CHƯƠNG 1:MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN LƯU ĐỘNG VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN LƯU ĐỘNGCỦA DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. Vốn lưu động và nguồn vốn lưu động của doanh nghiệp. Vốn lưu động của doanh nghiệp. Để tiến hành sản xuất kinh doanh, ngoài các tài sản cố dịnh doanh nghiệp cần phải có tái sản lưu động.
Tài sản lưu động của doanh nghiệp gồm hai bộ phận: Tài sản lưu động sản xuất và tài sản lưu động lưu thông. -Tài sản lưu động sản xuất: gồm một bộ phận những vật tư dự trữ để đảm bảo cho quá trình sản xuất được liên tục như nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu ,… và một bộ phận là những sản phẩm đang trong quá trình sản xuất như: sản phẩm dở dang, bán thành phẩm,… -Tài sản lưu động lưu thông: Là những tài sản lưu động nằm trong quá trình lưu thông của doanh nghiệp như: thành phẩm trong kho chờ tiêu thụ, vốn bằng tiền, vốn trong thanh toán,… Trong quá trình sản xuất kinh doanh, tài sản lưu động sản xuất và tài sản lưu động lưu thông luôn thay thế cho nhau, vận động không ngừng nhằm đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được thực hiện liên tục và thuận lợi. Để đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành thường xuyên. Đòi hỏi doanh nghiệp phải có một lượng tài sản lưu động nhất định.Do đó, để hình thành nên tài sản lưu động, doanh nghiệp phải đạt ra một số vốn tiến tệ nhất định.
Số vốn này được gọi là vốn lưu động của doanh nghiệp 5 Phạm Thị Thanh Huyền CQ44/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính Vốn lưu động của doanh nghiệp là vốn ứng ra để hình thành nên các tài sản lưu động nhằm đảm bảo quá trình kinh doanh của doanh nghiệp được thực hiện thường xuyên, liên tục. Vốn lưu động luân chuyển toàn bộ giá trị ngay trong một lần và được thu hồi toàn bộ, hoàn thành một vòng luân chuyển khi kết thúc một chu kì kinh doanh. Trong doanh nghiệp, vốn lưu động thường xuyên vận động, chuyển hóa lần lượt qua nhiều hình thái khác nhau. + Đối với doanh nghiệp sản xuất: Vốn lưu động từ hình thái ban đầu là tiền được chuyển hóa sang hình thái vật tư dự trữ, sản phẩm dở dang, thành phẩm hàng hóa, khi kết thúc sẽ trở về hình thái ban đầu là tiền.H’-T’ +Đối với doanh nghiệp thương mại: Sự vận động của vốn lưu động nhanh hơn, từ hình thái vốn bằng tiền sang hình thái hàng hóa và cuối cùng chuyển về hình thái tiền.
T-H-T’ Quá trình kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra liên tục, không ngừng nên vốn lưu động cũng diễn ra liên tục, lặp đi lặp lại có tính chất chu kỳ tạo thành sự chu chuyển vốn lưu động. Trong quá trình kinh doanh, vốn lưu động chu chuyến không ngừng tại một thời điểm nhất định, vốn lưu động thường xuyên có các bộ phận cùng tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau trong các giai đoạn mà vốn đi qua. Sơ đồ luân chuyển vốn lưu động trên đưa ta hai điều cần chú ý: * Thứ nhất: Trong một khoảng thời gian nhất định nếu vốn quay được nhiều vòng hơn thì sẽ tạo ra nhiều “T” hơn mà không cần tăng vốn. Từ đó làm cho lợi nhuận trong kì tăng lên.
