CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƯỠNG NÂNG CAO KĨ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Trên cơ sở nghiên cứu, tác giả khái quát một số công trình ở nước ngoài nghiên cứu về KN, KN LVN sau đây: Michelmaginn (2007) “Thúc đẩy nhóm làm việc hiệu quả”. Tác giả đã tập trung phân tích luận giải tương đối rõ về tính hiệu quả của LVN.
Tác giả đã làm rõ được hệ thống về cơ sở lý luận và thực tiễn của LVN, khái quát vai trò, tầm quan trọng và những đặc trưng của LVN. Đặc biệt, những luận điểm được chứng minh bằng các số liệu thực tiễn phong phú đã khiến cho các nội dung phân tích mang tính thuyết phục cao. Trong công trình tác giả cũng đã bàn đến các yếu tố chi phối, tác động tới LVN, từ đó phân tích rõ vai trò, mức độ tác động của các yếu tố. Trên cơ sở phân tích lý luận, thực tiễn về LVN, tác giả đề xuất một số biện pháp nâng cao tính hiệu quả của LVN, các biện pháp đều căn cứ trên thực tiễn, có tính đồng bộ và khả thi.
Mặc dù chưa đề cập nhiều tới công tác bồi dưỡng nâng cao KN LVN trong hoạt động lao động sản xuất trên đối tượng công nhân, song việc bàn về lý luận LVN cùng quá trình phân tích, luận giải về LVN cũng cung cấp cho tác giả cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu rất quan trọng. Trên cơ sở nghiên cứu, tác giả sẽ kế thừa có chọn lọc trong quá trình hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình (Michelmaginn, 2007). Holubec (1990) “Circles of learning: cooperation in the classroom”. Tác giả tập trung nghiên cứu về vấn đề hợp tác trong quá trình học tập của người học, trong đó nhấn mạnh tới hệ thống các “kĩ năng mềm” nhằm đảm bảo phát huy hiệu quả của các phương pháp học tập theo nhóm.
6 Tác giả luận giải rằng, để học sinh có thể nâng cao hiệu quả học tập rất cần đổi mới phương pháp học tập, cùng khám phá tri thức, muốn vậy phải trang bị cho người học KN LVN để các em biết cách trao đổi, chia sẽ, lắng nghe và thấu hiểu… khi tiến hành LVN với nhau trong quá trình học tập. Tác giả đã tập trung xây dựng được hệ thống các quan niệm về LVN tương đối vững chắc, đây là nội dung quan trọng để tác giả có thể kế thừa, tham khảo. Đặc biệt, trong công trình tác giả đã làm rõ được tính chất, đặc trưng và những hiệu quả mang lại khi thực hiện các hoạt động hợp tác, LVN trong quá trình chiếm lĩnh tri thức. Trên cơ sở phân tích rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn, tác giả cũng đã đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng học tập của người học.
Tuy công trình không bàn tới KN LVN ở đối tượng công nhân trong hoạt động lao động sản xuất, song cách triển khai, luận giải vấn đề, nhất là phần lý luận được trình bày trong công trình cũng giúp cho tác giả tham khảo, vận dụng và phát triển trong nghiên cứu đề tài của mình. Hate Exly-RegDennick (2004) “Small group teaching-turials, seminars and beyond. Tác giả đã tập trung phân tích kỹ về các KN cần thiết trong quá trình tiến hành làm việc theo nhóm từ cấp độ nhỏ tới lớn. Theo phân tích của tác giả, nhu cầu LVN là một vấn đề mang tính khách quan khi xã hội ngày càng phát triển, nó giúp tăng cường sự tương tác, giao lưu, giúp quá trình làm việc đạt hiệu quả cao.
Điểm nổi bật trong công trình là tác giả đã khái quát và phân trích tương đối kỹ các KN cần thiết để tiến hành LVN có hiệu quả. Đồng thời, tác giả cũng đã khái quát được các yếu tố chi phối, ảnh hưởng tới quá trình trang bị KN LVN, nhấn mạnh các yếu tố chủ quan từ bản thân các chủ thể. Trên cơ sở phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về làm việc theo nhóm, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả bằng việc trang bị các KN LVN để tăng cường hiệu quả cho hoạt động này, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Mặc dù không đề cập tới bồi dưỡng nâng cao KN LVN cho đối tượng công nhân, song đây cũng là một tài liệu tham khảo thiết thực giúp tác giả tổng hợp, nghiên cứu để phục vụ cho quá trình triển khai, hoàn thiện đề tài của mình.
Vygtsky (1994) “The development of higher mental process”. Tác giả đã tập trung đi sâu nghiên cứu về sự phát triển của yếu tố tinh thần ở trình độ cao, nó tác động lớn tới quá trình hoạt động của con người. Trong đó, tác giả đã nghiên cứu làm rõ được yếu tố môi trường có ảnh hưởng lớn tới sự phát huy, phát triển các khả năng của con người. Cụ thể, trong môi trường có tính chất tập thể, sự giao lưu, tương tác giữa các thành viên, sự tác động của các yếu tố giúp cho tinh thần của con người được phát huy tốt nhất, mang lại hiệu quả cao trong hoạt động.
Và để phát huy được nội dung này cần phải trang bị các KN cần thiết để quá trình tương tác, phát huy yếu tố tinh thần được tối hóa về hiệu quả. Tuy không trực tiếp bàn tới KN LVN và bồi dưỡng nâng cao KN LVN, song những vấn đề được làm rõ, được nêu ra trong công trình hoàn toàn thiết thực, giúp tác giả vận dụng, tham khảo để nghiên cứu về đề tài của mình theo hướng khác. Piaget (1968) “Psychological studies”. Tác giả tập trung nghiên cứu về yếu tố tâm lý trong thực hiện các hoạt động của con người, tập trung vào nghiên cứu về tính hiệu quả mà yếu tố tâm lý mang lại.
