Chương 1: Tổng quan về thị trường bất động sản và tín dụng bất động sản ngân hàng. Chương 2: Thực trạng tín dụng bất động sản của các ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Chương 3: Giải pháp phát triển tín dụng bất động sản của các ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG BẤT ĐỘNG SẢN VÀ TÍN DỤNG BẤT ĐỘNG SẢN NGÂN HÀNG 1.1 Thị trƣờng bất động sản và các yếu tố tác động đến thị trƣờng bất động sản 1.1 Bất động sản và hàng hóa bất động sản 1.1 Khái niệm về bất động sản và hàng hóa bất động sản Bất động sản (BĐS) Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới đều phân loại tài sản thành 2 loại: “Bất động sản” và “Động sản”.
Hình thức phân chia này đã có cách đây hàng nghìn năm. Theo đó BĐS không chỉ là đất đai, của cải trong lòng đất mà còn là tất cả những gì được tạo ra do sức lao động của con người gắn liền với đất đai như các công trình xây dựng, cây trồng,.và tất cả những gì liên quan đến đất đai hay gắn liền với đất đai, những vật trên mặt đất cùng với những bộ phận cấu thành lãnh thổ nhất định. Pháp luật của nhiều nước trên thế giới đều thống nhất ở chỗ coi BĐS gồm đất đai và những tài sản gắn liền với đất đai. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật của mỗi nước cũng có những nét đặc thù riêng thể hiện ở quan điểm phân loại và tiêu chí phân loại, tạo ra cái gọi là “ khu vực giáp ranh giữa hai khái niệm bất động sản và động sản”.
Theo quy định Điều 100 Luật Dân sự Thái Lan: “Bất động sản là đất đai và những vật gắn liền với đất đai, bao gồm cả những quyền gắn với việc sở hữu đất đai”. Luật dân sự Đức thì đưa ra khái niệm: “Bất động sản bao gồm đất đai và các tài sản gắn liền với đất” Theo quy định của Bộ Luật Dân sự sửa đổi số: 33/2005/QH11 ngày 14/6/2015 của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, tại điều 174 có quy định “Bất động sản là các tài sản bao gồm: đất đai, nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả tài sản gắn liền với nhà, công trình xây dựng đó, các tài sản gắn liền với đất đai do pháp luật quy định”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Như vậy, khái niệm BĐS rất rộng, đa dạng và cần được quy định cụ thể bằng pháp luật của mỗi nước và có những tài sản có quốc gia cho là BĐS, trong khi quốc gia khác lại liệt kê vào danh mục BĐS. Hơn nữa, các quy định về BĐS trong pháp luật của Việt Nam là khái niệm mở mà cho đến nay chưa có các quy định cụ thể danh mục các tài sản này.
Từ những quy định trên cho thấy BĐS có các đặc điểm chính như sau: - Thứ nhất, BĐS là tài sản không di động được điển hình là đất đai, nhà ở,…Do đặc điểm không di động được nên vị trí BĐS ở thành phố hay nông thôn, ở khu vực trung tâm hay khu vực xa trung tâm,… đóng vai trò rất quan trọng trong việc định giá BĐS. Cùng một mảnh đất diện tích như nhau nhưng ở hai nơi khác nhau thì giá BĐS cũng khác nhau. Đây chính là tính hàng hóa của BĐS. - Thứ hai, công trình xây dựng, tài sản khác nếu như không gắn liền với đất đai, nhà ở thì không thể xem là BĐS, nhưng khi gắn liền với đất đai, nhà ở thì được xem là BĐS.
- Thứ ba, đất đai là tài sản do thiên nhiên ban tặng, một tài nguyên của quốc gia và là BĐS có tính lâu bền do được xem là tài nguyên không thể bị hủy hoại, không bị mất đi, không bị thanh lý sau một quá trình sử dụng, lại có thể sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau và là yếu tố vật chất có ích cho con người. Ngoài ra, BĐS còn có nhiều đặc điểm khác như hàng hóa BĐS luôn mang tính cá biệt và khan hiếm, được thể hiện rõ như diện tích bề mặt trái đất có hạn, được giới hạn về diện tích đất đai của từng miếng đất, khu vực, vùng, địa phương,…Bên cạnh đó, hàng hóa BĐS chịu sự chi phối mạnh mẽ của pháp luật và chính sách của Nhà nước, mang yếu tố tập quán, thị hiếu và tâm lý xã hội,… BĐS là hàng hóa có thể giao dịch trên thị trường và mang lại nhiều giá trị tăng thêm cho nền kinh tế. Tuy nhiên, điểm hạn chế lớn nhất của BĐS là yếu tố không di động được và khan hiếm. Chính vì thế mà tác động rất lớn đến tổng cung cầu bất động sản trong tương lai, xét về dài hạn thì tổng cung BĐS luôn thấp hơn so với cầu BĐS do dân số ngày càng tăng, diện tích BĐS về đất đai của quốc gia thì không thay đổi.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Hàng hóa bất động sản Một BĐS trở thành hàng hóa khi nó được đưa ra giao dich trên thị trường như: mua, bán, cho thuê,. Phần lớn các BĐS là hàng hóa, cũng có BĐS không phải là hàng hóa như các BĐS công cộng, những công trình hạ tầng mang tính công cộng,… 1.2 Phân loại Việc phân chia BĐS là cần thiết bảo đảm cho việc xây dựng cơ chế chính sách về phát triển và quản lý thị trường BĐS phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội nước ta. BĐS có thể phân thành ba loại: - BĐS có đầu tư xây dựng gồm: BĐS nhà ở, BĐS nhà xưởng và các công trình thương mại - dịch vụ, BĐS hạ tầng (hạ tầng kỹ thuật, xã hội), BĐS là trụ sở làm việc,…Đây là nhóm BĐS cơ bản, chiếm tỷ trọng cao, phức tạp và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Có tác động rất lớn đến quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chiếm đại đa số các giao dịch trên cả thị trường nước ta và các nước trên thế giới.
