Phần Mở Đầu đã nêu rõ dịch vụ huy động vốn là một dịch vụ quan trọng đối với tất cả các NHTM. Việc phát triển tốt dịch vụ huy động vốn của một NHTM không chỉ góp phần mang lại nguồn tài nguyên để NHTM đáp ứng đủ các nhu cầu vốn trong nền kinh tế, mà còn đóng góp to lớn vào việc mang lại sự ổn định trong hoạt động và tạo lợi nhuận cho NHTM. Đối với nền kinh tế, dịch vụ huy động vốn của NHTM là một kênh tốt để đầu tư nhằm sinh lợi khi nhà đầu tư (tổ chức và cá nhân) có tiền nhàn rỗi. Dịch vụ phù hợp với nhiều đối tượng nhà đầu tư khác nhau bởi tính an toàn và linh hoạt cao, thời gian đầu tư đa dạng, hình thức phong phú và hầu như không giới hạn số tiền đầu tư dù rất nhỏ.
Các hình thức huy động vốn của ngân hàng thương mại Theo qui định tại Nghị định số 49/2000/NĐ-CP ngày 12 tháng 09 năm 2000 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của NHTM thì các NHTM được huy động vốn dưới các hình thức như sau [9]: (a) Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. (b) Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. (c) Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của các tổ chức tín dụng nước ngoài. (d) Vay vốn ngắn hạn của NH Nhà nước (e) Các hình thức huy động vốn khác theo qui định của NH Nhà nước LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các sản phẩm huy động vốn của ngân hàng thương mại (a) Tiền gửi thanh toán: NHTM có thể thu hút nguồn tiền gửi của khách hàng thông qua dịch vụ mở tài khoản tiền gửi thanh toán nhằm phục vụ các nhu cầu thanh toán qua NH của khách hàng. Tiền gửi thanh toán là hình thức tiền gửi không kỳ hạn (không qui định thời hạn thực gửi), qua đó khách hàng có thể gửi tiền vào hoặc rút tiền ra bất cứ lúc nào. Với tài khoản này, khách hàng có thể thực hiện các lệnh thanh toán (trong và ngoài nước) qua ngân hàng. Đối với khách hàng cá nhân, tiền gửi thanh toán còn có thể sử dụng để nhận lương, rút hoặc tiền qua ATM, thanh toán qua các máy cà thẻ (còn gọi là máy POS).
Do nguồn tiền gửi này có tính linh hoạt cao, thường không ràng buộc khách hàng gửi thời hạn gửi tiền do đó các NHTM trả lãi tiền gửi không kỳ hạn cho tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng. Tiền gửi thanh toán phù hợp với cả đối tượng khách hàng là tổ chức hay cá nhân. Với NHTM, tiền gửi thanh toán có thể mang lại nguồn tiền gửi không kỳ hạn khi khách hàng nộp tiền vào hoặc có nguồn tiền chuyển về nhưng tạm thời chưa sử dụng (chưa thanh toán). Các NHTM khác nhau có qui định khác nhau về loại tiền tệ mà họ huy động dưới hình thức tiền gửi thanh toán.
Với hình thức tiền gửi này, khách hàng có thể gửi tiền thêm vào hoặc rút tiền ra bất cứ lúc nào. Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn thường phù hợp với các khách hàng có nhu cầu gửi tiền để lấy lãi nhưng không xác định được thời gian rút tiền ra hoặc thời gian thực gửi không tròn các kỳ hạn mà ngân hàng qui định. Với loại hình tiền gửi này, khách hàng chỉ được ngân hàng trả lãi tiền gửi không kỳ hạn do các ngân hàng phải luôn dự trữ sẵn lượng tiền mặt nhất định để đáp ứng kịp thời nhu cầu rút tiền tiết kiệm không kỳ hạn của khách hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 Theo qui định hiện hành, khác với hình thức tiền gửi thanh toán nêu trên, khách hàng không được đặt lệnh chuyển tiền thanh toán từ tài khoản tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn.
Thông thường, khi khách hàng đăng ký giao dịch loại tiền gửi này, ngân hàng sẽ phát hành cho khách hàng một “sổ tiết kiệm không kỳ hạn”. Khi khách hàng muốn thực hiện các giao dịch gửi hoặc rút tiền phải xuất trình sổ này cho NHTM và NHTM sẽ liệt kê các giao dịch vào sổ cho khách hàng. (c) Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn: là hình thức tiền gửi có qui định thời hạn gửi dành cho đối tượng khách hàng là cá nhân (trong và ngoài nước) trong đó thời hạn gửi (ngày đáo hạn/tất toán món tiền gửi) được xác định trước. Với hình thức tiền gửi này, khách hàng không thể gửi tiền thêm vào để tăng mệnh giá món tiền gửi sau khi ngân hàng đã phát hành sổ tiết kiệm có kỳ hạn.
Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn thường phù hợp với các khách hàng có tiền nhàn rỗi ổn định, có nhu cầu gửi tiền để lấy lãi và thời gian tiền nhàn rỗi phù hợp các kỳ hạn mà ngân hàng qui định. Khách hàng không được đặt lệnh chuyển tiền thanh toán từ tài khoản tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn. Với loại hình tiền gửi này, khách hàng được hưởng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn, thường cao hơn nhiều so với lãi suất tiền gửi không kỳ hạn. Các NHTM qui định khác nhau đối với việc cho khách hàng rút trước hạn tiền gửi có kỳ hạn.
