Nghiên cứu giải pháp phát triển ấn phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà, Hải Phòng

Bài viết nghiên cứu đề xuất giải pháp phát triển ấn phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà, Hải Phòng, góp phần thúc đẩy du lịch địa phương.

• Người hướng dẫn: TS. Võ Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà, Hải Phòng
• Loại tài liệu: Báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của đề tài nghiên cứu
• 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ
• 1.1. Những vấn đề lý luận về phát triển sản phẩm du lịch đặc thù
• 1.2. Một số khái niệm liên quan
• 1.3. Các nguyên tắc, yêu cầu chung và phương thức xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù
• 1.4. Các tiêu chí đánh giá sản phẩm du lịch đặc thù
• 1.5. Vai trò của sản phẩm du lịch đặc thù trong phát triển du lịch
• 1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển sản phẩm du lịch đặc thù
• 1.7. Hệ thống các văn bản của Trung ương và Thành phố Hải Phòng về phát triển du lịch và phát triển du lịch đặc thù
• 1.8. Kinh nghiệm của một số địa phương trong và ngoài nước về sản phẩm du lịch đặc thù, bài học gợi mở cho du lịch Cát Bà
• 1.8.1. Kinh nghiệm phát triển sản phẩm du lịch đặc thù ở Jeju (Hàn Quốc)
• 1.8.2. Kinh nghiệm phát triển sản phẩm du lịch đặc thù của một số địa phương ở Việt Nam
• 1.8.3. Một số bài học gợi mở cho du lịch Cát Bà
• 1.9. Tiểu kết chương 1
• 2. THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC SẢN PHẨM DU LỊCH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ TẠI CÁT BÀ, HẢI PHÒNG
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Cát Bà và các sản phẩm du lịch đang khai thác tại Cát Bà, Hải Phòng
• 2.1.1. Khái quát về Cát Bà
• 2.1.2. Khái quát về sản phẩm du lịch Cát Bà
• 2.2. Đánh giá thực trạng các sản phẩm du lịch đang khai thác tại Cát Bà
• 2.2.1. Thực trạng khai thác các sản phẩm du lịch
• 2.2.2. Thực trạng thị trường khách du lịch
• 2.2.3. Thực trạng nguồn nhân lực phục vụ du lịch
• 2.2.4. Đánh giá chung về thực trạng các sản phẩm du lịch tại Cát Bà
• 2.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của các sản phẩm du lịch đặc thù của Cát Bà
• 2.3.1. Thực trạng tài nguyên du lịch phục vụ đề xuất xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù mới
• 2.3.2. Thực trạng công tác quản lý Nhà nước (của Thành phố, của Cát Bà) đối với các sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.3.3. Thực trạng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, kỹ thuật ngành du lịch phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.3.4. Thực trạng chất lượng các dịch vụ vận chuyển phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.3.5. Thực trạng chất lượng các dịch vụ lưu trú và ăn uống phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.3.6. Thực trạng thu hút nguồn vốn đầu tư phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.3.7. Thực trạng sự tham gia của cộng đồng trong phát triển bền vững du lịch
• 2.4. Đánh giá chung về sự thu hút của các sản phẩm du lịch và đánh giá sản phẩm du lịch theo tiêu chí sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.4.1. Đánh giá về sự thu hút của các sản phẩm du lịch
• 2.4.2. Đánh giá sản phẩm du lịch ở Cát Bà theo tiêu chí sản phẩm du lịch đặc thù
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ VÀ TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ TẠI CÁT BÀ, HẢI PHÒNG
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà, Hải Phòng
• 3.2. Các định hướng phát triển du lịch Cát Bà
• 3.3. Tài nguyên du lịch độc đáo của Cát Bà. Những hạn chế trong khai thác sản phẩm du lịch ở Cát Bà. Đề xuất một số giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà, Hải Phòng
• 3.3.1. Giải pháp chung
• 3.3.2. Giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù mới tại Cát Bà: du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ và du lịch chữa lành Việt Hải
• 3.3.3. Giải pháp phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.4. Đề xuất giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.5. Nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, kỹ thuật ngành du lịch phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.6. Giải pháp nâng cao chất lượng các dịch vụ vận chuyển phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.7. Giải pháp nâng cao chất lượng các dịch vụ lưu trú và ăn uống phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.8. Giải pháp thu hút nguồn vốn đầu tư phục vụ phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.9. Giải pháp tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong phát triển bền vững du lịch tại Cát Bà
• 3.10. Đề xuất lộ trình thực hiện các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tại Cát Bà
• 3.11. Tầm nhìn và ý tưởng phát triển du lịch Cát Bà
• 3.12. Định hướng các không gian trọng điểm của du lịch Cát Bà
• 3.13. Định hướng thị trường khách du lịch Cát Bà
• 3.14. Kế hoạch và lộ trình thực hiện phát triển sản phẩm du lịch đặc thù
• 3.15. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Phát triển du lịch Cát Bà

