủ yếu từ thuế và các khoản phí, lệ phí. Việc phân bổ ngân sách cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu thiết yếu cho phát triển.

1.2. Vai trò của ngân sách trong phát triển kinh tế xã hội

Ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Nó không chỉ đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động thường xuyên mà còn hỗ trợ đầu tư cho cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế.

II. Những thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi

Quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của huyện.

2.1. Tình trạng bội chi ngân sách

Bội chi ngân sách là một trong những vấn đề nghiêm trọng mà huyện Đầm Dơi đang gặp phải. Nguyên nhân chủ yếu là do dự toán ngân sách không được lập chính xác và không lường trước được các rủi ro kinh tế.

2.2. Thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách

Thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách dẫn đến sự nghi ngờ từ phía người dân về cách thức sử dụng ngân sách. Điều này cần được khắc phục để tăng cường niềm tin của cộng đồng vào chính quyền.

III. Giải pháp tối ưu hóa quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi

Để cải thiện tình hình quản lý ngân sách, huyện Đầm Dơi cần áp dụng một số giải pháp tối ưu hóa. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và đảm bảo phát triển bền vững.

3.1. Lập kế hoạch ngân sách trung hạn

Lập kế hoạch ngân sách trung hạn sẽ giúp huyện Đầm Dơi có cái nhìn tổng thể về nguồn thu và chi, từ đó có thể dự đoán và điều chỉnh kịp thời các khoản chi tiêu.

3.2. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trong quản lý ngân sách để phát hiện kịp thời các sai sót và lãng phí, từ đó có biện pháp khắc phục hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Đầm Dơi

Việc áp dụng các giải pháp quản lý ngân sách đã mang lại những kết quả tích cực cho huyện Đầm Dơi. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua số liệu ngân sách mà còn qua sự hài lòng của người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Các giải pháp đã giúp huyện Đầm Dơi giảm thiểu tình trạng bội chi ngân sách và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Điều này đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

4.2. Phản hồi từ cộng đồng

Người dân huyện Đầm Dơi đã có những phản hồi tích cực về sự cải thiện trong quản lý ngân sách. Sự minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách đã tạo niềm tin cho cộng đồng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý ngân sách huyện Đầm Dơi

Quản lý ngân sách nhà nước huyện Đầm Dơi cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Những giải pháp đã được đề xuất sẽ là cơ sở để huyện thực hiện tốt hơn trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn dài hạn cho ngân sách huyện

Huyện Đầm Dơi cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn cho ngân sách, từ đó có kế hoạch cụ thể để phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ cấp trên

Cần có sự hỗ trợ từ cấp trên để huyện Đầm Dơi có thể thực hiện các chính sách phát triển hiệu quả hơn, đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động thiết yếu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý ngân sách nhà nước tại cấp huyện đóng vai trò then chốt trong việc phân bổ nguồn lực công, phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội tại địa phương. Tại huyện Đầm Dơi, một địa bàn trọng điểm của tỉnh Cà Mau với diện tích tự nhiên 822,88 km2 (chiếm 15,54% diện tích toàn tỉnh) và quy mô dân số chiếm 14,35% toàn tỉnh, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt mức 11,5% mỗi năm trong giai đoạn 2014 - 2017. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 25 triệu đồng năm 2013 lên 39 triệu đồng năm 2017. Tuy nhiên, công tác quản lý tài chính công trên địa bàn vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự bất cập của phương thức quản lý chi ngân sách theo yếu tố đầu vào truyền thống. Nguồn thu ngân sách trên địa bàn năm 2017 chỉ đạt khoảng 68 tỷ đồng, trong khi tổng chi ngân sách lên tới 620 tỷ đồng, khiến huyện phụ thuộc gần 90% vào nguồn bổ sung từ ngân sách tỉnh Cà Mau. Đồng thời, tình trạng chi vượt dự toán diễn ra liên tục qua các năm, với mức vượt từ 147 tỷ đồng đến 265 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn 2013 - 2017.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng thu chi ngân sách huyện Đầm Dơi từ năm 2013 đến năm 2017, từ đó xây dựng các giải pháp đột phá nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách huyện đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao trùm 15 xã và 01 thị trấn trên toàn địa bàn huyện. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc thiết lập kỷ luật tài khóa, giảm thiểu chi tiêu phân tán và nâng cao hiệu quả phân bổ vốn đầu tư công, tạo đòn bẩy thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết quản trị tài chính công hiện đại kết hợp với khung pháp lý của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (Luật số 83/2015/QH13). Trọng tâm lý thuyết bao gồm:

