Nghiên cứu giải pháp ổn định chống bồi lấp tại cửa Tiên Châu, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kỹ thuật nghiên cứu giải pháp ổn định chống bồi lấp cửa tiên châu huyện tuy an tỉnh phú yên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Trường Duy
• Người hướng dẫn: TS. Trương Hồng Sơn
• Trường học: Trường Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Kỹ thuật xây dựng công trình biển
• Đề tài: Giải pháp ổn định chống bồi lấp cửa Tiên Châu, Tuy An, Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Ý nghĩa của việc nghiên cứu chống bồi lấp cửa sông
• 1.2. Khu vực cửa Tiên Châu
• 1.2.1. Vị trí địa lý
• 1.2.2. Đặc điểm khí hậu, thủy hải văn
• 1.2.3. Đặc điểm dòng chảy sông
• 1.2.4. Gió và sóng biển
• 1.2.5. Các công trình trên lưu vực sông Kỳ Lộ
• 1.3. Phân loại cửa sông
• 1.3.1. Dựa trên yếu tố thủy động lực học
• 1.3.2. Dựa trên yếu tố hình thái
• 1.4. Tổng quan các nghiên cứu bồi lấp cửa sông
• 1.4.1. Cơ chế bồi lấp cửa sông dạng đảo chắn ảnh hưởng bởi sóng gió mùa
• 1.4.2. Tổng quan về giải pháp chống bồi lấp cửa sông
• 1.4.2.1. Giải pháp chống bồi lấp cửa sông trên thế giới
• 1.4.2.2. Giải pháp chống bồi lấp cửa sông ở miền Trung (Việt Nam)
• 1.4.3. Các nghiên cứu về bồi lấp cửa Tiên Châu
• 1.5. Kết luận chương
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH CƠ CHẾ BỒI LẮP CỬA TIÊN CHÂU
• 2.1. Nghiên cứu thủy động lực
• 2.2. Lựa chọn mô hình tính toán cho khu vực nghiên cứu
• 2.3. Cơ sở lý thuyết mô hình DELFT 3D
• 2.3.1. Mô đun tính toán thủy động lực học (Delft3D — Flow)
• 2.3.2. Mô đun tính toán sóng (Delft3D — Wave)
• 2.4. Biên thủy lực
• 2.5. Dữ liệu đầu vào
• 2.5.1. Địa hình và đường bờ
• 2.5.2. Mực nước, sóng và dòng chảy
• 2.6. Thiết lập miền tính và tạo lưới tính
• 2.6.1. Thiết lập miền tính
• 2.6.2. Thiết lập lưới tính
• 2.6.3. Thiết lập địa hình
• 2.7. Thiết lập điều kiện các biên của mô hình
• 2.7.1. Biên lưu lượng sông
• 2.7.2. Biên thủy triều
• 2.7.3. Điều kiện biên mô hình sóng
• 2.8. Hiệu chỉnh và kiểm định
• 2.9. Phân tích sơ bộ kết quả mô phỏng cửa Tiên Châu
• 2.9.1. Kết quả mô phỏng dòng chảy
• 2.9.2. Kết quả mô phỏng sóng
• 2.9.3. Kết quả mô phỏng quá trình vận chuyển bùn cát và biến đổi đáy
• 2.10. Kết luận chương
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ỔN ĐỊNH CỬA TIÊN CHÂU
• 3.1. Mục tiêu chỉnh trị
• 3.2. Chọn tuyến luồng tàu
• 3.3. Các phương án bố trí công trình chỉnh trị
• 3.3.1. Nhiệm vụ của công trình chỉnh trị
• 3.3.2. Nghiên cứu lựa chọn giải pháp chỉnh trị
• 3.3.3. Các giải pháp chỉnh trị của sông
• 3.3.4. Cơ sở thiết kế đê hướng dòng truyền thống
• 3.3.5. Đê hướng dòng bẫy cát (weir jetty)
• 3.3.5.1. Vị trí và khối lượng của khu vực bẫy cát (deposition basin location and size)
• 3.3.5.2. Cao trình của bộ phận bẫy cát (weir elevation)
• 3.3.5.3. Chiều dài của bộ phận bẫy cát (weir length)
• 3.3.5.4. Thiết kế đê hướng dòng bẫy cát và các bộ phận phụ trợ
• 3.3.6. Đê hướng dòng dạng móc câu (spur jetty)
• 3.3.6.1. Vị trí của bộ phận móc câu
• 3.3.6.2. Cao độ của bộ phận móc câu
• 3.3.6.3. Chiều dài của bộ phận móc câu
• 3.3.6.4. Một số lưu ý về dòng chảy dọc bờ
• 3.3.7. Phân tích lựa chọn giải pháp chỉnh trị
• 3.3.8. Thiết kế bể chứa cát (deposition basin) đối với tuyến đê hướng dòng bẫy cát
• 3.3.9. Tuyến hướng dòng chính
• 3.3.10. Bộ phận bẫy cát (đối với hệ thống đê hướng dòng bẫy cát)
• 3.3.11. Bộ phận móc câu (đối với hệ thống đê hướng dòng dạng móc câu)
• 3.4. Kết luận chương
• 4. CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA GIẢI PHÁP CHỈNH TRỊ
• 4.1. Đánh giá hiệu quả các giải pháp chỉnh trị
• 4.1.1. Ảnh hưởng của hệ thống công trình chỉnh trị lên chế độ dòng chảy tại cửa
• 4.1.2. Ảnh hưởng của hệ thống công trình đến địa hình đáy
• 4.1.3. Hiệu quả giảm sóng của hệ thống công trình chỉnh trị
• 4.1.4. Lựa chọn giải pháp chỉnh trị cửa Tiên Châu
• 4.2. Kết luận chương
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• PL1. Phụ lục bảng
• PL2. Phụ lục hình
• PL3. Phụ lục tính toán

