Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ - Chương 2: Thực trạng hoạt động xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ - Chương 3: Một số giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu giai đoạn 2019 – 2030 3 Luan van CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU GỖ VÀ CÁC SẢN PHẨM TỪ GỖ 1. Quan niệm về xuất khẩu 1. Quan niệm Xuất khẩu hàng hoá là hoạt động kinh doanh buôn bán ở phạm vi quốc tế. Nó không phải là hành vi mua bán riêng lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ mua bán trong một nền thương mại có tổ chức cả bên trong và bên ngoài nhằm mục đích bán sản phẩm, hàng hoá sản xuất trong nước ra nước ngoài để thu ngoại tệ, qua đó có thể đẩy mạnh sản xuất hàng hoá phát triển trong nước, chuyển đổi cơ cấu kinh tế ổn định từng bước nâng cao mức sống nhân dân.
Xuất khẩu là hoạt động kinh tế đối ngoại , là một hình thức cơ bản của thương mại quốc tế đã được hình thành từ lâu đời và ngày càng phát triển. Phương thức thanh toán là sử dụng ngoại tệ. Nó đem lại những hiệu quả đột biến cao hoặc có thể gây thiệt hại vì nó phải đối đầu với một hệ thống kinh tế khác từ bên ngoài mà chủ thể trong nước tham gia xuất khẩu không dễ dàng khống chế được. Một nền sản xuất của một quốc gia có lớn mạnh phát triển lớn mạnh hay hay không sẽ phụ thuộc vào hoạt động xuất khẩu của quốc gia đó.
Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên phạm vi rất rộng cả về không gian và thời gian. Nó có thể được tiến hành trên phạm vi một quốc gia hay nhiều quốc gia, trong thời gian rất ngắn song nó cũng có thể kéo dài hàng năm. Nó diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện kinh tế, từ xuất khẩu hàng tiêu dùng cho đến tư liệu sản xuất, máy móc thiết bị và công nghệ kỹ thuật cao. Tất cả các hoạt động đó đều nhằm mục đích đem lại lợi ích cho các nước tham gia.
Vai trò Đối với nền kinh tế thế giới Trong quá trình phát triển kinh tế, xuất khẩu đóng một vai trò vô cùng quan trong nền kinh tế của mỗi quốc gia cũng như của toàn thế giới. Nó tạo ra 4 Luan van sự cân bằng trong quá trình sản xuất và tiêu dùng, mỗi quốc gia sẽ có một thế mạnh riêng bởi những điều kiện khác nhau nên một quốc gia có thể mạnh về lĩnh vực này nhưng lại yếu về lĩnh vực khác. Cho nên, việc trao đổi hàng hóa thông qua xuất nhập khẩu sẽ phần nào khai thác được những bất lợi mà quốc gia đó không có. Theo lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricacdo, ông nói rằng: “Nếu một quốc gia có hiệu quả thấp hơn so với các quốc gia khác trong sản xuất hầu hết các loại sản phẩm thì quốc gia đó vẫn có thể tham gia vào thương mại quốc tế để tạo ra lợi ích của chính mình” và khi tham gia vào thương mại quốc tế thì quốc gia có hiệu quả thấp trong sản xuất các loại hàng hóa sẽ tiến hành chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những loại mặt hàng mà việc sản xuất ra chúng đem lại nhiều lợi ích cho quốc gia đó và nhập khẩu những loại mặt hàng mà khi sản xuất ra chúng có nhiều bất lợi.
Sự chuyên môn hóa này không những là một ưu điểm mà chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy, cái mà mỗi quốc gia khai thác được lợi thế của mình một cách tốt nhất giúp tiết kiệm được nguồn nhân lực như nguồn vốn, công nghệ kỹ thuật , nhân công, … trong quá trình sản xuất hàng hóa mà còn làm tăng quy mô trên tổng sản phẩm thế giới. Đối với nền kinh tế quốc dân Xuất khẩu hàng hóa là một hoạt động ngoại thương vô cùng quan trọng, nó đóng góp to lớn vào sự phát triển nền kinh tế xã hội của một quốc gia. Một quốc gia mà có lượng xuất khẩu lớn đồng nghĩa với một nền kinh tế tăng trưởng mạnh. Và ngược lại, đối với một nền kinh tế đóng, tức không trao đổi, mua bán hàng hóa với bất cứ quốc gia nào thì nền kinh tế đó sẽ bị trì trệ, kém phát triển.
Hoạt động này không những đem lại nguồn ngoại tệ lớn cho quốc gia xuất khẩu mà nó còn góp phần mở rộng giao lưu hợp tác giữa các quốc gia trên toàn thế giới với nhau. Xuất khẩu tạo nguồn vốn cho nhập khẩu và tích lũy phát triển sản xuất, phục vụ CNH – HĐH đất nước. Nhân lực, tài nguyên, vốn và kỹ thuật là 4 nhân tố chính giúp tăng trưởng kinh tế của mỗi quốc gia. Tuy nhiên không 5 Luan van phải quốc gia nào cũng hội tụ được đầy đủ 4 nhân tố đó và để giải quyết được tình trạng thiếu hụt này buộc họ phải nhập khẩu những yếu tố này từ những quốc gia khác.
