Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sự hình thành phát triển và đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý một số hồ nước tại các quận nội thành hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu sự hình thành phát triển và đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý một số hồ nước tại các quận, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Thị Ngân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đặng Văn Bào
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sử dụng và Bảo vệ Tài nguyên môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Hình Thành, Phát Triển Và Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Hợp Lý Một Số Hồ Nước Tại Các Quận Nội Thành Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU HỒ NƯỚC TRÊN ĐỒNG BẰNG CHÂU THỔ
• 1.1. Khái niệm chung về hồ
• 1.2. Nguồn gốc hình thành và quá trình phát triển hồ trên đồng bằng châu thổ
• 1.3. Khái niệm về sử dụng hợp lý các hồ nước
• 1.4. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài
• 1.5. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MỘT SỐ HỒ NƯỚC TẠI CÁC QUẬN NỘI THÀNH HÀ NỘI
• 2.1. Điều kiện địa chất
• 2.2. Địa hình và quá trình địa mạo
• 2.3. Điều kiện khí hậu
• 2.4. Điều kiện thủy văn
• 2.5. Các hoạt động nhân sinh
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MỘT SỐ HỒ NƯỚC TẠI CÁC QUẬN NỘI THÀNH HÀ NỘI
• 3.1. Hiện trạng các hồ nước tại các quận nội thành Hà Nội
• 3.2. Quá trình hình thành vùng đất Hà Nội
• 3.3. Nguồn gốc và sự phát triển các hồ nước ở Hà Nội
• 3.4. Quá trình phát triển các hồ nước tại các quận nội thành Hà Nội
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP SỬ DỤNG HỢP LÝ MỘT SỐ HỒ NƯỚC TẠI CÁC QUẬN NỘI THÀNH HÀ NỘI
• 4.1. Những vấn đề cơ bản cần được giải quyết đối với tình trạng ô nhiễm và thu hẹp không gian các hồ nước
• 4.2. Đề xuất giải pháp quản lý và bảo vệ hồ với sự tham gia của cộng đồng
• 4.3. Đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý một số hồ tại các quận nội thành Hà Nội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp sử dụng hợp lý hồ nước nội thành Hà Nội

Hồ nước nội thành Hà Nội không chỉ là tài nguyên quý giá mà còn là biểu tượng văn hóa của thành phố. Việc sử dụng hợp lý các hồ nước này là cần thiết để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ phân tích các giải pháp khả thi nhằm tối ưu hóa việc quản lý và sử dụng hồ nước, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của hồ nước nội thành

Hồ nước nội thành Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước, điều hòa khí hậu và tạo cảnh quan. Chúng cũng là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật, góp phần vào bảo vệ môi trường và hệ sinh thái đô thị.

1.2. Tình trạng hiện tại của hồ nước tại Hà Nội

Nhiều hồ nước tại Hà Nội đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Việc quản lý nước kém và sự phát triển đô thị không kiểm soát đã dẫn đến sự suy giảm chất lượng nước và không gian sống xung quanh các hồ.

II. Những thách thức trong quản lý hồ nước nội thành Hà Nội

Quản lý hồ nước nội thành Hà Nội gặp nhiều thách thức, từ ô nhiễm đến sự thu hẹp không gian hồ. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng và môi trường xung quanh.

2.1. Ô nhiễm chất lượng nước tại các hồ

Ô nhiễm nước là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà các hồ nước nội thành Hà Nội đang phải đối mặt. Nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ hoạt động sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp xung quanh.

2.2. Sự thu hẹp không gian hồ nước

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã dẫn đến việc san lấp và thu hẹp không gian của nhiều hồ nước. Điều này không chỉ làm giảm diện tích mặt nước mà còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đời sống của cư dân.

III. Giải pháp quản lý và bảo vệ hồ nước hiệu quả

Để sử dụng hợp lý hồ nước nội thành Hà Nội, cần có các giải pháp quản lý và bảo vệ hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng nước mà còn bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị văn hóa của các hồ.

3.1. Phương pháp quản lý nước bền vững

Cần áp dụng các phương pháp quản lý nước bền vững, bao gồm việc kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước và khôi phục các hệ sinh thái tự nhiên xung quanh hồ.

