CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ KÊNH PHÂN PHỐI VÀ TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY TNHH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ LONG TIẾN HẢI 1. Cơ sở lý thuyết về quản trị kênh phân phối 1. Khái niệm về kênh phân phối và quản trị kênh phân phối 1.1 Khái niệm về kênh phân phối Hiện tại có rất nhiều định nghĩa khác nhau về kênh phân phối xuất phát từ sự khác nhau về quan điểm của người nghiên cứu.TS Trương Đình Chiến (2012), kênh phân phối được định nghĩa là "một tổ chức hệ thống các quan hệ với các doanh nghiệp và cá nhân bên ngoài để quản lý các hoạt động phân phối tiêu thụ sản phẩm nhằm thực hiện các mục tiêu trên thị trường của doanh nghiệp” Trong định nghĩa trên có bốn vấn đề cốt lõi được quan tâm cũng chính là các yếu tố cốt lõi trong quản lý kênh phân phối mà mỗi doanh nghiệp cần xem xét kỹ lưỡng để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động kinh doanh của mình. Thứ nhất, "bên ngoài" chỉ các đối tác không phải là một phần của cấu trúc nội bộ doanh nghiệp nhưng lại đóng vai trò thiết yếu trong quá trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng cuối cùng.
Điều này bao gồm các nhà phân phối, đại lý và các nhà bán lẻ, cũng như các đối tác logistics. Việc hợp tác với các bên này đòi hỏi doanh nghiệp phải có khả năng quản lý mối quan hệ hiệu quả, đảm bảo rằng mọi chuyển động sản phẩm từ doanh nghiệp đến người tiêu dùng diễn ra suôn sẻ và hiệu quả. Thứ hai, "sự tổ chức hệ thống các quan hệ" là việc xây dựng và duy trì một mạng lưới liên kết với các bên liên quan. Các mối quan hệ này phải được quản lý một cách bài bản, nhằm đảm bảo rằng tất cả các bên cùng hướng tới mục tiêu chung là sự thành công của kênh phân phối.
Điều này đòi hỏi việc phối hợp chặt chẽ, từ việc lập kế hoạch, giám sát thực hiện, cho đến việc đánh giá hiệu quả công việc. Thứ ba, "các hoạt động tiêu thụ" nhấn mạnh đến vai trò chủ động của doanh nghiệp thực hiện các hoạt động tiêu thụ sản phẩm, liên quan trực tiếp đến cách thức sản phẩm được chuyển từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng. Bao gồm không chỉ việc bán hàng mà còn cả các chiến dịch quảng cáo và marketing, cũng như các chương trình dịch vụ khách hàng và hậu mãi. Mỗi hoạt động này phải được thiết kế để đáp ứng và vượt qua kỳ vọng của khách hàng, từ đó không chỉ đạt được doanh số mà còn tạo dựng lòng trung thành của khách hàng.
5 Cuối cùng, "mục tiêu phân phối" của doanh nghiệp phản ánh mục đích cuối cùng mà kênh phân phối nhắm đến. Kênh phân phối được tổ chức ra và quản lý hoạt động nhằm đạt các mục tiêu đó. Tổ chức và quản lý kênh phân phối là nhằm đạt các mục tiêu tiêu thụ sản phẩm của công ty. Khi các mục tiêu thị trường thay đổi, các yếu tố trong tổ chức quan hệ bên ngoài và cách quản lý các hoạt động phân phối của doanh nghiệp có thể cũng sẽ thay đổi.
Để đạt được những mục tiêu này, doanh nghiệp cần đánh giá và điều chỉnh liên tục các chiến lược phân phối dựa trên phản hồi từ thị trường và các bộ phận liên quan. Những yếu tố này cùng với sự quản lý chiến lược của doanh nghiệp sẽ định hình cách thức hoạt động của kênh phân phối, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đạt được mục tiêu chung của công ty. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững mà còn giúp thích nghi tốt hơn với các thay đổi của thị trường. Một cách tiếp cận khác, trong tác phẩm "Principles of Marketing" do Kotler và Gary Armstrong đồng tác giả, kênh phân phối được định nghĩa như sau: "Kênh phân phối bao gồm các tổ chức độc lập hoặc phụ thuộc lẫn nhau liên quan đến quá trình làm cho một sản phẩm hoặc dịch vụ sẵn sàng cho sử dụng hoặc tiêu thụ." Định nghĩa này nhấn mạnh đến sự tham gia của các tổ chức khác nhau trong quá trình đưa sản phẩm từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng, từ đó giúp sản phẩm đến được với thị trường một cách hiệu quả.
Ngoài ra, theo tác giả Theodore Levitt trong tác phẩm "Marketing for Business Growth" định nghĩa kênh phân phối là "mạng lưới các tổ chức độc lập liên quan đến quá trình làm cho sản phẩm hay dịch vụ có sẵn cho người tiêu dùng hay người sử dụng doanh nghiệp." Đây là cách tiếp cận nhấn mạnh tới sự tham gia của nhiều tổ chức khác nhau trong quá trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng.2 Khái niệm về quản trị phân phối Quản trị kênh phân phối, theo Kotler và Keller (2016) là quá trình mà các doanh nghiệp phải lên kế hoạch, triển khai và kiểm soát các kênh phân phối để đạt được sự phân phối sản phẩm hiệu quả đến tay người tiêu dùng hoặc người dùng cuối. Quá trình này không chỉ bao gồm việc lựa chọn và đánh giá các nhà phân phối mà còn cả việc quản lý các mối quan hệ giữa nhà sản xuất và các nhà phân phối để tối ưu hóa hiệu quả của cả kênh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải thiết lập các kênh phân phối phù hợp với mục tiêu kinh doanh và định vị thị trường của mình. 6 Trong việc quản lý kênh phân phối, doanh nghiệp cần xác định và quản lý ba luồng chính: luồng sản phẩm (vật chất), luồng thông tin và luồng giá trị.