Du lịch Cát Bà là một trong những trọng tâm phát triển kinh tế của Hải Phòng. Với vị trí địa lý đặc biệt và tài nguyên thiên nhiên phong phú, Cát Bà có tiềm năng lớn để trở thành điểm đến du lịch hàng đầu. Phát triển du lịch Cát Bà không chỉ đáp ứng nhu cầu của du khách mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương. Các giải pháp tập trung vào việc khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường quảng bá du lịch.

1.1. Tài nguyên du lịch độc đáo

Cát Bà sở hữu nhiều tài nguyên du lịch độc đáo như Vịnh Lan Hạ, rừng ngập mặn và núi đá vôi. Những tài nguyên này là cơ sở để phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, thu hút du khách trong và ngoài nước. Việc bảo tồn và khai thác bền vững các tài nguyên này là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển du lịch.

1.2. Các hoạt động du lịch tại Cát Bà

Các hoạt động du lịch tại Cát Bà bao gồm khám phá thiên nhiên, thể thao mạo hiểm và du lịch cộng đồng. Những hoạt động này không chỉ mang lại trải nghiệm độc đáo cho du khách mà còn góp phần quảng bá hình ảnh của Cát Bà. Việc đa dạng hóa các hoạt động du lịch là cần thiết để thu hút nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.

II. Ấn phẩm du lịch Hải Phòng

Ấn phẩm du lịch Hải Phòng đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh du lịch của thành phố. Các ấn phẩm này cần được thiết kế chuyên nghiệp, phản ánh đúng bản sắc và tiềm năng du lịch của Hải Phòng. Tăng cường quảng bá du lịch thông qua các ấn phẩm sẽ giúp thu hút nhiều du khách hơn, đồng thời nâng cao nhận thức về giá trị du lịch của địa phương.

2.1. Thiết kế ấn phẩm du lịch

Thiết kế ấn phẩm du lịch cần tập trung vào việc thể hiện các điểm đến nổi bật của Hải Phòng như Cát Bà, Đồ Sơn và Bạch Long Vỹ. Các ấn phẩm cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi và phát triển mới trong ngành du lịch.

2.2. Phân phối ấn phẩm du lịch

Việc phân phối ấn phẩm du lịch cần được thực hiện rộng rãi tại các điểm du lịch, sân bay, nhà ga và các trung tâm thương mại. Điều này sẽ giúp tiếp cận được nhiều đối tượng khách hàng tiềm năng, từ đó tăng cường hiệu quả quảng bá.

III. Các giải pháp du lịch

Các giải pháp du lịch được đề xuất nhằm phát triển bền vững ngành du lịch tại Cát Bà và Hải Phòng. Những giải pháp này tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện cơ sở hạ tầng và thu hút đầu tư. Dịch vụ du lịch Cát Bà cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

3.1. Nâng cao chất lượng dịch vụ

Nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch bao gồm cải thiện dịch vụ lưu trú, ăn uống và vận chuyển. Việc đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là hướng dẫn viên du lịch Hải Phòng, là yếu tố quan trọng để nâng cao trải nghiệm của du khách.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng

Cải thiện cơ sở hạ tầng du lịch bao gồm nâng cấp hệ thống giao thông, cơ sở lưu trú và các tiện ích công cộng. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho du khách và góp phần phát triển bền vững ngành du lịch.

IV. Tổ chức sự kiện du lịch

Tổ chức sự kiện du lịch là một trong những giải pháp hiệu quả để thu hút du khách và quảng bá hình ảnh du lịch của Cát Bà. Các sự kiện này cần được tổ chức thường xuyên và đa dạng, phù hợp với nhu cầu và sở thích của du khách. Các hoạt động du lịch tại Cát Bà cần được lồng ghép vào các sự kiện để tạo nên trải nghiệm độc đáo.

4.1. Lễ hội và sự kiện văn hóa

Các lễ hội và sự kiện văn hóa là cơ hội để quảng bá bản sắc địa phương và thu hút du khách. Việc tổ chức các lễ hội truyền thống và sự kiện văn hóa sẽ góp phần nâng cao giá trị du lịch của Cát Bà.

4.2. Sự kiện thể thao và giải trí

Các sự kiện thể thao và giải trí như đua thuyền, leo núi và cắm trại sẽ thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là những người yêu thích hoạt động ngoài trời. Những sự kiện này cần được tổ chức chuyên nghiệp và an toàn.