3.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ và quản lý hồ nước là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của hồ nước và trách nhiệm của họ trong việc bảo vệ tài nguyên này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp quản lý hợp lý có thể mang lại nhiều lợi ích cho hồ nước nội thành Hà Nội. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng nước và môi trường xung quanh các hồ.

4.1. Kết quả từ các dự án bảo vệ hồ nước

Nhiều dự án bảo vệ hồ nước đã được triển khai và đạt được những kết quả tích cực. Chất lượng nước đã được cải thiện, và không gian xung quanh hồ cũng trở nên sạch đẹp hơn.

4.2. Tác động đến đời sống cộng đồng

Việc cải thiện chất lượng hồ nước không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân. Các hoạt động giải trí và du lịch quanh hồ cũng phát triển mạnh mẽ.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho hồ nước nội thành Hà Nội

Việc sử dụng hợp lý hồ nước nội thành Hà Nội là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để bảo vệ và phát triển bền vững các hồ nước. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ hồ nước

Bảo vệ hồ nước không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức về giá trị của hồ nước sẽ giúp bảo vệ tài nguyên này tốt hơn.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho hồ nước

Cần xây dựng các kế hoạch phát triển bền vững cho hồ nước, bao gồm việc quy hoạch không gian xanh, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch sinh thái.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hà Nội, thủ đô của Việt Nam, là một đô thị có diện tích tự nhiên khoảng 3.344,7 km² và dân số đứng thứ hai cả nước, nằm trên đồng bằng sông Hồng trù phú. Thành phố nổi bật với hệ thống sông hồ phong phú, trong đó các hồ nước nội thành như Hồ Tây, Hồ Hoàn Kiếm, Hồ Trúc Bạch đóng vai trò quan trọng về mặt cảnh quan, môi trường và văn hóa. Tuy nhiên, trong quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa, nhiều hồ nước tại các quận nội thành Hà Nội đang bị thu hẹp diện tích và ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng môi trường và đời sống người dân.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích sự hình thành, phát triển và đề xuất các giải pháp sử dụng hợp lý một số hồ nước tại các quận nội thành Hà Nội trong khoảng thời gian gần một thế kỷ (1926 đến nay). Nghiên cứu tập trung vào các hồ có nguồn gốc sông cổ, hồ móng ngựa và các dạng hồ đặc trưng của đồng bằng châu thổ, nhằm làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến sự biến động diện tích và chất lượng môi trường hồ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn tài nguyên nước, phát triển đô thị sinh thái và phòng chống thiên tai tại Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quận nội thành Hà Nội, trong đó có huyện Từ Liêm do liên quan đến hệ thống sông Nhuệ. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ môi trường hồ mà còn góp phần nâng cao giá trị cảnh quan, phát triển du lịch, bảo tồn di tích văn hóa và giảm thiểu rủi ro thiên tai trong đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về địa chất - địa mạo, thủy văn và quản lý tài nguyên nước trong đô thị. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết địa mạo dòng chảy và hình thành hồ trên đồng bằng châu thổ: Giải thích quá trình uốn khúc, cắt cổ khúc uốn của sông Hồng tạo nên các hồ móng ngựa đặc trưng. Các khái niệm chính bao gồm: hệ số uốn khúc dòng sông, đai uốn khúc, lòng sông cổ, bãi bồi trong đê và ngoài đê, trầm tích aluvi và trầm tích hồ.

2. Lý thuyết sử dụng hợp lý tài nguyên hồ nước: Hồ nước được xem là tài nguyên đa chức năng, bao gồm điều hòa khí hậu, cảnh quan, du lịch, cung cấp nước sinh hoạt, thủy sản và phòng chống thiên tai. Khái niệm sử dụng hợp lý dựa trên các yếu tố: chất lượng nước, không gian hồ, môi trường và cộng đồng xung quanh.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng gồm: hồ móng ngựa (oxbow lake), trầm tích hệ tầng Vĩnh Phúc, hệ tầng Hải Hưng, hệ tầng Thái Bình, đứt gãy kiến tạo tân kiến tạo, biến động mực nước biển Holocen, phân tầng nhiệt hồ, phú dưỡng hồ (eutrophic), và quản lý tài nguyên nước dựa vào cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phối hợp nhiều phương pháp khoa học:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu địa chất, địa mạo, thủy văn, khí hậu, ảnh viễn thám, bản đồ địa hình, tài liệu lịch sử, khảo cổ và số liệu quan trắc môi trường nước hồ tại các quận nội thành Hà Nội trong khoảng thời gian 1926 đến 2011.