Và để đáp ứng được nhu cầu đó thì phải huy động nguồn ngoại tệ lớn, mà ngoại tệ bền vững nhất không phải là đầu tư nước ngoài, viện trợ, vay nợ, mà là xuất phát từ xuất khẩu. Xuất khẩu đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất: trong thời buổi CNH – HĐH hiện nay cùng với sự hội nhập và phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ hiện đại đã phần nào thúc đẩy sản xuất kinh tế và tăng tiêu dùng trên toàn thế giới. Nó cũng đồng thời tạo điều kiện cho các ngành nghề khác có cơ hội phát triển thuận lợi như: dịch vụ vận tải, giao nhận hàng, gia công,. Xuất khẩu còn tạo khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cũng như cung cấp đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất.
Đa số các nước đều lấy nhu cầu thị trường thế giới để tổ chức sản xuất. Xuất khẩu có vai trò tích cực trong đổi mới trang thiết bị và công nghệ sản xuất. Thị trường quốc tế là thị trường đa dạng về mọi mặt từ chất lượng, giá cả và mẫu mã, cộng thêm sự cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp với nhau. Cho nên, để doanh nghiệp có thể đứng vững trên thị trường thì buộc các nhà quản lý phải đầu tư, quan tâm đến công nghệ sản xuất, nó cũng được coi là một yếu tố then chốt.
Khi doanh nghiệp cải tiến, đổi mới các thiết bị, máy móc công nghệ thì năng suất cũng được nâng lên. Hơn nữa đối với những máy móc càng hiện đại thì lượng nhân công cần thuê để vận hành càng ít đi, nó giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể được khoản chi phí này. Giải quyết nhu cầu công ăn việc làm cũng là một trong những vai trò vô cùng quan trọng của xuất khẩu. Để đáp ứng được nhu cầu xuất khẩu hàng hóa đòi hỏi phải có một lực lượng nhân công dồi dào.
Nó không chỉ làm tăng thu nhập cho người lao động, cải thiện đời sống vật chất tinh thần, đồng thời cũng làm tăng chi tiêu cá nhân, tăng thu nhập quốc dân. Và cuối cùng, xuất khẩu là cơ hội để các quốc gia tăng cường mở rộng, hợp tác và phát triển các mối quan hệ kinh tế đối ngoại của mình. Từ đó đẩy 6 Luan van mạnh vai trò, nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Xuất khẩu và công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu thúc đẩy quỹ tín dụng, đầu tư, mở rộng vận tải quốc tế.
Bên cạnh đó, chính các mối quan hệ này cũng tạo tiền đề cho việc mở rộng xuất khẩu hàng hóa sang các nước bạn. Đối với doanh nghiệp Hoạt động xuất khẩu là hoạt động thương mại quốc tế đầu tiên của một doanh nghiệp, nó cũng chứa đựng một số vai trò nhất định: Mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cho doanh nghiệp, đem lại cơ hội để doanh nghiệp gia nhập vào những sân chơi mới. Với một thị trường rộng lớn và để đáp ứng được sự đa dạng khách hàng thì các doanh nghiệp luôn phải tự cải thiện, đổi mới cả về chất lượng sản phẩm cũng như đầu tư máy móc hiện đại. Đồng thời thu được ngoại tệ để đầu tư lại vào quá trình sản xuất phục vụ cho sản xuất hàng hóa xuất khẩu đem lại lợi nhuận cao.
Đặc điểm Xuất khẩu là hoạt động thương mại mà bên xuất khẩu bán hàng hoá của họ ra phạm vị ngoài lãnh thổ quốc gia đó, nó diễn ra trên nhiều lĩnh vực và với phạm vi lớn cả về không gian và thời gian, giữa hai hay nhiều quốc gia với nhau và khó kiểm soát. Bởi đây là hoạt động buôn bán hàng hóa giữa nhiều quốc gia với nhau nên nó thường xuyên chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau từ chính trị, thể chế, văn hóa, phát luật, môi trường kinh tế, … của nhiều nước. Buộc tuân theo những quy định, tập quán buôn bán quốc tế. Đồng tiền trong thanh toán quốc tế là đồng ngoại tệ.
Hoạt động xuất khẩu được quản lý thông qua những công cụ chính sách chủ yếu như: chính sách thuế, hạn ngạch, các văn bản pháp luật khác, qui định các mặt hàng xuất - nhập khẩu, … 7 Luan van 1. Hình thức xuất khẩu: a. Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là một hình thức mà các bên tham gia hoạt động thương mại quốc tế sẽ trực tiếp ký kết hợp đồng với nhau, đơn vị kinh doanh sản xuất trong nước sẽ bán hàng hóa và dịch vụ tới khách hàng ở quốc gia khác thông qua tổ chức của mình. Hợp đồng ký kết giữa hai bên phải đảm bảo phù hợp với luật lệ quốc gia và quốc tế, đồng thời đảm bảo được lợi ích quốc gia và đảm bảo uy tín kinh doanh của doanh nghiệp.
Các bên xuất khẩu sẽ phải thực hiện những quy trình như: mở L/C, kiểm tra chứng từ, chuẩn bị hàng hóa, xin giấy phép xuất khẩu làm thủ tục hải quan, giao hàng lên tàu, mua bảo hiểm, làm thủ tục thanh toán và giải quyết khiếu nại nếu có. Ưu điểm: Xuất khẩu theo hình thức này thường có hiệu quả kinh doanh cao hơn các hình thức xuất khẩu khác. Bởi các đơn vị kinh doanh có sự chủ động hơn trong việc nghiên cứu thị trường và hành vi của người tiêu dùng, có thể tự mình thâm nhập thị trường, lựa chọn hoặc cải tiến sản phẩm sao cho phù hợp với nhu cầu khách hàng, kích thích tiêu dùng. Ngoài ra, đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp tự khẳng định được tên tuổi trên trường quốc tế.