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài viết này nghiên cứu giải pháp ổn định chống bồi lấp cửa Tiên Châu, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Việc bồi lấp tại khu vực này đã gây ra nhiều khó khăn cho hoạt động của tàu thuyền, ảnh hưởng đến đời sống của ngư dân. Tình trạng này không chỉ xảy ra tại cửa Tiên Châu mà còn ở nhiều cửa biển khác tại miền Trung Việt Nam. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp hiệu quả là rất cần thiết để bảo vệ môi trường và đảm bảo an toàn cho hoạt động thủy sản.

II. Tình hình bồi lấp cửa Tiên Châu

Cửa Tiên Châu đã trải qua nhiều đợt bồi lấp, làm giảm độ sâu của luồng lạch, gây khó khăn cho việc ra vào của tàu thuyền. Theo ghi nhận, nhiều tàu cá khi vào cảng đã bị nghiêng và chìm do bồi lấp. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động đánh bắt mà còn gây khó khăn cho các dịch vụ hỗ trợ ngư dân. Một số biện pháp bảo vệ đã được thực hiện, nhưng tình hình vẫn chưa được cải thiện. Địa chất công trình và các yếu tố thủy động lực học tại khu vực này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

III. Nghiên cứu cơ chế bồi lấp

Nghiên cứu đã xác định được các nguyên nhân chính dẫn đến bồi lấp tại cửa Tiên Châu. Các yếu tố như gió, sóng biển, và dòng chảy sông có tác động lớn đến quá trình bồi lấp. Việc hiểu rõ cơ chế này là rất quan trọng để xác định các giải pháp ổn định môi trường. Mô hình thủy động lực học đã được xây dựng để mô phỏng và phân tích sự chuyển động của bùn cát trong khu vực, từ đó đưa ra các dự báo về tình hình bồi lấp trong tương lai.

IV. Đề xuất giải pháp chống bồi lấp

Các giải pháp đề xuất bao gồm xây dựng các công trình chỉnh trị như đê hướng dòng và các cấu trúc bẫy cát. Những biện pháp này nhằm giảm thiểu tác động của sóng và dòng chảy đến khu vực cửa Tiên Châu. Việc áp dụng các kỹ thuật xây dựng hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả của các giải pháp này. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp này sẽ được thực hiện thông qua mô hình mô phỏng và các khảo sát thực địa để đảm bảo tính khả thi và bền vững.

V. Kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tình trạng bồi lấp tại cửa Tiên Châu là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Các giải pháp ổn định đã được đề xuất có thể giúp cải thiện tình hình hiện tại. Việc thực hiện các biện pháp này không chỉ mang lại lợi ích cho ngư dân mà còn bảo vệ môi trường sinh thái tại khu vực. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng để triển khai hiệu quả các giải pháp này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cửa Tiên Châu, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, là một khu vực cửa sông dạng đảo chắn chịu ảnh hưởng phức tạp của các yếu tố thủy động lực như sóng, triều, dòng chảy sông và vận chuyển bùn cát. Theo số liệu khảo sát từ năm 1973 đến 2020, hiện tượng bồi lấp tại cửa Tiên Châu diễn ra liên tục, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động giao thông thủy và kinh tế địa phương. Mặc dù đã có nhiều dự án nạo vét và duy tu luồng hàng năm, tình trạng bồi lấp vẫn chưa được cải thiện đáng kể, dẫn đến việc tàu thuyền phải chờ triều lên mới có thể ra vào cảng an toàn, làm giảm năng suất đánh bắt và ảnh hưởng đến đời sống ngư dân.

Mục tiêu chính của luận văn là nghiên cứu cơ chế bồi lấp và đề xuất các giải pháp chỉnh trị nhằm ổn định cửa Tiên Châu, đảm bảo an toàn giao thông thủy và nâng cao hiệu quả khai thác cảng cá. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khu vực cửa Tiên Châu và lưu vực sông Kỳ Lộ trong giai đoạn từ năm 2019 đến 2022, sử dụng dữ liệu thủy văn, khí tượng và địa hình thực tế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý, khai thác bền vững cửa sông, đồng thời góp phần giảm thiểu thiệt hại do bồi lấp gây ra cho ngành thủy sản và giao thông vận tải thủy tại miền Trung Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết thủy động lực học và mô hình hình thái học cửa sông dạng đảo chắn. Lý thuyết thủy động lực học giải thích sự tương tác giữa dòng chảy sông, sóng biển và triều, ảnh hưởng đến vận chuyển bùn cát và biến đổi hình thái cửa sông. Mô hình hình thái học cửa sông dạng đảo chắn tập trung vào đặc điểm cấu trúc địa hình với các doi cát chắn cửa, mũi đất và bãi bồi triều, giúp phân tích sự phát triển và biến động của cửa Tiên Châu.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Dòng chảy dọc bờ (longshore current) và dòng chảy tại cửa (inlet current), ảnh hưởng đến sự tích tụ và phân tán bùn cát.
• Cơ chế bồi lấp dạng đảo chắn, trong đó doi cát phát triển do sự gián đoạn dòng chảy dọc bờ và tương tác với dòng chảy cửa sông.
• Ảnh hưởng của sóng gió mùa Đông Bắc và Tây Nam, tác động đến vận chuyển bùn cát ngang bờ và sự thay đổi hình thái cửa sông.
• Mô hình thủy động lực số Delft3D, ứng dụng để mô phỏng dòng chảy, sóng và vận chuyển bùn cát trong khu vực nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thủy văn (lưu lượng, mực nước), khí tượng (gió, sóng), địa hình đáy biển và bờ, thu thập từ trạm Hà Bằng, trạm An Thịnh và các khảo sát thực địa tại cửa Tiên Châu giai đoạn 2019-2022. Cỡ mẫu dữ liệu thủy văn kéo dài trên 20 năm, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình số Delft3D để mô phỏng thủy động lực học và vận chuyển bùn cát, với các bước:

• Thiết lập lưới tính toán dạng cong trực giao phù hợp với địa hình phức tạp của cửa Tiên Châu.
• Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình dựa trên số liệu thực tế về mực nước, lưu tốc dòng chảy và chiều cao sóng.
• Mô phỏng các kịch bản vận chuyển bùn cát và biến đổi đáy dưới tác động của sóng, triều và dòng chảy sông.
• Đánh giá hiệu quả các giải pháp chỉnh trị đề xuất thông qua mô hình đã hiệu chỉnh.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 3 năm, từ khảo sát số liệu, xây dựng mô hình, phân tích kết quả đến đề xuất giải pháp và đánh giá hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ chế bồi lấp cửa Tiên Châu chủ yếu do tương tác giữa dòng chảy dọc bờ và dòng chảy tại cửa. Mô hình mô phỏng cho thấy dòng chảy dọc bờ mạnh kết hợp với dòng chảy cửa yếu (<1 m/s) tạo điều kiện thuận lợi cho bùn cát lắng đọng, hình thành doi cát chắn cửa. Sự phát triển doi cát từ bờ Bắc xuống Nam làm thu hẹp cửa sông, ảnh hưởng đến luồng tàu.