• Phương pháp phân tích: Phân tích hệ thống dựa trên lưu vực sông, phân tích trầm tích lõi, khảo sát thực địa, phân tích bản đồ địa mạo và địa chất, sử dụng công nghệ GIS và viễn thám để nhận diện lòng sông cổ, dải trũng và biến động diện tích hồ.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào một số hồ tiêu biểu tại các quận nội thành Hà Nội, bao gồm Hồ Tây, Hồ Hoàn Kiếm, Hồ Trúc Bạch, Hồ Ngọc Hà, và các hồ nhỏ khác có nguồn gốc sông cổ hoặc hồ móng ngựa. Việc chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện về nguồn gốc hình thành, mức độ biến động diện tích và ô nhiễm môi trường.

• Timeline nghiên cứu: Phân tích biến động hồ trong khoảng gần một thế kỷ (1926-2011), kết hợp khảo sát thực địa và thu thập số liệu hiện trạng từ năm 2009 đến 2011.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính toàn diện, kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, giúp xác định rõ các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp khả thi cho việc sử dụng hợp lý hồ nước nội thành Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn gốc và quá trình hình thành hồ: Các hồ nội thành Hà Nội chủ yếu có nguồn gốc từ các khúc uốn cổ của sông Hồng, hình thành qua quá trình cắt cổ khúc uốn tạo hồ móng ngựa. Ví dụ, Hồ Tây là hồ móng ngựa lớn nhất, có độ sâu từ 0,6 đến 2,8 m, với trầm tích đặc trưng của môi trường sông - hồ và đầm lầy. Các hồ khác như Hồ Trúc Bạch, Hồ Ngọc Hà cũng có nguồn gốc tương tự.

2. Biến động diện tích hồ: Diện tích một số hồ tại các quận nội thành đã giảm đáng kể trong gần một thế kỷ qua. Ví dụ, diện tích hồ Ngọc Hà giảm khoảng 20% từ năm 1993 đến 2010 do san lấp và ô nhiễm. Hồ Tây cũng chịu ảnh hưởng bởi bồi lấp và hoạt động đô thị hóa, làm giảm diện tích mặt nước và độ sâu trung bình.

3. Chất lượng môi trường nước hồ: Tình trạng ô nhiễm nước hồ ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt là các hồ nhỏ trong nội thành. Nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ, kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh vượt mức cho phép, ảnh hưởng đến chức năng sinh thái và sử dụng nước sinh hoạt, giải trí. Hồ Tây và Hồ Hoàn Kiếm cũng bị ô nhiễm do nguồn thải từ khu dân cư và hoạt động công nghiệp.

4. Ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên và nhân sinh: Địa chất, địa mạo, khí hậu và thủy văn tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển hồ. Tuy nhiên, hoạt động đắp đê, san lấp hồ, xây dựng công trình và ô nhiễm từ đô thị hóa là nguyên nhân chính gây biến động diện tích và suy giảm chất lượng môi trường hồ. Ví dụ, hệ thống đê sông Hồng làm thay đổi dòng chảy, hạn chế bồi tụ tự nhiên và làm tăng nguy cơ ngập úng tại các vùng trũng quanh hồ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự biến động diện tích và chất lượng môi trường hồ nội thành Hà Nội là hệ quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố tự nhiên và nhân sinh. Việc phân tích trầm tích và địa mạo đã làm rõ nguồn gốc sông cổ của các hồ, đồng thời cho thấy các hồ này có vai trò quan trọng trong điều hòa thủy văn và cảnh quan đô thị.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, hiện tượng thu hẹp diện tích hồ và ô nhiễm nước là xu hướng phổ biến ở các đô thị lớn đang phát triển nhanh. Tuy nhiên, Hà Nội có đặc thù là hệ thống hồ gắn liền với lịch sử phát triển đô thị và văn hóa lâu đời, do đó việc bảo tồn và sử dụng hợp lý hồ nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ biến động diện tích hồ theo thời gian, bảng phân tích chất lượng nước và bản đồ GIS thể hiện sự phân bố các lòng sông cổ và hồ móng ngựa. Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc quy hoạch và quản lý tài nguyên nước đô thị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường hồ: Thiết lập hệ thống giám sát chất lượng nước thường xuyên, kiểm soát nguồn thải từ khu dân cư và công nghiệp, giảm thiểu ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, các quận nội thành. Thời gian: 1-3 năm.

