Bé c«ng nghiÖp Tæng c«ng ty ®iÖn lùc viÖt nam ViÖn n¨ng l−îng b¸o c¸o kÕt qu¶ ®Ò tµi CÊP Bé Nghiªn cøu, lùa chän gi¶i ph¸p vµ ®Ò xuÊt m« h×nh s¶n xuÊt, sö dông n¨ng l−îng (®iÖn nhiÖt) t¹i chç cho c¸c bu«n/lµng/b¶n c« lËp víi l−íi ®iÖn quèc gia 7184 17/3/2009 Hµ néi, 1/2008 1 Môc lôc Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t Danh môc c¸c b¶ng biÓu Danh môc c¸c h×nh vÏ vµ ®å thÞ Ch−¬ng I Tæng quan I. C¬ së thùc hiÖn ®Ò tµi I. Môc tiªu cña ®Ò tµi I. Néi dung nghiªn cøu I.
Ph−¬ng ph¸p & c¸c tiÕp cËn I. Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi CH¦¥NG II: NGHI£N CøU LùA CHäN §ÞA §IÓM CH¦¥NG III Nghi£n cøu thö nghiÖm mét sè c«ng nghÖ lùa chän Ch−¬ng iv Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ m« h×nh ¸p dông Ch−¬ng v C¸c kÕt kuËn vµ khuÕn nghÞ Ch−¬ng II: §Æc ®iÓm c¸c vïng n«ng th«n vµ Khu vùc d©n c− ngoµi l−íi ®iÖn quèc gia Ch−¬ng III: HiÖn tr¹ng vµ nhu cÇu sö dông n¨ng l−îng khu vùc ngoµi l−íi ®iÖn quèc gia Ch−¬ng IV: kh¶ n¨ng kh¸i th¸c c¸c nguån n¨ng l−îng t¹i chç khu vùc d©n c− ngoµi l−íi 2 Ch−¬ng V: C¸c gi¶i ph¸p s¶n xuÊt vµ cung cÊp n¨ng l−îng t¹i chç Ch−¬ng VI: §Ò xuÊt m« h×nh Ch−¬ng VII: KÕt qu¶ thö nghiÖm m« h×nh vµ c¸c ®¸nh gi¸ Ch−¬ng VIII: C¸c kÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t Danh môc c¸c b¶ng biÓu Danh môc c¸c h×nh vÏ vµ ®å thÞ 3 Ch−¬ng I: Tæng quan I. C¬ së thùc hiÖn ®Ò tµi Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vµ nh÷ng thËp kû tíi, khai th¸c c¸c nguån n¨ng l−îng (NL) t¹i chç, n¨ng l−îng míi vµ t¸i t¹o (NLM & TT) g¾n víi môc ®Ých kinh tÕ, x· héi vµ m«i tr−êng ®· & ®ang ®−îc nhiÒu quèc gia trªn toµn thÕ giíi quan t©m. ë Ch©u ¸, mét sè n−íc ®ang triÓn khai m¹nh mÏ ch−¬ng tr×nh nµy ®ã lµ Trung Quèc, Ên §é, Th¸i Lan, SriLanka, Phi-lip-pin, In-®«-nª-sia.
Cßn ë c¸c n−íc ph¸t triÓn th× vai trß cña NL t¹i chç , NL t¸i t¹o lµ t¨ng c−êng cung cÊp NL nh»m ®a d¹ng ho¸ c¸c nguån cÊp vµ tõng b−íc thay thÕ nhiªn liÖu ho¸ th¹ch trong s¶n xuÊt NL theo h−íng s¶n xuÊt s¹ch h¬n, bÒn v÷ng h¬n. §èi víi mét n−íc ®ang ph¸t triÓn nh− ViÖt Nam, viÖc nghiªn cøu vµ khai th¸c nguån NL t¹i chç, cã s½n vµ NLM&TT th× tr−íc m¾t ®uîc xem xÐt nh− mét gi¶i ph¸p tr−íc m¾t - trùc tiÕp cung cÊp NL/hoÆc ®iÖn ®éc lËp cho c¸c hé gia ®×nh vµ céng ®ång lµng/b¶n/bu«n c« lËp víi l−íi ®iÖn quèc gia. VÊn ®Ò nµy ®· vµ ®ang ®−îc nghiªn cøu, triÓn khai ë mét sè ®Þa ®iÓm trong ph¹m vi c¶ n−íc. Mét sè tæ chøc/c¬ quan nghiªn cøu còng ®· ®Çu t− kh¸ nhiÒu c«ng søc ®Ó x©y dùng c¸c m« h×nh nµy nh»m n©ng cao chÊt l−îng ®iÖn l−íi hoÆc nh− mét gi¶i ph¸p cÊp NL/®iÖn ®éc lËp cho c¸c céng ®ång thuéc c¸c vïng xa x«i, hÎo l¸nh.