Do đó trong quá trình hoạt động các 6 Phạm Thị Thanh Huyền CQ44/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính doanh nghiệp luôn chú trọng thực hiện những biện pháp để tăng cường vòng quay vốn lưu động,tăng hiệu quả sử dụng vốn cho doanh nghiệp. * Thứ hai: Nếu một giai đoạn nào đó trong quá trình luân chuyển bị gián đoạn sẽ gây nên ngưng trệ hay rối loạn cho sự tuần hoàn của vốn lưu động của doanh nghiệp. Đặc điểm của tái sản lưu động là tham gia vào từng chu kỳ sản xuất, bị tiêu dùng hoàn toàn trong việc sản xuất ra sản phẩm và không giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu. Trong quá trình tham gia vào hoạt động kinh doanh, do bị chi phối bởi các đặc điểm của tài sản lưu động nên vốn kinh doanh có đặc điểm sau: - Vốn lưu động trong quá trình luân chuyển luôn thay đổi hình thái biểu hiện.
- Vốn lưu động chuyển hóa toàn bộ giá trị ngay trong một lần và được hoàn lại sau mỗi chu kì kinh doanh. - Vốn lưu động hoàn thành một vòng tuần hoàn sau một chu kì kinh doanh. Đặc điểm của tài sản lưu động và đặc điểm hoạt động luân chuyển vốn lưu động đã chi phối đến công tác quản lý và sử dụng vốn lưu động: - Quản lý vốn ở tất cả các khâu,tất cả các thành phần vốn. - Các biện pháp để tăng nhanh vòng quay của vốn lưu động.
- Quản lý vốn hợp lý. - Quản lý cả về mặt giá trị cũng như hiện vật của vốn lưu động. - Do tồn tại ở các khâu của quá trình sản xuất nên cần phải phân bổ vốn hợp lý cho từng khâu, từng thành phần. - Do vốn lưu động thu hồi một lần nên hướng tạo nguồn cho doanh nghiệp, chủ yếu là tạo nguồn ngắn hạn.
7 Phạm Thị Thanh Huyền CQ44/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính Vốn lưu động là điều kiện vật chất không thể thiếu được trong quá trình tái sản xuất. Muốn cho quá trình tái sản xuất được liên tục, doanh nghiệp phải có đủ tiền vốn đầu tư vào các hình thái khác nhau của vốn lưu động, khiến cho các hình thái có được mức độ hợp lý và đồng bộ với nhau. Như vậy sẽ tạo điều kiện cho chuyển hóa hình thái của vốn cho quá trình luân chuyển được thuận lợi, góp phần tăng tốc độ vốn lưu động, tăng hiệu quả sử dụng vốn và ngược lại. Vốn lưu động còn là công cụ phản ánh, đánh giá quá trình vận động của vật tư.
Số vốn lưu động nhiều hay ít là phản ánh số lượng vật tư, hàng hóa dự trữ sử dụng ở các khâu nhiều hay ít. Vốn lưu động luân chuyển nhanh hay chậm còn phản ánh số lượng vật tư sử dụng tiết kiệm hay lãng phí. Thời gian nằm ở các khâu sản xuất hay lưu thông có hợp lý hay không. Bởi vậy, thông qua quá trình luân chuyển vốn lưu động có thể kiểm tra, đánh giá kịp thời đối với các mặt: mua sắm, sản xuất, tiêu thụ và dự trữ sản phẩm của doanh nghiệp.
Qua đây cho thấy tính chất phức tạp của tài sản lưu động và vốn lưu động. Do vây, để sử dụng hiệu quả và tiết kiệm, đảm bảo cho quá trình sản xuất diễn ra liên tục, đòi hỏi các doanh nghiệp phải có biện pháp quản lý và sử dụng một cách hợp lý vốn lưu động phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mình. phân loại vốn lưu động. Để quản lý vốn lưu động đạt hiệu quả, đòi hỏi các nhà quả trị tài chính doanh nghiệp cần phải phân loại vốn theo các tiêu thức khác nhau để quản lý thuận lợi.
