BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ---------♠--------- TRẦN THANH THANH GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ---------♠--------- TRẦN THANH THANH GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN ĐĂNG DỜN TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: TRẦN THANH THANH Sinh ngày 14 tháng 05 năm 1980 Quê quán: Quảng Ngãi Là học viên cao học khóa 18 của Trường Đại học Kinh tế Tp. HCM Tôi xin cam đoan Luận văn cao học này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa được công bố ở bất cứ nơi nào. Các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận văn là hoàn toàn trung thực, chính xác và được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 04 năm 2013 Tác giả luận văn Trần Thanh Thanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu, hình vẽ, đồ thị LỜI MỞ ĐẦU . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu . Những điểm nổi bật của luận văn . Kết cấu luận văn . 4 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NHTM.1 RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NHTM .1 Khái niệm về rủi ro tín dụng .2 Các loại rủi ro tín dụng .3 Những hậu quả từ rủi ro tín dụng .4 Nguyên nhân rủi ro tín dụng .5 Những dấu hiệu cảnh báo rủi ro tín dụng: .2 CÁC MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG RỦI RO TÍN DỤNG .1 Mô hình định tính về RRTD – Mô hình chất lượng 6C .2 Mô hình lượng hóa rủi ro tín dụng: . 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Mô hình điểm số Z (Z – Credit scoring model).2 Mô hình điểm số tín dụng tiêu dùng .3 Chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng: .1 Tỷ lệ nợ quá hạn .2 Tỷ lệ nợ xấu .3 Hệ số rủi ro tín dụng .3 CÁC NGUYÊN TẮC CỦA ỦY BAN BASEL VỀ QUẢN LÝ RRTD .4 KINH NGHIỆM PHÒNG NGỪA RRTD TỪ NHTM CÁC NƯỚC .1 Kinh nghiệm của các NHTM Trung Quốc .2 Kinh nghiệm của các NHTM Nhật Bản .3 Kinh nghiệm của các NHTM Mỹ.5 MỘT SỐ MÔ HÌNH QUẢN LÝ RRTD TẠI CÁC NHTM VIỆT NAM .1 Mô hình quản lý RRTD tập trung .2 Mô hình quản lý RRTD phân tán .3 Định hướng áp dụng mô hình quản lý rủi ro . 24 Kết luận chương 1 . 26 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH.1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH .1 Vài nét về VietinBank - Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh .2 Tình hình hoạt động kinh doanh tại VietinBank TP. Hồ Chí Minh .1 Nguồn vốn huy động .2 Tình hình cung ứng các dịch vụ khác . 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Kết quả hoạt động kinh doanh .2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ PHÒNG NGỪA RRTD TẠI VIETINBANK CHI NHÁNH TP.HỒ CHÍ MINH.1 Tình hình hoạt động tín dụng tại VietinBank TP. Hồ Chí Minh .2 Thực trạng nợ xấu tại VietinBank - Chi nhánh TP.Hồ Chí Minh .3 Một số biện pháp phòng ngừa và hạn chế RRTD đã triển khai thực hiện tại Vietinbank TP. Hồ Chí Minh .1 Chuyển đổi mô hình cấp tín dụng và đổi mới chính sách tín dụng.2 Xây dựng và hoàn thiện các công cụ về QLRR.3 Sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ theo chuẩn mực quốc tế .4 Tuân thủ đúng qui định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng .4 Những nguyên nhân dẫn đến RRTD tại Vietinbank TP. Hồ Chí Minh .1 Nguyên nhân khách quan .1 Do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu .2 Do môi trường pháp lý còn nhiều bất cập .2 Nguyên nhân rủi ro thuộc về phía Ngân hàng .1 Chưa có kênh thông tin đầy đủ, có hệ thống để phục vụ công tác thẩm định và quản trị rủi ro.2 Chất lượng thẩm định khi cho vay còn hạn chế .3 Việc quản lý, kiểm tra, giám sát khoản vay chưa đúng quy định .4 Tỷ lệ cho vay không có TSĐB cao, chất lượng TSĐB thấp .5 Năng lực của đội ngũ cán bộ chưa đáp ứng được nhu cầu .6 Rủi ro trong công tác pháp chế .3 Nguyên nhân rủi ro thuộc về phía khách hàng .1 Sử dụng vốn vay sai mục đích .2 Khả năng quản lý kinh doanh và tài chính yếu kém . 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Do những tiêu cực trong hoạt động doanh nghiệp. 55 Kết luận chương 2 . 