phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn bao gồm các chương sau: Chƣơng 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan nghiên cứu về tòa nhà tiết kiệm năng lƣợng 1. Các nghiên cứu liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) “Tương lai năng lượng bền vững của Đông Á” [32], đã nhận diện các thách thức của Đông Á về vấn đề năng lượng.
Báo cáo vạch ra định hướng chiến lược của ngành năng lượng tại Đông Á (Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam) để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của khu vực này theo cách bền vững và thân thiện với môi trường trong vòng hai thập kỷ tới, và đưa ra một lộ trình xây dựng khung chính sách và cơ chế tài chính để đạt được mục tiêu đó. Đối với Việt Nam, nếu tiếp tục phát triển ngành năng lượng theo hướng hiện tại, thì đến năm 2030 Việt Nam sẽ chuyển từ một nước xuất khẩu năng lượng sang nước nhập khẩu năng lượng. Báo cáo cho rằng trong thập kỷ tới, Việt Nam cần ưu tiên tập trung đầu tư vào công nghệ sử dụng hiệu quả năng lượng tại các nhà máy công nghiệp mới, chỉ riêng công suất của các nhà máy công nghiệp mới này sẽ tạo ra công suất lớn hơn công suất hiện tại của toàn ngành công nghiệp của Việt Nam hiện nay. Tổng cục Năng lượng (2015), trong “Báo cáo tổng kết 05 năm thi hành Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” [10] đã đánh giá chung về tình hình năng lượng của Việt Nam, theo đó: - Theo báo cáo, Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã có tác động sâu rộng trong toàn xã hội.
Ở cấp độ quốc gia, Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã được phê chuẩn, triển khai thực hiện mạnh mẽ. Ở cấp độ các ngành, các địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp cũng đã có nhiều hoạt động phong phú được tổ chức nhằm cụ thể hóa các nội dung được phát động trong Chương trình mục tiêu quốc gia. - Hoạt động truyền thông, giáo dục, nâng cao nhận thức của cộng đồng đã huy động được sự tham gia đông đảo và toàn diện của các cơ quan, ban ngành, từ các cơ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan của Chính phủ, các Bộ ngành, địa phương, các cơ quan doanh nghiệp, đặc biệt là sự tham gia tích cực của các cơ quan truyền thông, góp phần đắc lực đưa thông tin lan tỏa sâu rộng vào cộng đồng xã hội. Theo điều tra ban đầu của Tổng cục năng lượng, đến nay đã có hơn 85% dân số Việt Nam được tiếp cận, biết và hiểu về tiết kiệm năng lượng.
Các kiến thức về tiết kiệm năng lượng cũng đã được đưa vào các chương trình đào tạo, các giờ sinh hoạt ngoại khóa tại các trường học - hoạt động này được tin tưởng sẽ mang lại những hiệu quả lâu dài và bền vững. - Bên cạnh các kết quả đã đạt được, báo cáo cũng nhìn nhận một số hạn chế, khó khăn trong hoạt động thi hành Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, như nguồn kinh phí từ ngân sách Nhà nước hỗ trợ hoạt động này còn hạn chế, lộ trình dán nhãn tiết kiệm năng lượng còn khó khăn, nhận thức của cộng đồng còn hạn chế, ảnh hưởng của suy thoái kinh tế khiến các doanh nghiệp khó khăn về nguồn vốn trong việc chuyển đổi công nghệ, cơ chế hỗ trợ các doanh nghiệp cũng chưa có tính khuyến khích cao. Theo tác giả Bùi Huy Phùng (2013), trong “Phát triển năng lượng và chiến lược tăng trưởng xanh ở Việt Nam” [9] đã chỉ ra những đóng góp và những hạn chế của những quy hoạch phân ngành năng lượng, chiến lược của Việt Nam đã xây dựng như: Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia; Quy hoạch phát triển ngành than; Quy hoạch phát triển dầu khí. Trên cơ sở đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp về tổ chức nghiên cứu xây dựng quy hoạch năng lượng tái tạo tổng thể.
Theo tác giả Lê Văn Doanh (2009), trong “Sử dụng năng lượng hiệu quả và tiết kiệm nhìn từ mọi phía” [4] đã đề xuất quan điểm và chính sách năng lượng của Việt Nam cần phải dựa trên trên sự hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường. Cụ thể là: - Phát triển các tiêu chuẩn và dán nhãn chứng nhận sản phẩm tiết kiệm năng lượng được lựa chọn. Hỗ trợ kỹ thuật đối với các nhà sản xuất trong nước tuân thủ tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng (thiết bị đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời, quảng bá đèn compact, chiếu sáng tiết kiệm điện, dán nhãn sản phẩm). - Sử dụng TKNL và hiệu quả trong các tòa nhà.