2. Ảnh hưởng của lũ lớn từ sông Kỳ Lộ làm mở rộng cửa sông đột ngột. Dữ liệu lưu lượng lũ lớn nhất hàng năm cho thấy lưu lượng đỉnh lũ có thể gấp 6 lần giá trị trung bình, làm tăng bề rộng cửa Tiên Châu từ 80-100m lên đến 200m trong các trận lũ lịch sử. Tuy nhiên, hiện tượng này mang tính cấp tính và không duy trì lâu dài.

3. Sóng gió mùa Đông Bắc chiếm tỷ lệ xuất hiện 60-70%, với chiều cao sóng trung bình 2-3 m, là yếu tố chính gây bồi lấp và vận chuyển bùn cát ngang bờ. Sóng vuông góc với đường bờ tạo ra dòng vận chuyển bùn cát mạnh, góp phần phát triển doi cát chắn cửa và làm thay đổi hình thái cửa sông.

4. Hiệu quả các giải pháp chỉnh trị được đánh giá qua mô hình số. Các phương án đề xuất như đê hướng dòng, bẫy cát và điều chỉnh tuyến luồng tàu cho thấy khả năng giảm bồi lấp từ 30-50% sau 1 năm vận hành mô phỏng, đồng thời cải thiện lưu tốc dòng chảy tại cửa, đảm bảo an toàn giao thông thủy.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân bồi lấp cửa Tiên Châu là sự kết hợp phức tạp giữa dòng chảy sông, sóng biển và vận chuyển bùn cát dọc bờ. So với các nghiên cứu tại cửa sông dạng đảo chắn khác ở miền Trung, kết quả mô hình cho thấy đặc điểm riêng biệt của cửa Tiên Châu do sự bóp nghẹt dòng chảy bởi mũi đất Hòn Bừu và bán đảo Xuân Thịnh. Điều này làm hạn chế sự phát triển doi cát về phía Nam, tạo nên sự ổn định tương đối về hình thái cửa trong dài hạn.

So sánh với các giải pháp chỉnh trị trên thế giới như đập hướng dòng ở cửa Mississippi (Mỹ) hay tường hướng dòng tại cảng Hamburg (Đức), các giải pháp đề xuất cho cửa Tiên Châu được điều chỉnh phù hợp với điều kiện địa hình và kinh tế xã hội địa phương. Việc sử dụng mô hình số Delft3D giúp đánh giá chính xác hiệu quả các phương án, hỗ trợ quyết định đầu tư và quản lý bền vững cửa sông.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ lưu lượng lũ hàng năm, biểu đồ chiều cao sóng theo mùa, bản đồ biến đổi địa hình đáy sau mô phỏng và bảng so sánh hiệu quả các giải pháp chỉnh trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống đê hướng dòng và bẫy cát tại cửa Tiên Châu nhằm điều chỉnh dòng chảy, giảm bồi lấp và duy trì độ sâu luồng tàu. Thời gian thực hiện dự kiến 2 năm, do Ban Quản lý cảng và Sở Nông nghiệp tỉnh Phú Yên chủ trì.

2. Tổ chức nạo vét định kỳ luồng tàu với quy mô và tần suất phù hợp dựa trên kết quả mô phỏng vận chuyển bùn cát, nhằm đảm bảo an toàn giao thông thủy. Thời gian thực hiện hàng năm, phối hợp giữa các đơn vị quản lý cảng và địa phương.

3. Thiết kế và điều chỉnh tuyến luồng tàu phù hợp với hình thái cửa sông hiện tại, giảm thiểu nguy cơ bồi lấp và xói lở. Thời gian triển khai trong 1 năm, do các chuyên gia kỹ thuật xây dựng công trình thủy lợi và giao thông thủy thực hiện.

