CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM THIỆT HẠI VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI 1.1 Sự cần thiết và vai trò của bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới 1.1 Một số khái niệm và đặc điểm hoạt động của xe cơ giới 1.1 Một số khái niệm về xe cơ giới - Xe cơ giới: là xe chạy trên đường bộ bằng động cơ của chính nó và có ít nhất một chỗ ngồi. Xe cơ giới bao gồm xe ô tô, máy kéo, xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp và các loại xe đặc chủng khác sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, xe mô tô 2 bánh, 3 bánh, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự có tham gia giao thông. - Bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới: là loại hình Bảo hiểm tài sản và nó được thể hiện dưới hình thức bảo hiểm tự nguyện có đối tượng bảo hiểm là bản thân chiếc xe tham gia bảo hiểm. Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe nhằm mục đích được bồi thường cho những thiệt hại vật chất đối với xe của mình do rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm gây nên.
Vì vậy, để có thể trở thành đối tượng được bảo hiểm, xe cơ giới phải đảm bảo các điều kiện về mặt kĩ thuật và pháp lý cho sự lưu hành, đó là: được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy đăng ký, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và môi trường, giấy phép lưu hành xe. - Loại hình bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới: + Phân loại theo đối tượng bảo hiểm: bảo hiểm vật chất xe cơ giới bảo hiểm cho xe ô tô, xe mô tô ( xe máy ) cả 2 bánh và 3 bánh + Phân loại theo bộ phận trên xe 12 Sv: Phạm Thị Thúy Hằng Lớp:CQ50/03.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính ● Bảo hiểm vật chất toàn bộ xe: là bảo hiểm thiệt hại vật chất cho toàn bộ tổng thành cấu tạo nên xe cơ giới và các trang thiết bị them so với chiếc xe nguyên bản sau khi xuất xưởng. ● Bảo hiểm vật chất thân vỏ xe: là bảo hiểm thiệt hại vật chất của các bộ phận cấu tạo nên tổng thành thân vỏ của xe cơ giới.2 Đặc điểm hoạt động của xe cơ giới - Số lượng đầu xe tham gia giao thông đường bộ ngày càng tăng. - Xe cơ giới có tính cơ động cao, tính việt dã tốt và nó tham gia triệt để vào quá trình vận chuyển vì vậy xác suất rủi ro là rất lớn - Xe cơ giới tham gia vào giao thông phụ thuộc rất nhiều vào cơ sở hạ tầng, thời tiết, khí hậu, địa hình… - Xe cơ giới tham gia giao thông chịu sự chi phối của luật pháp quốc gia 1.2 Sự cần thiết khách quan và vai trò của bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới 1.1 Sự cần thiết khách quan Xe cơ giới chiếm một số lượng lớn và vị trí quan trọng trong ngành Giao thông vận tải, giúp cho mọi hoạt động trở nên thuận tiện góp phần vào sự phát triển chung của xã hội.
Ngày nay, ở Việt Nam, khi điều kiện kinh tế của người dân ngày càng được nâng cao thì lượng xe cơ giới được sử dụng ngày một tăng lên trong khi điều kiện cơ sở hạ tầng không đáp ứng kịp. Do đó, rủi ro tai nạn đối với các chủ phương tiện khi tham gia giao thông luôn tiềm ẩn xảy ra bất cứ lúc nào. Hơn nữa, xe cơ giới là xe có động cơ khỏe, tốc độ cao nên khả năng gây tai nạn là rất cao. 13 Sv: Phạm Thị Thúy Hằng Lớp:CQ50/03.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Bảng 1.Tình hình tai nạn giao thông đường bộ tại Việt Nam Chỉ tiêu Số vụ tai nạn Số người chết Số người bị thương Số vụ Tốc độ Số người Tốc độ Số người Tốc độ Năm ( vụ) tăng(%) (người) tăng(%) (người) tăng(%) 2012 36376 - 9838 - 38060 - 2013 29385 -19,2 9369 -4,7 29500 -22,5 2014 25322 -13,8 8.996 -4 24417 -17,2 2015 22827 -9,8 8727 -3 21069 -13,7 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia) Những nguyên nhân chủ yếu gây ra tai nạn gồm: ● Lái xe phóng nhanh, vượt ẩu, say rượu, xử lý kém… ● Xe hư hỏng, chưa sửa chữa mà vẫn lưu hành.
● Đường xá quanh co, lắm đèo nhiều dốc và không đảm bảo an toàn. ● … Qua số liệu thống kê từ các báo thu thập được ở Cục cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt rồi đến uỷ ban an toàn giao thông quốc gia… thì cho thấy tình hình các vụ tai nạn giao thông có xu hướng giảm. Nhưng những vụ tai nạn đã xảy ra đều là những vụ hết sức nghiêm trọng ảnh hưởng nặng nề tới người và phương tiện tham gia giao thông. Theo Ngân hàng phát triển Châu á ước tính mỗi năm thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra tại Việt Nam chừng 885 triệu USD.
