Luận văn thạc sĩ về giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt đến năm 2020

Khám phá luận văn thạc sĩ về giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt đến năm 2020, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Trường học: Trường Đại Học Đà Lạt
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Tại Đà Lạt Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp Cao Học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Lạt

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm về văn hóa, văn hoá kinh doanh
• 1.1.1. Văn hoá
• 1.1.2. Văn hoá kinh doanh
• 1.1.3. Văn hoá doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng về văn hoá trong doanh nghiệp tại thành phố Đà Lạt thời gian từ năm 2006 – 2009
• 3. CHƯƠNG 3: Giải pháp phát triển Văn hoá doanh nghiệp trong các doanh nghiệp tại thành phố Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020

Tóm tắt

I. Giới thiệu về văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp tại Đà Lạt. Văn hóa doanh nghiệp không chỉ là tập hợp các quy tắc ứng xử mà còn là những giá trị, niềm tin và chuẩn mực mà các thành viên trong doanh nghiệp chia sẻ. Theo nhà xã hội học E. Schein, văn hóa doanh nghiệp là tổng thể những thủ pháp và quy tắc giải quyết vấn đề thích ứng bên ngoài và thống nhất bên trong các nhân viên. Điều này cho thấy rằng văn hóa doanh nghiệp có vai trò quyết định trong việc hình thành và duy trì sự gắn kết giữa các thành viên, từ đó tạo ra một môi trường làm việc tích cực và hiệu quả. Đà Lạt, với đặc thù là một thành phố du lịch, cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp phù hợp để thu hút và giữ chân nhân tài, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc phát triển văn hóa doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.1. Định nghĩa và vai trò của văn hóa doanh nghiệp

Định nghĩa về văn hóa doanh nghiệp thường được hiểu là toàn bộ các quy tắc ứng xử, cách nghĩ và chuẩn mực trong hoạt động kinh doanh. Văn hóa doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc định hình hành vi và thái độ của các thành viên, từ đó ảnh hưởng đến hình ảnh của doanh nghiệp trên thị trường. Theo nghiên cứu, một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ sẽ tạo ra sự đồng thuận và gắn kết giữa các nhân viên, giúp họ làm việc hiệu quả hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Đà Lạt, nơi mà sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gia tăng. Do đó, việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp không chỉ là một yêu cầu mà còn là một chiến lược cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

II. Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt

Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt hiện nay cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp chỉ chú trọng đến các yếu tố vật chất như cơ sở hạ tầng, công nghệ mà bỏ qua việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp tích cực. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu sự gắn kết giữa các thành viên, ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và sự phát triển của doanh nghiệp. Theo khảo sát, nhiều doanh nghiệp tại Đà Lạt vẫn chưa có chiến lược rõ ràng trong việc phát triển văn hóa doanh nghiệp, dẫn đến việc không thu hút được nhân tài và giữ chân nhân viên. Việc thiếu đào tạo nhân viên về văn hóa doanh nghiệp cũng là một yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

2.1. Những thách thức trong việc phát triển văn hóa doanh nghiệp

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt là sự thiếu nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp vẫn coi văn hóa doanh nghiệp là yếu tố phụ, không cần thiết trong hoạt động kinh doanh. Điều này dẫn đến việc không đầu tư vào các hoạt động xây dựng văn hóa doanh nghiệp, từ đó làm giảm hiệu quả làm việc của nhân viên. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt trong thị trường cũng khiến cho các doanh nghiệp phải tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn, mà quên đi việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp bền vững. Để vượt qua những thách thức này, các doanh nghiệp cần có một chiến lược rõ ràng và cam kết từ lãnh đạo trong việc phát triển văn hóa doanh nghiệp.

III. Giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt đến năm 2020

Để phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt đến năm 2020, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, các doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược phát triển văn hóa doanh nghiệp rõ ràng, trong đó xác định các giá trị cốt lõi và chuẩn mực ứng xử. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo nhân viên về văn hóa doanh nghiệp, giúp họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh. Thứ ba, cần tạo ra một môi trường làm việc tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới. Cuối cùng, các doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh văn hóa doanh nghiệp để phù hợp với sự thay đổi của thị trường và nhu cầu của nhân viên. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà còn tạo ra một văn hóa doanh nghiệp bền vững, góp phần vào sự phát triển của Đà Lạt.