- BĐS không đầu tư xây dựng: chủ yếu là đất nông nghiệp (dưới dạng tư liệu sản xuất) gồm các loại đất nông nghiệp, đất rừng, đất nuôi trồng thủy sản, đất hiếm,… - BĐS đặc biệt là những BĐS như: Các công trình bảo tồn quốc gia, di sản văn hóa vật thể, nhà thờ họ, đình chùa, miếu mão, nghĩa trang,…. Các loại BĐS này tham gia thị trường rất thấp.2 Thị trƣờng bất động sản và các yếu tố tác động đến thị trƣờng bất động sản 1.1 Thị trƣờng bất động sản: Khi hàng hóa BĐS được đưa ra giao dịch mua bán, cầm cố, cho thuê thông qua tiền tệ thì lúc đó xuất hiện thị trường BĐS. Tuy nhiên, BĐS khác với hàng hóa ở chỗ nó không chỉ được đem ra mua bán mà còn là đối tượng của nhiều giao dịch khác như thế chấp, cho thuê. Chính vì vậy, thị trường BĐS hoàn chỉnh không chỉ là quan hệ giữa người mua và người bán mà còn nơi diễn ra các giao dịch liên quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 đến BĐS như cho thuê, thế chấp, bảo hiểm và chuyển dịch quyền sử dụng.
Nên thị trường BĐS có thể hiểu khái quát như sau: “Thị trường BĐS là tổng thể các giao dịch về BĐS dựa trên các quan hệ hàng hóa, tiền tệ diễn ra trong một thời gian và không gian nhất định”.2 Đặc điểm của thị trƣờng bất động sản - Thị trường BĐS là thị trường giao dịch quyền và lợi ích chứa đựng trong BĐS: Đất đai không bao giờ hao mòn và mất đi, người có quyền sử dụng đất không sử dụng đất như các tài sản thông thường khác, cái mà họ có thể sử dụng được đó là quyền và lợi ích do đất mang lại, chính vì vậy mà thị trường giao dịch BĐS không phải là thị trường giao dịch bản thân BĐS mà là thị trường giao dịch quyền và lợi ích chứa đựng trong BĐS đó. - Thị trường BĐS mang tính vùng, tính khu vực sâu sắc và không tập trung, trãi rộng trên khắp vùng miền đất nước: BĐS là một loại hàng hóa cố định và không thể di dời về mặt vị trí. Nó chịu ảnh hưởng của yếu tố tập quán, tâm lý, thị hiếu. Trong khi đó tâm lý, tập quán, thị hiếu của mỗi vùng, miền khác nhau.
Chính vì vậy, hoạt động của thị trường mang tính địa phương sâu sắc. Mặt khác, thị trường BĐS mang tính không tập trung mà trãi rộng ở mọi vùng miền trên đất nước. Sản phẩm hàng hóa BĐS có dư thừa ở vùng này cũng không thể đem bán ở vùng khác được. Bên cạnh đó, mỗi thị trường có điều kiện tự nhiên và trình độ phát triển Kinh tế - Văn hóa – Xã hội khác nhau dẫn đến quy mô và trình độ phát triển của thị trường BĐS cũng khác nhau.
- Chịu sự chi phối của yếu tố pháp luật: BĐS là tài sản lớn của mỗi quốc gia, là hàng hóa đặc biệt, các giao dịch về BĐS tác động mạnh mẽ đến hầu hết các hoạt động kinh tế - xã hội. Do đó, các vấn đề về BĐS đều chịu sự chi phối và điều chỉnh chặt chẽ của hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật riêng về BĐS, đặc biệt là hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai và nhà ở. - Thị trường BĐS là một dạng thị trường không hoàn hảo: Thông tin không đầy đủ, sự hiểu biết về các giao dịch BĐS còn hạn chế. Đặc điểm này xuất phát từ những đặc điểm riêng của mỗi vùng, mỗi địa phương khác nhau chịu sự chi phối LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 của điều kiện tự nhiên cũng như truyền thống và tập quán, thị hiếu, tâm lý xã hội trong quá trình sử dụng BĐS.
Trong đó, sự tác động của Nhà nước cũng đang là một yếu tố tạo nên tính không hoàn hảo của thị trường BĐS. - Thị trường BĐS có mối liên hện mật thiết với thị trường vốn và tài chính: BĐS là tài sản đầu tư trên đất bao gồm cả giá trị đất đai sau khi đã đầu tư. Đầu tư tạo lập BĐS thường sử dụng một lượng vốn lớn với thời gian hình thành BĐS cũng như thu hồi nguồn vốn dài hạn.