Luận văn thạc sĩ giải pháp phát triển nghiệp vụ bao thanh toán tại các ngân hàng thương mại việt nam luận văn thạc sĩ kinh tế

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp phát triển nghiệp vụ bao thanh toán tại ngân hàng thương mại Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế.

• Tác giả: Bùi Thị Kim Duyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Thạc Sĩ Kinh Tế
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Bao Thanh Toán Tại Ngân Hàng Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ BAO THANH TOÁN
• 1.1. Khái niệm về bao thanh toán
• 1.1.1. Khái niệm BTT theo Công ước về BTT quốc tế UNIDROIT 1988
• 1.1.2. Khái niệm BTT theo tổ chức BTT quốc tế FCI
• 1.1.3. Khái niệm BTT theo Quyết định số 1096/2004/QĐ-NHNN ngày 06/09/2004 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 1.2. Đặc điểm của bao thanh toán
• 1.3. Ưu nhược điểm của bao thanh toán
• 1.3.1. Hạn chế của một số loại hình thanh toán phổ biến
• 1.3.2. Lợi thế của bao thanh toán so với các loại hình thanh toán khác
• 1.3.3. Lợi ích của các bên khi sử dụng bao thanh toán
• 1.4. Quy trình thực hiện bao thanh toán
• 1.5. Phí dịch vụ bao thanh toán
• 1.6. Rủi ro trong bao thanh toán
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BAO THANH TOÁN TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Tình hình hoạt động bao thanh toán trên thế giới
• 2.1.1. Thực trạng hoạt động bao thanh toán thế giới
• 2.1.2. Kinh nghiệm phát triển BTT ở một số nước trên thế giới
• 2.1.3. Các bài học kinh nghiệm
• 2.2. Qui định hoạt động bao thanh toán tại Việt Nam
• 2.2.1. Các văn bản pháp lý hiện hành
• 2.2.2. Các điều kiện để được hoạt động bao thanh toán
• 2.2.3. Đối tượng áp dụng
• 2.2.4. Quy trình hoạt động bao thanh toán
• 2.3. Thực trạng hoạt động bao thanh toán tại các NHTM Việt Nam
• 2.3.1. Một số thành quả bước đầu
• 2.3.2. Nguyên nhân và tồn tại khi thực hiện nghiệp vụ bao thanh toán tại VN
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BAO THANH TOÁN TẠI CÁC NHTM VIỆT NAM
• 3.1. Giải pháp ở tầm vĩ mô
• 3.2. Giải pháp ở tầm vi mô
• 3.3. Kết luận chương 3
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phát triển bao thanh toán tại ngân hàng Việt Nam

Bao thanh toán là một dịch vụ tài chính quan trọng, giúp các doanh nghiệp cải thiện dòng tiền và quản lý rủi ro tín dụng. Tại Việt Nam, dịch vụ này đang dần trở nên phổ biến trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, để phát triển nghiệp vụ này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại.

1.1. Khái niệm và vai trò của bao thanh toán trong ngân hàng

Bao thanh toán là hình thức cấp tín dụng cho bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu. Dịch vụ này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền mà còn giảm thiểu rủi ro tín dụng.

1.2. Tình hình phát triển bao thanh toán tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, dịch vụ bao thanh toán đã có những bước phát triển đáng kể tại Việt Nam, với sự tham gia của nhiều ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để tối ưu hóa dịch vụ này.

II. Những thách thức trong phát triển bao thanh toán tại ngân hàng Việt Nam

Mặc dù bao thanh toán mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc triển khai dịch vụ này tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt thông tin, rủi ro tín dụng và sự cạnh tranh từ các hình thức thanh toán khác.

2.1. Thiếu hụt thông tin và quản lý rủi ro

Nhiều ngân hàng gặp khó khăn trong việc thu thập thông tin về khách hàng, dẫn đến việc đánh giá rủi ro không chính xác. Điều này ảnh hưởng đến quyết định cấp tín dụng và khả năng thu hồi nợ.

2.2. Cạnh tranh từ các hình thức thanh toán khác

Các phương thức thanh toán truyền thống như thư tín dụng và nhờ thu vẫn chiếm ưu thế, khiến cho bao thanh toán gặp khó khăn trong việc thu hút khách hàng.