3.1. Xây dựng chiến lược phát triển văn hóa doanh nghiệp

Xây dựng một chiến lược phát triển văn hóa doanh nghiệp là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Doanh nghiệp cần xác định rõ các giá trị cốt lõi mà mình muốn xây dựng và phát triển. Những giá trị này cần phải được truyền đạt một cách rõ ràng đến tất cả các thành viên trong doanh nghiệp. Việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc đưa ra các quy tắc ứng xử mà còn cần phải tạo ra một môi trường làm việc mà mọi người đều cảm thấy được tôn trọng và có cơ hội phát triển. Điều này sẽ giúp tạo ra sự gắn kết giữa các thành viên, từ đó nâng cao hiệu quả làm việc và sự hài lòng của nhân viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Văn hóa doanh nghiệp là tài sản vô hình quan trọng, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Tại thành phố Đà Lạt, với sự phát triển kinh tế đa ngành, đặc biệt là du lịch và dịch vụ, việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp trở thành một nhiệm vụ cấp thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với môi trường kinh doanh biến động. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2006-2009, khảo sát thực trạng văn hóa doanh nghiệp trên địa bàn Đà Lạt, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp đến năm 2020. Mục tiêu chính là đánh giá thực trạng, nhận diện các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện định hướng phát triển văn hóa doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững của các doanh nghiệp tại địa phương. Nghiên cứu có phạm vi bao gồm các doanh nghiệp thuộc nhiều loại hình như doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, với quy mô đa dạng từ nhỏ đến lớn, tập trung chủ yếu vào các ngành du lịch, dịch vụ, sản xuất và chế biến nông sản. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng chính sách phát triển văn hóa doanh nghiệp phù hợp với đặc thù địa phương và xu hướng toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về văn hóa doanh nghiệp, trong đó tập trung vào ba cấp độ cấu trúc văn hóa theo mô hình hình lát cắt lõi của khúc gỗ: cấp độ bề mặt (cấu trúc hữu hình như kiến trúc, nghi lễ, biểu tượng, ngôn ngữ), cấp độ trung gian (giá trị, chuẩn mực, triết lý kinh doanh) và cấp độ cốt lõi (lý tưởng, niềm tin, thái độ). Lý thuyết duy vật biện chứng và duy vật lịch sử được vận dụng để phân tích sự vận động và phát triển của văn hóa doanh nghiệp trong bối cảnh xã hội và kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: văn hóa doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nhân, lợi thế cạnh tranh dựa trên văn hóa, và vai trò của văn hóa trong quản trị doanh nghiệp. Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo các quan điểm của các nhà xã hội học và quản trị như E. Schein về văn hóa doanh nghiệp như một hệ thống các giá trị và niềm tin thống nhất các thành viên trong tổ chức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ Cục Thống kê tỉnh Lâm Đồng, khảo sát thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt giai đoạn 2006-2009, cùng các báo cáo, tài liệu chính thức của các doanh nghiệp và cơ quan quản lý địa phương. Cỡ mẫu khảo sát gồm 724 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn, với khoảng 41.496 lao động, trong đó có gần 3.000 lao động quản lý. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng theo loại hình doanh nghiệp và quy mô lao động nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích định tính để đánh giá các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2006 đến 2009, với định hướng phát triển văn hóa doanh nghiệp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt còn nhiều hạn chế: Khoảng 60% doanh nghiệp chưa xây dựng môi trường văn hóa làm việc rõ ràng, nhiều doanh nghiệp chỉ thực hiện hình thức mà chưa có sự đồng thuận thực chất trong nội bộ. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm trên 80%, phần lớn chưa chú trọng phát triển văn hóa doanh nghiệp.
2. Cơ sở cấu thành văn hóa doanh nghiệp chưa đồng bộ: Ở cấp độ bề mặt, chỉ một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp nhà nước, quan tâm đến kiến trúc, nghi lễ, biểu tượng và trang phục đồng phục. Ở cấp độ trung gian và cốt lõi, nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống giá trị và niềm tin thống nhất, dẫn đến sự thiếu ổn định và nhất quán trong quản lý và hoạt động.
