CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghip c hiu là các mi quan h v mt giá tr c biu hin bng tin trong lòng mt doanh nghip và gia nó vi các ch th có liên quan bên ngoài mà trên c s ó giá tr ca doanh nghip c to lp. Giá tr ca doanh nghip là s hu ích ca doanh nghip i vi ch s hu và xã hi. Quan h tài chính doanh nghip ch yu bao gm: Quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà nước ây là mi quan h phát sinh khi doanh nghip thc hin ngha v thu i vi Nhà nc, khi Nhà nc góp vn vào doanh nghip.
Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính Trên th trng tài chính doanh nghip có th vay ngn hn áp ng nhu cu vn ngn hn, có th phát hành c phiu và trái phiu áp ng nhu cu vn dài hn. Ngc li doanh nghip phi tr lãi vay và vn vay, tr lãi c phn cho các nhà tài tr. Doanh nghip cng có th gi tin vào ngân hàng, u t chng khoán bng s tin tm thi cha s dng. Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác Trong nn kinh t doanh nghip có quan h cht ch vi doanh nghip khác trên th trng hàng hoá, dch v, th trng sc lao ng.
Thông qua th trng doanh nghip có th xác nh c nhu cu hàng hoá và dch v cn thit cung ng. Trên c s ó, doanh nghip có hoch nh ngân sách u t, k hoch sn xut, tip th nhm tho mãn nhu cu th trng. Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp ây là quan h gia các b phn sn xut kinh doanh gia c ông vi ngi qun lý, gia c ông và ch n, gia quyn s dng vn và quyn s hu vn. Các hot ng ca doanh nghip làm tng giá tr ca nó bao gm: • Tìm kim, la chn c hi kinh doanh và t chc huy ng vn.
3 • Qun lý chi phí trong quá trình sn xut kinh doanh, hch toán chi phí và li nhun. • T chc phân phi li nhun cho các ch th liên quan ti tái u t. Chức năng của tài chính doanh nghiệp: Tài chính có hai chc nng ch yu có tác ng qua li ln nhau ó là chc nng phân phi và chc nng giám c. Chc nng phân phi là vic phân phi các ngun tài chính hình thành vn kinh doanh ca doanh nghip.
Doanh nghip có hot ng hiu qu hay không, sn xut có c bôi trn hay không là nh vào chc nng này. Ngoài ra chc nng phân phi còn là vic s dng hiu qu các ngun vn ã huy ng to các qu tin t ca doanh nghip, mua các tài sn ca doanh nghip hay s dng u t nhm em li li ích. ng thi nó cng óng vai trò phân phi thu nhp ti các ch th ca doanh nghip. Chc nng giám c là kh nng s dng tài chính doanh nghip nh mt công c kim tra, giám c hiu qu quá trình kinh phân phi các ngun tài chính hình thành và s dng vn kinh doanh ca doanh nghip.
Vai trò của tài chính doanh nghiệp: Tài chính doanh nghip là mt khía cnh quan trng ca doanh nghip, nó có các vai trò sau: Huy ng và khai thác các ngun tài chính nhm m bo yêu cu kinh doanh ca doanh nghip và t chc s dng vn có hiu qu cao nht: có vn cho hot ng sn xut kinh doanh, tài chính doanh nghip phi thanh toán nhu cu vn, la chn ngun vn, bên cnh ó phi t chc huy ng và s dng úng n nhm duy trì và thúc y s phát trin có hiu qu quá trình sn xut kinh doanh doanh nghip. ây là vn quyt nh s sng còn ca doanh nghip trong quá trình cnh tranh. Là òn by kinh t: nh có các công c tài chính nh u t, lãi sut, giá bán, tin lng, tin thng mà tài chính doanh nghip tr thành bin pháp kích thích 4 u t, nâng cao nng sut lao ng ca doanh nghip, kích thích tiêu dùng kích thích quá trình sn xut kinh doanh và quá trình iu tit sn xut kinh doanh. Là công c kim tra các hot ng kinh doanh ca doanh nghip: Tài chính doanh nghip thc hin vic kim tra bng ng tin và tin hành thng xuyên, liên tc thông qua phân tích các ch tiêu tài chính.
Bng vic phân tích các ch tiêu tài chính cho phép doanh nghip có cn c quan trng ra kp thi các gii pháp ti u làm lành mnh hóa tình hình tài chính – kinh doanh ca doanh nghip 1. Mục tiêu của phân tích tài chính Phân tích tài chính là s dng mt tp hp các khái nim, phng pháp và công c cho phép x lý các thông tin k toán và các thông tin khác v qun lý t ó nhn dng nhng im mnh, im yu, thun li, khó khn v mt tài chính ca doanh nghip theo các tiêu chí: • Hiu qu tài chính (Kh nng sinh li và kh nng qun lý tài sn) • Ri ro tài chính (Kh nng thanh khon và kh nng qun lý n) • Tng hp hiu qu và ri ro tài chính (Cân i tài chính, các òn by tài chính và ng thc Dupont) Nhng ngi phân tích tài chính cng v khác nhau nhm các mc tiêu khác nhau Phân tích tài chính đối với các nhà quản trị Nhà qun tr phân tích tài chính nhm ánh giá hot ng kinh doanh ca doanh nghip, xác nh im mnh, im yu ca doanh nghip. ó là c s nh hng các quyt nh ca Ban giám c, Giám c tài chính, d báo tài chính Phân tích tài chính đối với các nhà đầu tư Nhà u t cn bit tình hình thu nhp ca ch s hu, li tc c phn và giá tr gia tng thêm ca vn u t. H quan tâm ti phân tích tài chính nhn bit kh nng sinh lãi ca doanh nghip.