III. Giải pháp phát triển bao thanh toán tại ngân hàng Việt Nam

Để phát triển dịch vụ bao thanh toán, các ngân hàng cần áp dụng những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và thu hút khách hàng. Các giải pháp này bao gồm cải thiện công nghệ thông tin, đào tạo nhân viên và tăng cường hợp tác quốc tế.

3.1. Cải thiện công nghệ thông tin trong quản lý bao thanh toán

Việc áp dụng công nghệ thông tin hiện đại sẽ giúp ngân hàng quản lý thông tin khách hàng hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng đánh giá rủi ro và quyết định cấp tín dụng.

3.2. Đào tạo nhân viên và nâng cao năng lực

Đào tạo nhân viên về nghiệp vụ bao thanh toán sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ, từ đó thu hút được nhiều khách hàng hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của bao thanh toán tại ngân hàng Việt Nam

Nhiều ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã áp dụng thành công dịch vụ bao thanh toán, mang lại lợi ích cho cả ngân hàng và doanh nghiệp. Các ứng dụng này không chỉ giúp cải thiện dòng tiền mà còn giảm thiểu rủi ro tín dụng.

4.1. Các ngân hàng thương mại tiêu biểu trong lĩnh vực bao thanh toán

Một số ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam đã triển khai dịch vụ bao thanh toán với nhiều thành công, tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của bao thanh toán

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ bao thanh toán có khả năng duy trì dòng tiền ổn định và giảm thiểu rủi ro tín dụng hiệu quả hơn so với các doanh nghiệp không sử dụng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của bao thanh toán tại ngân hàng Việt Nam

Dịch vụ bao thanh toán có tiềm năng phát triển lớn tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện dịch vụ và tìm kiếm các giải pháp mới để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Triển vọng phát triển bao thanh toán trong tương lai

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ doanh nghiệp, dịch vụ bao thanh toán sẽ tiếp tục mở rộng và phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

5.2. Những khuyến nghị cho các ngân hàng thương mại

Các ngân hàng cần chú trọng đến việc cải thiện dịch vụ, nâng cao chất lượng nhân sự và áp dụng công nghệ mới để phát triển dịch vụ bao thanh toán một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính toàn cầu ghi nhận doanh số bao thanh toán năm 2008 đạt mức 1.111 tỷ EUR, trong đó các quốc gia phát triển xem đây là công cụ tài trợ vốn lưu động cốt lõi cho doanh nghiệp. Ngược lại, tại Việt Nam, quy mô thị trường này trong năm 2008 mới chỉ đạt 85 triệu EUR, chiếm một tỷ trọng rất nhỏ khoảng 0,007% tổng doanh số thế giới. Mặc dù hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài sản thế chấp nghiêm trọng khi tiếp cận vốn ngân hàng, nghiệp vụ bao thanh toán vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng thực tế.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những rào cản nội tại và khách quan cản trở sự phát triển của dịch vụ bao thanh toán tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu xác định ba mục tiêu cụ thể: hệ thống hóa cơ sở lý luận chuẩn mực quốc tế về nghiệp vụ bao thanh toán; phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động giai đoạn 2003 - 2008 tại hệ thống ngân hàng Việt Nam với trọng tâm là các đơn vị tiên phong như Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu; đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ ở cả cấp độ vĩ mô và vi mô nhằm phát triển dịch vụ này trong giai đoạn tiếp theo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn biến động kinh tế từ năm 2003 đến năm 2008, đồng thời so sánh đối chiếu với 5 thị trường quốc tế hàng đầu. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, giúp các ngân hàng thương mại đa dạng hóa nguồn thu phi tín dụng truyền thống, kỳ vọng thúc đẩy mức tăng trưởng dư nợ dịch vụ từ 15% đến 20% mỗi năm, đồng thời mở ra kênh tiếp cận vốn lưu động an toàn, kịp thời cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của Lý thuyết trung gian tài chính và Lý thuyết bất đối xứng thông tin trong hoạt động ngân hàng thương mại. Theo Công ước UNIDROIT năm 1988 và quy chuẩn của Mạng lưới Bao thanh toán Quốc tế thành lập năm 1968, bao thanh toán là một dịch vụ tài chính trọn gói kết hợp giữa tài trợ vốn ngắn hạn dựa trên khoản phải thu, theo dõi sổ sách công nợ, thu hộ tiền bán hàng và bảo hiểm rủi ro tín dụng.

