Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay phát triển kinh tế hộ nghèo thông qua ngân hàng

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay cho hộ nghèo qua ngân hàng, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

• Tác giả: Phạm Minh Tân
• Người hướng dẫn: Ts. Dương Hoài An
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Vay Phát Triển Kinh Tế Hộ Nghèo Thông Qua Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Một số khái niệm thuật ngữ liên quan
• 2.3. Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.4. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.5. Kinh nghiệm của một số địa phương liên quan đến giảm nghèo và phát triển kinh tế
• 2.6. Một số nghiên cứu về giảm nghèo và hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay
• 2.7. Kết luận rút ra từ tổng quan những nghiên cứu có liên quan
• 3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu huyện Phú Bình
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp thu thập thông tin số liệu
• 3.7. Phương pháp xử lý, phân tích thông tin số liệu
• 3.8. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu của đề tài
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng các khoản vay vốn của hộ nghèo từ ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phú Bình
• 4.2. Thu nhập và chi tiêu bình quân hộ nghèo vay vốn từ ngân hàng Chính sách xã hội
• 4.3. Yếu tố tác động đến thu nhập và chi tiêu của hộ nghèo vay vốn từ ngân hàng Chính sách xã hội
• 4.4. Đánh giá những khó khăn về việc sử dụng nguồn vốn của Chương trình cho vay hộ nghèo giai đoạn 2016-2018 và đề xuất một số giải pháp
• 4.5. Đánh giá những khó khăn khi sử dụng nguồn vốn vay hộ nghèo của các hộ điều tra
• 4.6. Đánh giá các đề xuất từ phía các bên liên quan đến Nguồn vốn cho vay hộ nghèo của NH CSXH
• 4.7. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cho vay của hộ nghèo qua NHCSXH trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tài chính cho hộ nghèo qua ngân hàng

Giải pháp tài chính cho hộ nghèo thông qua ngân hàng là một trong những phương thức quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay. Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn cho các hộ nghèo, giúp họ cải thiện đời sống và phát triển kinh tế. Việc tiếp cận nguồn vốn này không chỉ giúp hộ nghèo có thêm cơ hội đầu tư vào sản xuất mà còn tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động kinh tế khác.

1.1. Tầm quan trọng của ngân hàng trong hỗ trợ hộ nghèo

Ngân hàng Chính sách xã hội cung cấp các khoản vay ưu đãi cho hộ nghèo, giúp họ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn cần thiết để phát triển sản xuất. Điều này không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn tạo ra việc làm cho nhiều lao động trong gia đình.

1.2. Các chương trình vay vốn hiện có cho hộ nghèo

Các chương trình vay vốn của NHCSXH bao gồm nhiều hình thức như vay vốn sản xuất, vay vốn tiêu dùng, và vay vốn cho học sinh sinh viên. Những chương trình này được thiết kế để đáp ứng nhu cầu đa dạng của hộ nghèo.

II. Những thách thức trong việc sử dụng vốn vay cho hộ nghèo

Mặc dù có nhiều chương trình hỗ trợ, nhưng hộ nghèo vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc sử dụng vốn vay. Những khó khăn này có thể đến từ việc thiếu kiến thức quản lý tài chính, thiếu thông tin về thị trường, và các yếu tố bên ngoài như thiên tai hay biến động giá cả.

2.1. Thiếu kỹ năng quản lý tài chính

Nhiều hộ nghèo không có đủ kiến thức để quản lý nguồn vốn vay một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến việc sử dụng vốn không đúng mục đích và không đạt được hiệu quả như mong muốn.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận thị trường

Hộ nghèo thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Việc thiếu thông tin và kết nối với các nhà phân phối khiến họ không thể tiêu thụ sản phẩm một cách hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay cho hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, cần có những phương pháp cụ thể nhằm hỗ trợ hộ nghèo trong việc quản lý và sử dụng nguồn vốn. Các giải pháp này bao gồm đào tạo kỹ năng quản lý tài chính, tư vấn đầu tư, và hỗ trợ tìm kiếm thị trường.

3.1. Đào tạo kỹ năng quản lý tài chính cho hộ nghèo

Đào tạo kỹ năng quản lý tài chính là một trong những giải pháp quan trọng giúp hộ nghèo sử dụng vốn vay hiệu quả hơn. Các khóa học này giúp họ hiểu rõ hơn về cách lập kế hoạch tài chính và quản lý chi tiêu.