2. Phục hồi và duy trì diện tích hồ: Ngăn chặn việc san lấp hồ trái phép, khôi phục các vùng đất ngập nước ven hồ, cải tạo bờ hồ và hành lang bảo vệ. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Đô thị, UBND các quận. Thời gian: 2-5 năm.

3. Phát triển hồ phục vụ đa mục đích: Kết hợp chức năng cảnh quan, du lịch, văn hóa và phòng chống thiên tai. Xây dựng các khu sinh thái hồ câu, công viên ven hồ, phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn di tích lịch sử. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các doanh nghiệp du lịch. Thời gian: 3-7 năm.

4. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng: Xây dựng mạng lưới cộng đồng bảo vệ hồ, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc giữ gìn môi trường hồ. Chủ thể thực hiện: Trung tâm nghiên cứu môi trường và cộng đồng, các tổ chức xã hội. Thời gian: liên tục.

5. Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ GIS, viễn thám: Để theo dõi biến động diện tích hồ, chất lượng nước và cảnh quan, hỗ trợ công tác quy hoạch và quản lý tài nguyên nước hiệu quả. Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu, trường đại học. Thời gian: 1-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý đô thị và tài nguyên môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban Quản lý Đô thị Hà Nội có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách bảo vệ hồ, quy hoạch phát triển bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Trong lĩnh vực địa chất, địa mạo, thủy văn, môi trường và quy hoạch đô thị, luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu mẫu về hồ nội thành.

3. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Những người sống quanh các hồ nội thành có thể hiểu rõ hơn về giá trị và vai trò của hồ, từ đó tham gia tích cực vào công tác bảo vệ môi trường.

4. Doanh nghiệp du lịch và phát triển đô thị sinh thái: Các đơn vị này có thể khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, văn hóa gắn với hồ nước, đồng thời góp phần bảo tồn cảnh quan và môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hồ nước nội thành Hà Nội lại bị thu hẹp diện tích?
   Việc thu hẹp diện tích hồ chủ yếu do san lấp trái phép, xây dựng công trình và ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa nhanh. Ngoài ra, hoạt động đắp đê làm thay đổi dòng chảy và hạn chế bồi tụ tự nhiên cũng góp phần làm giảm diện tích hồ.

2. Chất lượng nước hồ hiện nay như thế nào?
   Nhiều hồ nội thành đang bị ô nhiễm nghiêm trọng với nồng độ các chất hữu cơ, kim loại nặng và vi sinh vật vượt mức cho phép, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và chức năng sinh thái hồ.

3. Các hồ nội thành có nguồn gốc hình thành như thế nào?
   Phần lớn các hồ có nguồn gốc từ các khúc uốn cổ của sông Hồng, hình thành qua quá trình cắt cổ khúc uốn tạo hồ móng ngựa đặc trưng của đồng bằng châu thổ.

4. Giải pháp nào hiệu quả để bảo vệ hồ?
   Giải pháp bao gồm kiểm soát ô nhiễm, ngăn chặn san lấp hồ, phục hồi hành lang bảo vệ, phát triển du lịch sinh thái và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hồ.

5. Vai trò của công nghệ GIS và viễn thám trong nghiên cứu hồ là gì?
   Công nghệ GIS và viễn thám giúp nhận diện biến động diện tích hồ, phân tích địa hình, theo dõi chất lượng môi trường và hỗ trợ quy hoạch quản lý tài nguyên nước hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển các hồ nước nội thành Hà Nội, chủ yếu là hồ móng ngựa hình thành từ các khúc uốn cổ của sông Hồng.
• Phân tích biến động diện tích và chất lượng môi trường cho thấy nhiều hồ đang bị thu hẹp và ô nhiễm nghiêm trọng do tác động của đô thị hóa và hoạt động nhân sinh.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ và sử dụng hợp lý hồ nước nhằm phát huy giá trị cảnh quan, môi trường và phòng chống thiên tai.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch phát triển bền vững tài nguyên nước đô thị Hà Nội trong giai đoạn tiếp theo.
• Khuyến nghị triển khai các bước tiếp theo gồm giám sát môi trường thường xuyên, phục hồi hồ, phát triển du lịch sinh thái và tăng cường sự tham gia cộng đồng.