Mô hình nghiên cứu phân định rõ các khái niệm cốt lõi:

• Bao thanh toán nội địa và bao thanh toán quốc tế: Cung cấp dịch vụ cho giao dịch mua bán trong phạm vi một quốc gia hoặc xuyên biên giới với cơ chế hai đại lý độc lập.
• Bao thanh toán có truy đòi và miễn truy đòi: Quy định trách nhiệm hoàn trả khoản ứng trước của người bán khi người mua mất khả năng thanh toán.
• Chiết khấu hóa đơn: Dịch vụ tài trợ ứng trước thường ở mức 70% đến 80% giá trị hóa đơn thương mại mà không chuyển giao nghĩa vụ quản lý sổ nợ.
• Tài khoản khống chế: Khoản tiền giữ lại từ 10% đến 30% giá trị hợp đồng nhằm phòng ngừa rủi ro tranh chấp thương mại hoặc giảm trừ doanh thu.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với các kỹ thuật phân tích định lượng, thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh đối chiếu số liệu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo chính thức của Mạng lưới Bao thanh toán Quốc tế giai đoạn 2003 - 2008, hệ thống văn bản pháp lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng báo cáo tài chính thường niên của các tổ chức tín dụng.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 12 ngân hàng thương mại tiêu biểu tại Việt Nam đã triển khai nghiệp vụ, kết hợp nghiên cứu trường hợp chuyên sâu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu với tập dữ liệu thực nghiệm theo dõi 176 khách hàng trong giai đoạn 2005 - 2008. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các định chế tài chính chiếm thị phần chi phối và là thành viên chính thức của Mạng lưới Bao thanh toán Quốc tế. Phương pháp phân tích thống kê chuỗi thời gian kết hợp phân tích tỷ lệ được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc đo lường biến động doanh số, đánh giá tương quan rủi ro và xác định cấu trúc chi phí dịch vụ thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực nghiệm giai đoạn 2003 - 2008 mang lại 4 phát hiện quan trọng về cấu trúc và xu hướng của thị trường:

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng doanh số bao thanh toán tại Việt Nam đạt mức rất cao nhưng quy mô tuyệt đối còn khiêm tốn. Doanh số toàn thị trường tăng từ 2 triệu EUR năm 2005 lên 16 triệu EUR năm 2006, đạt 43 triệu EUR năm 2007 và vươn tới 85 triệu EUR vào năm 2008. Tỷ lệ tăng trưởng năm 2008 so với năm 2007 đạt 97,67%, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng bao thanh toán cao hàng đầu khu vực châu Á.

Thứ hai, thị trường tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng giữa phân khúc nội địa và xuất nhập khẩu. Năm 2006, doanh số nội địa đạt 15 triệu EUR, gấp 15 lần doanh số quốc tế là 1 triệu EUR. Đến năm 2008, doanh số nội địa đạt 80 triệu EUR (chiếm 94,12%), trong khi doanh số quốc tế chỉ đạt 5 triệu EUR (chiếm 5,88% tổng doanh số).

Thứ ba, mức độ tập trung thị phần thuộc về nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tiên phong, điển hình là Ngân hàng Á Châu. Doanh số bao thanh toán tại ngân hàng này tăng từ 21,5 tỷ đồng năm 2005 lên 135,2 tỷ đồng năm 2006, đạt 795 tỷ đồng năm 2007 và cán mốc 1.053 tỷ đồng vào năm 2008. Số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ tại đây tăng mạnh từ 7 khách hàng năm 2005 lên 176 khách hàng năm 2008.