3.2. Tư vấn đầu tư và phát triển sản xuất

Cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư giúp hộ nghèo lựa chọn các lĩnh vực sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường, từ đó nâng cao khả năng sinh lời từ nguồn vốn vay.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vốn vay hộ nghèo

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng vốn vay từ NHCSXH đã có tác động tích cực đến đời sống của hộ nghèo. Nhiều hộ đã cải thiện thu nhập và điều kiện sống nhờ vào việc đầu tư vào sản xuất và kinh doanh.

4.1. Kết quả từ các hộ nghèo vay vốn

Các hộ nghèo vay vốn từ NHCSXH đã có sự gia tăng đáng kể về thu nhập bình quân. Nhiều hộ đã thoát nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống nhờ vào việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc kết hợp giữa hỗ trợ tài chính và đào tạo kỹ năng là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay cho hộ nghèo.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho hộ nghèo

Việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay cho hộ nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Cần có những chính sách hỗ trợ đồng bộ và hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn và sử dụng hiệu quả hơn.

5.2. Tương lai của chương trình vay vốn cho hộ nghèo

Chương trình vay vốn cho hộ nghèo cần được tiếp tục mở rộng và cải tiến để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân, từ đó góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng đói nghèo là thách thức phát triển kinh tế xã hội mang tính cấp bách tại các vùng nông thôn trung du và miền núi. Năm 2016, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên duy trì ở mức 10,87%, cao hơn mức trung bình 9,88% của cả nước, với tốc độ giảm nghèo giai đoạn 2013-2016 chỉ đạt bình quân 0,3%/năm. Mặc dù trong giai đoạn này, Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phú Bình đã giải ngân cho 3.378 lượt hộ với 903 lượt hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn, nhưng năng lực hấp thụ và hiệu quả khai thác dòng vốn ưu đãi vẫn gặp nhiều rào cản nội tại.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu bắt nguồn từ "vòng luẩn quẩn nghèo đói" khi người dân thiếu tư liệu sản xuất, thiếu kỹ năng quản lý tài chính và thiếu định hướng thị trường. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về tín dụng chính sách; đánh giá thực trạng quy mô món vay, thu nhập và chi tiêu của nông hộ; lượng hóa mức độ tác động của các yếu tố nguồn lực đến hiệu quả sử dụng vốn vay.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 3 xã đại diện (Tân Hòa, Lương Phú và Thanh Ninh) thuộc huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Dữ liệu sơ cấp khảo sát chu kỳ tín dụng giai đoạn 2015-2017 và phân tích số liệu tài chính hộ năm 2017. Về mặt ý nghĩa, công trình mang lại giá trị thực tiễn cao khi cung cấp các chỉ số đo lường tin cậy, giúp nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và tối ưu hóa chính sách giảm nghèo bền vững theo tinh thần Nghị định số 78/2002/NĐ-CP và Quyết định 1722/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống phân tích dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết kinh tế học về vốn và lý thuyết tiếp cận nghèo đa chiều. Vốn sản xuất được định vị là tiền đề vật chất quyết định quy mô đầu tư và khả năng tái sản xuất mở rộng của hộ nông dân. Hiệu quả sử dụng vốn phản ánh mức độ sinh lời trên một đơn vị vốn huy động, thể hiện qua mối tương quan giữa thu nhập gia tăng ròng so với chi phí vốn bỏ ra trong một chu kỳ canh tác.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng khung tiếp cận nghèo đa chiều theo chuẩn quy định tại Quyết định 59/2015/QĐ-TTg. Khung này xác định chuẩn nghèo nông thôn là mức thu nhập từ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống (hoặc trên 700.000 đồng nhưng thiếu hụt từ 3 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản), và chuẩn cận nghèo là mức 1.000.000 đồng/người/tháng. Các khái niệm trung tâm được chuẩn hóa gồm:

• Tín dụng chính sách xã hội: Kênh tài chính công phi lợi nhuận của Nhà nước nhằm hỗ trợ vốn ưu đãi không cần thế chấp tài sản cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách.
• Kinh tế hộ nông dân: Đơn vị kinh tế cơ sở tự chủ, vừa đảm nhiệm chức năng sản xuất hàng hóa vừa là đơn vị tiêu dùng trực tiếp.
• Tổ Tiết kiệm và vay vốn (TK&VV): Cầu nối ủy nhiệm trực tiếp giữa ngân hàng và người dân, thực hiện bình xét công khai và đôn đốc giám sát mục đích giải ngân vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp (báo cáo tín dụng giai đoạn 2013-2016 của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phú Bình, số liệu niên giám thống kê huyện) và dữ liệu sơ cấp được thu thập từ cuộc điều tra thực địa.

