CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA TẠI DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm chung 1.1 Các khái niệm về xuất khẩu 1. Khái niệm về kinh doanh xuất khẩu Việc các nhà khoa học định nghĩa về khía cạnh này cũng không còn ít trên thế giới hiện nay. Ví dụ như, luật pháp Việt Nam quy định tại Luật Thương Mại về khái niệm xuất khẩu rằng: “Việc mang một chủng loại hàng hóa nào đó hợp pháp ra khỏi biên giới của một quốc gia được coi là hoạt động xuất khẩu.
Bên cạnh đó, việc đưa hành hóa đéo đến một khu vực hải quan đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam theo đúng như yêu cầu và quy định của pháp luật cũng nằm trong phạm trù này”. Hoạt động này có một mục đích chính quan trọng nhất chính là mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp nhờ vào hình thức mua bán hàng hóa trên phạm vi quốc tế. Từ khái niệm trên, có thể hiểu xuất khẩu là việc trao đổi hàng hóa được diễn ra trên phạm vi quốc tế lấy mục đích lợi nhuận làm mục đích chính. Việc kinh doanh buôn bán này không phải là một hoạt động tự phát theo hình thức riêng lẻ mà sẽ được doanh nghiệp tổ chức theo một hệ thống chuyên nghiệp, có tổ chức, được lên kế hoạch rõ ràng để những hoạt động xuất khẩu sau này sẽ được diễn ra trong phạm vi hiệu quả và rõ rang.
Khái niệm về nâng cao hiệu quả kinh doanh xuất khẩu hàng hóa tại doanh nghiệp Nâng cao hiệu quả kinh doanh xuất khẩu là vấn đề vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp. Đó đơn giản được hiểu là quá trình mà các doanh nghiệp tìm ra những vấn đề trong quá trình xuất khẩu hàng hóa của mình và đưa ra các biện pháp để cải thiện quá trình này giúp doanh nghiệp thu về nhiều lợi nhuận hơn trong quá trình hoạt động kinh doanh.2 Các khái niệm về nhập khẩu 1. Khái niệm về kinh doanh nhập khẩu Việc nhập khẩu hàng hóa cũng được định nghĩa bởi rất nhiều nhà khoa học và các tổ chức trên thế giới qua bao nhiêu thế hệ qua. Theo OECD, nhập khẩu hàng 5 hóa và dịch vụ là hàng hóa được bổ sung vào kho tài nguyên vật chất của một quốc gia bằng cách được thâm nhập và đưa vào lãnh thổ kinh tế của quốc gia đó.
Nhập khẩu hàng hóa hay được hiểu theo một cách khác đơn giản hơn chính là quá trình mà hoạt động mua, trao đổi hoặc nhận quà tặng, tài trợ hàng hóa từ một cư dân tại một quốc gia đến người nhận hàng từ phạm vi từ một quốc gia khác. Còn trên một khía cạnh khác thì theo Viện Tài chính doanh nghiệp, hoạt động nhập khẩu đơn giản chỉ là một hoạt động mà người dân trong nước lựa chọn phương thức tiêu dùng là từ một quốc gia khác thay vì chọn lựa tiêu dùng hàng hóa trong nước. Nhập khẩu dẫn đến dòng tiền chảy ra khỏi quốc gia vì các giao dịch nhập khẩu liên quan đến việc thanh toán cho khách hàng ở một quốc gia khác. Đây được xem là một hoạt động nắm giữ phần quan trọng thiết yếu đối với sự phát triển tại một quốc gia, vì hoạt động này cho phép một quốc gia hay một doanh nghiệp từ quốc gia đó có khả năng mua hàng hóa hoặc tài nguyên mà họ không thể kiếm tìm, khai thác hay sản xuất được để phục vụ nhu cầu không ngừng tăng lên ở phạm vi trong nước.
Ngoài ra, đây cũng là hoạt động để bổ sung cho những gì hàng hóa không được sản xuất một cách đầy đủ ở phạm vi trong nước. Nhập khẩu cũng là hoạt động thay thế hàng hóa mà sản xuất trong nước sẽ không mang lại lợi nhuận như hàng nhập khẩu (Sỹ Nguyên,2006) Từ những khía cạnh trên, có thể hiểu về khái niệm nhập khẩu như sau: Nhập khẩu của một doanh nghiệp là mua hàng hóa, dịch vụ từ nước ngoài để phục vụ nhu cầu trong nước hoặc tái xuất khẩu để kiếm lời. Nhập khẩu là hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ một khu vực cụ thể trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Khái niệm về nâng cao hiệu quả kinh doanh nhập khẩu hàng hóa tại doanh nghiệp Trước khi đến với khái niệm nâng cao hiệu quả kinh doanh nhập khẩu của doanh nghiệp, khía cạnh đầu tiên cần được tìm hiểu và làm rõ là khai niệm hiệu quả kinh doanh.