Thứ tư, cơ cấu sản phẩm còn nghèo nàn và thiên lệch về hình thức bao thanh toán có truy đòi. Các ngân hàng thương mại chưa thể cung cấp dịch vụ bao thanh toán miễn truy đòi do thiếu sự liên kết với các định chế bảo hiểm rủi ro tín dụng chuyên nghiệp.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa tốc độ tăng trưởng và quy mô tuyệt đối phản ánh rõ rào cản từ môi trường pháp lý. Quyết định 1096/2004/QĐ-NHNN và Quyết định 30/2008/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước định nghĩa bao thanh toán đơn thuần là một hình thức cấp tín dụng. Cách tiếp cận này làm mờ đi bản chất của một dịch vụ tài chính tổng hợp, khiến các ngân hàng áp dụng quy trình thẩm định tài sản thế chấp khắt khe tương tự cho vay ngắn hạn thông thường.

Khi so sánh với thị trường quốc tế, châu Âu dẫn đầu với doanh số 888.533 triệu EUR năm 2008, trong đó Vương quốc Anh đạt 188.000 triệu EUR, Pháp đạt 135.000 triệu EUR và Ý đạt 128.000 triệu EUR. Tại châu Á, Nhật Bản đạt doanh số 106.500 triệu EUR năm 2008. Trong khối ASEAN, Singapore đạt 2.367 triệu EUR, vượt xa Việt Nam với 85 triệu EUR. Dữ liệu thực nghiệm này khi được mô hình hóa trên biểu đồ cột phân chia doanh số nội địa và quốc tế cho thấy rõ tỷ lệ bao thanh toán quốc tế toàn cầu đạt 11,24%, cao gấp gần 2 lần tỷ lệ 5,88% của Việt Nam. Nguyên nhân chính là do doanh nghiệp xuất khẩu trong nước chưa nắm rõ tập quán thanh toán quốc tế và thiếu mạng lưới đại lý bao thanh toán nhập khẩu đối ứng để bảo đảm khả năng thu hồi công nợ nước ngoài.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý vĩ mô. Ngân hàng Nhà nước cần sửa đổi toàn diện Quy chế hoạt động bao thanh toán ban hành kèm Quyết định 1096/2004/QĐ-NHNN trước năm 2011. Cơ quan quản lý cần định danh bao thanh toán là nghiệp vụ mua bán quyền tài sản đối với khoản phải thu thay vì chỉ coi là cấp tín dụng đơn thuần. Cần gỡ bỏ giới hạn thời hạn thanh toán 180 ngày đối với các ngành hàng có chu kỳ sản xuất dài, đồng thời tạo cơ chế bảo vệ quyền sở hữu của đơn vị bao thanh toán khi người mua phá sản.

Thứ hai, thành lập Hiệp hội Bao thanh toán Việt Nam. Các ngân hàng thương mại lớn như Ngân hàng Á Châu, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam cần phối hợp cùng Hiệp hội Ngân hàng thành lập tổ chức nghề nghiệp chuyên trách trong giai đoạn 2010 - 2012. Mục tiêu là chuẩn hóa quy trình thẩm định, xây dựng bộ quy tắc ứng xử chung đạt chuẩn quốc tế và tăng cường đào tạo chuyên môn cho đội ngũ cán bộ ngân hàng.

Thứ ba, hiện đại hóa công nghệ quản lý và chia sẻ thông tin công nợ. Các ngân hàng thương mại cần đầu tư hệ thống công nghệ thông tin tự động hóa việc theo dõi hóa đơn và đối soát công nợ, hướng tới mục tiêu giảm 50% thời gian xử lý hồ sơ xuống dưới 24 giờ vào năm 2013. Trung tâm Thông tin Tín dụng cần bổ sung cơ sở dữ liệu về uy tín thanh toán của các doanh nghiệp mua hàng để hỗ trợ ngân hàng định giá rủi ro khoản phải thu.

Thứ tư, mở rộng mạng lưới liên kết bao thanh toán quốc tế hai đại lý. Khối ngân hàng thương mại cần chủ động gia nhập Mạng lưới Bao thanh toán Quốc tế để tiếp cận hệ thống 247 tổ chức thành viên tại 66 quốc gia. Giải pháp này nhằm nâng tỷ trọng doanh số bao thanh toán quốc tế từ mức 5,88% năm 2008 lên mục tiêu 15% đến 20% vào năm 2015, hỗ trợ trực tiếp cho các ngành dệt may, da giày và thủy sản xuất khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chính:

Khối lãnh đạo và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Ứng dụng quy trình vận hành 11 bước của bao thanh toán nội địa và 13 bước của bao thanh toán quốc tế. Tài liệu cung cấp cơ sở xây dựng biểu phí kết hợp bao gồm phí quản lý từ 0,2%, phí bảo hiểm tín dụng từ 0,3% đến 0,9% và chính sách trích lập tài khoản khống chế từ 10% đến 30% để kiểm soát nợ xấu.