Quy trình chọn mẫu thực hiện theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với cỡ mẫu khảo sát gồm 200 hộ nghèo có vay vốn tín dụng tại 3 xã đại diện: Tân Hòa, Lương Phú và Thanh Ninh. Cỡ mẫu 200 hộ đảm bảo tính đại diện cho cả vùng triển khai chương trình phát triển đặc biệt và các xã nông nghiệp thuần túy.

Phương pháp xử lý số liệu bao gồm thống kê mô tả (tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị bình quân) và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (OLS). Mô hình OLS được lựa chọn do tính ưu việt trong việc cô lập ảnh hưởng, kiểm định ý nghĩa thống kê và lượng hóa chính xác chiều hướng tác động của từng biến độc lập (tuổi chủ hộ, trình độ học vấn, quy mô nhân khẩu, số lượng lao động, lượng vốn vay và khoảng cách địa lý) đến biến phụ thuộc là thu nhập và chi tiêu bình quân của nông hộ. Timeline thu thập dữ liệu giao dịch trải dài từ năm 2015 đến năm 2017, điều tra thực địa năm 2018 và hoàn thiện công trình năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu từ 200 hộ nghèo khảo sát ghi nhận tổng cộng 285 món vay được giải ngân trong giai đoạn 2015-2017, đạt tỷ lệ hộ vay 142,5%. Xét theo tiến độ thời gian, số hộ vay vốn tập trung cao nhất vào năm 2015 với 178 hộ (chiếm tỷ lệ 89%), năm 2016 có 63 hộ (chiếm 31,5%) và năm 2017 có 44 hộ (chiếm 22%). Về tần suất tiếp cận, 117 hộ vay 1 món (chiếm 58,5% tổng số hộ), 81 hộ tiếp cận 2 món (chiếm 40,5%) và 3 hộ vay 3 món (chiếm 1,5%).

Trị giá bình quân mỗi khoản vay đạt 31,3 triệu đồng và lượng vốn vay bình quân toàn bộ đạt 32,8 triệu đồng/hộ. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy đa biến chỉ ra 5 biến độc lập có tương quan thuận cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với thu nhập và chi tiêu bình quân:

• Tuổi chủ hộ
• Trình độ học vấn của chủ hộ
• Số nhân khẩu trong hộ
• Số lượng lao động sẵn có
• Lượng vốn vay thực tế

Ngược lại, biến khoảng cách từ nơi ở đến điểm giao dịch của ngân hàng thể hiện mối tương quan nghịch rõ rệt với thu nhập và chi tiêu của nông hộ.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa lượng vốn vay và thu nhập chứng minh dòng vốn tín dụng ưu đãi đã phát huy vai trò đòn bẩy kinh tế, hỗ trợ hộ nghèo mở rộng quy mô đàn gia súc và mua sắm phân bón, vật tư nông nghiệp. Trình độ học vấn của chủ hộ thúc đẩy khả năng tiếp thu khoa học kỹ thuật, tối ưu hóa chi phí đầu vào và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh. Ngược lại, rào cản khoảng cách địa lý gia tăng chi phí vận chuyển, cản trở việc cập nhật thông tin chính sách và hạn chế tần suất giao dịch tại ngân hàng.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của Bùi Văn Trịnh và Nguyễn Thị Thùy Phương (2014) tại tỉnh Sóc Trăng khi mô hình hồi quy đạt hệ số R² = 79%, khẳng định lượng vốn và lao động là nhân tố quyết định hiệu quả kinh tế. Phát hiện này cũng tương đồng với kết luận của Dương Hoài An và Nghiêm Hồng Sơn (2014), chứng minh tham gia tài chính vi mô làm tăng tiêu dùng bình quân 40% và tăng thu nhập 4%.

