BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP HOÀNG VĂN THỐNG GIẢI PHÁP NHẰM ỔN ĐỊNH VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG HỘ SAU KHI THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN LƢƠNG SƠN, TỈNH HOÀ BÌNH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Hà Nội, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP HOÀNG VĂN THỐNG GIẢI PHÁP NHẰM ỔN ĐỊNH VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG HỘ SAU KHI THU HỒI ĐẤT TẠI HUYỆN LƢƠNG SƠN, TỈNH HOÀ BÌNH Chuyên ngành: QLKT Mã số: 60.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Bùi Thị Minh Nguyệt Hà Nội, 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan nghiên cứu này là của riêng cá nhân tôi. Các số liệu thu thập, kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn có thật. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Hà Nội, tháng 10 năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Văn Thống ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành chương trình đào tạo Cao học Quản lý kinh tế khoá học 2015 - 2017, được sự đồng ý của Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Phòng Đào tạo sau đại học - Trường Đại học Lâm nghiệp, tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: Giải pháp nhằm ổn định và phát triển kinh tế nông hộ sau khi thu hồi đất tại huyện Lƣơng Sơn, tỉnh Hoà Bình. Sau một thời gian tiến hành, đến nay đề tài đã được hoàn thành. Nhân dịp này cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Bùi Thị Minh Nguyệt người đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu ở trường, cũng như trong quá trình thực hiện đề tài. Qua đây cho phép tôi được gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh đã tham gia trực tiếp giảng dạy, cán bộ phòng Đào tạo sau đại học trường Đại học lâm nghiệp. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới UBND huyện Lương Sơn, Phòng TNMT, Phòng NN, Khu Công nghiệp Lương sơn và tất cả các bạn bè đồng nghiệp và những người thân trong gia đình đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận văn. Do thời gian và kinh nghiệm còn hạn chế, bản luận văn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quí báu của các thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học, cùng bạn bè đồng nghiệp để bản luận văn được hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng 10 năm 2017 Tác giả Hoàng Văn Thống iii MỤC LỤC Lời cam đoan………………….……i Lời cảm ơn……………………………………………………………………ii Mục lục………………………………………………………………………iii Danh mục các từ viết tắt…………………………………………….v Danh mục các bảng………………………………………………………….vi ĐẶT VẤN ĐỀ . 1 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO THU NHẬP CỦA NÔNG HỘ SAU THU HỒI ĐẤT . Cơ sở lý luận về nâng cao thu nhập của nông hộ sau thu hồi đất cho xây dựng khu công nghiệp . Lý luận cơ bản về phát triển kinh tế hộ nông dân . Khái niệm và vai trò của xây dựng khu công nghiệp . Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu . Kinh nghiệm về vấn đề nâng cao thu nhập cho người dân trong phát triển các khu công nghiệp ở Trung Quốc . Kinh nghiệm về vấn đề nâng cao thu nhập cho nông hộ khi thu hồi đất ở Việt Nam. Tổng quan các công trình nghiên cứu . ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đặc điểm cơ bản của huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình . Giới thiệu chung về Khu công nghiệp Lương Sơn . Đặc điểm về tự nhiên . Đặc điểm kinh tế - xã hội . Đánh giá chung . Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và chọn mẫu điều tra . Phương pháp thu thập thông tin………………………………. Phương pháp xử lý thông tin…………………………………. Phương pháp phân tích số liệu……………………………………. Các chỉ tiêu nghiên cứu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . Tình hình thu hồi đất tại dự án Khu công nghiệp Lương Sơn . Thực trạng đất đai của huyện Lương Sơn . Thực trạng thu hồi đất tại Khu công nghiệp Lương Sơn . Thực trạng thu nhập và sự thay đổi thu nhập của các nông hộ bị thu hồi đất trên địa bàn nghiên cứu . Thông tin cơ bản về hộ điều tra…………………………………. Tình hình thu hồi đất của các nông hộ điều tra tại KCN Lương Sơn .Tình hình đền bù và sử dụng tiền đền bù của các nông hộ bị thu hồi đất tại Khu công nghiệp Lương Sơn. Ảnh hưởng thu hồi đất đến thu nhập của nông hộ điều tra . Ảnh hưởng thu hồi đất đến việc vay vốn của nông hộ . Đánh giá ảnh hưởng của thu hồi đất đến phát triển kinh tế hộ nông dân tại Khu công nghiệp Lương Sơn . Ảnh hưởng của thu hồi đất đến sản xuất nông nghiệp của nông hộ . Ảnh hưởng thu hồi đất đến việc làm của nông hộ . Ảnh hưởng đến điều kiện sống của nông hộ sau thu hồi đất . Đánh giá chung về hoạt động thu hồi đất đến phát triển kinh tế nông hộ tại huyện Lương Sơn . Tác động tích cực . Tác động tiêu cực . Đề xuất một số giải pháp nhằm ổn định và phát triển kinh tế nông hộ sau thu hồi đất tại huyện Lương Sơn – Hòa Bình. Giải pháp nhằm ổn định và phát triển kinh tế nông hộ sau thu hồi đất tại huyện Lương Sơn – Hòa Bình . 