Như vậy mỗi năm chúng ta tự làm mất đi khoảng 1 tỷ đô la, trong khi nhà nước ta còn nghèo và phải cạnh tranh mạnh mẽ với các nước láng giềng nhằm tranh thủ nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Một trong những 14 Sv: Phạm Thị Thúy Hằng Lớp:CQ50/03.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính nguyên nhân chủ yếu của những vụ tai nạn trên là do chính những người tham gia giao thông: vi phạm luật lệ an toàn giao thông, đạo đức của lái xe chưa cao làm người tham gia giao thông khác phải chịu hậu quả…Bên cạnh đó còn có một số nguyên nhân bên ngoài như chất lượng xe tham gia giao thông kém và cũ, đường xá chật hẹp, không đủ tiêu chuẩn, nhiều nơi còn không có biển báo hay đèn tín hiệu giao thông…Trong những nguyên nhân trên thì lỗi của người điều khiển giao thông chiếm 79,4%. Thiệt hại về xe cơ giới gây ra là rất lớn, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chủ phương tiện tham gia giao thông mà ảnh hưởng đến toàn xã hội. Làm cho chủ xe bị chết, bị thương tật có thể là vĩnh viễn hay tạm thời, ảnh hưởng lớn đến tình hình tài chính cũng như làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh của họ, tiếp theo đó là cuộc sống của cả gia đình, người thân, con cái của họ cũng bị ảnh hưởng.
Chính vì vậy mà bảo hiểm vật chất xe cơ giới ra đời như là một tất yếu khách quan đáp ứng được nhu cầu của chủ xe cũng như nhu cầu của toàn xã hội.2 Vai trò của bảo hiểm vật chất xe cơ giới Bảo hiểm vật chất xe cơ giới ra đời đáp ứng nhu cầu của các chủ xe về việc thành lập một quỹ bảo hiểm để chi trả cho những tổn thất xảy ra trong tai nạn và lợi ích của nó đem lại cho xã hội là rất lớn, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống bảo hiểm của mỗi quốc gia. - Đầu tiên và cơ bản nhất Bảo hiểm vật chất xe cơ giới hỗ trợ trực tiếp về mặt tải chính cho các chủ phương tiện không may gặp rủi ro tai nạn. Cụ thể như việc các công ty bảo hiểm thông qua hoạt động nghiệp vụ của mình sử dụng quỹ bảo hiểm đề chi trả bồi thường cho chủ phương tiện tạo điều kiện cho họ sớm khắc phục hậu quả tai nạn và những khó khăn phát sinh, các 15 Sv: Phạm Thị Thúy Hằng Lớp:CQ50/03.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính khoản chi phí bất thường. Nhờ vậy giúp các chủ xe ổn định về mặt tài chính, hoạt động kinh doanh, đời sống sinh hoạt dân cư không bị gián đoạn.
Vì vậy tạo sự yên tâm làm việc cho các cá nhân, tổ chức góp phần bảo đảm an sinh xã hội. - Tham gia bảo hiểm vật chất xe cơ giới còn góp phần nâng cao ý thức tham gia giao thông của các chủ xe và lái xe. Việc gắn quyền lợi với trách nhiệm cho mỗi chủ phương tiện buộc họ phải tham gia tích cực vào việc ngăn ngừa, đề phòng tai nạn giao thông để bảo vệ tính mạng và tài sản của mình. - Việc triển khai nghiệp vụ bảo hiểm này, với mục đích là giảm những thiệt hại cho chủ xe tham gia bảo hiểm góp phần giảm chi phí bồi thường, đòi hỏi các công ty bảo hiểm phải có những biện pháp cần thiết đề đề phòng, hạn chế rủi ro tai nạn xảy ra trên các tuyến đường giao thông bằng việc sử dụng nguồn phí thu được đầu tư vào nâng cấp, cải tạo cơ sở hạ tầng giao thông tạo sự an toàn chung trong lưu thông phương tiện giảm bớt áp lực chi tiêu cho ngân sách Nhà nước, hoặc cũng có thể sử dụng nguồn phí để tuyên truyền, quảng bá, tư vấn về an toàn giao thông.
- Mặt khác qua công tác thống kê rủi ro, xác định nguyên nhân tai nạn, giám định tổn thất đối với các vụ tai nạn giao thông thuộc trách nhiệm của các công ty bảo hiểm sẽ giúp các cơ quan chức năng đánh giá rủi ro, tìm ra những nguyên nhân phố biến gây tai nạn từ đó đưa ra các biện pháp thiết thức để phòng tránh tai nạn giao thông, xây dựng hoàn thiện khung pháp lý về trật tự an toàn giao thông. - Ngoài ra, Bảo hiểm vật chất xe cơ giới còn góp phần tăng thu cho ngân sách nhà nước. Khoàn thuế nộp vào ngân sách nhà nước hàng năm được trích từ lợi nhuận của doanh nghiệp kinh doanh các nghiệp vụ bảo hiểm trong 16 Sv: Phạm Thị Thúy Hằng Lớp:CQ50/03.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính đó có bảo hiểm vật chất xe cơ giới là nguồn thu quan trọng, đóng góp không nhỏ và nguồn ngân sách đầu tư cho cơ sở hạ tầng giao thông cũng như các lĩnh vực khác trong nền kinh tế quốc dân. 17 Sv: Phạm Thị Thúy Hằng Lớp:CQ50/03.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.2 Nội dung cơ bản nghiệp vụ bảo hiểm vật chất xe cơ giới 1.1 Đối tượng bảo hiểm Đối tượng của bảo hiểm vật chất xe cơ giới là toàn bộ các loại xe cơ giới có giá trị, có đủ điều kiện về kỹ thuật và pháp lý cho việc lưu hành xe, có giấy phép lưu hành xe do cơ quan có thẩm quyền cấp và hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.
Người chủ xe phải được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy đăng ký xe, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiểm định về an toàn kỹ thuật và môi trường.