ó là mt trong nhng cn c giúp h ra quyt nh b vn vào doanh nghip hay không. Phân tích tài chính đối với người cho vay 5 Ngi cho vay phân tích tài chính nhn bit kh nng vay và tr n ca khách hàng. Ngoài ra phân tích tài chính cng rt cn thit vi ngi hng lng trong doanh nghip, i vi cán b thu, thanh tra… Dù h công tác các lnh vc khác nhau, nhng h u mun bit v hot ng ca doanh nghip thc hin tt hn công vic ca h. Trên c s ó các nhà phân tích s tìm hiu, gii thích các nguyên nhân ng sau thc trng ó và xut gii pháp ci thin v th tài chính ca doanh nghip.
Căn cứ để phân tích và đánh giá tài chính Trong phân tích tài chính nhà phân tích phi thu thp, s dng mi ngun thông tin: T nhng thông tin ni b doanh nghip n các thông tin bên ngoài doanh nghip, t nhng thông tin s lng n các thông tin giá tr. Nhng thông tin ó u giúp các nhà phân tích có th a ra c nhng nhn xét, kt lun tinh t và thích áng. Thông tin bên ngoài cn lu ý n các thông tin chung liên quan n trng thái nn kinh t, c hi kinh doanh, chính sách thu, lãi sut, các thông tin v ngành kinh doanh liên quan n v tr ca ngành trong nn kinh t, c cu ngành, các sn phm ca ngành, tình trng công ngh, th phn… Và các thông tin v pháp lý kinh t i vi doanh nghip. ánh giá mt cách c bn tình hình tài chính ca doanh nghip có th s dng thông tin trong ni b doanh nghip nh là mt ngun thông tin quan trng bc nht.
Phân tích tài chính c thc hin trên c s các báo cáo tài chính ca doanh nghip: Bng cân i k toán. (Mu B01-DN) Bng kt qu hot ng kinh doanh (Mu B02-DN) Báo cáo lu chuyn tin t (Mu B03-DN) Thuyt minh báo cáo tài chính (mu B09-DN) Báo cáo tài chính phn ánh mt cách tng hp và toàn din v tình hình tài sn, ngun vn, công n, kt qu sn xut kinh doanh ca doanh nghip trong mt 6 niên k toán. Nhng thông tin có trong báo cáo tài chính nhm phc v trc ht cho các nhà qun tr (Hi ng qun tr, Ban giám c, Ch s hu) sau ó là nhng ngi có quyn li trc tip (Nhng ngi cho vay, các nhà u t) và cui cùng là nhng ngi có quyn li gián tip (Tài chính, Thu, Thng kê…). Các báo cáo tài chính ca doanh nghip: Bảng cân đối kế toán Là mt báo cáo tài chính tng hp, phn ánh mt cách tng quát toàn b tài sn ca doanh nghip theo hai cách ánh giá: vn và ngun hình thành vn ca doanh nghip ti thi im báo cáo.
Bng cân i k toán nhm mô t sc mnh tài chính ca doanh nghip bng cách trình bày nhng th mà nó có và nhng th mà nó n ti mt thi im. Tuy nhiên vì bng cân i k toán là “bc nh chp nhanh” ti mt thi im nên khi phân tích ta phi chú ý n nhc im này ca nó. V kt cu bng cân i k toán c chia làm hai phn: Phần tài sản: - V mt kinh t các s liu phn tài sn phn ánh qui mô và kt cu các loi vn, tài sn doanh nghip hin có ti thi im lp báo cáo ang tn ti di dng vt cht. - V mt pháp lý s liu phn tài sn th hin s vn ang thuc quyn qun lý và s dng ca doanh nghip.
Phần nguồn vốn: - V mt kinh t, s liu phn ngun vn th hin c cu các ngun vn ang c u t và huy ng vào sn xut kinh doanh ca doanh nghip.Thông qua ó có th ánh giá khái quát kh nng và mc ch ng v tài chính ca doanh nghip. - V mt pháp lý s liu phn ngun vn th hin trách nhim pháp lý ca doanh nghip i vi ngi cho vay v các khon n phi tr, i vi khách hàng v các khon phi thanh toán, i vi ch s hu v s vn ã c u t, i vi nhà nc v các khon phi np. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 7 ây là mt báo cáo tài chính tng hp phn ánh mt cách tng quát tình hình và kt qu kinh doanh trong mt niên k toán.