Ban điều hành các doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng các hiệp hội ngành hàng: Sử dụng giải pháp nhận tài trợ ứng trước tối đa 80% giá trị hóa đơn bán buôn để bổ sung nguồn vốn lưu động lưu thông nhanh chóng, không bị ràng buộc bởi tài sản thế chấp là bất động sản hay máy móc thiết bị.

Cơ quan quản lý nhà nước tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Tham khảo dữ liệu thực chứng và các bất cập pháp lý từ thực tiễn áp dụng Quyết định 1096/2004/QĐ-NHNN để hoàn thiện các thông tư hướng dẫn về bảo đảm tiền vay và chuyển giao quyền đòi nợ.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng hệ thống lý luận, bảng số liệu thực nghiệm giai đoạn 2003 - 2008 và mô hình vận hành của Mạng lưới Bao thanh toán Quốc tế làm học liệu phục vụ nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu về thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Bao thanh toán khác biệt căn bản như thế nào so với nghiệp vụ chiết khấu chứng từ truyền thống? Bao thanh toán không chỉ cung cấp tài chính mà còn thực hiện chức năng quản trị rủi ro toàn diện gồm quản lý sổ cái công nợ, theo dõi và thu hồi nợ từ người mua, đồng thời có thể cung cấp dịch vụ bảo hiểm rủi ro tín dụng. Ngược lại, chiết khấu thương phiếu chỉ đơn thuần là việc ngân hàng ứng tiền trước dựa trên bộ chứng từ mà không tham gia vào quá trình giám sát và thu nợ từ đối tác mua hàng.

Hạn mức và tỷ lệ ứng trước vốn trong nghiệp vụ bao thanh toán là bao nhiêu? Thông thường, các đơn vị bao thanh toán thực hiện cấp vốn ứng trước ở mức 70% đến 80% tổng giá trị ghi trên hóa đơn bán hàng hợp lệ. Phần giá trị còn lại từ 20% đến 30% được giữ trên tài khoản khống chế nhằm bù đắp rủi ro hàng bán bị trả lại, chiết khấu thương mại hoặc các sai sót phát sinh trước khi tất toán hợp đồng.

Vì sao doanh số bao thanh toán quốc tế tại Việt Nam năm 2008 chỉ đạt 5 triệu EUR? Doanh số này chỉ chiếm 5,88% tổng thị trường do phần lớn các ngân hàng thương mại trong nước chưa thiết lập được quan hệ đại lý đối ứng với các tổ chức bao thanh toán tại nước nhập khẩu. Ngoài ra, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam còn hạn chế về kinh nghiệm pháp lý quốc tế và e ngại mức phí dịch vụ từ 0,3% đến 0,9% giá trị hóa đơn.

Doanh nghiệp không có bất động sản thế chấp có thể tham gia bao thanh toán không? Doanh nghiệp hoàn toàn có thể tiếp cận nguồn vốn vì cơ sở cấp tài trợ của bao thanh toán dựa trên chất lượng khoản phải thu và năng lực tài chính của người mua hàng thay vì tài sản bảo đảm truyền thống của bên bán. Đây là giải pháp giải ngân tối ưu cho các doanh nghiệp cung ứng có đơn hàng thường xuyên cho các tập đoàn uy tín.