Nội dung chính

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ TẠI CÁT BÀ, HẢI PHÒNG

---

Tóm tắt nghiên cứu (Research Summary)

• Câu hỏi nghiên cứu trọng tâm (Research Questions): Đâu là các luận cứ khoa học và thực tiễn để nhận diện, đánh giá thực trạng và xây dựng các sản phẩm du lịch mang tính độc bản, đặc thù nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững tại quần đảo Cát Bà, thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045?
• Tổng quan phương pháp tiếp cận (Methodology Snapshot): Đề tài ứng dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành kết hợp định tính và định lượng: khảo sát thực địa, chọn mẫu phi xác suất với dung lượng $N = 400$ phân bổ qua 4 nhóm bảng hỏi, tham vấn chuyên gia chuyên sâu, phân tích dữ liệu thứ cấp và đánh giá mức độ đáp ứng theo bộ 8 tiêu chí chuẩn hóa về sản phẩm du lịch đặc thù.
• Phát hiện cốt lõi (Key Findings): Nghiên cứu chỉ ra rằng du lịch Cát Bà dù sở hữu tiềm năng di sản vượt trội nhưng sản phẩm hiện hữu còn trùng lặp, phụ thuộc nặng nề vào tính mùa vụ (tắm biển, nghỉ dưỡng thông thường). Đề tài xác lập tính khả thi cao của hai mô hình sản phẩm đặc thù đột phá: Du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ và Du lịch chữa lành (Wellness/Healing Tourism) tại xã Việt Hải, song song với việc nhận diện các nút thắt về hạ tầng kết nối, sức chứa môi trường và cơ chế quản lý liên ngành.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Kết quả nghiên cứu cung cấp khung tham chiếu chính sách cho UBND thành phố Hải Phòng và các cơ quan quản trị du lịch; đồng thời định hình chiến lược sản phẩm cho các doanh nghiệp lữ hành, dịch vụ nhằm định vị thương hiệu Cát Bà trở thành trung tâm du lịch sinh thái biển đảo tầm cỡ quốc tế.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

1. Tổng quan tri thức và thực trạng

Quần đảo Cát Bà – được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới và Di sản Thiên nhiên Thế giới liên tỉnh (cùng Vịnh Hạ Long) – sở hữu hệ giá trị cảnh quan karst nhiệt đới ngập nước, đa dạng sinh học rừng - biển độc nhất vô nhị. Tuy vậy, trong bức tranh toàn cảnh của kinh tế du lịch Việt Nam, việc khai thác tài nguyên tại Cát Bà thời gian qua chủ yếu khai thác theo chiều rộng, tập trung vào phân khúc nghỉ dưỡng biển truyền thống vào mùa hè, dẫn tới áp lực quá tải hạ tầng cục bộ và hiệu quả chi tiêu của du khách chưa tương xứng với tiềm năng.

2. Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Tổng quan y văn cho thấy các công trình trước đây đa phần tiếp cận Cát Bà dưới góc độ sinh thái học thuần túy, bảo tồn đa dạng sinh học (Đỗ Công Thung et al., 2017; Cao Thị Thanh Nga, 2018) hoặc nghiên cứu tác động xã hội (Dawkins, 2007; Jari Hieritanna, 2013). Các nghiên cứu về sản phẩm du lịch của Hải Phòng (như Phạm Văn Long, 2018) chủ yếu dừng lại ở cấp độ vĩ mô toàn đô thị mà chưa đi sâu cấu trúc hóa chuỗi giá trị và thiết kế sản phẩm du lịch đặc thù riêng biệt cho hệ sinh thái đảo Cát Bà. Đây chính là khoảng trống học thuật và thực tiễn mà đề tài mã số ĐT.921 trực tiếp giải quyết.

3. Tính thời sự và khung chính sách định hướng

Nghiên cứu được triển khai trong bối cảnh Hải Phòng đang hiện thực hóa các nghị quyết chiến lược:

• Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045, xác định mục tiêu "Xây dựng Cát Bà, Đồ Sơn cùng với Hạ Long trở thành trung tâm du lịch quốc tế".
• Nghị quyết Đại hội XVI Đảng bộ thành phố, đặt mục tiêu du lịch là 1 trong 3 đột phá chiến lược, phấn đấu đón 20 triệu lượt khách.
• Quyết định 509/QĐ-TTg và Quyết định 1516/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch hệ thống du lịch và Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021–2030.