Có NHTM chỉ cho phép khách hàng tất toán trước hạn toàn bộ (rút hết tiền) món tiền gửi, tuy nhiên cũng có NHTM cho phép rút trước hạn từng phần. Lãi suất áp dụng khi khách hàng rút trước hạn tiền gửi có kỳ hạn cũng khác nhau giữa các NHTM. Cụ thể có NHTM cho khách hàng được hưởng lãi suất tương đương lãi suất tiền gửi có kỳ hạn, nhưng có NHTM áp dụng lãi suất tiền gửi không kỳ hạn. Tuỳ theo nhu cầu của khách hàng, ngân hàng áp dụng nhiều hình thức trả lãi khác nhau đối với tiền gửi có kỳ hạn.
Trong đó, phổ biến nhất là trả lãi cuối kỳ (khi đáo hạn món tiền gửi). Ngoài ra còn có hình thức trả lãi đầu kỳ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 (khách hàng nhận tiền lãi ngay khi gửi tiền), trả lãi định kỳ (cuối mỗi tháng, cuối mỗi quý, cuối mỗi năm.) (d) Tiền gửi có kỳ hạn dành cho tổ chức: Hình thức loại hình tiền gửi và các qui định về cách tính lãi, về rút trước hạn.giống như đối với tiền gửi có kỳ hạn dành cho đối tượng khách hàng là cá nhân như nêu trên. Tuy nhiên, đối với tiền gửi có kỳ hạn của tổ chức, các NHTM thường áp dụng hình thức ghi sổ (hạch toán vào tài khoản) mà không phát hành sổ tiền gửi có kỳ hạn. Trong đó mệnh giá là số tiền gốc được in sẵn hoặc ghi trên giấy tờ có giá phát hành theo hình thức chứng chỉ hoặc ghi trên giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với giấy tờ có giá phát hành theo hình thức ghi sổ.
Thời hạn giấy tờ có giá là khoảng thời gian tính từ ngày tổ chức tín dụng nhận nợ (từ ngày phát hành giấy tờ có giá) đến hết ngày cam kết thanh toán toàn bộ khoản nợ. Lãi suất ghi trên giấy tờ có giá là lãi suất áp dụng để tính lãi trả cho người mua giấy tờ có giá. Người mua giấy tờ có giá gồm các tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc các tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sinh sống và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam [7] Phân theo thời hạn, giấy tờ có giá bao gồm giấy tờ có giá ngắn hạn (có thời hạn dưới một năm) và giấy tờ có giá dài hạn (có thời hạn từ một năm trở lên). Giấy tờ có giá ngắn hạn bao gồm kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn, tín phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác.
Giấy tờ có giá dài hạn bao gồm trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi dài hạn và các giấy tờ có giá dài hạn khác.[7] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 Về hình thức giấy tờ có giá bao gồm giấy tờ có giá ghi danh (phát hành theo hình thức chứng chỉ hoặc ghi sổ có ghi tên người sở hữu) và giấy tờ có giá vô danh (phát hành theo hình thức chứng chỉ không ghi tên người sở hữu). Người nắm giữ giấy tờ có giá vô danh là người sở hữu giấy tờ có giá đó. HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 1. Dịch vụ ngân hàng và hội nhập kinh tế quốc tế 1.1 Tính tất yếu của hội nhập quốc tế trong hoạt động ngân hàng Để đưa đất nước phát triển nhanh nhưng bền vững và theo kịp đà tăng trưởng của thế giới, xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế trong nhiều lãnh vực là tất yếu.
Hoạt động trong lãnh vực dịch vụ ngân hàng cũng không nằm ngoài xu hướng chung là hội nhập. Quá trình hội nhập sẽ tạo ra những cơ hội tốt cho khách hàng vì giá cả thị trường sẽ trở về sát với giá trị thực, không bị bóp méo do tính độc quyền trong thị trường.Chính điều này sẽ thúc đẩy các ngành nghề trong nước, các NHTM Việt Nam cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, nâng cao phong cách phục vụ khách hàng. Từ đó thúc đẩy phát triển trình độ sản xuất, năng lực doanh nghiệp, thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, hội nhập cũng mang lại những thách thức cho các doanh nghiệp trong nước và cả các NHTM Việt Nam, buộc họ phải kịp thời nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đưa ra những chính sách bán hàng hợp lý, chất lượng phục vụ khách hàng tốt hơn.
Tuy nhiên do hạn chế về nhiều mặt như kinh nghiệm, trình độ quản lý, công nghệ so với các nhà cung cấp nước ngoài, các doanh nghiệp trong nước cũng như NHTM Việt Nam chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn trong hoạt động và không thể tránh khỏi việc giảm hoặc mất thị phần nếu không đáp ứng kịp và đúng nhu cầu thị trường. Tuy vậy, các NHTM Việt Nam cần xác định rằng hội nhập là xu thế tất yếu, là con đường chắc chắn mà các NH phải đi qua. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Hội nhập quốc tế về dịch vụ ngân hàng Hội nhập quốc tế về dịch vụ ngân hàng là quá trình tự do hoá hoạt động NH.Trong đó các hạn chế hay ràng buộc trong hoạt động dịch vụ ngân hàng sẽ được xoá bỏ, sự phân biệt đối xử giữa các loại hình NH khác nhau về mặt pháp lý được chấm dứt và sự can thiệp của Nhà nước vào các giao dịch liên quan sẽ được hạn chế.