3. Vai trò lãnh đạo và phong cách quản lý ảnh hưởng lớn: Khoảng 60% giám đốc doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa có trình độ cao đẳng, đại học, ảnh hưởng đến khả năng xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp. Lãnh đạo chưa thực sự đi đầu trong việc phát triển văn hóa, dẫn đến sự thiếu gắn kết và động lực trong nhân viên.
4. Một số doanh nghiệp tiêu biểu đã xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiệu quả: Công ty Phương Trang, Công ty tranh thêu XQ, Công ty cổ phần Thực phẩm Lâm Đồng đã chú trọng phát triển văn hóa doanh nghiệp, tạo dựng thương hiệu uy tín trong và ngoài tỉnh.
5. Tác động tích cực của văn hóa doanh nghiệp đến hiệu quả kinh doanh: Các doanh nghiệp có văn hóa doanh nghiệp mạnh thể hiện sự trung thành của nhân viên, môi trường làm việc thân thiện, tinh thần đồng đội cao, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, dịch vụ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt đang trong giai đoạn phát triển nhưng chưa đồng bộ và chưa tương xứng với tiềm năng kinh tế địa phương. Sự thiếu quan tâm đúng mức đến văn hóa doanh nghiệp ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa là một rào cản lớn, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững. So sánh với các nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp tại các quốc gia phát triển như Nhật Bản, nơi văn hóa doanh nghiệp được xây dựng bài bản và gắn liền với chiến lược kinh doanh, Đà Lạt còn nhiều điểm cần cải thiện. Việc lãnh đạo doanh nghiệp chưa có trình độ quản lý phù hợp làm giảm hiệu quả truyền tải và thực thi các giá trị văn hóa. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tiêu biểu đã chứng minh vai trò quan trọng của văn hóa doanh nghiệp trong việc tạo dựng thương hiệu và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ doanh nghiệp có văn hóa doanh nghiệp rõ ràng, và bảng so sánh trình độ quản lý giữa các loại hình doanh nghiệp. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng phát triển văn hóa doanh nghiệp không chỉ là xây dựng các giá trị mà còn là quá trình liên tục thích ứng với môi trường kinh tế - xã hội biến động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống giá trị và chuẩn mực văn hóa doanh nghiệp rõ ràng: Doanh nghiệp cần xác định tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi phù hợp với bản sắc văn hóa địa phương và xu hướng toàn cầu, nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn bộ nhân viên. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.
2. Nâng cao năng lực quản lý và lãnh đạo: Tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý, lãnh đạo cho đội ngũ quản lý, đặc biệt là các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Thời gian: liên tục trong 3 năm; Chủ thể: Sở Kế hoạch và Đầu tư, các trung tâm đào tạo.
3. Phát triển môi trường làm việc thân thiện, gắn kết: Xây dựng các chính sách phúc lợi, chăm sóc đời sống nhân viên, khuyến khích sự tham gia đóng góp ý kiến, tạo không gian làm việc cởi mở và sáng tạo. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Ban quản lý doanh nghiệp.
4. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến văn hóa doanh nghiệp: Đẩy mạnh công tác truyền thông nội bộ, tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội doanh nghiệp nhằm nâng cao nhận thức và gắn kết nhân viên. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng nhân sự, truyền thông doanh nghiệp.
5. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa xây dựng văn hóa doanh nghiệp: Cơ quan quản lý địa phương cần thiết lập các chương trình hỗ trợ, tư vấn xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đặc biệt cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Thời gian: 2-5 năm; Chủ thể: UBND thành phố, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo doanh nghiệp và quản lý cấp cao: Giúp hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp trong việc nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.
2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển văn hóa doanh nghiệp phù hợp với đặc thù địa phương.
3. Chuyên gia tư vấn và đào tạo doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo để thiết kế các chương trình đào tạo, tư vấn xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiệu quả.
4. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành quản trị kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp: Cung cấp kiến thức lý thuyết và thực tiễn về văn hóa doanh nghiệp trong bối cảnh địa phương, phục vụ nghiên cứu và học tập.