Việc định hình rõ sản phẩm đặc thù đóng vai trò tiên quyết để chuyển đổi mô hình tăng trưởng du lịch Cát Bà từ "số lượng" sang "chất lượng và giá trị gia tăng cao".

---

Phương pháp luận và tiếp cận nghiên cứu (Methodology & Approach)

1. Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Đề tài áp dụng quy trình thiết kế hỗn hợp (Mixed Methods Research Design), kết hợp nghiên cứu lý luận chuẩn tắc với khảo sát thực nghiệm xã hội học nhằm đối chiếu giữa cung (tài nguyên, doanh nghiệp, quản lý nhà nước) và cầu (du khách trong và ngoài nước).

2. Thu thập dữ liệu thực nghiệm (Data Collection)

• Khảo sát điều tra xã hội học: Thiết kế 4 bộ công cụ bảng hỏi chuyên biệt cho 4 nhóm khách thể:
  1. Khách du lịch (nội địa và quốc tế): Đánh giá cảm nhận, động cơ, mức độ chi trả và sự hài lòng.
  2. Doanh nghiệp kinh doanh du lịch - dịch vụ: Đánh giá hiệu quả kinh doanh, chuỗi cung ứng và rào cản chính sách.
  3. Cộng đồng dân cư địa phương: Đánh giá sự tham gia, sinh kế và tác động môi trường/xã hội.
  4. Cán bộ quản lý nhà nước: Đánh giá công tác quy hoạch, cơ chế phối hợp liên ngành.
• Quy mô mẫu: $N = 400$ mẫu, phân bổ tại các địa bàn trọng điểm: Thị trấn Cát Bà, Vườn Quốc gia Cát Bà, xã Việt Hải, Xuân Đám, Trân Châu, Phù Long, Hiền Hào, Gia Luận.
• Phương pháp chuyên gia (Delphi/In-depth Interview): Phỏng vấn sâu các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực du lịch và quản trị di sản để thẩm định tính khả thi của các mô hình sản phẩm đề xuất.

3. Kỹ thuật phân tích & Khung kiểm định tính hợp lệ

• Bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm đặc thù: Vận dụng khung 8 tiêu chí khoa học (kế thừa từ PGS.TS Đào Thị Ái Thi và TS. Nguyễn Văn Lưu):
  1. Trải nghiệm du lịch độc đáo, bền vững và tính giáo dục.
  2. Đại diện bản sắc và kết nối nguồn lực bản địa.
  3. Tính nguyên bản, khác biệt và vòng đời bền vững.
  4. Khả năng tiếp cận và tính hoàn chỉnh của dịch vụ cốt lõi.
  5. Quy mô thị trường mục tiêu và hiệu quả thương mại.
  6. Tính bền vững kinh tế – môi trường – văn hóa xã hội.
  7. Lợi ích lan tỏa cho cộng đồng địa phương.
  8. Năng lực đáp ứng và phát triển của nguồn nhân lực.
• Độ tin cậy (Reliability & Validity): Dữ liệu sơ cấp được đối chiếu chéo (triangulation) với số liệu thống kê du lịch giai đoạn 2020–2023 từ Sở Du lịch Hải Phòng và UBND huyện Cát Hải, đảm bảo độ chuẩn xác và tính đại diện khoa học.

---

Phát hiện nghiên cứu chính (Major Findings)

1. Sự nghèo nàn và trùng lặp của danh mục sản phẩm hiện hữu

Khảo sát thực tế phản ánh phần lớn sản phẩm du lịch tại Cát Bà đang dừng ở mức độ đồng dạng với các vùng biển lân cận phía Bắc (chủ yếu là tắm biển tại bãi Cát Cò 1, 2, 3; tham quan ngắm cảnh vịnh ngắn ngày). Các dịch vụ thể thao mạo hiểm (kayaking, leo núi đá - rock climbing), khám phá VQG hay du lịch cộng đồng còn manh mún, thiếu tính liên kết chuỗi và chưa thể hiện rõ nét tính chất "đặc thù" theo 8 tiêu chí khoa học.

2. Sự phụ thuộc mùa vụ và bất cập trong chuỗi cung ứng dịch vụ

Dữ liệu chỉ ra sự chênh lệch sâu sắc về lượng khách giữa mùa cao điểm hè (tháng 5–8) và mùa đông (tháng 10–3 năm sau). Công suất phòng và hiệu suất khai thác tàu du lịch sụt giảm nghiêm trọng trong mùa thấp điểm. Nguyên nhân chính là thiếu các sản phẩm du lịch chuyên đề, nghỉ dưỡng mùa đông, du lịch chăm sóc sức khỏe và du lịch MICE.