Tuy nhiªn, nh÷ng nghiªn cøu lùa chän c«ng nghÖ, thiÕt bÞ s¶n xuÊt NL vµ quy m« khai th¸c ch−a nhiÒu, ngay c¶ nh÷ng m« h×nh cÊp ®iÖn ®éc lËp hay l−íi ®iÖn côc bé phôc vô sinh ho¹t ®· vËn hµnh còng ch−a cã mét ®¸nh gi¸ tæng kÕt ®Ó kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i trong c«ng nghÖ, trong qu¶n lý, vËn hµnh nh»m rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm cho c«ng t¸c triÓn khai vµ x©y dùng dù ¸n ë nh÷ng giai ®o¹n tiÕp theo. Trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ViÖt Nam giai ®o¹n 2001 - 2005 vµ 2010 tr×nh bÇy t¹i §¹i héi IX cña §¶ng ®· x¸c ®Þnh c¸c ngµnh, lÜnh vùc KH&CN cÇn ®−îc −u tiªn ®ã lµ: " T¨ng c−êng ®Çu t− x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng kinh tÕ, x· héi, cña n«ng th«n. Chó träng ph¸t triÓn NLM&TT ®Ó b¶o vÖ m«i tr−êng". V× thÕ viÖc lùa chän c¸c gi¶i ph¸p c«ng nghÖ nh»m khai th¸c hîp lý c¸c nguån NLt¹i chç, NLM&TT ®Ó phôc vô qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ nhiÖm vô c¸c c¸c nhµ khoa häc vµ mäi cÊp, mäi ngµnh.
Tæng s¬ ®å ph¸t triÓn ®iÖn lùc giai ®o¹n V, (2001 - 2020) ®· ®−îc chÝnh phñ phª duyÖt còng nhÊn m¹nh sÏ khai th¸c tèi ®a c¸c nguån NLM&TT ®Ó phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ tham gia vµo viÖc an toµn, æn ®Þnh l−íi ®iÖn. 4 Trong quyÕt ®Þnh 176/2004/QĐ-TTG cña Thñ T−íng ChÝnh phñ phª duyÖt chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngành ®iÖn ViÖt Nam giai ®o¹n 2004 - 2010, ®Þnh h−íng ®Õn 2020 vÒ ®iÖn n«ng th«n, cã mét ®iÓm cÇn nhÊn m¹nh lµ: ”§−a ®iÖn vÒ n«ng th«n, miÒn nói, h¶i ®¶o phÊn ®Êu ®Õn n¨m 2020 ®¹t 100% sè hé d©n n«ng th«n cã ®iÖn” - ®©y ®−îc coi lµ mét nhiÖm vô cÊp b¸ch, nÆng nÒ cÇn ph¶i triÓn khai gÊp míi mong ®¸p øng ®−îc môc tiªu trªn. Nước ta cã tiềm năng lín về nguån NL t¹i chç nh− c¸c d¹ng NL sinh khèi, biogas, giã, mÆt trêi vµ thuû ®iÖn nhá, kÓ c¶ ®Þa nhiÖt cã thÓ khai th¸c cho s¶n xuÊt NL (®iÖn & nhiÖt) truwowcs m¾t ®ñ ®¸p øng nhu cÇu d©n sinh kinh tÕ t¹i c¸c vïng d©n c− ngoµi l−íi ®iÖn quèc gia. NL mặt trời cã thÓ ®¹t møc 43,9 tỷ TOE/năm.