Nhóm nội dung này gồm có 2 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đề án là; Nâng cao năng lực và triển khai hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong thiết kế xây dựng và quản lý các tòa nhà. Xây dựng mô hình và dựa vào hoạt động công tác quản lý sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các tòa nhà. Theo Trần Anh Tuấn (2010), “Sử dụng năng lượng hiệu quả ở Nhật Bản và một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” [13] đã hệ thống lại các giải pháp sử dụng hiệu quả năng lượng, đó là: - Trong giai đoạn đầu của công tác bảo tồn năng lượng, với nhiều nỗ lực hợp tác giữa chính phủ và các thành phần kinh tế tư nhân, hàng loạt các giải pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng đã được ưu tiên áp dụng cho các ngành công nghiệp vì đây là lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng. - Đối với việc nâng cao mức độ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các tòa nhà cần tiến hành các giải pháp như: áp dụng hệ thống quản lý năng lượng trong nhà và trong các tòa nhà.
Đẩy mạnh hoạt động kiểm toán năng lượng trong các tòa nhà. - Tác giả đã đưa ra một số bài học cho Việt Nam như: Cần hình thành một cơ sở pháp lý vững chắc và các chính sách bảo tồn năng lượng linh hoạt; Quyết tâm mạnh mẽ của chính phủ và nỗ lực hợp tác tích cực của công chúng; Tăng cường phát triển công nghệ cao, coi trọng quảng bá giáo dục về tiết kiệm năng lượng…. Các nghiên cứu liên quan đến sử dụng năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả trong các tòa nhà Kỷ yếu Hội thảo “Thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các công trình xây dựng và phát triển công trình xanh của Bộ Xây dựng” [1] do Bộ Xây dựng tổ chức năm 2014 đã tổng quan các nghiên cứu về lĩnh vực TKNL trong các tòa nhà. Trong đó đã trình bày các văn bản pháp luật liên quan trong lĩnh vực toà nhà; Hiện trạng sử dụng năng lượng, giải pháp và tiềm năng TKNL trong các loại hình tòa nhà.
Giới thiệu hệ thống Quản lý năng lượng (QLNL), nêu một số trường hợp điển hình thực hiện các giải pháp TKNL và mô hình hệ thống QLNL hiệu quả. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các kết quả nghiên cứu trình bày tại Hội thảo cũng đã đề xuất một số giải pháp nhằm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với các công sở, khách sạn, trung tâm thương mại như: Tiến hành các biện pháp nhằm giảm xâm nhập nhiệt (điều chỉnh lưu lượng gió tươi, đóng kín cửa, cải thiện vỏ bọc công trình); Nâng cao ý thức người sử dụng, thiết lập quản lý năng lượng; Sử dụng máy điều hòa không khí (ĐHKK) hiệu suất cao; Cải tạo hệ thống chiếu sáng, bảo dưỡng thiết bị ĐHKK, đèn; Ứng dụng các công nghệ mới như hệ thống bồn trữ lạnh, hệ thống nước nóng mặt trời/ bơm nhiệt… Năm 2016, Bộ Xây dựng tổ chức Hô ̣i thảo “Từ Công trình Tiết kiệm năng lượng đến công trình Xanh – Kinh nghiệm Đan Mạch" [2]. Theo đánh giá của các chuyên gia, việc sử dụng năng lượng ở các tòa nhà xây dựng hiện nay còn nhiều bất cập, gây thất thoát, lãng phí, hiệu quả sử dụng năng lượng thấp. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do hệ thống các văn bản chính sách về TKNL chưa đồng bộ.
Một số quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn hướng dẫn kỹ thuật về tiết kiệm năng lượng nói chung và các công trình xây dựng nói riêng còn thiếu. Ngoài ra, hiểu biết và các hành động tiế t kiê ̣m năng lươ ̣ ng của người sử dụng còn hết sức hạn chế. Để giải quyết vấn đề này , Viê ̣t Nam cầ n xác đinh ̣ tiêu chuẩ n cacbon và năng lượng quốc gia, thực thi quy đinh ̣ năng lươ ̣ng hiê ̣u quả mô ̣t c ách nghiêm ngă ̣t. Đồng thời, nâng cao nhâ ̣n thức và tâ ̣p huấ n v ề quy chuẩn cho các Sở Xây dựng , trường, học viện.
Bên cạnh đó , xác định các dự án công trình xanh tự nguyện để mở đường và nhân rô ̣ng các tòa nhà mẫu. Theo các tác giả Tạ Xuân Hòa và Nguyễn Tuấn (2011) trong “Vấn đề tiết kiệm năng lượng trong thiết kế sử dụng hệ thống điều hòa không khí” [5], cho biết: Hiện nay, trong các toà nhà có lắp đặt hệ thống thông gió và ĐHKK, lượng tiêu thụ năng lượng điện thường chiếm một tỉ trọng rất lớn. Kết quả khảo sát thực tế sử dụng năng lượng trong một số toà nhà thuộc dự án “Đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng trong công trình xây dựng” thực hiện cho các toà nhà cao tầng xây dựng tại Việt Nam trước năm 2000 với bốn đối tượng chính là khách sạn, toà nhà hỗn hợp khách sạn - văn phòng, cơ quan hành chính nhà nước và siêu thị cho thấy phần năng lượng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điện tiêu thụ cho hệ thống thông gió và ĐHKK chiếm tỉ lệ từ 70% đến 90% tổng mức tiêu thụ năng lượng điện của công trình. Như vậy, việc tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho công trình xây dựng phụ thuộc chủ yếu vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho hệ thống thông gió và ĐHKK.