Câu hỏi thường gặp

1. Văn hóa doanh nghiệp là gì và tại sao nó quan trọng?
   Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống các giá trị, niềm tin, chuẩn mực và hành vi được chia sẻ trong doanh nghiệp, tạo nên bản sắc và môi trường làm việc. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động, sự gắn kết nhân viên và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt?
   Bao gồm lịch sử và quy mô doanh nghiệp, phong cách lãnh đạo, văn hóa dân tộc, chính sách pháp luật, môi trường kinh doanh và đặc thù ngành nghề. Ví dụ, văn hóa dân tộc Đà Lạt với sự cần cù, lạc quan ảnh hưởng tích cực đến văn hóa doanh nghiệp.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiệu quả?
   Doanh nghiệp cần tập trung xây dựng hệ thống giá trị phù hợp, nâng cao năng lực quản lý, tạo môi trường làm việc thân thiện và tăng cường truyền thông nội bộ. Hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và tổ chức tư vấn cũng rất cần thiết.

4. Vai trò của lãnh đạo trong phát triển văn hóa doanh nghiệp là gì?
   Lãnh đạo là người khởi xướng, truyền cảm hứng và duy trì các giá trị văn hóa. Phong cách lãnh đạo ảnh hưởng đến sự đồng thuận và hành vi của nhân viên, từ đó quyết định sự thành công của văn hóa doanh nghiệp.

5. Văn hóa doanh nghiệp ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả kinh doanh?
   Văn hóa doanh nghiệp mạnh tạo ra sự trung thành của nhân viên, môi trường làm việc tích cực, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, dịch vụ, từ đó tăng khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

Kết luận

• Văn hóa doanh nghiệp là tài sản vô hình quan trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tại Đà Lạt.
• Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Đà Lạt giai đoạn 2006-2009 còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Lãnh đạo doanh nghiệp đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp hiệu quả.
• Các doanh nghiệp tiêu biểu đã chứng minh văn hóa doanh nghiệp góp phần nâng cao thương hiệu và hiệu quả kinh doanh.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm phát triển văn hóa doanh nghiệp đến năm 2020, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo quản lý, xây dựng hệ thống giá trị văn hóa doanh nghiệp, tăng cường truyền thông nội bộ và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các nhà quản lý doanh nghiệp và cơ quan quản lý địa phương cần phối hợp thực hiện các giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp để tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đà Lạt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về văn hóa, văn hoá kinh doanh: 1. Văn hoá Văn hoá là hoạt động tinh thần nhằm phát huy những năng lực bẩm sinh và bản chất của con người để sáng tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần dựa trên các chuẩn mực: chân, thiện, mỹ nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển của cá nhân và cộng đồng xã hội. Văn hóa cũng là hoạt động nhằm tạo ra những giá trị, những chuẩn mực xã hội, là môi trường thứ hai, cái nôi nuôi dưỡng sự hình thành nhân cách con người.

Theo nhà nhân chủng học E.B Tylor nêu: “văn hoá là một tổng thể phức tạp bao gồm các kiến thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật lệ, phong tục và toàn bộ những kỹ năng, thói quen mà con người đạt được với tư cách là thành viên của một xã hội”; ông Frederico Mayor, tổng giám đốc UNESCO đã định nghĩa: “văn hoá bao gồm tất cả những gì làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi, hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục, tập quán, lối sống và lao động”. Để tạo điều kiện cho định hướng tiếp cận văn hóa, năm 1977 UNESCO đã cho xuất bản tác phẩm Hiểu biết để hành động, trong đó có đoạn viết: “Văn hóa là yếu tố cơ bản cho sức sống một dân tộc, từ những hoạt động sáng tạo của nhân dân đến sức sống tổng hợp của một xã hội, những phương thức sản xuất và sở hữu, những của cải vật chất, những hình thái tổ chức…” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt 123doc _5_ hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” (Hồ Chí Minh: toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà nội, 1995, t3, trang 431).

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã miêu tả văn hóa bằng những thành tố của nó. Người đã nhìn văn hóa là phương thức để con người tồn tại và phát triển. Văn hóa có mặt trong tất cả các hoạt động của con người, dù đó là hoạt động sản xuất vật chất hay sản xuất giá trị tinh thần, trong quan hệ giao tiếp, ứng xử trong xã hội hay thái độ ứng xử với thiên nhiên. Các nhà xã hội học chia văn hoá thành hai dạng: văn hoá cá nhân và văn hoá cộng đồng.