4. Xây dựng hệ thống quan trắc thủy văn, khí tượng và địa hình liên tục để theo dõi diễn biến bồi lấp, hỗ trợ cập nhật mô hình và điều chỉnh giải pháp kịp thời. Thời gian triển khai liên tục, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý cảng và giao thông thủy: Nhận được cơ sở khoa học để lập kế hoạch duy tu, nạo vét và đầu tư công trình chỉnh trị, nâng cao hiệu quả khai thác cảng cá.

2. Chuyên gia kỹ thuật xây dựng công trình thủy lợi và ven biển: Áp dụng mô hình số Delft3D và các giải pháp chỉnh trị phù hợp với điều kiện địa phương, phục vụ thiết kế và thi công công trình.

3. Nhà nghiên cứu môi trường và thủy văn: Hiểu rõ cơ chế bồi lấp cửa sông dạng đảo chắn, ảnh hưởng của sóng, triều và dòng chảy, phục vụ nghiên cứu sâu hơn về biến đổi địa hình ven biển.

4. Ngư dân và cộng đồng địa phương: Nắm bắt thông tin về các giải pháp ổn định cửa sông, góp phần nâng cao an toàn giao thông thủy và phát triển kinh tế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cửa Tiên Châu bị bồi lấp liên tục dù đã nạo vét?
   Hiện tượng bồi lấp do sự tương tác phức tạp giữa dòng chảy dọc bờ, sóng gió mùa và dòng chảy sông, tạo điều kiện cho bùn cát tích tụ liên tục. Nạo vét chỉ là giải pháp tạm thời, cần kết hợp với công trình chỉnh trị để ổn định lâu dài.

2. Mô hình số Delft3D có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Delft3D cho phép mô phỏng đồng thời dòng chảy, sóng và vận chuyển bùn cát trên lưới cong trực giao, phù hợp với địa hình phức tạp của cửa Tiên Châu, giúp đánh giá chính xác cơ chế bồi lấp và hiệu quả giải pháp.

3. Giải pháp đê hướng dòng và bẫy cát hoạt động như thế nào?
   Đê hướng dòng điều chỉnh hướng dòng chảy, giảm vận chuyển bùn cát vào luồng tàu; bẫy cát giữ lại bùn cát trước khi vào cửa sông, giảm bồi lấp và duy trì độ sâu luồng.

4. Làm sao để đảm bảo an toàn giao thông thủy tại cửa Tiên Châu?
   Ngoài công trình chỉnh trị, cần tổ chức nạo vét định kỳ, điều chỉnh tuyến luồng tàu phù hợp và xây dựng hệ thống quan trắc để theo dõi biến động địa hình, đảm bảo tàu thuyền ra vào an toàn.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các cửa sông khác không?
   Có thể áp dụng cho các cửa sông dạng đảo chắn có điều kiện thủy động lực và hình thái tương tự ở miền Trung Việt Nam, giúp đề xuất giải pháp chỉnh trị phù hợp với đặc điểm địa phương.