3. Nút thắt về cơ sở hạ tầng giao thông và dịch vụ vận chuyển

Khả năng tiếp cận điểm đến (accessibility) là điểm nghẽn lớn nhất:

• Tình trạng ùn tắc kéo dài tại các bến phà kết nối (phà Đồng Bài - Cái Viềng).
• Hạ tầng vận tải đường thủy nội địa trên các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà chưa được phân luồng tối ưu.
• Tiêu chuẩn hóa chất lượng tàu lưu trú đêm trên Vịnh Lan Hạ vẫn còn khoảng cách so với các chuẩn mực sinh thái quốc tế.

4. Đánh giá tính khả thi vượt trội của 2 dòng sản phẩm du lịch đặc thù mới

Dựa trên phân tích ma trận tài nguyên và kết quả khảo sát chuyên gia ($p < 0.05$), đề tài chứng minh tính khả thi cao của 2 dòng sản phẩm đột phá:

• Du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ (Green Eco-cruise & Marine Tourism): Khai thác giá trị cảnh quan karst nguyên sơ kết hợp mô hình kinh tế tuần hoàn, không rác thải nhựa, tour ngắm sinh vật phát quang sinh học (bioluminescence) và trải nghiệm bảo tồn biển có trách nhiệm.
• Du lịch Chữa lành tại Làng cổ Việt Hải (Wellness & Healing Tourism): Tận dụng thung lũng biệt lập, bao bọc bởi rừng nguyên sinh và biển để thiết kế chuỗi trải nghiệm: thiền định rừng ngập mặn, yoga sinh thái, tắm khoáng thảo dược, ẩm thực thực dưỡng bản địa và liệu pháp phục hồi thân - tâm - trí.

---

Đóng góp khoa học và giá trị ứng dụng (Contributions & Value)

1. Về mặt lý luận (Theoretical Contributions)

• Hoàn thiện khung lý luận về "sản phẩm du lịch đặc thù" áp dụng đặc thù cho các khu dự trữ sinh quyển và di sản thiên nhiên hải đảo tại Việt Nam.
• Hệ thống hóa bộ công cụ đánh giá sản phẩm du lịch biển đảo dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa tính nguyên bản tài nguyên và khả năng thích ứng thị trường.

2. Về mặt thực tiễn và quản trị (Practical Applications)

• Cung cấp quy trình từng bước xây dựng mô hình Du lịch Chữa lành tại xã Việt Hải và Du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ, từ thiết kế tour, tiêu chuẩn dịch vụ, đào tạo nhân lực bản địa đến tiếp thị thương hiệu.
• Đề xuất khung giải pháp đồng bộ gồm 6 nhóm:
  1. Hoàn thiện thể chế & Quản lý nhà nước: Thiết lập quy chế phối hợp quản lý liên vịnh (Lan Hạ – Hạ Long).
  2. Nâng cấp hạ tầng & Vận tải: Đầu tư đồng bộ hạ tầng bến cảng, chuyển đổi phương tiện giao thông xanh (xe buýt điện, tàu cao tốc không khói).
  3. Chuẩn hóa dịch vụ lưu trú & Ẩm thực: Phát triển các khu nghỉ dưỡng sinh thái chuẩn mực và thương hiệu ẩm thực hữu cơ Cát Bà.
  4. Thu hút nguồn vốn đầu tư chiến lược: Cơ chế ưu đãi các nhà đầu tư phát triển du lịch bền vững.
  5. Tăng cường năng lực cộng đồng: Cơ chế chia sẻ lợi ích, trao quyền cho cư dân tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị du lịch.
  6. Lộ trình triển khai cụ thể: Phân kỳ giai đoạn 2024–2025 (khởi động và thử nghiệm), 2026–2030 (chuẩn hóa và nhân rộng), tầm nhìn 2045 (trở thành điểm đến sinh thái di sản hàng đầu châu Á).

---

Đối tượng hưởng lợi và ứng dụng (Target Audience & Benefits)

Nhóm đối tượng	Lợi ích cụ thể và khả năng khai thác
Nhà hoạch định chính sách (Sở Du lịch, UBND TP Hải Phòng, UBND huyện Cát Hải)	Sử dụng báo cáo làm luận cứ xây dựng các đề án quy hoạch, chương trình xúc tiến du lịch và ban hành cơ chế đặc thù quản lý vùng đệm/vùng lõi di sản.
Doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, vận chuyển du lịch	Khai thác trực tiếp các kịch bản tour chuyên đề (chữa lành, du lịch xanh) để phát triển dòng sản phẩm mới, định vị phân khúc khách cao cấp, gia tăng doanh thu mùa thấp điểm.
Cộng đồng dân cư địa phương tại Cát Bà	Hưởng lợi từ mô hình sinh kế du lịch cộng đồng bền vững, được bảo tồn văn hóa làng nghề truyền thống và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.
Nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên ngành Du lịch	Tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về quản trị điểm đến di sản, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù và bài học so sánh quốc tế (Jeju - Hàn Quốc).