Thứ nhất, Lý thuyết Quản trị công mới và mô hình Quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra (Results-Based Management - RBM). Lý thuyết này chuyển dịch trọng tâm điều hành từ kiểm soát yếu tố đầu vào và việc tuân thủ quy trình sang đo lường hiệu lực, hiệu quả của các sản phẩm, dịch vụ công được tạo ra đối với xã hội. Chuỗi kết quả được vận hành xuyên suốt qua các nấc thang: Đầu vào, Tổ chức thực hiện, Đầu ra, Kết quả đầu ra và Tác động dài hạn.

Thứ hai, Lý thuyết Khuôn khổ chi tiêu trung hạn (Medium-Term Expenditure Framework - MTEF). Lý thuyết này nhấn mạnh mối liên kết chiến lược giữa kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội với dự toán ngân sách đa niên theo chu kỳ 3 đến 5 năm, bảo đảm kỷ luật tài khóa tổng thể và hạn chế rủi ro đứt gãy dòng vốn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng các khái niệm cốt lõi bao gồm: phân cấp ngân sách nhà nước, quyền tự chủ tài chính của đơn vị dự toán, định mức phân bổ dự toán và định mức sử dụng ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chính thống từ Báo cáo quyết toán ngân sách huyện Đầm Dơi, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Đầm Dơi, Kho bạc Nhà nước và các báo cáo kinh tế - xã hội của Ủy ban nhân dân huyện giai đoạn 2013 - 2017.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn toàn diện gồm 100% các đơn vị hành chính cấp cơ sở trực thuộc huyện, bao gồm 15 xã và 01 thị trấn, cùng 35 đơn vị dự toán thụ hưởng ngân sách huyện. Phương pháp chọn mẫu chủ đích toàn bộ được áp dụng nhằm thu thập bức tranh thực tế đầy đủ nhất về chu trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách.

Các phương pháp phân tích chủ đạo gồm: phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích tổng hợp và phương pháp đối chiếu - so sánh. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm nhận diện rõ nét khoảng chênh lệch giữa dự toán giao đầu năm và số liệu quyết toán thực tế qua từng năm, chỉ ra các sai lệch trong cơ cấu phân bổ giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. Timeline nghiên cứu tập trung đánh giá số liệu giai đoạn 2013 - 2017 và xây dựng các chỉ tiêu kế hoạch định hướng giai đoạn 2018 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đầm Dơi giai đoạn 2013 - 2017 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, khả năng tự cân đối ngân sách của địa phương ở mức rất thấp. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2013 đạt 128 tỷ đồng, giảm xuống 50 tỷ đồng năm 2014, sau đó phục hồi chậm lên mức 54 tỷ đồng năm 2015, 59 tỷ đồng năm 2016 và 68 tỷ đồng năm 2017. Nguồn thu từ thuế, phí và lệ phí chiếm tỷ trọng từ 70% đến 80% tổng thu nhưng chủ yếu đến từ khu vực ngoài quốc doanh, quy mô nhỏ và rủi ro thất thu cao.