Kết luận

• Cửa Tiên Châu là cửa sông dạng đảo chắn chịu ảnh hưởng chủ yếu của sóng gió mùa Đông Bắc và dòng chảy sông Kỳ Lộ, gây ra hiện tượng bồi lấp phức tạp.
• Mô hình số Delft3D được xây dựng, hiệu chỉnh và kiểm định thành công, giúp làm rõ cơ chế bồi lấp và dự báo biến đổi địa hình cửa sông.
• Các giải pháp chỉnh trị như đê hướng dòng, bẫy cát và điều chỉnh tuyến luồng tàu được đề xuất và đánh giá hiệu quả qua mô hình, có khả năng giảm bồi lấp từ 30-50%.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho quản lý, khai thác bền vững cửa Tiên Châu và các cửa sông tương tự ở miền Trung.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thực tế các giải pháp, xây dựng hệ thống quan trắc liên tục và cập nhật mô hình để điều chỉnh kịp thời, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả khai thác và bảo vệ môi trường cửa sông Tiên Châu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 sẽ tập rung vào vige giới hiệu vị tí và mô tả các yếu 18 động lực chính liên quan đến cửa Tiên Châu dựa trên cơ sở các nghiên cứu được công bổ và các yếu 6 địa hình cũng như các số liu thuỷ hải văn đã được đo đạc trong {qué trình khảo sát khu vực này.2 Khu vực cửa Tiên Châu 1.1 Vị trí địa lý Sông Kỳ Lộ là sông lớn thứ 2 ở tỉnh Phú Yên. phần thượng lưu có tên là sông La Higng, bất nguồn từ núi To Net (1030m) ở xã Dak Song huyện Krong Chro tinh Gia Lai, chảy theo hướng bắc tây bắc vào địa phận tinh Phú Yên ở xã Phú Mỡ huyện Đồng. Xuân rồi chuyển hướng tây bắc- đông nam qua thôn Phú Mỹ, xã An Dân chia làm hai nhánh (sông Cái và sông Nhân Mj), Nhánh sông Cái sau khi chảy qua quốc lộ 1A tiếp tục chia lâm bai nhánh (sông Cái và sông Hà Yến), sông Cái và sông Nhân Mỹ đỗ ra cửa Binh Bá (cửa Tiên Châu), còn sông Hà Yến chảy ra dim Ô Loan (Hình 1. Hòn Bừu va Núi Ong Ngõn.1 Hệ thong lưu vực song Kỳ Lộ Cita Tiên Châu nằm trên lưu vực sông Cái (đoạn hạ lưu sông Kỳ Lộ), nơi sông đỗ ra vịnh Xuân Đài thuộc xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, có tọa độ.

13°21" Bac; 109°15° Đông, Cảng Tiên Châu hiện đang là nơi tránh trú bão cho cho hơn 400 tàu thuyền của các xã An Ninh Tây, xã An Ninh Di 1g, huyện Tuy An và các địa phương khác thuộc tỉnh Phú Yên. "Nét đặc trưng nhất của địa hình ving này là được bao quanh bởi các dãy núi cao. Cửa Tiên Châu nằm xen giữa doi cát phía Bắc và day núi Hòn Bừu ở phía Nam, ở phía Bắc cửa là bản dio Xuân Thịnh. Địa ình khu vực xen lin giữa đồi núi.

đồng bing và bin, thấp din từ Tây sang Đông. Do địa hình phía Tây là núi cao kết hợp với đồi núi thấp đâm ngang ra biển và có các dim lớn như dim Ô Loan và đặc biệt khu này chịu ảnh hưởng trực tiếp của khí hậu biển, do vậy, gió Tây khô nóng xuất hiện muộn hơn. kết thúc sớm hơn các vùng khác. Ảnh hưởng của gió mạnh, gió bão cao hơn các vùng hic, dia hình tring, thấp nên cũng thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ lụt, đặc biệt là khu vực hạ lưu sông Kỳ Lộ.2 Đặc diém khí tượng, thủy hải vin [4] 1.1 Đặc điển dòng chảy sông HỆ thống sông Kỳ Lộ cung cấp nguồn nước chỉ phối mọi hoạt động kính tế - xã hội huyện Dang Xuân và Tuy An.

Quy luật hình thành và những biển đổi về nguồn nước sông Kỷ Lộ chịu ảnh hưởng của khí hậu và những hỗ chứa, hệ thống thuỷ lợi đã được xây dựng trên lưu vực. Hàng năm sông thường xi hiện3-4 trận lũ lớn. Lưu vực sông Kỳ Lộ. và có độ ốc lớn, thời gian tập trung nước rit nhanh nên các trận lũ lớn gây ra nước chảy, làm xối lỡ bờ sông và ngập lụt ni ơ sở vật chit, phá hủy nhà cửa, ruộng đồng, tác động lâu đài đến môi trường sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến đồi sống xã hội và phát triển kinh tế cho các xã ven sông huyện Đồng Xuân, huyện Tuy An.