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Đâu là phát hiện mang tính đột phá nhất của đề tài nghiên cứu này?

Đề tài đã chỉ ra rằng chìa khóa xóa bỏ tính mùa vụ khốc liệt của Cát Bà không phải là mở rộng thêm bãi tắm hay khách sạn quy mô lớn, mà là phát triển hai sản phẩm đặc thù: Du lịch chữa lành tại Việt Hải (hướng vào đối tượng nghỉ dưỡng, tái tạo năng lượng quanh năm) và Du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ (đáp ứng phân khúc khách quốc tế chi trả cao).

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì khác biệt so với các đề tài trước?

Đề tài kết hợp đo lường định lượng trên mẫu 400 đối tượng đại diện đầy đủ 4 bên liên quan (khách - doanh nghiệp - cộng đồng - quản lý), đánh giá trực tiếp trên khung chuẩn 8 tiêu chí sản phẩm đặc thù thay vì chỉ phân tích định tính mô tả tiềm năng thông thường.

3. Các đề xuất của đề tài có thể nhân rộng sang các địa phương biển đảo khác không?

Hoàn toàn có thể. Quy trình xây dựng sản phẩm đặc thù dựa trên tài nguyên sinh quyển và khung giải pháp quản trị sức chứa môi trường trong nghiên cứu này là mô hình chuẩn hóa, có thể áp dụng hiệu quả cho Đồ Sơn, Bạch Long Vỹ hoặc các vùng biển đảo như Phú Quốc, Côn Đảo, Cù Lao Chàm.

4. Bước đi tiếp theo (Next Steps) để hiện thực hóa nghiên cứu là gì?

Cần sớm triển khai dự án thí điểm (pilot project) mô hình Làng du lịch chữa lành tại xã Việt Hải; ban hành bộ quy chuẩn tiêu chí "Nhãn Du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ" cho các doanh nghiệp tàu du lịch và cơ sở lưu trú.

5. Doanh nghiệp du lịch có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này vào kinh doanh như thế nào?

Doanh nghiệp có thể sử dụng cấu trúc tour chữa lành, liệu trình chăm sóc sức khỏe, liên kết các hộ gia đình bản địa và xây dựng các gói combo sản phẩm chuyên đề mùa đông - xuân để thu hút thị trường khách quốc tế và giới trung - thượng lưu nội địa.

---

Kết luận (Conclusion)

Báo cáo nghiên cứu khoa học đề tài ĐT.921 của TS. Võ Thị Thu Hà và nhóm tác giả Trường Đại học Hải Phòng là công trình nghiên cứu công phu, có hàm lượng khoa học cao và giá trị thực tiễn sâu sắc. Bằng việc định danh rõ nét hai sản phẩm du lịch đặc thù – Du lịch Xanh Vịnh Lan Hạ và Du lịch chữa lành Việt Hải, nghiên cứu đã mở ra hướng đi chiến lược giúp du lịch Cát Bà chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình kinh tế tuần hoàn, nâng tầm thương hiệu Di sản Thiên nhiên Thế giới.

Đề tài là lời kêu gọi hành động khẩn thiết gửi đến các nhà quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và người dân địa phương: Hãy chung tay bảo tồn hệ sinh thái nguyên bản, đầu tư bài bản vào chất lượng dịch vụ để đưa Cát Bà vươn mình trở thành "hòn đảo xanh ngọc", trung tâm du lịch sinh thái đẳng cấp quốc tế của Việt Nam và khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ 1. Những vấn đề lý luận về phát triển sản phẩm du lịch đặc thù 1. Một số khái niệm liên quan Trong đề tài này, các khái niệm công cụ được hiểu thống nhất theo Luật Du lịch số 09/2017/QH14 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2017, cụ thể như sau: 1. Du lịch Điều 3, Luật Du lịch Việt Nam, năm 2017 : Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác.

- Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc để nhận thu nhập ở nơi đến. - Hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan đến du lịch.2 Sản phẩm du lịch Điều 3, Luật Du lịch Việt Nam, năm 2017 : Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch. Sản phẩm du lịch là một thuật ngữ có rất nhiều quan niệm khác nhau tùy theo hướng tiếp cận. Đây là khái niệm rộng, chỉ tổng thể các yếu tố hữu hình hoặc vô hình, kết hợp với nhau, tạo thành các sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, làm thỏa mãn nhu cầu của du khách trong hoạt động du lịch.