Để trực quan hóa các mối quan hệ phức tạp này, hệ thống dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn mạch lạc thông qua bảng tổng hợp hệ số hồi quy đa biến, biểu đồ cột so sánh dư nợ bình quân giữa các xã và biểu đồ tròn phản ánh tỷ lệ khó khăn về thị trường tiêu thụ (chiếm tỷ trọng áp đảo) và thiếu kỹ năng quản lý tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay của hộ nghèo, hệ thống giải pháp đồng bộ cần được triển khai với các mốc mục tiêu cụ thể:

• Nâng mức trần hạn mức cho vay: Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phú Bình chủ trì điều chỉnh mức cho vay bình quân từ 31,3 triệu đồng lên mức 50 đến 100 triệu đồng/khoản vay trong giai đoạn 2021-2023, căn cứ sát theo quy mô phương án sản xuất và chu kỳ kinh doanh của từng hộ, tránh bình quân hóa nguồn vốn.
• Tập huấn kỹ năng quản trị dòng tiền và khuyến nông: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện tổ chức định kỳ tối thiểu 2 đợt tập huấn chuyển giao kỹ thuật và hướng dẫn lập sổ sách thu chi mỗi năm, đảm bảo 100% tổ viên Tổ TK&VV được nâng cao năng lực trước khi nhận tiền giải ngân.
• Tối ưu hóa và hiện đại hóa điểm giao dịch xã: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phú Bình cùng Ủy ban nhân dân 3 xã Tân Hòa, Lương Phú, Thanh Ninh nâng cấp cơ sở vật chất các điểm giao dịch lưu động, rút ngắn bán kính di chuyển của người dân xuống dưới 3 km, duy trì lịch trực cố định hàng tháng với tỷ lệ giao dịch giải ngân - thu nợ thành công đạt trên 98%.
• Đa dạng hóa kỳ hạn và linh hoạt cơ chế hoàn trả nợ: Ban Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên kiến nghị cơ chế kéo dài thời hạn vay tối đa từ 36 tháng lên 60 tháng đối với cây trồng lâu năm và chăn nuôi đại gia súc, áp dụng phân kỳ trả nợ gốc theo mùa vụ thu hoạch thực tế nhằm giảm áp lực thanh khoản cho hơn 200 hộ nghèo trên địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Chính sách xã hội: Là tài liệu căn cứ thực tiễn giúp các nhà hoạch định chính sách tại Thái Nguyên và các tỉnh trung du miền núi xây dựng định mức cho vay phù hợp, đánh giá hiệu quả chương trình giảm nghèo giai đoạn 2016-2020 và thiết kế chính sách an sinh xã hội mới.
• Cán bộ các tổ chức đoàn thể nhận ủy thác cấp cơ sở: Giúp các Hội Nông dân, Hội Phụ nữ và Tổ trưởng Tổ TK&VV nắm bắt phương pháp đánh giá nhu cầu vốn thực tế của hơn 200 hộ dân, nâng cao kỹ năng kiểm tra sau giải ngân và hỗ trợ tổ viên quản trị dòng tiền.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp: Cung cấp khung lý thuyết mẫu, phương pháp khảo sát 3 xã đại diện và kỹ thuật thiết lập mô hình hồi quy đa biến OLS để định lượng các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ nông thôn.
• Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị phát triển cộng đồng: Ứng dụng mô hình lồng ghép tín dụng vi mô với chuyển giao công nghệ canh tác nhằm nâng cao năng lực sinh kế và giảm tỷ lệ tái nghèo ở các vùng khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

Hạn mức vay bình quân của hộ nghèo huyện Phú Bình trong nghiên cứu là bao nhiêu?
Trị giá bình quân mỗi khoản vay của hộ nghèo đạt 31,3 triệu đồng và mức vốn vay bình quân toàn bộ là 32,8 triệu đồng/hộ. Con số này được đánh giá là còn tương đối thấp so với nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa của 200 hộ điều tra.

Những yếu tố nào tác động mạnh nhất đến thu nhập của hộ nghèo vay vốn?
Mô hình hồi quy khẳng định 5 yếu tố có tương quan thuận rõ nét gồm: lượng vốn vay, trình độ học vấn chủ hộ, số lao động, quy mô nhân khẩu và tuổi chủ hộ. Trong đó, vốn vay và trình độ học vấn tạo động lực trực tiếp giúp tăng thu nhập và tích lũy hộ.