Thứ hai, tình trạng chi vượt dự toán diễn ra liên tục với biên độ lớn. Năm 2013, dự toán chi là 413,9 tỷ đồng nhưng thực hiện đạt 562 tỷ đồng (vượt 148,1 tỷ đồng, tương đương vượt 35,7%). Năm 2014, dự toán 452 tỷ đồng, thực hiện 612 tỷ đồng (vượt 160 tỷ đồng, tương đương 35,4%). Đỉnh điểm năm 2015, dự toán 464 tỷ đồng nhưng thực hiện lên tới 729 tỷ đồng (vượt 265 tỷ đồng, tương đương 57,1%). Năm 2016 chi vượt 241,8 tỷ đồng (vượt 50,9%) và năm 2017 chi vượt 147,1 tỷ đồng (vượt 31,1%).

Thứ ba, cơ cấu chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo và mất cân đối nội bộ. Trong tổng chi thường xuyên, chi sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo và Dạy nghề luôn chiếm trên 50% (đạt trên 192 tỷ đồng năm 2013). Ngược lại, các khoản chi tạo động lực tăng trưởng bền vững lại rất thấp: chi sự nghiệp Khoa học - Công nghệ chỉ đạt khoảng 671 triệu đồng (dưới 0,2%), chi sự nghiệp Môi trường chỉ đạt khoảng 2,47 tỷ đồng (dưới 0,8%).

Thứ tư, công tác quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản còn phân tán, dàn trải. Nguồn vốn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách tỉnh Cà Mau. Việc phân bổ vốn mang tính cào bằng cho các công trình cấp xã, tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, chậm tiến độ và chia nhỏ gói thầu để chỉ định thầu còn diễn biến phức tạp.

Thảo luận kết quả

Thực tế sai lệch ngân sách có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ so sánh cột kép giữa Dự toán giao và Quyết toán thực hiện giai đoạn 2013 - 2017, kết hợp bảng phân rã cơ cấu chi thường xuyên. Khoảng cách chênh lệch hàng năm từ 147 tỷ đến 265 tỷ đồng phản ánh sự bị động hoàn toàn trong công tác lập dự toán đầu vào.

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên là do huyện áp dụng phương thức quản lý ngân sách truyền thống theo khoản mục chi đầu vào mà không gắn liền với các chỉ số đo lường kết quả đầu ra. Việc lập kế hoạch theo từng năm đơn lẻ khiến các dự án kéo dài 3 đến 5 năm không được tính toán tổng thể nhu cầu vốn, dẫn đến tình trạng điều chỉnh vốn nhiều lần. Bên cạnh đó, định mức phân bổ của tỉnh trong thời kỳ ổn định ngân sách mang tính cào bằng, chưa bám sát nhu cầu thực tế của địa phương ven biển có 3 xã thuộc Chương trình 135 và 3 xã bãi ngang như Đầm Dơi.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu trước đây tại cấp quận, huyện của các tác giả trong nước, đồng thời khẳng định việc chuyển đổi sang mô hình quản trị theo kết quả là yêu cầu cấp thiết.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách huyện Đầm Dơi, 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

Một là, áp dụng mô hình quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra. Ủy ban nhân dân huyện Đầm Dơi chủ trì giao Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp các phòng ban xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả cho từng lĩnh vực chi sự nghiệp. Mục tiêu nâng cao tối thiểu 20% hiệu quả cung cấp dịch vụ công và giảm 15% chi phí lãng phí trong giai đoạn 2018 - 2020. Các đơn vị thụ hưởng phải thiết lập hệ thống báo cáo kết quả, báo cáo đầu ra và báo cáo chi phí minh bạch trước khi được xét duyệt quyết toán.

Hai là, triển khai lập kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn 03 năm theo phương pháp cuốn chiếu. Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo lập khuôn khổ ngân sách trung hạn tích hợp kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương, hướng tới mục tiêu kiểm soát mức chi vượt dự toán hàng năm xuống dưới 10% trong giai đoạn 2018 - 2020.

Ba là, tái cơ cấu chi ngân sách và thắt chặt quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp Phòng Kinh tế và Hạ tầng tiến hành rà soát 100% dự án đầu tư công, cắt giảm các công trình dàn trải, tập trung nguồn vốn cho hạ tầng giao thông và thủy lợi phục vụ nuôi tôm công nghiệp. Tăng tỷ trọng chi cho sự nghiệp Môi trường và Khoa học - Công nghệ lên mức tối thiểu 2% đến 3% tổng chi thường xuyên.