- Ở phạm vi điểm đến, sản phẩm du lịch gắn liền với một điểm đến cụ thể gắn với dạng tài nguyên du lịch cụ thể phục vụ cho nhu cầu của du khách. - Ở phạm vi dịch vụ, sản phẩm du lịch gắn liền với những dịch vụ cụ thể nhằm thỏa mãn nhu cầu du khách như: dịch vụ ăn uống, lưu trú, vận chuyển, dịch vụ tham quan, vui chơi, giải trí, mua sắm và các dịch vụ khác… - Ở phạm vi tour tuyến, sản phẩm du lịch được gắn với sản phẩm cụ thể mà công ty lữ hành xây dựng ra, đó là những chương trình du lịch dưới dạng trọn gói hoặc từng phần cung cấp cho phù hợp với nhu cầu du khách. Dưới góc độ nghiên cứu của đề tài, nhóm tác giả tiếp cận khái niệm sản phẩm du lịch dưới dạng là tổng hợp các tài nguyên du lịch và dịch vụ du lịch, hàng hóa và tiện 14 Mẫu BM-04/QLKH-06a Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài KH&CN nghi cung ứng cho du khách do địa phương và các tổ chức kinh doanh du lịch cung cấp nhằm phục vụ và thỏa mãn nhu cầu của những đối tượng khách khác nhau. Sản phẩm du lịch đặc thù Sản phẩm du lịch đặc thù là sản phẩm du lịch tổng thể của một điểm đến, với những đặc tính độc đáo/duy nhất, nguyên bản và đại diện về tài nguyên du lịch (tự nhiên và văn hóa) cho một lãnh thổ/ điểm đến du lịch với những dịch vụ độc đáo, sáng tạo không chỉ làm thỏa mãn nhu cầu/mong đợi của du khách mà còn tạo được ấn tượng bởi tính độc đáo và sáng tạo.

Sản phẩm du lịch đặc thù cũng có thể được hiểu là những sản phẩm du lịch được tạo ra nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhóm khách du lịch nhất định, với những yêu cầu riêng biệt. Những sản phẩm này không chỉ mang tính đại diện cho một vùng đất, một nền văn hóa hoặc một phong tục mà còn phải khác biệt, độc đáo, và không dễ thay thế bởi những sản phẩm du lịch khác. Chúng thường được phát triển dựa trên nguồn lực đặc trưng của địa phương (thiên nhiên, văn hóa, lịch sử, con người,…) và thường có xu hướng gắn kết sâu sắc với địa phương đó. Sản phẩm du lịch đặc thù thường đi kèm với trải nghiệm du lịch sâu sắc hơn, hướng đến việc đem lại giá trị văn hóa và giáo dục cho khách du lịch, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương vào quá trình cung cấp dịch vụ.

Điều này không chỉ giúp gia tăng giá trị cho sản phẩm mà còn bảo tồn và phát triển văn hóa địa phương. Sản phẩm du lịch đặc thù cũng có thể được hiểu là hệ thống sản phẩm du lịch của một điểm đến, được tạo nên bởi các tài nguyên du lịch mang tính độc đáo, hấp dẫn, nguyên bản của điểm đến và các dịch vụ du lịch, hàng hóa cũng như các tiện nghi cung ứng cho du khách, từ đó hình thành các sản phẩm du lịch mang đặc trưng và riêng có của điểm đến nhằm thỏa mãn nhu cầu của du khách. Phát triển sản phẩm du lịch đặc thù Phát triển sản phẩm du lịch đặc thù là một quá trình mà trong đó các giá trị về tài nguyên du lịch cũng như các dịch vụ du lịch, hàng hóa và tiện nghi cung ứng cho du khách của điểm đến được sử dụng tối đa để đáp ứng nhu cầu của du khách và cư dân địa phương. Để phát triển sản phẩm du lịch đặc thù thì bên cạnh việc dựa vào các tài nguyên du lịch cũng như các yếu tố bổ trợ để tạo nên giá trị sản phẩm du lịch riêng có thì còn cần phải nghiên cứu và đánh giá đầy đủ về các nguyên tắc, yêu cầu chung cũng như phương thức xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tại điểm đến.