Khoảng cách địa lý ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả sử dụng vốn của nông hộ?
Biến khoảng cách từ nhà đến điểm giao dịch ngân hàng có tương quan nghịch với thu nhập và chi tiêu. Hộ ở cách xa trung tâm thường chịu chi phí đi lại cao hơn, khó tiếp cận tư vấn kỹ thuật và chịu thiệt thòi về thông tin thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Tín dụng chính sách xã hội khác biệt như thế nào so với tín dụng thương mại?
Tín dụng chính sách xã hội hoạt động phi lợi nhuận theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP, áp dụng mức lãi suất ưu đãi, thủ tục vay vốn không cần thế chấp tài sản và hướng tới mục tiêu an sinh xã hội, giải quyết việc làm cho các đối tượng yếu thế.

Vì sao giải ngân vốn vay bắt buộc phải đi kèm với tập huấn khuyến nông?
Trong thực tế, việc chỉ cấp vốn mà thiếu định hướng kỹ thuật dễ khiến hộ nghèo rơi vào cảnh nợ nần do dịch bệnh hoặc thua lỗ. Đi kèm khuyến nông giúp nâng tỷ suất lợi nhuận vốn vay đạt trên 40% và thúc đẩy thoát nghèo bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng ưu đãi và đo lường nghèo đa chiều theo khung chính sách hiện hành.
• Khảo sát thực chứng 200 hộ nghèo với 285 món vay tại huyện Phú Bình, chỉ rõ quy mô vốn bình quân 32,8 triệu đồng/hộ vẫn còn hạn chế.
• Định lượng thành công tác động tích cực của 5 yếu tố nguồn lực hộ (vốn, học vấn, lao động, nhân khẩu, tuổi chủ hộ) đến thu nhập và chi tiêu.
• Nhận diện rào cản khoảng cách địa lý và đề xuất mở rộng mạng lưới giao dịch lưu động tại các xã Tân Hòa, Lương Phú, Thanh Ninh.
• Xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ 4 nhóm nhiệm vụ, kết hợp tăng hạn mức tín dụng với chuyển giao kỹ thuật canh tác giai đoạn 2021-2025.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm xác thực về hiệu quả tín dụng vi mô, tạo cơ sở khoa học để chính quyền địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phú Bình nâng cao chất lượng tín dụng chính sách. Trong giai đoạn 2021-2025, các cơ quan ban ngành cần sớm áp dụng các khuyến nghị này vào thực tiễn quản lý, đồng thời tiếp tục mở rộng nghiên cứu đối chứng giữa nhóm hộ vay vốn và không vay vốn để hoàn thiện chính sách giảm nghèo bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm thuật ngữ liên quan 1. Vốn Bất cứ một doanh nghiệp nào khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh thì cũng cần phải có vốn, vốn là yếu tố không thể thiếu được của mọi quá trình sản xuất kinh doanh, do đó việc quản lý và sử dụng vốn đã là một nội dung quan trọngtrong quản lý tài chính của doanh nghiệp.

Mục đích của việc quản lý vốn là đảm bảo cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh được liên tục, làm cho nguồn vốn luôn được mở rộng tạo tiềm lực tài chính lớn mạnh cho doanh nghiệp. Vì vậy việc xác định được đâu là vốn của một doanh nghiệp là điều cần thiết đảm bảo cho việc sử dụng vốn một cách có hiệu quả nhất. Vốn của doanh nghiệp có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau, được phân thành hai loại: vốn bằng hiện vật và vốn bằng tiền. Vốn bằng tiền được coi là nguồn lực tài chính của doanh nghiệp, nó là cơ sở để doanh nghiệp có thể có được các yếu tố đầu vào như nhà xưởng, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu… đảm bảo cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh được tiến hành.

Như vậy, có thể hiểu vốn của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản của doanh nghiệp bỏ ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích kiếm lời. Vốn là tiền đề cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mọi doanh nghiệp do đó vốn được hình thành ngay từ khi doanh nghiệp được thành lập và vốn sẽ biến đổi theo thời gian cùng với quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Vốn sẽ được bảo toàn và tăng trưởng khi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu quả. Mức tăng trưởng của vốn tự có sẽ được lấy từ phần lợi nhuận giữ lại dùng để tái đầu tư.