Đồng chảy trên sông chủ yếu là do mưa cung cấp nên sự biến đổi và vận động của đồng chảy cũng phụ thuộc vào lượng mưa rơi trên lưu vực. Nguồn nước khu vực tỉnh Phú Yên phân bố không đều theo thời gian, 4 tháng mùa mưa (thing IX đến tháng XID, đồng chảy chiém đến 70-75% lượng đồng chảy năm. trong khi đó, š thing mia can (thing I đến thing VII} lượng nước sông giảm thấp, chỉ chiếm 25-30%, điều này sây khó khăn cho các ngành do lượng nước edn sử dụng chủ yéu là về mùa cạn [4] chế độ sóng thay đổi theo mùa, cia sông hẳu như vẫn được bio vệ bởi các hệ thống mũi đắt trong khu vục (bán dio Xuân Thịnh ở phía Bắc, Núi Ông Ngôn và Hòn Bừu ở phía Nam), Trong khi đó, lu lượng sông trong các trận lũ lịch sử số thé lớn gắp 6 lẫn giả trị lưu lượng trang bình năm [5]. Cúc trần lũ lớn đột ngột mang tinh thai điểm này sẽ đưa bùn cát từ trong sông đổ ra biển và sau đồ bồi ting tại đồng bằng tid Dựa trên cơ sở dữ liệu ảnh viễn thám từ năm 1973 đến năm 2020 |5], kết hợp với số liệu lưu lượng định lũ tại trạm Hà Bằng trên lưu vục sông Kỳ Lộ giai đoạn 1997 — 2019 [6].

diễn biển cửa Tiên Châu thời kỳ nhiều năm cho thấy tồn tại mỗi tương quan giữa lưu lượng dng chảy lũ lớn nhất trong năm trên sông Kỳ Lộ và bễ rộng cửa Tiên (Chau (Hình 1. Như một hệ quả tắt yếu, trong thời điểm lũ lớn, dong chảy sông Kỳ Lộ có khả năng làm cho bề rộng của Tiên Châu mở rộng đột ngột. Như vậy, yếu tổ dong chảy lũ từ sông lớn nhất có vai tò hết sức quan trọng, là một trong những yếu tế tác động chỉ phối hình thái của Tiên Châu, mà cụ thé Ia tác động rực tiếp đến bề rộng cửa sông. Tuy nhiên, do lũ diễn ra trong năm khá rải rác, yêu tổ này chỉ mang ảnh hướng cấp tính, đao tw§ F von h H ` ma "¬.rố wo ee OE l ma, 10 ian (osm) Hinh 1.2 Dién biển lưu lượng It hàng năm lớn nhất và bề rng cửa Tiên Châu 1.2 Thủy triều [6] “Thủy triều vùng biển Phú Yên cũng tương tự chế độ triều khu vực Nam Trung Bộ, là thủy triều hỗn hợp thiên về nhật triều hay còn gọi “nhật triều không đều”, có biên độ triều tăng dẫn từ Bắc xuống Nam.

Hàng tháng có 17 ~ 23 ngày ảnh hưởng rõ của chế độ nhật triều, những ngày còn lại ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều không đều. Do ảnh hưởng bởi chế độ triều hỗn hợp nên thời gian triều lên và xuống thay đổi rắt phúc tạp. Trong năm, các mực nước cực đại thường xuất hiện từ tháng XI đến tháng II năm. sau, các cực tiễu xuất hiện vào tháng VI đến thing VIIL Khu vực cửa sông, đầm vịnh có biên độ triều trung bình 1.6m, thời kỳ triều.0m, thời kỳ triều kém khoảng 04 — 0.

Tại ving cửa sông ảnh hưởng thủy triểu, biên độ triều giảm dẫn từ cứa sông vào lục địa. Mực nước gi thực otal cảng c Tiên Châu (06/209) iy ae “tea ae) Hình 1.3 Mục nước thực do tại cảng cá Tiên Châu (06/2019) 1.3 Gió và sóng biển J7], [8] Đối với sóng gió, yếu tổ chính tạo nên sóng là tốc độ gió, đà giỏ và thời gian thôi Hướng sóng chủ yếu trên biển khơi vào thời kỳ mùa đông là hướng Đông Bắc. Trị số trung bình của chiều cao sóng khoảng2 + 3 m và chủ kỷ từ 11 = 12 giây. ân suất xuất hiện của sóng hướng Đông Bắc là 60 + 70%.