Call-to-action: Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ và phát huy giá trị các hồ nước nội thành Hà Nội, góp phần xây dựng Thủ đô xanh, sạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn đƣợc cấu trúc thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu hồ nƣớc trên đồng bằng châu thổ Chƣơng 2: Các nhân tố ảnh hƣởng tới sự hình thành và phát triển một số hồ nƣớc tại các quận nội thành Hà Nội Chƣơng 3: Đặc điểm hình thành và phát triển một số hồ nƣớc tại các quận nội thành Hà Nội Chƣơng 4: Đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý một số hồ nƣớc tại các quận nội thành Hà Nội TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU HỒ NƢỚC TRÊN ĐỒNG BẰNG CHÂU THỔ 1.1 Khái niệm chung về hồ Khái niệm về hồ Hồ đƣợc định nghĩa là một thủy vực chứa nƣớc chuyển động chậm đƣợc bao quanh bởi đất. Chúng chiếm xấp xỉ 2% bề mặt Trái Đất nhƣng chỉ chiếm khoảng 0.01% lƣợng nƣớc trên Thế giới (Wetzel 2001). Có thể hiểu hồ là một khoảng nƣớc đọng tƣơng đối rộng và sâu trong đất liền, nó thƣờng lớn và sâu hơn ao (pond). Hồ khác biệt với các thủy vực khác bởi đặc trƣng trạng thái nƣớc khá yên tĩnh, chuyển động chậm, ngƣợc lại với chuyển động nhanh và thành dòng nhƣ ở sông, suối… Phân loại hồ Có nhiều cách phân loại hồ khác nhau nhƣ: -Theo diện tích: Nhƣng không có quy chuẩn chung giữa các quốc gia mà tùy thuộc vào vai trò của hồ đó đối với địa phƣơng cũng nhƣ so sánh với các hồ khác trong vùng mà coi đó là hồ lớn hay hồ nhỏ.

Có những hồ rất lớn, diện tích rộng hàng vạn km2 nhƣ hồ Victoria ở châu Phi, hồ Aran ở châu Á nhƣng cũng có những hồ rất nhỏ, diện tích chỉ vài trăm m2 đếm vài km2 nhƣ hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm ở nƣớc ta. -Theo tính chất nước hồ có thể phân ra làm 2 loại: - Hồ nƣớc ngọt chiếm nhiều nhất trong lục địa. Hồ có thể có dòng sông nƣớc ngọt chảy qua hay do mƣa. Ví dụ : Hồ Ba Bể, Biển Hồ; - Hồ nƣớc mặn chiếm rất ít.

Hồ có thể do di tích của biển, đại dƣơng bị cô lập giữa lục địa hay trƣớc kia hồ là hồ nƣớc ngọt nhƣng vì khí hậu khô hạn nên nƣớc hồ cạn dần và tỉ lệ muối khoáng trong hồ tăng. -Theo cấu trúc nhiệt có 3 loại: Hồ trộn nƣớc đơn, trộn nƣớc đôi và trộn nƣớc đa Các hồ có thể phân loại theo vật lý qua cách thức hòa trộn – là một phƣơng thức biểu hiện của cấu trúc nhiệt. Năng lƣợng mặt trời chiếu vào các lớp nƣớc bề mặt của hồ và bị suy giảm khi nó truyền qua các cột nƣớc. Nhiệt do đó đƣợc truyền chủ yếu ở các lớp nƣớc bề mặt.

Nƣớc ấm nằm trên, nƣớc lạnh hơn và có tỉ trọng cao hơn nằm dƣới. Điều này tạo ra sự tách biệt hoặc phân tầng giữa các lớp nƣớc. Bề mặt nƣớc ấm đƣợc xem nhƣ tầng mặt nƣớc hồ (epilimnion) trong khi nƣớc lạnh ở đáy thì đƣợc gọi là tầng nƣớc hồ dƣới sâu (hypolimnion). Nơi có sự biến đổi lớn nhất về nhiệt độ giữa hai lớp gọi là tầng đột biến nhiệt (thermorcline) và lớp nƣớc đó của hồ đƣợc gọi là lớp nƣớc giữa (the metalimnion- lớp nƣớc nhiệt độ tăng vọt của đầm hồ).