Văn hoá cá nhân là toàn bộ vốn tri thức, kinh nghiệm tích luỹ vào mỗi cá nhân, biểu hiện ở hệ thống quan niệm và hành xử của cá nhân ấy trong đời sống thực tiễn. Văn hoá cộng đồng là văn hoá của một nhóm xã hội, nó không phải là số cộng giản đơn của văn hoá cá nhân - thành viên của cộng đồng xã hội ấy. Trong hoạt động doanh nghiệp thì “văn hoá doanh nhân” là thuộc dạng văn hoá cá nhân, còn “văn hóa doanh nghiệp” là thuộc dạng văn hoá cộng đồng. Thực chất văn hoá là hệ thống các giá trị được sản sinh ra trong xã hội nhất định, được đặc trưng bởi hình thái kinh tế xã hội nhất định, bao gồm cả giá trị vật chất và tinh thần.

Con người luôn vươn tới những giá trị chân, thiện, mỹ đó là văn hoá, văn hoá có tác dụng tích cực đối với sự phát triển của mỗi cá nhân cũng như toàn bộ cộng đồng. Nội lực của một dân tộc trước hết là mọi nguồn lực tập hợp từ vốn văn hoá truyền thống đã tích luỹ trong lịch sử của chính dân tộc đó. Văn hoá được phân thành văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần hay nói đúng hơn theo cách phân loại này có văn hoá vật thể và văn hoá phi vật thể. Văn hoá và kinh doanh lại có mối quan hệ qua lại gắn bó mật thiết với nhau: văn hoá và kinh doanh đều có mục tiêu chung là phục vụ con người, văn hoá là nguồn lực lớn cho kinh doanh, tuy nhiên mục tiêu ngắn hạn của văn hoá và kinh doanh lại có thể trái ngược nhau, nếu kinh doanh chỉ chạy theo lợi nhuận trước mắt thì sẽ gây tác hại cho văn hoá, xói mòn bản sắc văn hoá dân tộc, khi 123doc _6_ nền văn hoá mang những yếu tố không phù hợp sẽ kìm hãm, cản trở sự phát triển của kinh doanh.

Bởi vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (1996) của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội”. Văn hoá kinh doanh: Trong hội nhập kinh tế thế giới đã nhấn mạnh đến yếu tố Văn hóa trong kinh doanh, thuật ngữ VHKD mới chỉ xuất hiện thập kỷ 90 của thế kỷ trước. VHKD là các giá trị văn hoá thể hiện trong hình thức mẫu mã và chất lượng sản phẩm, trong thông tin quảng cáo về sản phẩm, trong cửa hàng bày bán sản phẩm, trong cách giao tiếp ứng xử của người bán đối với người mua, trong tâm lý và thị hiếu tiêu dùng, rộng ra là trong cả quá trình tổ chức sản xuất kinh doanh với toàn bộ các khâu, các điều kiện liên quan của nó… nhằm tạo ra những chất lượng - hiệu quả kinh doanh nhất định. Nếu căn cứ vào tính cố hữu, mức độ thay đổi được của hệ thống các giá trị văn hoá trong kinh doanh thì có thể nói, VHKD của một quốc gia được cấu thành bởi ba yếu tố là: văn hoá doanh nhân (trình độ, năng lực, đạo đức nghề nghiệp, phẩm hạnh làm người… của những người tham gia sản xuất kinh doanh), văn hoá thương trường (tính chất của sự cạnh tranh, cơ cấu tổ chức, hệ thống pháp chế… liên quan đến môi trường kinh doanh của một quốc gia) và văn hoá doanh nghiệp - bộ phận có vai trò, vị trí mang tính quyết định, là đầu mối trung tâm của quá trình xây dựng VHKD.