Cơ cấu chi phí của một hợp đồng bao thanh toán hoàn chỉnh bao gồm những cấu phần nào? Tổng chi phí bao gồm lãi suất ứng trước tính trên số ngày tài trợ thực tế, phí quản lý hành chính khoảng 0,2% do đại lý xuất khẩu thu, phí bảo hiểm rủi ro tín dụng từ 0,3% đến 0,9% của đại lý nhập khẩu, cùng các loại phí chuyển tiền ngân hàng và phí xử lý chứng từ từ 5 đến 19 EUR cho mỗi hóa đơn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về nghiệp vụ bao thanh toán theo các chuẩn mực quốc tế của Công ước UNIDROIT 1988 và tổ chức FCI.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực bước phát triển nhảy vọt của thị trường Việt Nam khi doanh số tăng từ 2 triệu EUR năm 2005 lên 85 triệu EUR năm 2008.
• Đánh giá sâu sắc vai trò dẫn đầu của Ngân hàng Á Châu với doanh số đạt 1.053 tỷ đồng và 176 khách hàng trong năm 2008.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn pháp lý cốt tử của Quyết định 1096/2004/QĐ-NHNN làm hạn chế sự phát triển của phân khúc bao thanh toán quốc tế và bao thanh toán miễn truy đòi.
• Đưa ra hệ thống 4 giải pháp khoa học, khả thi cho giai đoạn 2010 - 2015 nhằm thúc đẩy liên kết ngân hàng với mạng lưới 247 định chế tài chính toàn cầu.

Nghiên cứu khẳng định bao thanh toán là công cụ tài trợ chuỗi cung ứng tất yếu cho nền kinh tế hội nhập. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng cần nhanh chóng chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro, đẩy mạnh liên kết quốc tế để biến bao thanh toán thành động lực tăng trưởng bền vững cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ BAO THANH TOÁN 1. KHÁI NIỆM VỀ BAO THANH TOÁN: 1.Khái niệm BTT theo Công ước về BTT quốc tế UNIDROIT 1988: (Unidroit Convention on International Factoring- Ottawa, 28 May 1988) Theo mục tiêu của Công ước này, “một hợp đồng bao thanh toán” có nghĩa là một hợp đồng bao gồm một bên là bên cung cấp hàng và một bên là bên bao thanh toán, hai bên tuân thủ theo các nội dung sau: + Người cung cấp hàng có thể hoặc sẽ chuyển nhượng cho nhà bao thanh toán khoản phải thu phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa giữa bên bán hàng và khách hàng của bên bán (còn gọi là con nợ), chứ không phải là những người mua hàng để sử dụng cho cá nhân và hộ gia đình. + Bên bao thanh toán phải thực hiện ít nhất hai trong các chức năng sau: - Tài trợ cho người bán, bao gồm khoản vay và khoản ứng trước. - Theo dõi công nợ (giữ sổ cái) liên quan đến khoản phải thu.

- Thu tiền từ các khoản phải thu - Bảo vệ người bán trước trường hợp người mua không thanh toán. + Thông báo chuyển nhượng phải được đưa ra bằng văn bản cho con nợ biết. Như vậy, có thể hiểu vể BTT qua nội dung của Công ước này như sau: BTT là một dịch vụ do nhà BTT cung cấp dựa trên hợp đồng mua bán giữa hai bên mua và bán, theo đó khi phát huy vai trò của mình, bên BTT phải thực hiện ít nhất hai trong bốn chức năng nêu trên. Khái niệm BTT theo tổ chức BTT quốc tế FCI (Factors Chain International): Theo tổ chức BTT quốc tế, hợp đồng BTT là một hợp đồng theo đó người bán hàng có thể hoặc sẽ chuyển nhượng các khoản phải thu cho nhà BTT, có thể với mục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 11 đích là nhận tài trợ thương mại hoặc không, nhưng tối thiểu phải có ít nhất một trong các chức năng sau: - Theo dõi sổ sách các khoản phải thu.

- Thu hộ các khoản phải thu. - Bảo hiểm rủi ro nợ xấu. Theo khái niệm hợp đồng BTT này, có thể hiểu BTT là một dịch vụ tài chính trọn gói bao gồm sự kết hợp giữa tài trợ vốn hoạt động, phòng ngừa rủi ro tín dụng, theo dõi các khoản phải thu và dịch vụ thu hộ. đó là sự thỏa thuận giữa ĐVBTT và người bán hàng.

