CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN 1.1 Tổng quan về dự án 1.1 Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Dự án ĐTXD là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo CTXD nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi ĐTXD, Báo cáo nghiên cứu khả thi ĐTXD hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng dự án. Dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định. Dự án đầu tư phát triển bao gồm chương trình, dự án ĐTXD mới; dự án cải tạo, nâng cấp, mở rộng các dự án đã ĐTXD; dự án mua sắm tài sản, kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp đặt; dự án sửa chữa, nâng cấp tài sản, thiết bị; dự án, đề án quy hoạch; dự án, đề tài nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, điều tra cơ bản; các chương trình, dự án, đề án đầu tư phát triển khác.
Dự án đầu tư XDCT là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những CTXD nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời gian nhất định. Dự án là điều mà người ta có ý định làm. Như vậy, Dự án đầu tư XDCT có nhiều cách hiểu khác nhau, nhưng được thực hiện bởi con người và tài nguyên, theo kế hoạch trong khoảng thời gian và nguồn lực giới hạn và được kiểm soát để đạt được kết quả duy nhất được xác định rõ và làm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Dự án đầu tư XDCT là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những CTXD nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời gian nhất định.
4 Dự án ĐTXD củng có thể hiểu bao gồm hai nội dung là đầu tư và HĐXD. Dự án ĐTXD bao giờ cũng yêu cầu gắn liền một địa vị trí, điểm nhất định, diện tích đất nhất định. Vì vậy, dự án đầu tư XDCT có các đặc trưng chủ yếu và đặc trưng riêng dưới đây: 1.2 Các đặc trưng chủ yếu của dự án đầu tư XDCT Xác định được mục tiêu, mục đích cụ thể, rõ ràng như mong đợi của khách hàng. Mục tiêu của dự án thường được xác định dưới góc độ phạm vi, kế hoạch, chi phí.
Có chu kỳ riêng và thời gian tồn tại hữu hạn, xác định được hình thức tổ chức thực hiện qua các giai đoạn: Hình thành, phát triển, có thời điểm bắt đầu, kết thúc cụ thể. Xác định được nguồn tài chính để tiến hành hoạt động đầu tư. Xác định được khoảng thời gian để thực hiện mục tiêu dự án. Liên quan đến nhiều bên và có sự tương tác phức tạp, sử dụng nhiều nguồn lực khác nhau để tạo ra sản phẩm và bị hạn chế bởi các nguồn lực đó như: Nhân lực, các tổ chức, thiêt bị, nguyên vật liệu và tiện nghi khác.
Sản phẩm của dự án mang tính đơn chiếc, độc đáo. Có tính bất định, độ rủi ro cao. Tính trình tự trong quá trình thực hiện dự án.3 Các đặc trưng riêng của dự án đầu tư XDCT Ngoài các đặc trưng chủ yếu nêu trên, Dự án đầu tư XDCT còn có các đặc trưng riêng dưới đây: Sản phẩm của dự án là CTXD (nhà cửa, đường, cầu, cống, công trình thủy lợi, thủy điện,đê kè,cấp thoát nước, đường dây tải điện.và các công trình HTKT khác) có vị trí cố định, gắn liền với đẩt, chịu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên tại vùng XDCT, có chi phí lớn thời gian xây dựng và sử dụng lâu dài. 5 Được đầu tư phải phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển ngành, quy hoạch sử dụng đất đai và quy hoạch xây dựng đồng thời phải đảm bảo an ninh, an toàn môi trường - xã hội phù hợp quy định pháp luật.4 Phân loại dự án đầu tư xây dựng Theo Luật Xây dựng Việt Nam số 50/2014/QH13: quy định phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình như sau: + Dự án đầu tư xây dựng được phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình xâydựng và nguồn vốn sử dụng.