57 GIẢI PHÁP NHẰM PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH .1 MỤC TIÊU VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁP TRIỂN TÍN DỤNG ĐẾN NĂM 2020 CỦA VIETINBANK CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH.1 Mục tiêu kinh doanh .2 Định hướng phát triển tín dụng .2 NHỮNG THUẬN LỢI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIETINBANK CHI NHÁNH TP. HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY .1 Khó khăn, thách thức .3 CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RRTD TẠI VIETINBANK TP.HỒ CHÍ MINH .1 Sàn lọc và thiết lập mối quan hệ tốt với khách hàng truyền thống .2 Thay đổi chính sách tín dụng và cơ cấu lại danh mục đầu tư .3 Điều chỉnh lại cơ cấu dư nợ cho vay .4 Nâng cao chất lượng quá trình tổ chức cho vay .5 Nâng cao chất lượng quản lý tài sản đảm bảo và danh mục tài sản đảm bảo.6 Nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng, cán bộ thẩm định .7 Nâng cao chất lượng công tác quản trị điều hành tại Chi nhánh .8 Tổ chức thực hiện tốt công tác xử lý nợ có vấn đề .4 KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI NHCTVN VÀ CÁC CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC .1 Kiến nghị đối với trụ sở chính NHCTVN . 74 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước .3 Kiến nghị đối với Chính phủ . 77 Kết luận chương 3 . 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 80 PHẦN PHỤ LỤC . 82 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT CBTD Cán bộ tín dụng CBTĐ Cán bộ thẩm định CIC Trung tâm thông tin tín dụng của NHNN DPRR Dự phòng rủi ro GHTD Giới hạn tín dụng HĐKD Hoạt động kinh doanh KTKSNB Kiểm tra kiểm soát nội bộ NHCTVN Ngân hàng Công thương Việt Nam (Trụ sở chính) NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM Ngân hàng thương mại QLRR Quản lý rủi ro QLRRTD Quản lý rủi ro tín dụng RRTD Rủi ro tín dụng SXKD Sản xuất kinh doanh TCTD Tổ chức tín dụng TSĐB Tài sản đảm bảo Vietinbank Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Số bảng, biểu, Tên bảng, biểu, hình vẽ, đồ thị Trang hình vẽ, đồ thị Bảng 2.1 Phân loại dư nợ cho vay những năm gần đây 33 Bảng 2.2 Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tại Vietinbank TP. Hồ Chí Minh 36 Biểu đồ 2.1 Tình hình huy động vốn qua các năm 27 Biểu đồ 2.2 Cơ cấu nguồn vốn huy động tại Vietinbank TP.3 Kết quả hoạt động kinh doanh qua các năm 29 Biểu đồ 2.4 Tăng trưởng dư nợ cho vay qua các năm 32 Biểu đồ 2.5 Cơ cấu dư nợ theo đối tượng khách hàng năm 2012 34 Biểu đồ 2.6 Cơ cấu dư nợ cho vay theo ngành năm 2012 35 Biểu đồ 2.7 Cơ cấu nợ xấu theo ngành năm 2012 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Hoạt động tín dụng là một nghiệp vụ truyền thống, nền tảng, chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu tài sản và cơ cấu thu nhập của các NHTM Việt Nam hiện nay. Hoạt động này tuy mang lại nhiều lợi nhuận nhưng cũng là hoạt động phức tạp, luôn tiềm ẩn những rủi ro lớn cho các NHTM. Hậu quả của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng thường rất nặng nề: làm tăng thêm chi phí của ngân hàng, thu nhập lãi bị chậm hoặc mất đi cùng với sự thất thoát vốn vay, làm xấu đi tình hình tài chính và cuối cùng làm tổn hại đến uy tín và vị thế của ngân hàng. Ở mức độ cao hơn, rủi ro tín dụng còn tác động xấu đến toàn bộ hệ thống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng là công tác được quan tâm hàng đầu bởi các NHTM, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh suy thoái, nợ xấu ngân hàng gia tăng mạnh trong thời gian gần đây. Trong những tháng đầu năm 2012, tỷ lệ nợ xấu của toàn hệ thống NHTM Việt Nam nói chung đã có dấu hiệu tăng cao. Vietinbank là ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu rất thấp trong những năm qua, tuy nhiên đến thời điểm 30/06/2012 giá trị nợ xấu đã tăng hơn 3 lần so với đầu năm, tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0,75% lên 2,45% và trở thành ngân hàng có tốc độ gia tăng nợ xấu cao nhất so với thời điểm đầu năm 2012. Điều này cho thấy chất lượng tín dụng của Ngân hàng đã suy giảm cũng như rủi ro tín dụng của tòan hệ thống chưa được kiểm soát một cách hiệu quả. Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh – đơn vị có quy mô hoạt động tín dụng lớn nhất của hệ thống Vietinbank cũng có chung tình trạng này. Vậy đâu là nguyên nhân? Làm thế nào để giảm thiểu các thiệt hại phát sinh từ rủi ro tín dụng trong hoạt động của Vietinbank nói chung và của Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh nói riêng? - Đây là một vấn đề đang được ban lãnh đạo Vietinbank đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh trên, bản thân là một cán bộ làm công tác tín dụng, học viên mạnh dạn chọn đề tài “Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh TP.
