CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÍ LUẬN VÈ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ CHỎ VAY TIÊU DÙNG 1. Khái quát về ngân hàng thương mại 1. Khái niệm và đặc điếm của NHTM Ngân hàng thương mại (NHTM) là loại hình thực hiện các hoạt động của ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác, được đảm bảo thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, hoạt động trọng tâm cùa loại hình này là nhận tiền gửi, ngân hàng có trách nhiệm hoàn trả, sữ dụng đê cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm theo phương tiện thanh toán. Đặc diêm: Là một địnli tài chính hung gian, hoạt động đa dạng và tông hợp nhiều nghiệp vụ, dịch vụ.
Thu hút tiền vốn bang huy động tiền gửi, phát hành kì phiếu, trái phiếu sau đó, sử dụng nguồn vốn huy động này cho sản xuất kinh doanli, cho vay tiêu dùng. Tông tài sản của NHTM luôn là khối lượng tài sản lớn nhất trong toàn hệ thống NHTM. Chức năng của NHTM • Clứrc năng tiling gian tín dụng ơ chức năng này NHTM đóng vai trò là “cầu nối” giữa người dir thừa vốn và người cần vốn trong nền kinh tế. NHTM vừa đóng vai trò là người đi vay vừa đóng vai trò là người cho vay, mang lại lợi ích cho người gừi tiền, ngân hàng và người đi vay, đòng thời góp phần thúc đây lánh te phát triên.
Là chức năng quan trọng nhất trong NHTM vì nó ãnh hường đến chất lượng của NHTM và cũng là cơ sờ đê hình thành các chức năng khác. • Chức năng tiling gian thanh toán Đóng vai trò là thủ quỹ thực hiện thanh toán các nhu cầu của doanh nghiệp và cá nhân bang cách trích tiền từ tài khoản tiền gửi đê thanh toán các dịch vụ mua sam, du lịch và thanh toán hàng hóa hoặc tiền tìr mua bán hàng hóa nhập vào tài khoăn tiền gừi 1 cũa họ. Ngân hàng cung cấp một số phương tiện thanh toán cho KH như: Thẻ tín dụng, séc, thẻ rát tiền,. • Chức năng tạo tiền Đóng vai trò quan trọng, phàn ánh bản chất của NHTM với mục tiêu mang lại lợi nhuận và tồn tại trên thị trường.
NHTM thực hiện chức năng tạo tiền cho nền kinh tế, góp phần tăng cường lượng tiền tệ phục vụ nhu cầu luân chuyên và phát triên kinh tế. Các hoạt động chủ yếu của NHTM • Hoạt động huy động vốn Nguồn vốn cùa ngân hàng bao gom: Vốn điều lệ : là khoản vốn thuộc sờ hữu của ngân hàng, ghi trong bản điều lệ cùa ngân hàng, được hình thành ngay tír khi NHTM được thành lập. Qũy dự trữ : được hình thành từ 2 quỹ là quỹ dự trữ đê bô sung vốn điều lệ và các quỹ dự tiữ đặc biệt đê bù đắp mi ro. Vốn coi như tự có : bao gồm các khoản vốn tạm thời nhàn rỗi cùa ngân hàng.
Vốn tiền gừi : đây là nguồn vốn quan trọng nhất trong số vốn thu hút từ bên ngoài cùa các NHTM. Vốn đi vay : trong quá trình hoạt động NH có thê vay von hr NHTW hay các tô chức tín dụng khác, hoặc từ thị trường tài chính trong và ngoài nước. Các nguồn vốn khác : vốn tài trợ, vốn đau tư phát triển, vốn ủy thác đầu tư đê cho vay theo các chương trình, dự án xây dựng,. và vốn hình thành trong quá trình hoạt động cùa ngân hàng.
• Hoạt động sữ dụng vốn Là hoạt động mà ngân hàng sử dụng nguồn vốn đê đầu tư hoặc cap tín dụng như: cho vay, cho thuê,. • Hoạt động kinh doanh ngoại tệ Ngân hàng đứng ra mua hoặc bán ngoại tệ và thu lợi nhuận nhờ chênh lệch ti giá và thu phí dịch vụ. Hoạt động này được mờ rộng với rất nhiều hình thức và nghiệp vụ phong phú : mua bán, trao đôi, gửi vay các loại ngoại tệ thông qua các hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng giao ngay, hợp đồng hoán đôi, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai. 2 • Các hoạt động khác Cung cấp các tài khoản giao dịch và thực hiện thanh toán, dịch VỊ1 môi giới đầu tư clứrng khoán, bão hiêm dịch VỊ1 ủy thác và tư vấn, quàn lí ngân quỹ, .Các hoạt động này giúp ngân hàng mang lại lợi nhuận, các hoạt động này cũng ít rùi ro nên được ngân hàng chú trọng và mờ rộng.
Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về cho vay tại NHTM Là một hình thức cấp tín dụng, ngân hàng sẽ tài trợ cho khách hàng số tiền theo đúng mục đích sử dụng và nợ và lãi được trả đúng với thời hạn đã kí trong hợp đồng. Là hoạt động mang lại nhiều lợi nhuận nhất cũng là hoạt động chíra đựng nhiều 1-ủi ro nhất. Hoạt động cho vay an toàn, hiệu quà thi càng phát triên vượt trội.