Đơn vị BTT sẽ mua lại khoản phải thu của người bán dựa trên khả năng trả nợ của người mua hay còn gọi là con nợ trong quan hệ tính dụng.Khái niệm BTT theo Quyết định số 1096/2004/QĐ-NHNN ngày 06/09/2004 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Quyết định 30/2008/QĐ- NHNN về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế hoạt động bao thanh toán của các Tổ chức tín dụng: BTT là một hình thức cấp tín dụng của tổ chức tín dụng cho bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu phát sinh từ việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua, bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. Qua các khái niệm trên cho thấy, nghiệp vụ BTT chính là hình thức tài trợ cho những khoản thanh toán chưa đến hạn (trong ngắn hạn) từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứng hàng hóa và dịch vụ, gần như là hoạt động mua bán nợ. Nói cách khác, duới góc độ hoạt động của NHTM, BTT là việc cấp tín dụng cho khách hàng là bên bán thông qua việc mua lại các khoản phải thu của bên bán hàng phát sinh từ việc mua bán đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua bán hàng hóa. Như vậy, ĐVBTT làm chức năng là một đơn vị chấp thuận tín dụng đồng thời là một đơn vị cung cấp tài chính.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. ĐẶC ĐIỂM CỦA BAO THANH TOÁN: Dịch vụ bao thanh toán thông thường sẽ có sự xuất hiện của ít nhất ba bên: 1. Đơn vị bao thanh toán: là ngân hàng, công ty tài chính chuyên thực hiện việc mua bán nợ và các dịch vụ khác liên quan đến mua bán nợ. Trong nghiệp vụ bao thanh toán quốc tế sẽ có hai đơn vị bao thanh toán, một đơn vị bao thanh toán tại nước của nhà xuất khẩu và một đơn vị bao thanh toán tại nước của nhà nhập khẩu.

Người bán hay nhà xuất khẩu: các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa hoặc kinh doanh dịch vụ có những khoản nợ của khách hàng nhưng chưa đến hạn thanh toán. Người mua hàn hay nhà nhập khẩu: hay còn gọi là người phải trả tiền, đó chính là người mua hàng hóa hay nhận các dịch vụ cung ứng. BTT có 3 đặc điểm như sau: - Đơn vị BTT ứng trước tiền dựa trên các khoản phải thu. - Đơn vị BTT thu hồi các khoản nợ thay cho khách hàng của mình.

- Đơn vị BTT chịu các rủi ro tín dụng về người mua (trường hợp miễn truy đòi). ƯU NHƯỢC ĐIỂM CỦA BAO THANH TOÁN 1.1 Hạn chế của một số loại hình thanh toán phổ biến: Phương thức tín dụng chứng từ, nhờ thu, ứng trước tiền hàng là những phương thức thanh tóan truyền thống được coi là phổ biến nhất trong các giao dịch thương mại quốc tế. Loại hình bao thanh toán là một phương thức thanh toán mới thuận tiện và có được những lợi thế nhất định. Các loại hình thanh toán trước đã bộc lộ một số hạn chế đối với các bên tham gia giao dịch: - Thư tín dụng (L/C): Người bán yêu cầu L/C xác nhận để đảm bảo chắc chắn được thanh toán nếu bộ chứng từ hoàn toàn phù hợp với điều khoản của L/C.

Tuy nhiên, thực tế không như vậy; người mua thường đưa các điều khoản nghiêm ngặt trong L/C để đảm bảo hàng hóa được giao đúng thời hạn và chất lượng. Bất kỳ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 13 sự sai sót nào làm chậm thanh toán vì bộ chứng từ cần được chỉnh sửa và kiểm tra lại làm tăng chi phí và mất thời gian. Đứng góc độ người mua, điểm bất lợi chính là họ có thể bị thắt chặt tín dụng với ngân hàng của mình để mở L/C hoặc phải ký quỹ cao, phí tổn tài chính cao hơn. Nếu người mua có thể mua được hàng hóa tương tự ở nơi khác mà không cần phải mở L/C thì người bán sẽ có nguy cơ mất khách hàng.