Có nhiều cách phân loại vốn lưu động và mỗi cách đều có tác dụng riêng của nó, nhưng nhìn chung đều giúp các nhà quản trị tài chính 8 Phạm Thị Thanh Huyền CQ44/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính doanh nghiệp có thể đánh giá được tình hình quản lý và sử dụng vốn trên những góc độ khác nhau của mục đích nghiên cứu. Thông thường có cách phân loại chủ yếu sau. - Dựa theo hình thái biểu hiện của vốn có thể chia vốn lưu động thành vốn bằng tiền và vốn về hàng tồn kho. + Vốn bằng tiền và các khoản phải thu: * Vốn bằng tiền: gồm các khoản tiền mặt tại quỹ, tiền gửi ngân hàng và tiền đang chuyển.
* Các khoản phải thu (vốn trong thanh toán hay vốn bị chiếm dụng): bao gồm phải thu của khách hàng, trả trước cho người bán, phải thu do tạm ứng, thuế giá trị gia tăng được khấu trừ và các khoản phải thu khác. Chủ yếu là các khoản phải thu của khách hàng thể hiện số tiền của khách hàng nợ doanh nghiệp trong quá trình bán hàng, cung ứng dịch vụ dưới hình thức “bán trước,trả sau” + Vốn về hàng tồn kho: * Trong doanh nghiệp sản xuất, vốn hàng tồn kho bao gồm: vốn dự trữ, vốn sản phẩm dở dang, vốn thành phẩm. Các loại này dược gọi chung là vốn về hàng tồn kho. Gồm: vốn về nguyên vật liệu chính, vốn vật liệu phụ, vốn nhiên liệu, vốn phụ tùng thay thế, vốn công cụ dụng cụ, vốn về chi phí trả trước, vốn thành phẩm.
* Trong doanh nghiệp thương mại, vốn hàng tồn kho chủ yếu là giá trị các loại hàng hóa dự trữ. * Trong doanh nghiệp xây lắp, vốn hàng tồn kho chủ yếu là vốn bằng tiền, vốn sản phẩm đang chế. Việc phân loại theo cách này tạo điều kiện thuận lợi cho việc xem xét đánh giá mức tồn kho dự trữ và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Mặt 9 Phạm Thị Thanh Huyền CQ44/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính khác, thông qua cách phân loại này có thể tìm các biện pháp phát huy chức năng các thành phần vốn và biết được kết cấu vốn lưu động theo hình thái biểu hiện để định hướng,điều chỉnh hợp lý, có hiệu quả.
- Dựa theo vai trò của vốn lưu động đối với sản xuất kinh doanh. Vốn lưu động có thể chia thành các loại sau: + Vốn lưu động trong khâu dự trữ sản xuất, bao gồm: vốn về nguyên vật liệu chính, vốn vật liệu phụ, vốn nhiên liệu, vốn phụ tùng thay thế, vốn công cụ dụng cụ dụng cụ nhỏ, vốn vật tư đóng gói. + Vốn lưu động trong khâu trực tiếp sản xuất, bao gồm: vốn sản phẩm đang chế tạo, vốn về chi phí trả trước. + Vốn lưu động trong khâu lưu thông, bao gồm các khoản: vốn thành phẩm, vốn bằng tiền, vốn trong thanh toán, các khoản đầu tư ngắn hạn về chứng khoán, cho vay ngắn hạn,….
Việc phân loại vốn lưu động theo cách này cho phép biết được kết cấu vốn lưu động theo vai trò. Từ đó giúp cho việc đánh giá tình hình phân bổ vốn lưu động trong các khâu của quá trình luân chuyển vốn, thấy được vai trò của từng thành phần vốn đối với quá trình kinh doanh. Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp tổ chức quản lý thích hợp nhằm tạo ra một kêt cấu vốn lưu động hợp lý, tăng được tốc độ vốn luân chuyển vốn lưu động.Kết cấu vốn lưu động và những nhân tố ảnh hưởng đến kết cấu vốn lưu động của doanh nghiệp.