Như vậy, ngoài những đặc trưng của văn hoá (tính tập quán, tính cộng đồng cao, tính dân tộc, tính lịch sử, tính tiến hoá, tính chủ quan, tính khách quan (được hình thành từ quá trình lịch sử tất yếu), tính kế thừa, và tính có thể học hỏi được). Nói chung, VHKD còn mang một số đặc trưng khác: VHKD xuất hiện cùng với sự xuất hiện của hàng hoá và thị trường, VHKD luôn phù hợp với trình độ kinh doanh của Quốc gia. Tiến sĩ Võ Quang Trọng - Viện nghiên cứu văn hóa: Nói đến văn hóa doanh nhân là đề cập đến cái đẹp, cái đúng, cái tốt, cái lợi. Mục đích kiếm tiền phải hướng tới các giá trị văn hóa.

Hay nói cách khác thì ngoài lợi ích kinh tế 123doc _7_ còn có sự giao tiếp ứng xử giữa con người với con người. Khi nói văn hóa doanh nhân cũng có nghĩa là người kinh doanh có văn hóa. Và bản chất của văn hóa trong kinh doanh gắn với văn hóa đạo đức. Kinh doanh phải trung thực, không chạy theo lợi ích cá nhân để dối trá, lừa đảo, kinh doanh phải có trách nhiệm với xă hội.

Văn hoá doanh nghiệp 1. Khái niệm Văn hoá doanh nghiệp được hiểu là toàn bộ các quy tắc ứng xử, cách nghĩ, chuẩn mực, đường lối kinh doanh. có tác dụng đặt dấu ấn tới hành vi, thái độ, niềm tin và quan hệ của các thành viên, cao hơn nữa là hình ảnh của một doanh nghiệp trên thương trường. Văn hoá doanh nghiệp là một khái niệm mới xuất hiện gần đây trong hệ thống các thuật ngữ kinh tế, xã hội và quản lý.

Đồng thời với sự xuất hiện này là rất nhiều quan điểm về định nghĩa và cách tiếp cận khác nhau về khái niệm này. Doanh nghiệp tồn tại là để sản xuất của cải vật chất và làm dịch vụ. Mọi hoạt động sản xuất đều gắn liền với một dây chuyền công nghệ nhất định. Để vận hành được các khâu của dây chuyền này, trong DN phải có hệ thống tổ chức, quản lý thật chặt chẽ từ khâu đầu đến khâu cuối.

Điều này có nghĩa là trong các hoạt động của DN, mọi người đều phải tuân theo những giá trị – chuẩn mực cụ thể nào đó và thực hiện theo những “khuôn mẫu văn hoá” nhất định. Như vậy, mỗi DN hoặc tổ chức kinh doanh là một không gian văn hoá. VHDN là toàn bộ giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một DN, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của DN ấy và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của DN trong việc theo đuổi và thực hiện các mục đích. Toàn bộ những giá trị tinh thần mà DN tạo ra trong quá trình SXKD tác động tới tình cảm, lý trí và hành vi của các thành viên cũng như sự phát triển bền vững của DN.

VHDN gắn với đặc điểm từng dân tộc, trong từng giai đoạn phát triển cho đến từng doanh nhân, từng người lao động, do đó, rất phong phú, đa dạng. Song văn hoá doanh nghiệp cũng không phải là vô hình, khó nhận biết mà rất 123doc _8_ hữu hình, thể hiện rõ một cách vật chất, chẳng những trong hành vi kinh doanh giao tiếp của công nhân, cán bộ trong DN, mà cả trong hàng hoá và dịch vụ của DN, từ mẫu mã, kiểu dáng đến nội dung và chất lượng. VHDN là cơ sở của toàn bộ các chủ trương, biện pháp cụ thể trong SXKD của DN, chi phối kết quả SXKD của DN. Khái niệm văn hóa lại được đề cập nhiều trong thực tế đời sống chúng ta hiện nay.

Bởi vì khi nói đến văn hóa là nói đến ý thức, cái gốc tạo nên tính người cũng những gì thuộc về bản chất làm cho con người trở nên năng động, sáng tạo trong cuộc sống trong sản xuất kinh doanh. Văn hóa còn là nội lực để con người điều chỉnh cải tạo cuộc sống. Văn hóa có tác dụng tích cực đối với sự phát triển của mỗi cá nhân cũng như một tổ chức, một xã hội. Nhà xã hội học người Mỹ E.