Hơn nữa, trong phương thức tín dụng chứng từ, ngân hàng thường áp đặt các ràng buộc có lợi cho mình (vì L/C là cam kết thanh tóan của ngân hàng) hay các qui tắc kiểm chứng từ khắt khe ít nhiều làm chậm quá trình luân chuyển hàng hóa giữa bên mua và bên bán. - Trả tiền trước khi giao hàng: người mua phải trả tiền trước khi người bán giao hàng. Trong phương thức này người bán được đảm bảo an toàn nhưng người mua lại gặp rủi ro nếu người bán vi phạm hợp đồng. Thường thì người mua chỉ chấp nhận hình thức này nếu đây là các loại hàng hóa độc quyền.

- Nhờ thu/ Hối phiếu: đối với hình thức thanh toán này không có gì đảm bảo người mua sẽ thanh toán và do đó người bán cần hiểu rõ tình hình tài chính và uy tín của người mua. Người mua có thể từ chối thanh toán hoặc chấp nhận hối phiếu mặc dù người bán đã phải chịu phí vận chuyển và lưu kho. Nhiều người mua không thích phương thức nhờ thu kèm chứng từ trả ngay (D/P) vì họ bị buộc phải trả tiền trước khi kiểm tra. Người mua do đó phụ thuộc vào việc người bán có tuân theo các điều khoản của hợp đồng hay không.2 Lợi thế của bao thanh toán so với các loại hình thanh toán khác: (1) Lợi thế về thanh toán: - Sau khi đã được đơn vị BTT chấp thuận, người bán hàng thông qua việc bán lại các khoản phải thu cho đơn vị bao thanh toán đã làm giảm đi rất nhiều việc theo dõi, thu hồi các khoản phải thu.

Đơn vị bao thanh toán sẽ thực hiện tất cả nhiệm vụ cho người bán như: theo dõi những khoản phải thu đến hạn, thực hiện kiểm tra giám sát khả năng thanh toán của người mua hàng… TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 14 - Khi thực hiện bao thanh toán quốc tế đơn vị bao thanh toán xuất khẩu phải tạo mối quan hệ với đơn vị bao thanh toán nhập khẩu. Chính điều này đảm bảo cho khoản phải thu của nhà xuất khẩu sẽ được thanh toán đúng hạn thông qua đơn vị bao thanh toán nhập khẩu. Đây là tính ưu việt của bao thanh toán so với các loại hình thanh toán khác, nó làm giảm nhẹ gánh nặng về khả năng thu hồi tiền cho người bán. - Theo các nhà chuyên môn, đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, việc thiếu thông tin về thị trường và bên mua, đặc biệt khả năng thu hồi nợ nhanh là những trở ngại rất lớn khi phải quyết định bán hàng theo điều kiện trả chậm cho khách hàng nước ngoài.

Đồng thời hiện nay, trước áp lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế, bên mua hàng ngày càng đòi hỏi các phương thức thanh toán thuận lợi hơn so với phương thức thanh toán truyền thống (L/C, nhờ thu). Do vậy, bao thanh toán trở thành một công cụ rất hiệu quả giúp doanh nghiệp xuất khẩu có thể áp dụng phương thức bán hàng trả chậm mà vẫn an toàn. (2) Lợi thế về tài chính: - Bao thanh toán giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ không có tài sản thế chấp có thể nhận vốn từ ngân hàng, đồng thời giúp họ tăng hạn mức tín dụng rất nhanh, có lợi cho sự phát triển. Về phía mình, ngân hàng hoàn toàn yên tâm khi biết rõ nguồn vốn của mình đang được sử dụng như thế nào.

- Ngoài ra, vốn lưu động hạn chế cũng là một khó khăn lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước, đặc biệt khi phải bán hàng trả chậm. Vì vậy, khi sử dụng dịch vụ bao thanh toán, các doanh nghiệp sẽ được ứng trước một số tiền của khoản phải thu để tiếp tục quay vòng vốn lưu động và kinh doanh hiệu quả hơn.3 Lợi ích của các bên khi sử dụng bao thanh toán: (1) Đối với người bán: - Người bán được cải thiện dòng tiền mặt, được cung cấp nguồn tài chính để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định. BTT truyền thống cho phép khách hàng vay tiền ngay lập tức dựa trên số lượng bán hàng của họ, trong khi đồng thời cũng cho phép khách hàng giữ thời hạn bán hàng bình thường. Kết quả là, dòng tiền TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 15 mặt của bên bán hàng tăng do thời hạn bán hàng được duy trì.