Tùy vào chính sách của từng doanh nghiệp và tùy vào mức độ sinh lời của hoạt động sản xuất kinh doanh mà phần vốn được tăng thêm này sẽ nhiều hay ít. Ngoài phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 bổ sung từ lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư, vốn của doanh nghiệp có thể được huy động bổ sung từ nhiều nguồn khác nhau để phục vụ cho nhu cầu mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, không có lợi nhuận để tái đầu tư, không có khả năng để huy động từ các nguồn khác thì vốn của doanh nghiệp sẽ giảm dần gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thậm chí có thể dẫn tới tình trạng phá sản. Như vậy, vốn là tiền đề của mọi quá trình sản xuất kinh doanh và nó có thể tăng thêm hay giảm đi phụ thuộc vào mức độ hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh và chính sách đầu tư (trích theo Lê Thị Hải Hà, 2007).

Hiệu quả sử dụng vốn Xét về bản chất hiệu quả sử dụng vốn, về lý luận cũng như thực tiễn đều coi giá trị thặng dư là do kết quả của lao động sống sáng tạo ra; yếu tố đất đai, tài nguyên không tính đến, yếu tố vốn bị xem nhẹ. Vì vậy khi xét các yếu tố tác động đến kết quả sản xuất, người ta chỉ đánh giá phân tích theo ba yếu tố cơ bản: Lao động, thiết bị, nguyên vật liệu, trong đó yếu tố lao động là cơ bản nhất. Từ đó đòi hỏi, bản chất về hiệu quả sử dụng vốn được đề cập một cách đầy đủ hơn. Trước hết các hộ sản xuất kinh doanh tuân thủ theo quy tắc: “đầu vào” và “đầu ra” được quy định bởi thị trường.

Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Như vậy, bản chất hiệu quả sử dụng vốn là một mặt của hiệu quả kinh doanh, nó là một đại lượng so sánh giữa một bên là kết quả đạt được với bên kia là số vốn bỏ ra; trong đó chỉ tiêu so sánh giữa lợi nhuận ròng với số vốn chủ sở hữu được coi là chỉ tiêu tổng hợp có ý nghĩa quan trọng về hiệu quả sử dụng vốn doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi đi vào nghiên cứu các tiêu chuẩn về hiệu quả sử dụng vốn doanh nghiệp trong cơ chế thị trường lại có nhiều quan điểm khác nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Hiệu quả sử dụng vốn chỉ là một mặt của hiệu quả kinh doanh mà không phải là toàn bộ hiệu quả kinh doanh, do vốn chỉ là một yếu tố của quá trình kinh doanh. Ngược lại, nói đến hiệu quả kinh doanh có thể có một trong các yếu tố của nó không đạt hiệu quả.

Còn nói đến hiệu quả sử dụng vốn, không thể nói sử dụng có kết quả nhưng lại bị lỗ vốn. Tức là, tính hiệu quả sử dụng vốn thể hiện trên hai mặt: Bảo toàn được vốn và tạo ra được các kết quả theo mục tiêu kinh doanh, trong đó đặc biệt là kết quả về sức sinh lời của đồng vốn. - Hiệu quả sử dụng vốn là sự gia tăng lợi nhuận trên một đồng vốn được sử dụng vào sản xuất kinh doanh. Sử dụng vốn có hiệu quả trước hết là điều kiện để doanh nghiệp bảo đảm đạt được lợi ích của các nhà đầu tư, người lao động, của nhà nước về mặt thu nhập và đảm bảo sự tồn tại phát triển của bản thân.