Bốn là, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính và siết chặt kỷ luật giải trình qua Kho bạc Nhà nước. Ủy ban nhân dân huyện tổ chức đào tạo chuẩn hóa nghiệp vụ cho 100% cán bộ kế toán cấp xã và đơn vị sự nghiệp, chấm dứt việc chia nhỏ gói thầu, xử lý nghiêm tình trạng chi sai định mức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý tài chính công tại Ủy ban nhân dân, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Đầm Dơi cũng như các huyện có điều kiện tương đồng tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Luận văn cung cấp quy trình từng bước để áp dụng dự toán trung hạn và biểu mẫu báo cáo theo kết quả đầu ra.

Thứ hai, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp và các cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước. Tài liệu là cẩm nang hữu ích phục vụ công tác giám sát, thẩm tra phương án phân bổ ngân sách, đánh giá tính tuân thủ và phát hiện các điểm nghẽn trong chi tiêu công cấp huyện.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý công, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển. Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng 5 năm chi tiết về chênh lệch dự toán - quyết toán và khung phân tích logic chuỗi kết quả quản lý công.

Thứ tư, thủ trưởng và kế toán trưởng các đơn vị dự toán trực thuộc cấp huyện (trường học, trung tâm y tế, ủy ban nhân dân xã). Tài liệu giúp các đơn vị nắm vững nguyên tắc tự chủ tài chính, lập dự toán gắn với kết quả hoạt động và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến huyện Đầm Dơi liên tục chi vượt dự toán với tỷ lệ từ 31% đến 57% giai đoạn 2013 - 2017 là gì? Tình trạng chi vượt dự toán xuất phát từ việc lập dự toán hàng năm theo yếu tố đầu vào mang tính hình thức, không lường trước biến động kinh tế đa niên. Hơn nữa, các nhiệm vụ chi phát sinh từ cấp trên cùng sự gia tăng chi đầu tư xây dựng cơ bản ngoài kế hoạch đầu năm buộc ngân sách huyện phải bổ sung từ nguồn tỉnh và các nguồn dự phòng.

Vì sao chi sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo lại chiếm hơn 50% tổng chi thường xuyên của huyện? Đặc thù của Đầm Dơi là địa bàn rộng với 16 đơn vị hành chính cấp xã và mạng lưới trường học trải dài khắp các ấp ven biển. Chi lương và phụ cấp theo chế độ cho đội ngũ giáo viên, viên chức ngành giáo dục chiếm tỷ trọng áp đảo, tạo áp lực lớn làm thu hẹp nguồn lực dành cho các lĩnh vực khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường.

Quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra đem lại sự khác biệt căn bản nào so với phương thức truyền thống? Phương thức truyền thống chỉ tập trung kiểm soát chứng từ đầu vào và mức độ giải ngân theo dòng mục lục ngân sách. Ngược lại, phương thức quản lý theo kết quả đầu ra đo lường trực tiếp chất lượng, số lượng sản phẩm dịch vụ công tạo ra, gắn trách nhiệm giải trình của thủ trưởng đơn vị với hiệu quả sử dụng từng đồng ngân sách.

Lập kế hoạch tài chính trung hạn 3 năm có khả thi tại cấp huyện khi Luật Ngân sách Nhà nước 2015 chưa bắt buộc? Hoàn toàn khả thi và cần thiết. Cấp huyện có thể xây dựng kế hoạch trung hạn 3 năm theo nguyên tắc cuốn chiếu dựa trên khung kế hoạch tài chính 5 năm của tỉnh Cà Mau. Điều này giúp huyện dự báo nguồn lực, xác định thứ tự ưu tiên các dự án trọng điểm và hạn chế nợ đọng xây dựng cơ bản.