15 Mẫu BM-04/QLKH-06a Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài KH&CN 1. Chương trình du lịch Khoản 8, điều 3 Luật Du lịch (2017): Chương trình du lịch là văn bản thể hiện lịch trình, dịch vụ và giá bán được định trước cho chuyến đi của khách du lịch từ điểm xuất phát đến điểm kết thúc chuyến đi. Theo Nguyễn Văn Mạnh và Trần Thị Minh Tuyết (2006) trong Giáo trình Quản trị lữ hành, NXB Giáo dục "Chương trình du lịch là một kế hoạch chi tiết về việc tổ chức chuyến du lịch, bao gồm sự kết hợp các yếu tố như phương tiện vận chuyển, nơi ở, ăn uống, và các dịch vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu của du khách". Như vậy, chương trình du lịch là một kế hoạch cụ thể bao gồm các hoạt động, điểm đến và dịch vụ mà một tổ chức hoặc doanh nghiệp lữ hành cung cấp cho du khách.

Thường bao gồm các yếu tố: phương tiện di chuyển, chỗ ở, lịch trình tham quan, hoạt động giải trí và các dịch vụ bổ trợ khác; là kế hoạch chi tiết và sắp xếp trước các hoạt động, dịch vụ trong suốt quá trình tham quan, từ lúc khởi hành cho đến khi kết thúc chuyến đi. Mục tiêu của chương trình du lịch là mang đến cho khách hàng một trải nghiệm du lịch hoàn chỉnh, đảm bảo sự tiện lợi, thoải mái và an toàn. Chức năng của chương trình du lịch là tạo ra trải nghiệm du lịch hoàn chỉnh, thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của du khách, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. Các yếu tố cấu thành chương trình du lịch - Lịch trình tham quan: là yếu tố then chốt, giúp du khách có cái nhìn tổng quan về các điểm đến và thời gian biểu của chuyến đi.

- Phương tiện di chuyển: bao gồm các phương tiện đường bộ, hàng không, đường thủy, tùy thuộc vào loại hình du lịch và địa điểm. - Dịch vụ lưu trú: sự lựa chọn giữa các loại hình lưu trú như khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà nghỉ sinh thái hoặc homestay có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm du khách. - Dịch vụ ăn uống: tạo cơ hội cho du khách trải nghiệm ẩm thực địa phương là một phần không thể thiếu trong chương trình du lịch. - HDV du lịch: là người đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, làm cầu nối văn hóa, và đảm bảo rằng trải nghiệm của du khách được tối ưu hóa.

Phân loại chương trình du lịch - Chương trình du lịch trọn gói (All-inclusive): Bao gồm tất cả các chi phí từ phương tiện di chuyển, lưu trú, ăn uống đến các hoạt động tham quan. - Chương trình du lịch tự chọn (Flexible tour): Cho phép du khách lựa chọn các thành phần của chuyến đi theo ý thích. 16 Mẫu BM-04/QLKH-06a Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài KH&CN - Chương trình du lịch chuyên đề (Thematic tour): Tập trung vào một chủ đề cụ thể như du lịch sinh thái, du du lịch văn hóa, du lịch mạo hiểm hoặc MICE (du lịch hội họp, khen thưởng). Các nguyên tắc, yêu cầu chung và phương thức xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù - Nguyên tắc phát triển sản phẩm du lịch đặc thù: + Nguyên tắc phát triển hệ thống: Sản phẩm phải được phát triển một cách hệ thống và đồng bộ, tránh trùng lặp ảnh hưởng đến sức hấp dẫn tổng thể.

+ Nguyên tắc kinh tế thị trường: Sản phẩm có nét đặc thù riêng biệt để tạo ra thương hiệu và sức cạnh tranh lớn trong thị trường khu vực. Sản phẩm phải đáp ứng được toàn diện các nhu cầu đa dạng của thị trường mục tiêu (nhu cầu vật chất, nhu cầu tinh thần, khả năng chi trả, khả năng tiếp cận). Sản phẩm phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế-xã hội đặc thù của địa phương và khả năng đầu tư sản xuất của doanh nghiệp để tiết kiệm chi phí, đem lại lợi nhuận cao. + Nguyên tắc bền vững môi trường: Sản phẩm phải góp phần bảo tồn và tôn vinh được các giá trị tài nguyên và môi trường của khu vực.

Sản phẩm phải tạo điều kiện cho các ngành nghề địa phươngcùng phát triển và cuốn hút được người dân tham gia vào quá trình đầu tư sản xuất. - Các yêu cầu đối với sản phẩm du lịch đặc thù: + Yêu cầu chung với tất cả các loại hình dịch vụ là thông qua hoạt động của mình để giới thiệu với du khách các giá trị đặc thù của tài nguyên du lịch. + Yêu cầu riêng với từng loại hình dịch vụ du lịch như dịch vụ lữ hành, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ vui chơi giải trí, dịch vụ hàng hóa phải đảm bảo những tiêu chí riêng nhưng luôn phải mang nét đặc trưng riêng của từng loại hình dịch vụ tại điểm đến.