Luồng sản phẩm liên quan đến việc vận chuyển và phân phối vật lý sản phẩm từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng. Luồng thông tin bao gồm trao đổi dữ liệu và thông tin quan trọng giữa các thành viên trong kênh để hỗ trợ việc bán hàng và dịch vụ khách hàng. Cuối cùng, luồng giá trị liên quan đến việc tạo ra và phân phối giá trị tài chính, thường thông qua việc định giá, chiết khấu và điều kiện thanh toán. Các doanh nghiệp cần tích cực điều chỉnh và cải tiến quản trị kênh phân phối của mình để đáp ứng nhu cầu thay đổi của thị trường và giải quyết các thách thức từ cạnh tranh.
Điều này bao gồm việc thường xuyên đánh giá hiệu suất của các nhà phân phối, đảm bảo rằng họ tuân thủ các tiêu chuẩn dịch vụ của công ty, và phát triển các chương trình đào tạo để nâng cao kỹ năng và năng lực của họ. Quản trị kênh phân phối hiệu quả không chỉ giúp cải thiện mức độ tiếp cận thị trường mà còn góp phần nâng cao sự hài lòng và trung thành của khách hàng, từ đó tăng cường lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Quy trình quản trị kênh phân phối Quản trị kênh phân phối là một khía cạnh trọng tâm trong chiến lược marketing và bán hàng của doanh nghiệp, đòi hỏi một quy trình chi tiết và kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả cao nhất trong việc đưa sản phẩm từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng. Quy trình này bao gồm nhiều bước, từ xác định mục tiêu cho đến đánh giá và tối ưu hóa hoạt động của kênh.
Dưới đây là mô tả cơ bản về quy trình quản trị kênh phân phối, dựa trên các nghiên cứu của các chuyên gia trong lĩnh vực này như Philip Kotler và các nhà nghiên cứu khác. Bước đầu tiên trong quản trị kênh phân phối là xác định rõ ràng các mục tiêu mà doanh nghiệp muốn đạt được thông qua kênh phân phối. Theo Kotler và Keller (2016), việc xác định mục tiêu cho kênh phân phối đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chiến lược phân phối tổng thể của doanh nghiệp. Mục tiêu kênh phân phối không chỉ phản ánh kỳ vọng về doanh thu và thị phần mà còn ảnh hưởng đến mức độ hài lòng của khách hàng và hiệu quả logistic.
Mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ ràng mục tiêu của mình, có thể là mở rộng độ phủ thị trường để tiếp cận nhiều khách hàng tiềm năng hơn, cải thiện hiệu quả logistic nhằm giảm chi phí và thời gian vận chuyển, hoặc nâng cao mức độ hài lòng của khách hàng thông qua cải tiến dịch vụ và hỗ trợ sau bán hàng. Việc xác định mục tiêu chính xác giúp doanh nghiệp định hướng các hoạt động trong kênh 7 phân phối và đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên các tiêu chí đã đặt ra, từ đó điều chỉnh chiến lược cho phù hợp. Tiếp theo, doanh nghiệp sẽ thiết kế cấu trúc kênh phân phối phù hợp. Theo Coughlan et al.
(2006), cấu trúc của kênh phân phối có thể được chia làm ba loại chính: trực tiếp, gián tiếp và kết hợp cả hai. Lựa chọn một cấu trúc kênh phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đặc điểm của sản phẩm, nhu cầu và hành vi của người tiêu dùng, cũng như chiến lược chung của doanh nghiệp. Các kênh trực tiếp cho phép doanh nghiệp kiểm soát trực tiếp các hoạt động bán hàng và tương tác gần gũi hơn với khách hàng, đồng thời giảm bớt chi phí trung gian. Ngược lại, kênh gián tiếp sử dụng các trung gian như nhà phân phối, đại lý hoặc bán lẻ để mở rộng độ phủ thị trường và khai thác hiệu quả lợi thế về chi phí và mạng lưới của các đối tác.
Kênh kết hợp cả hai phương thức này cho phép doanh nghiệp tận dụng lợi thế của cả hai hình thức, tối ưu hóa độ phủ và kiểm soát trong phân phối sản phẩm. Việc lựa chọn và thiết kế cấu trúc kênh phân phối phù hợp không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí và tăng cường khả năng kiểm soát thị trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm mua sắm của khách hàng và hình ảnh thương hiệu. Do đó, mỗi doanh nghiệp cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố về sản phẩm, thị trường mục tiêu, và chiến lược kinh doanh để đưa ra quyết định phù hợp nhất về cấu trúc kênh phân phối. Sau khi cấu trúc kênh được xác định, bước tiếp theo là lựa chọn và đào tạo các đối tác kênh, bao gồm nhà phân phối, đại lý, và các nhà bán lẻ.
Việc tuyển chọn đối tác phù hợp và đào tạo họ để hiểu rõ về sản phẩm, chính sách và yêu cầu của khách hàng là cần thiết để duy trì tính nhất quán và độ tin cậy của thương hiệu. Các đối tác kênh cần được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để họ có thể đại diện cho thương hiệu một cách hiệu quả nhất. Theo Rosenbloom (2012), một kênh phân phối hiệu quả yêu cầu sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các đối tác kênh như nhà phân phối, đại lý và nhà bán lẻ.