phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương, 6 tiết. Lí luận chính trị, vai trò lí luận chính trị đối với hoạt động của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở ở Tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay. 7 z Chƣơng 1 MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ 1.
Lý luận chính trị và vai trò của lý luận chính trị trong hoạt động thực tiễn 1. Lý luận chính trị Lý luận chính trị ra đời và được hình thành trên cơ sở nền tảng tư tưởng của học thuyết mác-xít, một hệ thống hoàn chỉnh và khoa học với những quan điểm triết học, kinh tế học và chính trị xã hội. Được xây dựng trên cơ sở tiếp thu một cách chọn lọc những tinh túy của các khoa học triết học, mà trực tiếp là triết học cổ điển Đức, đại diện là phép biện chứng duy tâm của Hêghen và chủ nghĩ duy vật của Phoiơbăc; kinh tế chính trị cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp cùng với sự tổng kết kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân thế giới, sự ra đời của chủ nghĩa Mác là một biến chuyển cách mạng vĩ đại trong khoa học tự nhiên và xã hội. Đánh giá về học thuyết của Mác, Ăngghen khẳng định, Mác đã nêu ra hai phát hiện vĩ đại nhất, đó là: quan niệm duy vật về lịch sử và học thuyết về giá trị thặng dư.
Bằng phát hiện thứ nhất, Mác đã thực hiện một cuộc cách mạng trong toàn bộ quan niệm về lịch sử thế giới, chỉ ra quy luật phát triển của xã hội loài người. Với phát hiện thứ hai, Mác đã vạch rõ quy luật riêng biệt của sự vận động phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và của xã hội tư bản nói chung. Toàn bộ học thuyết tư bản của Mác cấu thành ba bộ phận: triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hôị khoa học, dựa trên cơ sở khoa học là phép duy vật biện chứng, hay nói như Lênin, phép biện chứng duy vật chính 8 z là linh hồn của chủ nghĩa Mác. Chính vì vậy, học thuyết của Mác không chỉ giải thích thế giới một cách khoa học, đúng đắn mà còn có khả năng cải tạo thế giới.
Đánh giá về những giá trị của học thuyết Mác, Lênin đã khẳng định: "… l luận đó là l luận lần đầu tiên đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởng trở thành khoa học l luận đó đã dựng lên cơ sở vững chắc cho khoa học ấy và vạch rõ con đường mà chúng ta cần phải theo" [19, tr.230], "L luận đó đã chỉ rõ nhiệm vụ thật sự của một đảng xã hội chủ nghĩa cách mạng… là tổ chức cuộc đấu tranh đó mà mục đ ch cuối cùng là giai cấp vô sản giành lấy ch nh quyền và tổ chức xã hội XHCN" [19, tr. Với sức mạnh khoa học và cách mạng, chủ nghĩa Mác luôn tìm thấy sức sống, sức sáng tạo của mình trong đời sống thực tiễn cách mạng và không ngừng được bổ sung, phát triển ngày càng phong phú bằng những luận điểm, kết luận khoa học mới trở thành lí luận tiên phong dẫn dắt phong trào cách mạng thế giới. Từ một học thuyết mang tính tư tưởng, với tính khoa học và cách mạng, học thuyết vĩ đại của Mác đã trở thành vũ khí lí luận giúp cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động đấu tranh cải tạo xã hội, đưa xã hội ngày càng phát triển. Trên nền tảng tư tưởng học thuyết Mácxít, V.Lênin đã phát triển một cách sáng tạo học thuyết Mác trong thời kỳ chủ nghĩa đế quốc.
Lênin đã chứng minh rằng, trong những điều kiện mới, cách mạng XHCN có thể giành thắng lợi ở một nước và một số nước trong hệ thống đế quốc chủ nghĩa; đồng thời với phát hiện đó, ông đã xây dựng thành công học thuyết về nhà nước, đặc biệt về đảng của giai cấp công nhân, coi đó là điều kiện cơ bản quyết định thắng lợi trong cuộc cách mạng vô sản cũng như cách mạng XHCN. Với những cống hiến vĩ đại của mình, Lênin đã góp phần tiếp tục phát triển, hoàn thiện chủ nghĩa Mác. Với sự kết hợp của chủ nghĩa Mác và sự phát triển chủ nghĩa Mác bởi V.Lênin, chủ nghĩa Mác-Lênin ra đời. Lí luận chính trị được 9 z hình thành, bao gồm ba bộ phận cơ bản: Triết học, Kinh tế chính trị học, CNXH khoa học.