Mặt khác đó cũng chính là cơ sở để doanh nghiệp có thể huy động vốn được dễ dàng trên thị trường tài chính để mở rộng sản xuất, phát triển kinh doanh. - Tối thiểu hoá số vốn và thời gian sử dụng, trong các quan điểm trước đây, khi xét “đầu vào” của chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn chủ yếu đề cập đến khả năng tối thiểu hoá về số lượng vốn, còn vấn đề thời gian sử dụng dài hay ngắn, ít đề cập hoặc không đề cập đến. Thực tế cho thấy, cùng với một kết quả như nhau mà sử dụng một lượng vốn ít hơn nhưng kéo dài thời gian sử dụng thì việc sử dụng số vốn đó chưa hẳn là đã có kết quả. Tóm lại, chúng ta có thể hiểu hiểu quả sử dụng vốn như sau: Hiệu quả sử dụng vốn là chỉ tiêu biểu hiện một mặt về hiệu quả kinh doanh, phản ánh trình độ quản lý và sử dụng vốn doanh nghiệp trong việc tối đa hoá kết quả lợi ích hoặc tối thiểu hoá số vốn và thời gian sử dụng theo các điều kiện về nguồn lực xác định phù hợp với mục tiêu kinh doanh.

Nghèo và đặc điểm nghèo ở Việt Nam Quan niệm của các tổ chức và chuyên gia quốc tế về đói, nghèo Tổ chức UNDP đã đưa ra những định nghĩa về nghèo như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Sự nghèo khổ của con người: Thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết và được nuôi dưỡng tạm đủ. - Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu. - Sự nghèo khổ chung: Mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn được xác định như không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu lương thực và phi lương thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở nước này hay nước khác. Đây chính là một khái niệm chung nhất về nghèo, một khái niệm mở, có tính chất hướng dẫn về phương pháp đánh giá, nhận diện nét chính yếu, phổ biến về nghèo.

Các tiêu chí và chuẩn mực về mặt lượng hóa (định lượng) được bỏ ngỏ bởi vì còn phải tính đến sự khác biệt chênh lệch giữa điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội và trình độ phát triển của mỗi vùng miền khác nhau. Vấn đề quan trọng nhất mà khái niệm này đã đưa ra được đó chính là những nhu cầu cơ bản của con người, nếu không được thỏa mãn thì họ chính là những người nghèo đói. Từ khái niệm chung này, khi nghiên cứu thực trạng nghèo đói, người ta đã đưa ra hai khái niệm khác, đó là nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. - Nghèo tuyệt đối: Đó là sự thiếu hụt so với mức sống (những nhu cầu) tối thiểu.

Nghèo tuyệt đối đề cập đến vị trí của một cá nhân, hộ gia đình trong mối quan hệ với đường nghèo khổ mà giá trị tuyệt đối của họ cố định theo thời gian. Nghèo tuyệt đối thường được tính trên những nhu cầu dinh dưỡng và một số hàng hóa khác, do vậy một đường nghèo tuyệt đối được dùng để thực hiện các so sánh nghèo đói. - Nghèo tương đối: Đó là sự thiếu hụt của các cá nhân/hộ gia đình so với mức sống trung bình đạt được. Sự thiếu hụt này dựa trên cơ sở một tỷ lệ nào đó so với mức thu nhập bình quân của dân cư, có quốc gia xác định dựa trên 1/2 thu nhập bình quân, có quốc gia lại dựa trên 1/3 thu nhập bình quân.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Để so sánh sự nghèo khổ giữa các quốc gia với nhau, người ta sử dụng khái niệm nghèo tương đối. Để đấu tranh chống nạn nghèo cùng cực thì dùng khái niệm nghèo tuyệt đối. Tuy nhiên, cả hai khái niệm trên đều không hoàn toàn đầy đủ. Khái niệm nghèo tuyệt đối không tính đến sự khác nhau về mức sống ở các nước.

Khái niệm nghèo tương đối, không tính đến sự diễn biến của bối cảnh kinh tế xã hội, do đó không tính đến diễn biến của những nhu cầu. Việt Nam là nước nông nghiệp mà trong đó kinh tế nông thôn đóng vai trò quan trọng trong quá trình CNH - HĐH đất nước. Nhờ tăng trưởng kinh tế nhanh, công cuộc XĐGN đã đạt nhiều kết quả to lớn. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang là một nước nghèo và Việt Nam vẫn được xếp vào nhóm các nước nghèo của thế giới.

Tỷ lệ hộ đói nghèo của Việt Nam còn khá cao. Sau đây là một số đặc điểm của nghèo đói ở nước ta: - Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh: Mặc dù Việt Nam đã đạt được những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên cũng cần thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh. Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp danh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng khiến họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo. Phần lớn thu nhập của người nghèo từ nông nghiệp.