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 99 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Viết đầy đủ CP Chính phủ CN Công nghiệp CNH-HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa BĐĐS Bảo đảm đời sống HGĐ Hộ gia đình KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KKT Khu kinh tế NN&PTNT Nông nghiệp & phát triển nông thôn UBND Ủy ban nhân dân TNHH Trách nhiệm hữu hạn TN-MT Tài nguyên môi trường TMDV Thương mại dịch vụ VLDX Vật liệu xây dựng vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Hiện trạng dân số, lao động huyện Lương Sơn năm 2016 . Hiện trạng sử dụng đất huyện Lương Sơn năm 2016 . Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp huyện Lương Sơn năm 2016 . Thực trạng thu hồi đất tại KCN Lương Sơn . Thông tin cơ bản của các hộ điều tra . Tình hình sử dụng đất của các nông hộ bị thu hồi đất…………. Tình hình sử dụng tiền bồi thường của nông hộ khi thu hồi đất . Đánh giá về thu nhập của hộ sau thu hồi đất . Cơ cấu thu nhập của hộ sau thu hồi đất . Tình hình vay vốn của các nông hộ sau thu hồi đất . Mục đích vay, nguồn vốn vay của các hộ sau thu hồi đất . Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của các hộ sau thu hồi đất Bảng 3. Tình hình việc làm của hộ gia đình sau thu hồi đất . Tình hình nhà ở của người dân sau khi bị thu hồi đất . Tình hình tài sản vật chất chủ yếu của các hộ điều tra . Ý kiến người dân về giáo dục, y tế, giao thông và môi trường sau khi thu hồi đất. Ý kiến người dân về sử dụng điện, nước sinh hoạt . Tiếp cận thông tin, giải trí của hộ sau khi thu hồi đất . Đánh giá của hộ về mối quan hệ cộng đồng sau khi thu hồi đất . Tính cấp thiết của đề tài Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa là con đường phát triển của mọi quốc gia trên thế giới. Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa là nhân tố quyết định làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, chuyển nền kinh tế từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang phương thức sản xuất mới, hiện đại. Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tiến tình phát triển xã hội đã có sự thay đổi cơ bản, đó là phát triển đô thị kèm theo sự thu hẹp xã hội nông thôn; làm thay đổi căn bản xã hội nông thôn theo hướng công nghiệp. Để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa cần phải thực hiện việc thu hồi đất cho xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. đó là xu hướng tất yếu của quá trình phát triển. Ở nước ta, trong những năm qua trên khắp các vùng, miền của đất nước, nhiều khu công nghiệp, khu đô thị mới được xây dựng, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được nâng cấp làm cho bộ mặt kinh tế - xã hội của đất nước đã thay đổi nhanh chóng. Đồng thời với nó là việc thu hồi đất, đặc biệt là đất nông nghiệp để phục vụ cho phát triển công nghiệp, đô thị hóa. Bên cạnh những tác động tích cực của việc xây dựng các khu công nghiệp như thu hút đầu tư, tạo công ăn việc làm, chỉnh trang đô thị thì mặt trái của nó là người dân bị thu hồi đất, mất dần tư liệu sản xuất, ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập. Các chính sách đền bù, tái định cư có bảo đảm được việc làm, thu nhập và đời sống của những người dân sau thu hồi đất thực sự tốt hơn không vẫn là một câu hỏi nóng bỏng và được toàn xã hội quan tâm. Huyện Lương Sơn đang trở thành huyện phát triển mạnh về công nghiệp của tỉnh Hòa Bình. Khu công nghiệp Lương Sơn có diện tích 82,9 ha, nằm trên địa bàn xã Hòa Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, là khu công nghiệp đi vào hoạt động trong nhiều năm nay. Đời sống người dân nơi đây kể từ khi Khu 2 công nghiệp đi vào hoạt động đã có nhiều mặt ổn định và phát triển tốt. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người dân bị thu hồi đất đang gặp khó khăn như việc làm, thu nhập không ổn định…. Để phát triển công nghiệp toàn tỉnh nói chung và huyện Lương Sơn nói riêng theo hướng bền vững, vấn đề tạo công ăn việc làm, ổn định thu nhập cho người dân bị thu hồi đất hiện là một thách thức đối với các ngành chức năng. Trước những vấn đề trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Giải pháp nhằm ổn định và phát triển kinh tế nông hộ sau thu hồi đất tại huyện Lƣơng Sơn, tỉnh Hoà Bình” để thực hiện luận văn tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng thu nhập và các yếu tố ảnh hưởng tới sự thay đổi thu nhập của người dân sau thu hồi đất, từ đó đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm đảm bảo ổn định và phát triển kinh tế nông hộ sau thu hồi đất tại huyện Lương Sơn – Hòa Bình.