Tùy thuộc vào sự khác biệt về nhiệt độ (dẫn đến sự khác biệt về tỷ trọng) giữa tầng mặt và tầng đáy mà 2 phần nƣớc này trong lòng hồ không hòa trộn vào nhau. Trong suốt giai đoạn phân tầng mạnh mẽ 2 bộ phận này của nƣớc không tƣơng tác, không hòa vào nhau và do đó trao đổi vật chất bị hạn chế. Khi sự phân tầng bị phá vỡ, ví dụ nhƣ sự thay đổi theo mùa TIEU LUAN MOI download : [e-mail] làm mát lớp nƣớc bề mặt, và các cột nƣớc trờ thành đẳng nhiệt thì các tầng nƣớc gần nhƣ có thể hòa trộn với nhau. Sự hòa trộn này thƣờng là 2 lần trong năm, đƣợc gọi theo thuật ngữ là đảo lộn nƣớc đôi (dimictic).

Các hồ đảo lộn nƣớc đơn (monomictic) chỉ trộn nƣớc một lần trong năm và thƣờng có ở các vùng núi cao hay vĩ độ cao, trong khi các hồ đảo lộn nƣớc đa (polymitic) thƣờng ở vùng Xích đạo, trộn nƣớc nhiều lần trong năm. -Theo tình trạng dinh dưỡng: có 4 loại Tình trạng dinh dƣỡng là một thông số đƣợc sử dụng để phân loại hồ về mặt hóa học. Các thuật ngữ Nghèo dinh dƣỡng (oligotrophic), dinh dƣỡng trung bình (mesotrophic), giàu dinh dƣỡng (eutrophic) và phú dƣỡng (hypereutrophic) biểu hiện các mức độ của điều kiện của các hệ thống từ rất ít cho đến thừa các chất dinh dƣỡng. Trên phạm vi toàn cầu, nhiều nghiên cứu đã tập trung vào các quá trình và khắc phục hậu quả của quá trình phát triển hiện tƣợng phú dƣỡng (ví dụ Cook và nnk, 1993).

Sự thay đổi nhanh chóng trong điều kiện nhệt đới xảy ra khi mà có lƣợng lớn phosphor đổ vào các hồ trong một thời gian tƣơng đối ngắn (khoảng thập kỷ). Nó đƣợc gọi là quá trình phát triển phú dƣỡng vì các nguồn phosphor và dinh dƣỡng tăng nhanh, đi cũng với các hoạt động của con ngƣời trong lƣu vực, nhƣ nông nghiệp và xả thải. Sự gia tăng các sinh vật sản xuất ở cả ven bờ và vùng khơi, gia tăng tỷ lệ bồi lắng, làm cạn kiệt mức oxy hòa tan và khiến các giống cá chết hàng loạt thƣờng đi kèm với các biến đổi tình trạng nhiệt đới do nhân tác. Các cách tiếp cận để xử lý và quản lý là các vấn đề đã đƣợc trình bày trong nghiên cứu của Cook và nnk, 1993.

Phân loại hồ theo nguồn gốc hình thành Có rất nhiều nguyên nhân hình thành nên hồ, gồm các quá trình nội sinh, ngoại sinh hoặc nhân sinh Nguồn gốc nội sinh: Các khu vực thấp hay các bồn trũng trên bề mặt Trái Đất có thể thu nƣớc và trở thành hồ qua một số hoạt động hay quá trình địa chất. Nguồn gốc tai biến địa chất bao gồm hoạt động kiến tạo và núi lửa. Hồ sâu nhất Thế giới đƣợc hình thành trên một đứt gãy kiến tạo, trong khi hồ rõ nét nhất đƣợc tìm thấy ở phễu của các núi lửa cổ. Nguồn gốc ngoại sinh: -Băng hà: Phần lớn các hồ trên Trái Đất đƣợc tạo ra bởi băng hà (Kalff 2002).

Các hồ tròn trên núi cao, hố nƣớc nóng ở vùng đất thấp và hồ băng tuyết xói mòn có rất nhiều ở các khu vực từng bị tuyết bao phủ. -Hoạt động của dòng chảy: Các hồ bồi tích ven sông, là các thủy vực phát triển trên đồng bằng ngập lũ (floodplains), châu thổ và thung lũng bị chặn, chiếm 10% các hồ trên Thế giới và là loại hồ chiếm ƣu thế ở các vĩ độ thấp (Kalff, 2002). -Phong hóa hóa học cũng tạo nên các bồn trũng thu nƣớc. -Quá trình phong thành và hoạt động bờ biển tạo ra các rào chắn đóng vai trò giữ nƣớc ngọt trong khi động vật và thiên thạch là nguyên nhân tạo nên các khu vực thấp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trong nội địa và hình thành nên những loại hồ đặc biệt.