Nguồn thu tại chỗ của huyện Đầm Dơi đáp ứng được bao nhiêu phần trăm nhu cầu chi ngân sách địa phương? Nguồn thu ngân sách trên địa bàn huyện Đầm Dơi chỉ đáp ứng được khoảng 10% đến 12% tổng nhu cầu chi (năm 2017 thu 68 tỷ đồng trên tổng chi 620 tỷ đồng). Hơn 88% nguồn lực chi tiêu của huyện phải dựa vào nguồn bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu từ ngân sách tỉnh Cà Mau.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Hoàng Khuyên đã tổng kết và giải quyết thấu đáo các vấn đề cốt lõi sau:

• Khái quát toàn diện thực trạng thu chi ngân sách huyện Đầm Dơi giai đoạn 2013 - 2017 với số liệu thực chứng minh bạch, chỉ rõ khoảng chênh lệch chi vượt dự toán từ 147 tỷ đến 265 tỷ đồng mỗi năm.
• Nhận diện chính xác nguyên nhân gốc rễ của những hạn chế tài chính bắt nguồn từ phương thức quản lý ngân sách hàng năm theo yếu tố đầu vào truyền thống.
• Đóng góp giải pháp khoa học mang tính đột phá về việc ứng dụng mô hình Quản lý theo kết quả đầu ra (RBM) và chuỗi logic 5 bước vào quản trị ngân sách địa phương.
• Đề xuất lộ trình xây dựng Kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn 03 năm theo phương thức cuốn chiếu cho giai đoạn 2018 - 2020 nhằm thiết lập kỷ luật tài khóa vững chắc.
• Kêu gọi hành động khẩn thiết đối với chính quyền huyện Đầm Dơi trong việc đổi mới tư duy quản lý tài chính công, đẩy mạnh phân cấp và nâng cao trách nhiệm giải trình, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu nâng GRDP bình quân đầu người lên trên 57 triệu đồng vào năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Ngân sách nhà nước và vai trò của quản lý ngân sách cấp huyện trong phát triển kinh tế - xã hội 1. Ngân sách nhà nước Theo Luật NSNN năm 2015: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoản thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Quản lý NSNN là một nội dung trọng yếu của quản lý tài chính, do Nhà nước điều hành và là một mặt của quản lý kinh tế - xã hội quan trọng, do đó quản lý NSNN cần phải được nhận thức đầy đủ.

Đối tượng của quản lý NSNN là các hoạt động của NSNN. Ngân sách Nhà nước là dự toán hàng năm về toàn bộ các nguồn tài chính được huy động cho Nhà nước và sử dụng các nguồn tài chính đó, nhằm bảo đảm thực hiện chức năng của Nhà nước do hiến pháp quy định. Đó là nguồn tài chính tập trung quan trọng nhất trong hệ thống tài chính quốc gia. Ngân sách Nhà nước là tiềm lực tài chính, là sức mạnh về mặt tài chính của Nhà nước.

Quản lý và điều hành ngân sách Nhà nước có tác động chi phối trực tiếp đến các hoạt động khác trong nền kinh tế. NSNN được coi là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, bao gồm số lượng tiền được huy động nhằm đáp ứng cho các khoản chi tiêu của Nhà nước. Theo Luật NSNN năm 2015, hệ thống Ngân sách nhà nước Việt Nam được tổ chức phân cấp theo sơ đồ sau đây: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sơ đồ hệ thống Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG Ngân sách huyện, Ngân sách tỉnh và Ngân sách xã, quận, thị xã, thành phố Thành phố trực thuộc phường, thị trấn thuộc tỉnh TW Nguồn: Tác giả tổng hợp - Vai trò của Ngân sách nhà nước.

NSNN là khâu tài chính tập trung quan trọng nhất, là kế hoạch tài chính cơ bản, tổng hợp của Nhà nước. Nó giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính và có vai trò quyết định sự phát triển của nền KT-XH. Vai trò của NSNN được xác lập trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ cụ thể của nó trong từng giai đoạn cụ thể. Phát huy vai trò của NSNN như thế nào là thước đo đánh giá hiệu quả điều hành, lãnh đạo của Nhà nước.

Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay, NSNN có các vai trò chủ yếu sau: Thứ nhất, với chức năng phân phối, ngân sách có vai trò huy động nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và thực hiện sự cân đối thu chi tài chính của Nhà nước. Đó là vai trò truyền thống của NSNN trong mọi mô hình kinh tế. Nó gắn chặt với các chi phí của Nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thứ hai, NSNN là công cụ tài chính của Nhà nước góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế, điều chỉnh kinh tế vĩ mô.

Nhà nước sử dụng NSNN như là công cụ tài chính để kiềm chế lạm phát, ổn định thị trường, giá cả cũng như giải quyết các nguy cơ tiềm ẩn về bất ổn định KT-XH. Muốn thực hiện tốt vai trò này NSNN phải có quy mô đủ lớn để Nhà nước thực hiện các chính sách tài khóa phù hợp (nới lỏng hay thắt chặt) kích thích sản xuất, kích cầu để góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội. Thứ ba, NSNN là công cụ tài chính góp phần bù đắp những khiếm khuyết của kinh tế thị trường, đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững. Kinh tế thị trường phân phối nguồn lực theo phương thức riêng của nó, vận hành theo những quy luật riêng của nó.

Mặt trái của nó là phân hóa giàu nghèo ngày càng tăng trong xã hội, tạo ra sự bất bình đằng trong phân phối thu nhập, tiềm ẩn nguy cơ bất ổn định xã hội. Bên cạnh đó do mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận nên các chủ sở hữu nguồn lực thường khai thác tối đa mọi nguồn tài nguyên, môi trường sinh thái bị hủy hoại, nhiều loại hàng hóa và dịch vụ mà xã hội cần nhưng khu vực tư nhân không cung cấp như hàng hóa công cộng. Do đó nếu để kinh tế thị trường tự điều chỉnh mà không có vai trò của Nhà nước thì sẽ phát triển thiếu bền vững. Vì vậy Nhà nước sử dụng NSNN thông qua công cụ là chính sách thuế khóa và chi tiêu công để phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội, cung cấp hàng hóa dịch vụ công cho xã hội, chú ý phát triển cân đối giữa các vùng, miền đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môi trường.

Ngân sách cấp huyện và vai trò của quản lý ngân sách cấp huyện. Ngân sách cấp huyện Phân cấp quản lý NSNN là xác định phạm vi, quyền hạn, trách nhiệm của các cấp ngân sách trong việc quản lý NSNN, phân chia các nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN từng cấp để thực hiện chức năng, nhiệm vụ cấp đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Khi đã hình thành hệ thống NSNN gồm nhiều cấp thì việc phân cấp ngân sách là một tất yếu khách quan. Thực chất của phân cấp ngân sách là giải quyết mối quan hệ giữa các cấp chính quyền trong toàn bộ hoạt động của NSNN.

Thông qua phân cấp NSNN, quyền hạn, trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền trong thu, chi NSNN được xác định cụ thể; đồng thời, phân cấp NSNN còn phản ánh mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa các cấp ngân sách, giữa các địa phương, giữa địa phương với quốc gia. Phân cấp ngân sách gắn liền với nội dung phân cấp hành chính. Phân cấp ngân sách không chỉ tập trung vào việc nâng cao tính tự chủ của chính quyền địa phương mà còn phải hướng đến nâng cao tính trách nhiệm về chính trị, tính hiệu quả và minh bạch. Ngân sách huyện (quận) thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của NSNN trên phạm vi địa bàn huyện (quận); đó là mối quan hệ giữa ngân sách với các tổ chức, cá nhân trong quá trình phân bổ, sử dụng các nguồn lực kinh tế của huyện.

