phần Mở đầu, Kết luận, nội dung của Luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về hoạt động cho thuê tài chính Chƣơng 2: Thực trạng phát triển hoạt động cho thuê tài chính của các Công ty cho thuê tài chính trực thuộc Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam hiện nay Chƣơng 3: Một số giải pháp phát triển hoạt động cho thuê tài chính của các Công ty cho thuê tài chính trực thuộc Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam Nội dung cụ thể của từng chƣơng nhƣ sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH 1. Cơ sở lý luận về cho thuê tài chính 1. Khái niệm cho thuê tài chính Tài chính là một phạm trù kinh tế ra đời và phát triển gắn liền với kinh tế hàng hóa. Tài chính phản ánh sự vận động các nguồn lực tài chính thông qua các hình thức hoạt động nhƣ: mua bán, đầu tƣ, cho thuê … Trong đó, hoạt động cho thuê phát triển mạnh mẽ hơn cả và trở thành một loại hình dịch vụ tài chính chuyên sâu.
Hiện nay, sự vận động của các nguồn lực tài chính thông qua hoạt động cho thuê đã trở thành hình thức tài trợ phổ biến trên thế giới. Từ đó cho thấy cho thuê tài chính (CTTC) là một phạm trù kinh tế khách quan, phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa chủ thể sở hữu và chủ thể sử dụng đối với các nguồn lực tài chính. Cho thuê tài chính là việc cấp tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài chính và hình thức cho thuê đƣợc gọi là cho thuê tài chính phải có một trong các điều kiện sau đây: - Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê đƣợc nhận chuyển quyền sở hữu tài sản cho thuê hoặc tiếp tục thuê theo thỏa thuận của hai bên (bên thuê đã thực hiện mọi nghĩa vụ theo hợp đồng); - Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê đƣợc quyền ƣu tiên mua tài sản cho thuê theo giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản cho thuê tại thời điểm mua lại; - Thời hạn cho thuê một tài sản phải ít nhất bằng 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản cho thuê đó (trừ trƣờng hợp tài sản cho thuê đã qua sử dụng); - Tổng số tiền thuê một tài sản quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính ít nhất TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 phải bằng giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng. Với cách tiếp cận đó khái niệm cho thuê tài chính đƣợc hiểu tổng quát nhƣ sau: Cho thuê tài chính là hình thức tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài sản giữa bên cho thuê và bên đi thuê.
Khi kết thúc thời hạn thuê, quyền sở hữu tài sản được chuyển sang cho bên thuê hoặc bên thuê được quyền chọn mua tài sản thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê. Trong thời hạn cho thuê, các bên không được đơn phương hủy bỏ hợp đồng. Các bên liên quan tham gia Cho thuê tài chính là hoạt động tài trợ tín dụng trung, dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị và các động sản khác. Bên cho thuê cam kết mua máy móc thiết bị và động sản theo yêu cầu của bên thuê và nắm quyền sở hữu với tài sản cho thuê.
Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn cho thuê mà hai bên đã thoả thuận và không đƣợc hủy bỏ hợp đồng trƣớc thời hạn (ngoại trừ có sự thoả thuận và thống nhất giữa hai bên). Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê đƣợc quyền ƣu tiên mua lại tại sản, chuyển quyền sở hữu, tiếp tục thuê tài sản đó theo các điều kiện đã thoả thuận trong hợp đồng cho thuê. Trƣờng hợp bên thuê không muốn mua lại hoặc không muốn thuê lại tài sản thì bên cho thuê sẽ thu hồi tài sản và thanh lý hợp đồng. Các bên liên quan tham gia Nghiệp vụ cho thuê tài chính đơn thuần đƣợc thể hiện qua sơ đồ 1.1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 NHÀ CUNG ỨNG (4) (5) (1) (3) (2) BÊN BÊN THUÊ CHO THUÊ (6) Sơ đồ 1.1: Sơ đồ quy trình nghiệp vụ cho thuê tài chính - Bƣớc 1: Bên thuê đề nghị đƣợc thuê tài chính, trực tiếp chọn lựa Nhà cung ứng và thoả thuận các điều khoản cung ứng tài sản từ giá cả, chất lƣợng, bảo hành, … và chịu trách nhiệm về sự chọn lựa đó bằng văn bản xác nhận chọn Nhà cung ứng (hoặc bên thuê đƣa ra yêu cầu về tài sản muốn thuê đối với bên cho thuê và bên cho thuê tự lựa chọn nhà cung ứng).
- Bƣớc 2: Sau khi thẩm định khách hàng và thẩm định dự án thuê, nếu đƣợc chấp thuận tài trợ, Bên cho thuê sẽ thông báo phê duyệt và tiến hành ký hợp đồng cho thuê tài chính với Bên thuê. - Bƣớc 3: Căn cứ văn bản thỏa thuận chọn Nhà cung ứng của bên thuê, sau khi Bên thuê tiến hành các thủ tục cần thiết nhƣ đặt cọc, ký cƣợc cho hợp đồng cho thuê tài chính, Bên cho thuê sẽ ký hợp đồng mua bán tài sản cho thuê tài chính với Nhà cung ứng. - Bƣớc 4: Nhà cung ứng giao tài sản trực tiếp cho Bên thuê với sự chứng kiến TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 của Bên cho thuê. - Bƣớc 5: Sau khi có biên bản bàn giao tài sản đƣợc ký xác nhận giữa ba bên, Bên cho thuê tiến hành thanh toán 100% giá trị hợp đồng mua bán cho Nhà cung ứng (hoặc chừa lại một phần để thanh toán sau khi kết thúc thời hạn bảo hành của tài sản).