NL giã khoảng 800 - 1.400 kWh/m2/năm tại c¸c hải đảo, vµ 500 - 1000 kWh/m2/năm tại vïng duyªn hải và T©y Nguyªn. NL sinh khối vào khoảng 46 triệu TOE/năm, thuû ®iÖn nhá (d−íi 10 MW) tõ 1600-2000 MW vµ nguån ®Þa nhiÖt víi trªn 300 ®iÓm n−íc nãng cã nhiÖt ®é cao. C¸c nguồn NL nh− ®· liÖt kª ë trªn lµ cã kh¶ n¨ng t¸i tạo, kh«ng cạn kiệt, song đến nay vẫn chưa khai th¸c và sử dụng được nhiÒu. §iÒu nµy cã thÓ lµ do gi¸ (gi¸ thµnh c«ng nghÖ, gi¸ thµnh s¶n phÈm n¨ng l−îng, thãi quen, ph−¬ng ph¸p øng dông kÓ c¶ chÝnh s¸ch) cßn nhiÒu ®iÓm bÊt cËp vµ ch−a phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ hiÖn nay, ®Æc biÖt lµ vïng xa l−íi ®iÖn quèc gia.
§Ó khai th¸c & sö dông c¸c d¹ng NL t¹i chç, cã s½n nh− nªu trªn cho c¸c vïng s©u, vïng xa cần phải cã c¸c nghiªn cøu ®iÓn h×nh, mét sè nghiªn cøu tr−íc ®©y còng ®· tõng ®−îc triÓn khai ¸p dông nh−ng th−êng lµ ®¬n lÎ - kh«ng liªn tôc, c¸c dÞch vô sau l¾p ®Æt kh«ng cã nªn ®· bÞ h¹n chÕ trong viÖc duy trÞ vËn hµnh, nhiÒu khi dÉn ®Õn ngõng trÖ sau mét thêi gian ng¾n ®−a vµo vËn hµnh Víi c¸c c¬ së chÝnh ®−îc nªu ë trªn, ®−îc sù quan t©m vµ chØ ®¹o cña Bé C«ng nghiÖp ®· cho phÐp ViÖn N¨ng l−îng thùc hiÖn §Ò tµi ‘Nghiªn cøu, lùa chän gi¶i ph¸p vµ ®Ò xuÊt m« h×nh s¶n xuÊt, sö dông n¨ng l−îng (®iÖn nhiÖt) t¹i chç cho c¸c bu«n/lµng/b¶n c« lËp víi l−íi ®iÖn quèc gia” §Ò tµi sÏ ®−îc thùc hiÖn trong 2 n¨m 2006 & 2007. B¸o c¸o nµy lµ b¸o c¸o trung gian, sÏ tr×nh bµy c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu trong n¨m 2006, bao gåm 5 ch−¬ng ®ã lµ: Ch−¬ng I: Tæng quan; Ch−¬ng II: §Æc ®iÓm c¸c vïng n«ng th«n & Khu vùc d©n c− ngoµi l−íi ®iÖn quèc gia; Ch−¬ng III: HiÖn tr¹ng sö dông n¨ng l−îng; Ch−¬ng IV: Khu vùc & §Þa bµn nghiªn cøu; Ch−¬ng V: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng khai th¸c c¸c nguån n¨ng l−îng t¹i chç, NLM&TT vµ C¸c gi¶i ph¸p s¶n xuÊt vµ cung cÊp n¨ng l−îng. B¸o c¸o tæng kÕt KH&KT ®Ò tµi (sau khi ®· ¸p dông m« h×nh) sÏ ®−îc b¸o c¸o cuèi n¨m 2007, bao gåm c¸c ch−¬ng tiÕp theo nh−:. Ch−¬ng VI: §Ò xuÊt m« h×nh ; Ch−¬ng VII: KÕt qu¶ thö nghiÖm m« h×nh vµ c¸c ®¸nh gi¸; Ch−¬ng VIII: kÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ.
Môc tiªu cña ®Ò tµi C¨n cø vµo môc tiªu mµ quyÕt ®Þnh cña ChÝnh phñ ®· nªu lµ ”cÇn ph¶i cã nhiÒu nghiªn cøu h¬n n÷a trong viÖc cung cÊp NL, ®Æc biÖt lµ ®iÖn cho vïng ngoµi l−íi”. Do vËy, Môc tiªu cña ®Ò tµi lµ nh»m vµo viÖc nghiªn cøu ®Ó t¨ng c−êng s¶n xuÊt/cung cÊp NL (®iÖn vµ nhiÖt) t¹i chç, cã hiÖu qu¶ cho lµng/b¶n ch−a cã ®iÖn khÝ ho¸ b»ng l−íi quèc gia. Néi dung nghiªn cøu §Ò tµi cã hai néi dung chÝnh ®· ®−îc Bé C«ng nghiÖp phª duyÖt. Trong ®ã, néi dung 1 ®−îc thùc hiÖn trong n¨m 2006 vµ néi dung 2 sÏ ®−îc thùc hiÖn trong n¨m 2007.