+ Dự án đầu tư xây dựng được phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình xây dựng của dự án gồm dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C theo các tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tư công. + Dự án đầu tư xây dựng gồm một hoặc nhiều công trình với loại, cấp công trình xây dựng khác nhau. Theo Luật đầu tư công số 49/2014/QH13: quy định phân loại dự án đầu tư công gồm: Căn cứ vào tính chất, dự án đầu tư công được phân loại như sau: + Dự án có cấu phần xây dựng là dự án đầu tư: xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng dự án đã đầu tư xây dựng, bao gồm cả phần mua tài sản, mua trang thiết bị của dự án; + Dự án không có cấu phần xây dựng là dự án mua tài sản, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua, sửa chữa, nâng cấp trang thiết bị, máymóc. Căn cứ mức độ quan trọng và quy mô, dự án đầu tư công được phân loại thành dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C theo các tiêu chí quy định chi tiết nhưsau: + Phân loại dự án theo mức độ quan trọng đối với quốc gia: Dự án quan trọng quốc gia là dự án đầu tư độc lập hoặc cụm công trình liên kết chặt chẽ với nhau thuộc một trong các tiêu chí dưới đây: 6 Sử dụng vốn đầu tư công từ 10.000 tỷ đồng trởlên; Ảnh hưởng lớn đến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, baogồm: Nhà máy điện hạtnhân; Sử dụng đất có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, khu bảo vệ cảnh quan, khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học từ 50 héc ta trở lên; rừng phòng hộ đầu nguồn từ 50 héc ta trở lên; rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay, chắn sóng, lấn biển, bảo vệ môi trường từ 500 héc ta trở lên; rừng sản xuất từ 1.000 héc ta trởlên; Sử dụng đất có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ hai vụ trở lên với quy mô từ 500 héc ta trởlên; Di dân tái định cư từ 20.000 người trở lên ở miền núi từ 50.000 người trở lên ở các vùng khác; Dự án đòi hỏi phải áp dụng cơ chế chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định.
+ Phân loại theo các nhóm: Tiêu chí phân loại dự án nhóm A: Trừ các dự án quan trọng quốc gia quy định tại Điều 7 của Luật đầu tư công, các dự án thuộc một trong các tiêu chí dưới đây là dự án nhóm A: Dự án không phân biệt tổng mức đầu tư thuộc một trong các trường hợp sauđây: Dự án tại địa bàn có di tích quốc gia đặc biệt; Dự án tại địa bàn đặc biệt quan trọng đối với quốc gia về quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh; Dự án thuộc lĩnh vực bảo vệ quốc phòng, an ninh có tính chất bảo mật quốc gia; Dự án sản xuất chất độc hại, chất nổ; Dự án hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất. Dự án có tổng mức đầu tư từ 2.300 tỷ đồng trở lên thuộc lĩnh vực sau: 7 Giao thông, bao gồm cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ; Công nghiệp điện; Khai thác dầu khí; Hóa chất, phân bón, xi măng; Chế tạo máy, luyện kim; Khai thác, chế biến khoáng sản; Xây dựng khu nhà ở. Dự án có tổng mức đầu tư từ 1.500 tỷ đồng trở lên thuộc lĩnh vực sau: Giao thông; Thủy lợi; Cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ thuật; Kỹ thuật điện; Sản xuất thiết bị thông tin, điện tử; Hóa dược; Sản xuất vật liệu; Công trình cơ khí; Bưu chính, viễn thông. Dự án có tổng mức đầu tư từ 1.000 tỷ đồng trở lên thuộc lĩnh vựcsau: Sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản; Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên; Hạ tầng kỹ thuật khu đô thị mới; Công nghiệp, trừ các dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp theo quy định.
Dự án có tổng mức đầu tư từ 800 tỷ đồng trở lên thuộc lĩnh vực sau: Y tế, văn hóa, giáo dục; Nghiên cứu khoa học, tin học, phát thanh, truyền hình; Kho tàng; Du lịch, thể dục thể thao; Xây dựng dân dụng. Tiêu chí phân loại dự án nhóm B: Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 2 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư từ 120 tỷ đồng đến dưới 2. Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 3 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư từ 80 tỷ đồng đến dưới 1. Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 4 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư từ 60 tỷ đồng đến dưới 1.
Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 5 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư từ 45 tỷ đồng đến dưới 800 tỷ đồng. Tiêu chí phân loại dự án nhóm C: 8 Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 2 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư dưới 120 tỷ đồng. Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 3 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư dưới 80 tỷ đồng. Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 4 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư dưới 60 tỷđồng.
Dự án thuộc lĩnh vực quy định tại khoản 5 Điều 8 của Luật Đầu tư công có tổng mức đầu tư dưới 45 tỷ đồng.5 Trình tự thực hiện đầu tư xây dựng Vòng đời của Dự án đầu tư XDCT được xác định theo thời điểm bắt đầu dự án, thực hiện dự án và kết thúc dự án.