- Bƣớc 6: Bên thuê và Bên cho thuê cùng nhau đàm phán, ký kết hợp đồng bảo hiểm và đăng ký giao dịch đảm bảo tài sản cho thuê theo quy định. Trong quá trình thực hiện hợp đồng cho thuê tài chính, Bên thuê phải thực hiện các nghĩa vụ của mình trong hợp đồng cho thuê tài chính, Bên cho thuê kiểm tra tài sản thuê và việc thực hiện cam kết của Bên thuê. Tài sản cho thuê tài chính Tài sản cho thuê tài chính là động sản và bất động sản. Động sản là những tài sản hữu hình có giá trị lớn và thời gian sử dụng dài nhƣ máy móc, thiết bị, phƣơng tiện vận chuyển, …: - Tài sản cho thuê do bên thuê lựa chọn phù hợp với nhu cầu sản xuất kinh doanh của bên thuê.
- Tài sản cho thuê là đƣợc đầu tƣ sản xuất mới hoặc tài sản mới đang đƣợc bán trên thị trƣờng hoặc là tài sản đã qua sử dụng. - Tài sản cho thuê là những tài sản sản xuất trong nƣớc hoặc là tài sản nhập khẩu từ nƣớc ngoài. - Tài sản cho thuê phải đăng ký giao dịch đảm bảo tại trung tâm đăng ký giao dịch đảm bảo. Các hình thức cho thuê tài chính Trên thực tế, có rất nhiều căn cứ để phân biệt các loại cho thuê tài chính: Căn cứ vào tổng giá trị các khoản tiền thuê trong thời hạn cho thuê cơ bản để TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 phân chia thành 2 loại: cho thuê hoàn trả toàn bộ (Full-payout Lease) và cho thuê tài chính hoàn trả từng phần (Non-full payout Lease).
Đứng trên giác độ ngƣời cho thuê và ngƣời đi thuê, ngƣời ta phân ra các loại cho thuê tài chính nhƣ sau: 1. Cho thuê tài chính thuần (Net Finance Lease): Theo loại hình này, có ba bên tham gia giao dịch cho thuê: Bên cho thuê, Nhà cung cấp, Bên thuê. Bên cho thuê mua tài sản, thiết bị theo yêu cầu của Bên thuê để tài trợ cho Bên thuê. Bên cho thuê thƣờng là Công ty cho thuê trực thuộc các định chế tài chính, hoặc các Công ty cho thuê độc lập.
Bên thuê thƣờng là các các tổ chức kinh tế, cá nhân có nhu cầu thuê tài sản để sử dụng. Hình thức này có một số đặc điểm cơ bản nhƣ sau: - Bên cho thuê: Là ngƣời thanh toán toàn bộ giá trị mua bán tài sản thuê và là chủ sở hữu tài sản thuê về mặt pháp lý. - Vốn tài trợ hoàn toàn do bên cho thuê đảm nhiệm. - Bên thuê là ngƣời nhận tài trợ và có quyền sử dụng tài sản, hƣởng những lợi ích do tài sản đem lại.
- Nhà cung ứng: Là hãng sản xuất máy móc thiết bị hoặc ngƣời bán thiết bị. Cho thuê hợp tác (Leveraged Lease): Đây là một loại hình cho thuê đặc biệt, là biến tƣớng của hình thức cho thuê tài chính thuần. Nó chỉ đƣợc phổ biến trong những năm gần đây xuất phát từ thực tế là các Công ty cho thuê có những hạn chế về nguồn vốn, không đủ khả năng tự tài trợ cho khách hàng với những tài sản yêu cầu vốn lớn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Loại hình cho thuê này khá phức tạp với sự tham gia của bốn bên: Bên cho thuê, Bên thuê, Nhà cung ứng, Nhà cho vay.
Theo loại hình cho thuê này, Bên cho thuê đi vay để mua tài sản cho thuê, từ một hay nhiều ngƣời cho vay nào đó. Theo luật cho thuê tài chính của một số quốc gia, tiền vay này không vƣợt quá 80% tổng giá trị tài sản tài trợ. Vật thế chấp cho khoản vay này là quyền sở hữu tài sản cho thuê và các khoản tiền thuê mà Bên thuê sẽ trả trong tƣơng lai. Ngƣời cho vay đƣợc hoàn trả tiền đã cho vay từ các khoản tiền thuê, thƣờng do Bên thuê trực tiếp chuyển trả theo yêu cầu của Bên cho thuê.
Sau khi trả hết nợ vay, những khoản tiền thuê còn lại sẽ đƣợc trả cho Bên cho thuê. Đối với Bên thuê, không có sự khác biệt trong mối quan hệ giao dịch với Bên cho thuê so với phƣơng thức cho thuê có sự tham gia của ba bên. Cho thuê trực tiếp (Direct Lease) Đây là loại cho thuê mà Bên cho thuê sử dụng thiết bị của họ có sẵn trực tiếp cho Bên thuê thuê tài sản. Bên cho thuê thƣờng là nhà sản xuất hoặc các định chế tài chính sử dụng tài sản của họ để tài trợ cho Bên thuê.
Loại cho thuê này có những đặc điểm căn bản nhƣ sau: - Tài sản cho thuê thƣờng là loại tài sản có giá trị không quá lớn và thuộc các loại máy móc, thiết bị. - Chỉ có hai bên tham gia trực tiếp vào giao dịch: Bên cho thuê và Bên thuê. - Vốn tài trợ hoàn toàn do Bên cho thuê đảm nhiệm vì họ là nhà sản xuất hoặc là tài sản họ đã sở hữu. - Bên cho thuê có thể lấy lại tài sản khi chúng bị lạc hậu.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.