Néi dung 1: Nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ lùa chän gi¶i ph¸p phï hîp s¶n xuÊt ®iÖn/nhiÖt hiÖu qu¶ cho c¸c bu«n/lµng/b¶n c« lËp l−íi ®iÖn. Néi dung 1 gåm c¸c ho¹t ®éng sau: 1. X¸c lËp ph¹m vi vµ khu vùc nghiªn cøu. Nghiªn cøu ®¸nh gi¸ nhu cÇu ®iÖn vµ nhiÖt cho d©n sinh, kinh tÕ khu vùc nµy.
Nghiªn cøu khai th¸c tæng hîp c¸c nguån t¹i chç cho s¶n xuÊt NL theo khu vùc (vïng/miÒn). Nghiªn cøu, & lùa chän c¸c gi¶i ph¸p c«ng nghÖ Néi dung 2: Nghiªn cøu ®Ò xuÊt m« h×nh cô thÓ, gåm c¸c ho¹t ®éng lµ: 2. Lùa chän ®Þa ®iÓm & thö nghiÖm mét sè c«ng nghÖ ®−îc lùa chän 2. Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ m« h×nh dùa trªn c¸c chØ tiªu vÒ kinh tÕ, kü thuËt & m«i tr−êng.
§Ò xuÊt viÖc nh©n réng. Ph−¬ng ph¸p & c¸c tiÕp cËn 1. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu - Nghiªn cøu c¸c tµi liÖu, b¸o c¸o cã s½n liªn quan ®Õn lÜnh vùc nghiªn cøu cña ®Ò tµi. TiÕn hµnh ph©n tÝch & ®¸nh gi¸ nguån sè liÖu lµm c¬ së cho viÖc ®iÒu tra kh¶o s¸t vµ thu thËp sè liÖu bæ sung.
- TiÕn hµnh ®iÒu tra ®iÓn h×nh vÒ nhu cÇu sö dông NL (®iÖn, nhiÖt) vµ nguån s½n cã t¹i chç cã thÓ khai th¸c. Trªn c¬ së ®ã bæ sung c¸c tæng kª theo 6 tõng d¹ng NL cã s½n t¹i chç vÒ tiÒm n¨ng nguån, c¸c sö dông hiÖn h÷u, triÓn väng ph¸t triÓn sö dông vv., c¸c t− liÖu vÒ d©n sinh kinh tÕ - x· héi cã liªn quan. - Ph−¬ng ph¸p so s¸nh vµ chuyªn gia nh»m phôc vô thiÕt lËp c¸c gi¶ ®Þnh vµ c¸c ®Ò xuÊt m« h×nh ¸p dông. C¸c tiÕp cËn - TiÕp cËn vµ x¸c ®Þnh vïng nghiªn cøu theo h−íng tõ ngoµi vµo trong.
§ã lµ c¸c x·/b¶n lµng ch−a thÓ cã ®iÖn l−íi sau 2010 & 2015. - T¹i c¸c x· nµy, lùa chän ®iÓm ®iÓn h×nh, ®Æc tr−ng vµ tiÕn hµnh kh¶o s¸t & ®¸nh gi¸ lµm c¬ së cho viÖc nghiªn cøu. - C¸c sö dông nhiÖt lµ ®un nÊu (nÊu ¨n hµng ngµy) vµ sÊy (n«ng s¶n hµng ho¸). S¶n xuÊt ®iÖn sÏ dùa vµo nguån t¹i chç cã s¨n trªn c¬ së nguån nµo kinh tÕ h¬n th× khai kh¸c tr−íc.
Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi - Khu vùc d©n c− ngoµi l−íi ®iÖn quèc gia. - S¶n xuÊt NL: + NhiÖt cho nÊu ¨n vµ sÊy n«ng s¶n hµng ho¸ + §iÖn dùa vµo nguån t¹i chç, cã s½n 7 Ch−¬ng II: §Æc ®iÓm c¸c vïng n«ng th«n & Khu vùc d©n c− ngoµi l−íi ®iÖn quèc gia II. Vµi nÐt vÒ ®Þa lý, d©n sinh, kinh tÕ vµ n¨ng l−îng A.