Vai trò của quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện. Ngân sách nhà nước cấp huyện là phương tiện vật chất giúp chính quyền cấp huyện thực hiện chức năng nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Cụ thể chính quyền cấp huyện sử dụng ngân sách huyện để chi các hoạt động thường xuyên, như: Chi An ninh – Quốc phòng; chi giáo dục, đào tạo, dạy nghề; chi quản lý nhà nước, chi phòng chống thiên tai, dịch bệnh, chi đảm bảo xã hội;….;Chi đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, môi trường liên quan đến đời sống cộng đồng dân cư, giáo dục, chăm sóc sức khỏe ban đầu, bảo đảm trật tự trị an, quốc phòng … Như vậy, có thể nói ngân sách huyện giữ vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện chức năng, nhiện vụ của chính quyền nhà nước cấp huyện. - Ngân sách nhà nước cấp huyện là công cụ huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu trên địa bàn.

Để thực hiện được nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh-quốc phòng trong từng giai đoạn, chính quyền cấp huyện phải có nguồn tài chính để chi tiêu cho các mục đích đã được xác định. Vì vậy, ngân sách cấp huyện có vai trò huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu. Việc huy động các nguồn tài chính vào ngân sách cấp huyện bao gồm từ ngân sách nhà nước cấp trên và thông qua thuế, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 các khoản thu khác với chính sách huy động tối ưu là: phải đảm bảo chi tiêu cho hoạt động của huyện, mặt khác mức huy động phải phù hợp với khả năng đóng góp của các chủ thể trong xã hội, kích thích hoạt động kinh doanh của các chủ thể phát triển. Mức động viên quá cao hay quá thấp đều có tác động tích cực và tiêu cực đến hoạt động kinh tế trên địa bàn.

- Ngân sách cấp huyện là công cụ điều tiết kinh tế, văn hoá, xã hội trên địa bàn. Trong lĩnh vực kinh tế, chính quyền sử dụng các công cụ ngân sách để thực hiện vai trò định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích phát triển sản xuất kinh doanh, chống độc quyền. Với công cụ thuế, một mặt chính quyền tạo được nguồn thu để đầu tư phát triển kinh tế hạ tầng, mặt khác chính quyền định hướng hình thành cho các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế khác nhau, bằng mức thuế suất hợp lý để chính quyền có thể kích thích hoặc hạn chế sự phát triển của các ngành, nghề hoặc mặt hàng, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển cân đối, hiệu quả. Trong quản lý hoạt động chi ngân sách, chính quyền địa phương đầu tư vào cơ sở hạ tầng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cơ sở hạ tầng, các lĩnh vực kinh tế- xã hội, an ninh- quốc phòng trên địa bàn.

Thực hiện hỗ trợ cho các tổ chức trong trường hợp cần thiết để đảm bảo sự ổn định về cơ cấu hoặc chuẩn bị chuyển sang cơ cấu mới cao hơn. Bên cạnh đó, bằng các chính sách đầu tư đúng đắn, ngân sách cấp huyện tác động đến các hoạt động kinh tế-xã hội, an ninh quốc- phòng trên địa bàn. Về mặt xã hội, thông qua hoạt động thu chi ngân sách, chính quyền thực hiện điều tiết thu nhập của dân cư, đảm bảo công bằng xã hội như thông qua hệ thống thuế chính quyền huy động sự đóng góp thu nhập của người dân vào ngân sách nhà nước, mặt khác điều tiết thu nhập của họ, thực hiện công bằng xã hội thông qua hoạt động chi của chính quyền như: chi đảm bảo xã hội, chi giáo dục đào tạo, y tế, bảo vệ môi trường,… Về mặt thị trường, ngân sách cấp huyện có vai trò đối với việc thực hiện chính sách về ổn định giá cả, kiềm chế và kiểm soát lạm phát… trên địa bàn. Thu ngân sách trên địa bàn huyện được thực hiện bằng các hình thức bắt buộc như hình thức thuế, phí, lệ phí và các khoản đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 nhân…, nhưng tập trung chủ yếu cần khai thác là nguồn thu từ thuế, phí và lệ phí.