Ở Việt Nam, lí luận chính trị được mở rộng thêm với việc nghiên cứu về Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước - pháp luật và một số môn lí luận cơ bản khác. Cùng với các lí luận khoa học khác, lí luận chính trị đã thực sự trở thành một khoa học hướng dẫn cho Đảng Cộng sản - đội tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử vĩ đại của mình. Ngoài ra có thể hiểu lí luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một đảng, của một giai cấp để giành giữ và thực thi quyền lực nhà nước. Vai trò của lí luận trong hoạt động thực tiễn Với những đặc trưng cơ bản trên, lí luận có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động thực tiễn, Lênin đã từng khẳng định: "Không có lí luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng" 16, tr.
Hay cụ thể hoá hơn về vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ ra: "Không có lí luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi" 25, tr. Vai trò của lí luận đối với thực tiễn rất rõ: - Giúp con người nhận thức đúng đắn thế giới khách quan, xã hội, có định hướng đúng trong hoạt động thực tiễn Hoạt động thực tiễn là dạng hoạt động đặc biệt của con người tác động vào thế giới khách quan nhằm cải tạo biến đổi nó phục vụ cho con người, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội. Để hoạt động này có hiệu quả, con người cần phải nhận thức đúng đắn thế giới khách quan cùng với những quy luật vận động nội tại của nó, trên cơ sở đó hướng sự vận động đi theo đúng quỹ đạo thúc đẩy xã hội phát triển. Lí luận khoa học đã trang bị đầy đủ những tri thức cần thiết cho con người để thực hiện điều này.
10 z - Có khả năng dự báo, đưa ra những phương hướng, giải pháp hiệu quả cho hoạt động thực tiễn. Lí luận khoa học với việc nghiên cứu, phát hiện ra xu hướng vận động phát triển của các sự vật, hiện tượng, không những giúp con người nhận thức được quy luật vận động của thế giới khách quan, của xã hội mà còn có khả năng dự báo, vạch ra những phương hướng, biện pháp để thực hiện việc cải tạo, biến đổi nó đi theo những mục tiêu đã định nhằm phục vụ cho lợi ích của con người, của xã hội. Vì vậy, lí luận không chỉ giúp con người cải tạo thế giới, mà còn giúp con người thực hiện hoạt động thực tiễn một cách hiệu quả. Với ý nghĩa đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Lí luận như cái kim chỉ Nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế" 25, tr.233 - Tạo điều kiện cho con người có niềm tin, sức mạnh vật chất trong hoạt động thực tiễn.
Nói về vai trò của lí luận đối với thực tiễn, Mác cũng chỉ rõ: "Vũ khí của sự phê phán không thể thay thế được sự phê phán của vũ kh , lực lượng vật chất chỉ có thể đánh đổ bằng lực lượng vật chất, nhưng l luận cũng có thể trở thành lực lượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quần chúng" [21, tr. Thực tế đã xác minh điều đó. Lí luận là dạng hoạt động tinh thần, thuộc hình thái ý thức xã hội, nhưng khi vận dụng vào trong hoạt động thực tiễn, nó đã thực sự trở thành sức mạnh vật chất. Nhờ có lí luận chỉ dẫn cho hoạt động thực tiễn, con người hoàn toàn chủ động trong hoạt động của mình, trên thực tế, tăng thêm sức mạnh vật chất để chiến thắng tất cả những khó khăn trở ngại, đạt được mục tiêu cơ bản trong cách mạng.
Dưới góc độ chính trị - xã hội, Mác nói điều này còn có một ý nghĩa rộng lớn hơn. Đó là, khi nhận thức đúng đắn quy luật vận động của xã hội, quần chúng lao động biết phải đấu tranh với ai, chống lại thế lực nào, bằng con đường biện pháp gì thì dù họ có yếu cũng trở thành một lực lượng có sức mạnh vô địch có thể nhấn 11 z chìm mọi thế lực phản động, để giải phóng mình và mở đường cho xã hội phát triển. Từ ý nghĩa quan trọng đó, Lênin cũng đã khẳng định: "Chỉ có đảng nào được một lí luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò của một chiến sỹ tiên phong" 16, tr. Lý luận chính trị - chất lƣợng, hiệu qủa đào tạo, ồi ƣỡng lí luận chính trị Để chủ nghĩa Mác - Lênin được tuyên truyền sâu rộng trong Đảng, trong quần chúng, phải tiến hành giáo dục lí luận chính trị.
Đây là công việc hàng đầu của các Đảng Cộng sản nhằm thực hiện thành công mục tiêu xây dựng CNXH, CNCS trên đất nước mình. “Đào tạo” và “bồi dưỡng” là các thuật ngữ được sử dụng rất phổ biến trong các văn bản quy phạm pháp luật cũng như các tài liệu nghiên cứu ở nước ta, tuy nhiên cách tiếp cận này cũng theo nhiều chiều khác nhau. Theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia, 2005: “Đào tạo: làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”; “Bồi dưỡng: làm cho năng lực hoặc phẩm chất tăng thêm”. Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/05/2010), tại Điều 5 giải thích: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học” và “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc”.