Điểm nổi bật trong công trình là đã tập trung phân tích, luận giải tương đối thuyết phục về các cung bậc phát triển của tâm lý, trong đó nhấn mạnh tới các yếu tố ảnh hưởng, chi phối tới quá trình phát triển của tâm lý. Tác giả đã chỉ ra được rằng, yếu tố môi trường tập thể, sự giao lưu, tương tác giữa các thành viên, các nhóm với nhau một cách thường xuyên sẽ tạo điều kiện thuận lợi để phát triển yếu tố tâm lý, tăng khả năng nhận biết và giải quyết các vấn đề của cuộc sống với hiệu quả cao. Đồng thời, sự giao lưu, hợp tác cũng giúp phát triển các kỹ năng cá nhân. Mặc dù cách tiếp cận và hướng khai thác khác nhau, song đây cũng là một nghiên cứu thiết thực giúp tác giả tham khảo, chắt lọc những vấn đề có liên quan, đặc biệt là về cách triển khai, tiếp cận và luận giải các vấn đề nhằm phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài của mình.Johnson (2004), “ Small group teaching-turials, seminars and beyond.
Routledge” đã tập trung nghiên cứu làm rõ hiệu quả của LVN. Theo các tác giả, chính sự phát triển mạnh mẽ của nền công nghiệp Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai không phải là do công nhân Nhật Bản có trình độ cao mà là họ 8 có năng lực công tác hợp tác tốt hơn. Tham gia vào các hoạt động nhóm, làm việc cùng nhau… là những điều kiện quan trọng để phát triển các kỹ năng cá nhân, giúp quá trình hoạt động trở nên hiệu quả hơn, trong đó có KN LVN. Tác giả cũng chỉ rõ và chứng minh được một cách tương đối thuyết phục lý do vì sao phải LVN; những điều kiện để LVN thành công; hình thành một số KN quan trọng, như: KN đặt câu hỏi, KN giải quyết vấn đề, phương thức hợp tác giữa các thành phần trong nhóm.
New York: Unitage books. Tác giả đã làm rõ những lợi ích quan trọng của KN làm việc tập thể, nhấn mạnh sự cần thiết phải trang bị, bồi dưỡng KN LVN cho đội ngũ những người lao động để tăng hiệu quả trong hoạt động lao động sản xuất. Tác giả cũng chỉ ra tương đối rõ những điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới KN làm việc tập thể của người lao động, những ưu điểm, hạn chế về kỹ năng, trên cơ sở đó chỉ ra một số biện pháp, cách thức, con đường để nâng cao KN làm việc trong môi trường tập thể. Tình hình nghiên cứu ở trong nước Xung quanh về đề tài KN và KN LVN ở Việt Nam những năm gần đây đã nhận được sự quan tâm, nghiên cứu của nhiều tác giả, các nhà nghiên cứu tập trung làm rõ vấn đề KN, KN LVN dưới nhiều góc độ, khía cạnh và phạm vi khác nhau.
Trong khuôn khổ của luận văn, tác giả xin khái quát một số công trình sau đây: Lê Ngọc Hạnh, Đoàn Quốc Huy, Phan Nữ Quỳnh Mơ, Lã Văn Thọ (2009) “Vấn đề làm việc nhóm của sinh viên khoa kinh tế-Luật”. Các tác giả đã tập trung làm rõ một số vấn đề về lý luận và thực tiễn LVN của đối tượng sinh viên trong quá trình học tập tại trường đại học. Thành công nổi bật của công trình là đã đưa ra và làm rõ được hệ thống các quan niệm, khái niệm về LVN tương đối, thuyết phục, các trích dẫn đầy đủ, thuyết phục. Các tác giả cũng đã nêu được vai trò, tầm quan trọng và các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng LVN của sinh viên.
Đặc biệt, phần thực trạng được các tác giả khái quát luận giải khá thuyết phục bằng các luận điểm kết hợp với hệ thống các số liệu phong phú, đa dạng góp phần làm nổi bật thực trạng LVN của sinh viên. Đồng thời, trong công trình cũng đã đề xuất được một số giải pháp nhằm 9 bồi dưỡng nâng cao KN LVN cho sinh viên trong quá trình học tập. Các giải pháp đề xuất đều có tính thực tiễn cao và phù hợp với đối tượng sinh viên Luật. Mặc dù nghiên cứu về đối tượng sinh viên Luật, song những vấn đề bàn luận trong công trình đều rất gần với đề tài tác giả đang nghiên cứu, do vậy đây cũng là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị.
Nguyễn Hồng Anh, Nguyễn Cát Linh (2008) “Kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên Trường Đại học Khoa học xã hội & Nhân văn theo mô hình đào tạo tín chỉnh”. Trong công trình các tác giả đã tập trung nghiên cứu về KN LVN trên một đối tượng cụ thể đó là sinh viên Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn. Điểm nổi bật của công trình là các tác giả đã đầu tư nghiên cứu xây dựng được phần lý luận về KN LVN tương đối vững chắc, trên cơ sở nghiên cứu các quan điểm của các tác giả khác nhau viết về KN LVN, nhóm tác giả đã đưa ra được quan điểm riêng của mình về KN LVN khá phù hợp.