Một số lƣu vực hồ đƣợc tạo ra bởi gió. Nguồn gốc nhân sinh: Những hồ khác hình thành nói chung do sự biến đổi hệ thống tiêu thoát hay bổ sung dòng chảy hay hoạt động xây đập chắn của con ngƣời. Đóng góp của việc nghiên cứu hồ đối với các ngành khoa học Mặc dù khi tính trên thang thời gian địa chất chúng chỉ là các đặc trƣng tạm thời của cảnh quan nhƣng chúng có thể tồn tại trong một thời gian dài và do đó ảnh hƣởng mạnh tới sự phát triển của con ngƣời trong một khu vực. Trầm tích hồ cũng có thể cung cấp cho chúng ta những thông tin về lịch sử môi trƣờng của khu vực.

Khoa học nghiên cứu các hồ gọi là Hồ học và các đặc trƣng của hồ với một số cách khác nhau, bao gồm nguồn gốc địa chất, cách thức hòa trộn và hiện tình trạng dinh dƣỡng. Mặc dù các cách phân loại này dƣờng nhƣ rất khoa học nhƣng trên thực tế các dấu hiệu bản chất của hồ về mặt địa chất, vật lý và hóa học có mối quan hệ mật thiết và tất cả các yếu tố này đều đóng vai trò điều chỉnh động lực sinh học trong hồ. Hồ đƣợc xem là thủy vực tiếp nhận và lƣu trữ vật liệu từ lƣu vực xung quanh cũng nhƣ từ khí quyển, khi đó chúng là mối quan tâm của các nhà địa mạo vì trầm tích tích tụ có thể phản ánh sự thay đổi của khu vực theo thời gian. Tỷ lệ xói mòn lƣu vực liên quan đến việc thay đổi sử dụng đất, truy tìm nguồn trầm tích, biến đổi khí hậu, các chất ô nhiễm đã từng đƣợc chuyển đến, hồ sơ lũ và mẫu thực vật có thể đƣợc phát hiện bằng cách đánh giá các đặc điểm khác nhau của các lớp trầm tích tích lũy trong hồ.

Trầm tích, đã đƣợc thu thập bằng cách lấy mẫu lõi xuyên qua vật liệu tích lũy, có thể đƣợc thái lát theo chiều ngang để phân biệt đƣợc các trầm tích theo khoảng thời gian cụ thể. Ngành khảo cổ học về hồ - Paleolimnology- ngành khoa học sử dụng của trầm tích hồ để tái tạo các sự kiện trong quá khứ- đòi hỏi phải có một số phƣơng tiện phù hợp với các vật liệu tích lũy và một loạt các phƣơng pháp xác định sự tồn tại (ví dụ nhƣ 210Pb, 14C, 137Cs, phát quang nhiệt - thermoluminescence) nhƣng độ chính xác và tính chính xác của mỗi phƣơng pháp lại bị hạn chế trong khoảng thời gian cụ thể. Trên cơ sở này và thực tế rằng các trầm tích hồ có thể biến đổi theo thời gian và không gian, việc gây dựng nên bộ sƣu tập các lõi mẫu vật và các phƣơng pháp phân tích phù hợp với những câu hỏi đang đƣợc giải quyết là rất quan trọng. Dearing và Foster (1993) đã đƣa ra những thảo luận hữu ích về những vấn đề, các sai sót và những tác động của việc sử dụng các lõi trầm tích trong nghiên cứu địa mạo.

Một văn bản trƣớc đó của Hakanson và Jansson (1983) đã giới thiệu các chủ đề của Trầm Tích hồ và cung cấp thông tin về khía cạnh vật lý, hóa học và sinh học của trầm tích. Từ năm 1970, trọng tâm nghiên cứu hồ về mặt sinh thái không còn xem hồ nhƣ một hệ thống khép kín nữa mà ngƣời ta đã chú trọng nhiều hơn tới việc kết nối các quá trình trong lƣu vực với các điều kiện của hồ (Kalff, 2002). Các hồ có mối liên kết mật TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.