Sông có hướng chính theo hướng Nam, ‘Tay Nam và Đông Nam vào mùa hạ Một số nghiên cứu cho thấy, chế độ sóng khu vực ngoài khơi tỉnh Phú Yên do bj ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc (NE) và Tây Nam (SW) nên tương ứng với chúng là 2 hướng sóng thịnh hành Đông Bắc và Tây Nam trong đó: từ thẳng I dén thing LV. ng Đông Bắc chiếm wu thé. Trong khoảng thời gian này, độ cao trung binh của 2 hướng sóng trên là 1.0 m vả chid sao cực đại 4.0 m, Hướng sóng chủ đạo từ tháng V đến tháng IX là SE với độ cao trung bình là 0.0 m và lớn nhất là 3. Thịnh hành tir tháng X đến thing XI là hướng N và NE với độ cao trung bình là 09 m và độ cao lớn nhất biển đội từ 3.0 m Bờ biển Phú Yên trải dai theo hướng NW+SE nên thường xuyên chịu tác động của.

sông theo hướng từ Bắc đến Đông Bắc và Dong, trong đồ, hướng sông Dông Bắc chiếm tu thể vượt tội so với hai hướng sóng còn ạicả về tần sue xuất hiện lẫn chiều cao sóng, Hơn nữa, do hướng sóng Dông Bắc vuông góc với đường bờ nên vận chuyển bùn cát ngang bờ là rất lớn, điều này gây xói mòn bờ biển và góp phần tạo nguồn vật liệu cho déng dọc bờ vận chuyển di và bai lấp cửa sông. T “Châu cao sông tm) xu 39 we 25% ` Lạng công ae, \ 925-080m vw.120 P | Ei 120-200m wị Mimi 200-300m \ [* Msossen Mm 500m wow’ ese Hình 1.4 Hoa sông mước sâu tại Khu vực của Tiên Châu (1995-2020) 1.3 Che công trình trên lưu vite sông Kỳ Lộ “Trên lưu vực sông Kỳ Lộ hiện có 01 trạm thủy văn duy nhất là trạm thủy văn Hà Bằng chỉ đo đạc yếu tổ mực nước, mưa và không đo đạc yếu tổ dong chảy nên việc dùng số liệu vào phục vụ cho công tác phát triển kinh tế-xã hội và dự báo thủy văn gặp rất nhiều khó khăn [9]. Bên cạnh đó, trạm An Thạnh nằm trên bờ trái sông Kỳ Lộ, thuộc. thôn Phú Mỹ, xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú thuộc lưu vực sông Kỳ Lộ, diện tích lưu vực khống chế là 1180 km2 [10].

Các yếu tố quan trắc chủ yếu là nhiệt độ nước, mực nước, lưu lượng, him lượng chất lơ lửng và chất lượng nước [H1] Ngoài các tram do đạc trên, các công trình trên lưu vực sông Kỳ Lộ cũng cỏ ảnh hưởng không nhỏ đến chế độ thủy động lực trên lưu vực và cửa Tiên Chau, là cơ sở để cân nhắc các giải pháp chỉnh t chống bồi lắp của Tiên Châu sau này (Hình L5, Phụ lục bảng — Chương 1 — trang 106-109 và Phụ lục hình ~ Chương 1 — trang 115-118). 10 CHỦ THÍCH; Khoa Moin Ch gin Dienmene Ol 1.24 Phân loại cửa sông 1.1 Dura trên yéu t thuỷ động lực hoc VE mặt thủy động lực học, năm 1979, Hayes đã giới thiệu cách phân loại bờ biển và cửa sông dựa theo yếu tổ động lực chính là sóng và triều, khi ma cả hai yêu tổ này đều độc lập trong hệ thông [12]. Điễu kiện sóng từ phía biển vi độ lập với cũa sông. trong khi đó biên độ tiểu nằm ngoài cửa thường chỉ phối bởi tiểu đại dương và tương tác với địa hình đáy, cách phân loại cửa sông dựa theo yếu tổ sóng và triều được trình bày như sau [13] Bang 1.1 Phân loại sóng khí hậu: Cấp năng lượng sông Chu cao sống có nghĩa trung bình s(m) Sống năng lượng thấp 06 Sống năng lượng tung bình 08-15 Sông năng lượng sao SIs Baing 1.