Các hình thức cho vay tại NHTM • Căn cứ theo thời hạn cho vay Cho vay ngan hạn : là các khoản vay có thời hạn đến 12 tháng, nhằm hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp và chi tiêu cá nliân, cho vay ngan hạn chiếm tỷ trọng cao nhất trong NHTM vì dễ thu hồi ít rủi ro. Cho vay trung hạn : là loại cho vay có thời hạn trên 12 tháng đến 5 năm, được sử dụng nham mục đích đầu tư mua sam tài sàn cố định, mờ rộng sân xuất kinh doanh. Cho vay dài hạn : là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm, cung cấp vốn cho xây dựng công trinh thuộc cơ sờ hạ tầng, nhà máy, xí nghiệp. • Căn cứ theo tính chất đảm bảo của vốn vay Cho vay có đàm bảo không bang tài sản : là cho vay mà không cần tài sân cầm cố, thế chấp hoặc bảo lãnli cùa người thứ ba.
Cho vay có đảm bào bang tài sàn : là cho vay có tài sân cam cố, thế chấp hoặc bảo lãnh cũa bên thứ ba, hoặc bào đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay. • Cãn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay Cho vay đau tư kinh doanh : Cung cấp vốn cho các doanh nghiệp và cá nhân nham đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh. 3 Cho vay tiêu dùng : cấp tín dụng nhằm phục vụ nhu cầu chi tiêu và sinh hoạt hàng ngày. Cho vay nông nghiệp : Cung cấp vốn đê đáp ứng nhu cầu cùa nông dân sàn xuất nông nghiệp.
Nguyên tắc cho vay tại NHTM Nguồn vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích mà bên đi vay và bên cho vay đã kí trong hợp đồng và thời gian trả nợ cả gốc và lãi phải đúng thời hạn trong hợp đồng. Điều kiện cho vay tại NHTM Can có năng lực pháp lí. có đủ khã năng trả nợ theo đúng thời hạn quy định, vốn vay phải sử dụng đúng mục đích, hợp pháp. Các dự án, kinh doanh phải khả thi, phù hợp với các quy địnli pháp luật và thực hiện các quy định về bảo đảm tiền vay theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của NHNN Việt Nam.
Phuong pháp cho vay tại NHTM Cho vay từng lần: là phương thức cho vay mà mỗi lan vay vốn khách hàng và ngân hàng đều phải làm thủ tục và kí kết hợp đồng vay vốn. Cho vay theo hạn mức tín dụng : nghĩa là ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng, duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng tại NHTM Cho vay tiêu dùng của NHTM là một hình thức tài trợ cùa ngân hàng mục đích sử dụng cùa cá nhân và hộ gia đình.
Ngân hàng sẽ cung cấp cho khách hàng số vốn nhất định và thực hiện theo hợp đồng đã thỏa thuận nhằm mục đích sừ dụng như: xây sửa nhà, mua nhà , mua ô tô, du học,. Đặc diêm cho vay tiêu dùng tại NHTM Quy mô mỗi khoản vay nhò lẻ nhưng số lượng người vay nliiều vi những hàng hóa tiêu dùng có giá trị không lớn so với những nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ dùng trong kinh doanh. Cho vay tiêu dùng có lãi suất cao hơn các khoản vay kliác vi chứa nhiều rủi ro và khó kiêm soát. 4 Cho vay tiêu dùng thường rất tốn chi phí, đặc biệt là trong quá trình thâm định, gồm phí đi lại, phí thông tin.
Thông thường các cá nhân và hộ gia đình khi vay tiêu dùng chi vay một lần, điều này kliông giống như cho vay lánh doanh. Khi nền kinh te phát triên thì nhu cầu chi tiêu cũng tăng lên. Và thu nhập chính là yếu tố quan trọng trong nhu cầu vay của khách hàng. Khi vay tiền, người tiêu dùng dường như không quá quan tâm đến lãi suất, họ chi quan tâm đến khoản tiền họ phải thanh toán hàng tháng hơn là lãi suất mà họ phải chịu.
Phân loại cho vay tiêu dùng tại NHTM • Dựa vào mục đích sử dụng tiền vay Cho vay tiêu dùng cư trú : Hỗ trợ vốn cho kliách hàng mua sắm xây dựng và sửa chữa nhà ờ. Cho vay tiêu dùng phi cư trú : Tài trợ vốn đê khách hàng sử dụng cho chi tiêu như mua sam, du lịch, đồ dùng gia đình. • Dựa vào cách thức hoàn trả Cho vay tín dụng trà một lần : khách hàng thanh toán nợ cho ngân hàng một lần khi đến hạn. Cho vay tiêu dùng trà góp : Khách hàng thanh toán nợ và trả lãi theo kỳ đã quy định mà 2 bên đã thòa thuận.
Cho vay tiêu dùng tuần hoàn: Ngân hàng cho phép KH sử dụng thẻ tín dụng đê phục vụ nhu cầu cá nhân và trả nợ sau. • Dựa vào hình thức cho vay Cho vay tiêu dùng gián tiếp: Là hìnli thức cho vay trong đó ngân hàng mua lại các khoản nợ phát sinh do những công ty bán lẻ đã bán chịu hàng hóa hay dịch vụ cho khách hàng, không những giúp ngân hàng mang lại lợi nhuận dê dàng mà còn giảm được chi phí. 2 Cho vay tiêu dùng tnrc tiếp: Là hình thức được làm việc, vay vốn và thu hồi nợ trực tiếp với khách hàng, khi tiếp xúc với KH tạo điều kiện đê ngân hàng quãng cáo thêm các sàn phàm, dịch vụ khác đê KH tham khảo sử dụng. Quy trình cho vay tiêu dùng tại NHTM Quy trình bao gồm các bước sau : - Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ tín dụng và kiêm tra sơ bộ các thông tin kliách hàng đưa ra trên hồ sơ.