PHẦN MỞ ĐẦU Tính cấp thiết: Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, nhân tố con người là yếu tố then chốt, là tiền đề cần thiết cho sự phát triển bền vững, sự hưng thịnh của mỗi quốc gia. Đây là vấn đề mà Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, đầu tư thích đáng, nhất là trong lĩnh vực giáo dục, coi “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Nghị quyết Trung ương II khóa VIII về Giáo dục - Đào tạo và khoa học công nghệ đã khẳng định: “Giáo dục – Đào tạo phải cùng với khoa học và công nghệ thực sự trở thành quốc sách hàng đầu…Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh phải có con người phát triển toàn diện. Không chỉ phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức và lối sống mà còn phải là con người cường tráng về thể chất…” [5] Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của đất nước, Đảng và Nhà nước ta lại càng chú trọng hơn công tác Giáo dục thể chất (GDTC) cho học sinh – sinh viên lớp người kế tiếp truyền thống cha ông, chủ nhân tương lai của đất nước; xem đó là tiền đề quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và khẳng định cần phải có chính sách chăm sóc, giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam phát triển hài hòa về thể chất, tinh thần, tư duy trí tuệ và đạo đức con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa.
Trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định: “Đẩy mạnh hoạt động TDTT, nâng cao thể trạng và tầm vóc người Việt Nam, phát triển phong trào TDTT quần chúng với mạng lưới cơ sở rộng khắp”. “Phát triển các hoạt động TDTT cả về quy mô và chất lượng, góp phần nâng cao thể lực và phát huy tinh thần dân tộc của người Việt Nam”. Với tư tưởng chỉ đạo: “Thực hiện các nhiệm vụ xây dựng thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc của Chủ nghĩa Xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có trình độ làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo và có sức khỏe”, và “Đối với giáo dục điều đáng quan tâm nhất là chất lượng và hiệu quả giáo dục, 2 và yêu cầu giáo dục nhằm vào mục tiêu giáo dục toàn diện: Đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục trong tất cả các trường học”. Chính vì vậy, công tác GDTC và hoạt động TDTT trong trường học ở các cấp là một mặt giáo dục quan trọng không thể thiếu được trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” để đáp ứng nhu cầu mới của sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh – sinh viên đó là giáo dục các mặt: Đức – Trí – Lao – Thể - Mỹ. Giáo dục thể chất trong các trường học nói chung và trong các trường Trung học hổ thông (THPT) nói riêng bao gồm giờ thể dục chính khoá và các hoạt động thể thao ngoại khóa. Để đánh giá trình độ thể lực của học sinh trong trường học các cấp ta căn cứ vào tiêu chuẩn thể lực chung theo lứa tuổi và cấp học (Quyết định số 53/2008- QĐ-BGD&ĐT ngày 18/9/2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT) [14] Tuổi học sinh THPT là thời kì đạt được sự trưởng thành về mặt cơ thể. Sự phát triển thể chất đã bước vào thời kì phát triển bình thường, hài hòa, cân đối.
Hoạt động trí tuệ của các em có thể phát triển tới mức cao. Tư duy ngôn ngữ và những phẩm chất ý chí có điều kiện phát triển mạnh. Ở tuổi này, các em dễ bị kích thích và sự biểu hiện của nó cũng giống như ở tuổi thiếu niên. Nhìn chung ở tuổi này các em có sức khỏe và sức chịu đựng tốt hơn tuổi thiếu niên.
Sự phát triển thể chất ở lứa tuổi này sẽ có ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý và nhân cách đồng thời nó còn ảnh hưởng tới sự lựa chọn nghề nghiệp sau này của các em. Do đó, việc tác động GDTC đối với lứa tuổi này cần phải đảm bảo tính khoa học. Có như vậy cơ thể của các em mới phát triển bình thường theo qui luật lứa tuổi, giới tính và đạt được nền tảng cơ bản giúp các em phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần. Nếu những tác động đúng và khoa học sẽ mang lại hiệu quả tốt và làm nền tảng cho sự phát triển của các em trong tương lai Để công tác GDTC đạt hiệu quả như mục đích đặt ra, cần phải đàm bảo những tỷ lệ nhất định, những tỷ lệ này là kết quả nghiên cứu nhiều năm của các công trình trong và ngoài nước.
Đó là tỷ lệ thích hợp giữa giáo viên GDTC 3 trên tổng số học sinh của môn học, cơ sở vật chất đảm bảo cho chương trình môn học GDTC và các hoạt động ngoại khóa TDTT của học sinh, hệ thống các phương pháp và phương tiện GDTC, các chương trình GDTC học đường các cấp. Đặc biệt là những nguyên tắc cần phải tuân thủ khi xây dựng và điều chỉnh chương trình. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay GDTC học đường nói chung và đặc biệt là GDTC trong các trường THPT nói riêng vẫn còn nhiều bất cập. Hiện các đề tài nghiên cứu về công tác GDTC và TDTT tong trường học các cấp rất đa dạng, tiếp cận dưới nhiều góc độ, nhiều đối tượng và địa bàn nghiên cứu xong mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu theo từng địa bàn, đối tượng cụ thể và chưa có công trình nào nghiên cứu phát triển công tác GDTC cho học sinh trong các trường THPT trên địa bàn Tp.
Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Thành phố (Tp.) Thanh Hóa là đô thị loại I, là thành phố trực thuộc tỉnh và là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của tỉnh Thanh Hóa và khu vực Bắc Trung Bộ, là một trong những trung tâm kinh tế, dịch vụ, chăm sóc sức khỏe, giáo dục đào tạo, TDTT của vùng phía Nam Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Thanh Hóa cũng là đô thị chuyển tiếp giữa vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với vùng Bắc Trung Bộ, đầu mối giao lưu của tỉnh với cả nước, có vị trí quan trọng về an ninh, quốc phòng; Là đô thị phát triển dịch vụ đa ngành, đa lĩnh vực, phát triển công nghiệp sạch công nghệ cao, cách thủ đô Hà nội 160 km về phía nam, là một trong những thành phố trực thuộc tỉnh có diện tích và dân số lớn nhất Việt Nam. Thanh Hóa bao gồm 2 thành phố trực thuộc tỉnh, 1 thị xã và 24 huyện, với diện tích 11.133,4 km² và số dân 3.600 người với 7 dân tộc Kinh, Mường, Thái, H'mông, Dao, Thổ, Khơ-mú, trong đó có khoảng 855.000 người sống ở thành thị.
Năm 2005, Thanh Hóa có 2,16 triệu người trong độ tuổi lao động, chiếm tỷ lệ 58,8% dân số toàn tỉnh, lao động đã qua đào tạo chiếm 27%, trong đó lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên chiếm 5,4%. Trên địa bàn thành phố có 9 trường THPT với gần 9000 học sinh. Theo đánh giá của nhiều nhà chuyên môn, các chuyên gia GDTC và các giáo viên Thể 4 dục tại tỉnh Thanh Hóa, công tác GDTC nói chung và công tác GDTC tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Thanh Hóa nói riêng đạt hiệu quả chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác GDTC trong thời kỳ đổi mới. Chính vì vậy, việc tác động các giải pháp phù hợp nhằm phát triển GDTC cho học sinh THPT trên địa bàn Tp.
Thanh Hóa là vấn đề cần thiết và cấp thiết. Việc nghiên cứu giải pháp nhằm nâng cao chất lượng GDTC cho học sinh, sinh viên trong các trường học ở Việt Nam đã được rất nhiều tác giả nghiên cứu như: Vũ Đức Văn (2008), Nguyễn Văn Tri (2011), Trần Hữu Hùng (2014), Võ Văn Vũ (2014), Đồng Thị Hương Lan (2016), Lê Đông Dương (2017), Mai Thị Bích Ngọc (2017), Lê Thị Thanh Thủy (2019), Nguyễn Minh Cường (2020). Những công trình trên đã đi sâu nghiên cứu các giải pháp cũng như thực trạng GDTC của các trường và đã đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh, sinh viên. Những công trình trên có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng rèn luyện của học sinh, sinh viên trong trường học các cấp hiện nay và có ý nghĩa trong việc xây dựng nội dung, chương trình theo nhóm nghề.
Xuất phát từ quan điểm đó, thực tiễn các kết quả nghiên cứu cho thấy, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu giải pháp phát triển công tác GDTC cho học sinh các trường THPT trên địa bàn Tp. Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Tuy nhiên, để các giải pháp phát huy được tính hiệu quả cao trong thực tiễn thì cần được lựa chọn và xây dựng trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng, xác định chính xác các điểm điểm mạnh để phát huy, điểm yếu, điểm hạn chế cần khắc phục, từ đó xác định các giải pháp phù hợp, hay nói cách khác, các giải pháp phát xuất phát từ thực tiễn và giải quyết các vấn đề từ thực tiễn. Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu giải pháp phát triển công tác Giáo dục thể chất cho học sinh các trường THPT trên địa bàn Tp.
Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa”. Mục đích nghiên cứu: Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác GDTC tại các trường THPT trên địa bàn Tp. Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, đề tài lựa chọn và xây dựng 5 nội dung các giải pháp phù hợp, có hiệu quả trong phát triển công tác GDTC cho học sinh các trường THPT trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phù hợp với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay và có tính đến tương lai, đồng thời tiếp thu được những kinh nghiệm tiên tiến sẵn có của thế giới, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác GDTC trong các trường THPT trên cả nước. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu đặt ra, chúng tôi giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau: Nhiệm vụ 1.
Nghiên cứu thực trạng công tác GDTC ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Lựa chọn và ứng dụng các giải pháp phát triển công tác GDTC cho học sinh các trường THPT trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.