Hiệu quả kinh doanh đơn giản được hiểu là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, đó là doanh thu do tiêu thụ hàng hóa – theo Adam Smith. Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế; đó là doanh thu về tiêu thụ hàng hóa của từng doanh nghiệp và lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể thu hồi được từ nguồn doanh thu 6 đó. Hiệu quả kinh doanh là việc sử dụng hiệu quả nhất các nguồn lực của nền kinh tế để thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của con người. Theo Tô Xuân Đàn – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội (2006) cho biết, “Hiệu quả kinh doanh là mối quan hệ tỷ lệ giữa phần trăm tăng thêm của kết quả đạt được với chi phí bỏ ra”.
Từ những khái niệm trên, khái niệm hiệu quả kinh cuối cùng được rút ra là: “Đây là phạm trù thể hiện được mối quan hệ giữa chi phí và thu nhập, bên cạnh đó cũng phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố sản xuất cũng như trình độ tổ chức quản lý của doanh nghiệp nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội ở mức cao nhất với chi phí thấp nhất”. Từ những khía cạnh trên, hiệu quả kinh doanh nhập khẩu hàng hoá được hiểu đơn giản là sự so sánh giữa kết quả kinh doanh thu được từ việc tiêu thụ hàng hoá nhập khẩu với chi phí và nguồn lực bỏ ra để thực hiện việc nhập khẩu đó nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh nhập khẩu là chỉ tiêu phản ánh chất lượng trong hoạt động kinh doanh nhập khẩu, doanh nghiệp sẽ nắm được tính hình hoạt động của mình trên lĩnh vực này khi nhìn vào các chỉ số thể hiện hiệu quả kinh doanh nhập khẩu. Nâng cao hiệu quả kinh doanh nhập khẩu được hiểu là làm cho các chỉ tiêu đo lường hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp đều đặn tăng lên và mức độ đạt được mục tiêu theo chiều hướng tích cực.
Khái niệm sau cùng là nâng cao hiệu quả kinh doanh nhập được rút ra từ những khía cạnh trên được hiểu là những giải pháp hoặc hoạt động của doanh nghiệp được thực hiện trong thời gian qua để cải thiện hiệu quả kinh doanh nhập khẩu của doanh nghiệp trong thời gian qua. Đặc điểm về xuất nhập khẩu hàng hóa tại doanh nghiệp 1. Đặc điểm về hoạt động xuất khẩu Các hoạt động giao dịch và trao đổi hàng hóa trên phạm vi quốc tế được gọi là xuất khẩu, và quá trình sẽ chỉ được diễn ra chỉ trên phạm vi quốc tế, giữa nhiều doanh nghiệp tại nhiều quốc gia với nhau. Vì phạm vi hoạt động của lĩnh vực này khá rộng, vậy nên tính phức tạp của nó cũng lớn hơn rất nhiều so với hoạt động kinh doanh buôn bán trong nước.
7 Mỗi một điều luật của luật hải quan, luật kinh tế trong hệ thống pháp luật quốc gia đều có ảnh hưởng rất lớn đến những hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp tại quốc gia đó. Những phương thức giao dịch và buôn bán trên thị trường quốc tế của các doanh nghiệp hiện nay đều rất nhiều, phải kể đến trong đó là: giao dịch thông thường, giao dịch qua trung gian, giao dịch tại hội chợ, triển lãm Khi thực hiện hoạt động xuất khẩu trên thị trường quốc tế, vấn đề liên quan đến thanh toán cũng được chú ý một cách đặc biệt. Hiện nay, những phương thức thanh toán chủ yếu được doanh nghiệp sử dụng như thanh toán bằng thư tín dụng, nhờ thu, chuyển tiền,… Quá trình xuất khẩu sẽ được diễn ra nhờ có hoạt động Logistics dựa trên những điều kiện giao hàng được quy định cụ thể trong Incoterm. Những điều kiện giao hàng được doanh nghiệp sử dụng phổ biến nhất hiện nay bao gồm CIF (Cost, Insurance and Freight – Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí), FOB (Free On Board – Giao lên tàu),… Về phương thức vận chuyển, hoạt động xuất khẩu hiện nay được diễn nay được tổ chức theo nhiều hình thức vận chuyển khác nhau như đường biển, đường hàng không, đường bộ, đường sắt, đường ống,…Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay, hoạt động xuất khẩu được diễn ra chủ yếu theo ba loại hình chính là đường biển, đường hàng không và đường bộ.
Đặc điểm của hoạt động nhập khẩu hàng hóa Thị trường nhập khẩu rất đa dạng: Mỗi một chủng loại hàng hóa và dịch vụ đều có thể được doanh nghiệp nhập khẩu từ nhiều quốc gia khác nhau. Dựa vào lợi thế của đất nước mình, một doanh nghiệp có thể lựa chọn việc mở rộng hoặc thu hẹp thị trường xuất khẩu của mình. Hoạt động nhập khẩu bắt buộc phải mang tính hợp pháp: Việc nhập khẩu bất kỳ chủng loại hàng hóa theo bất kỳ hình thức nào đó vào phạm vi một quốc gia bắt buộc phải tuân thủ những quy định của quốc gia đó. Với những loại hành hóa không thể nhập khẩu vì tính chất đặc biệt của hàng hóa như hàng cấm, ma túy,.
thì doanh 8 nghiệp bắt buộc không được nhập khẩu những loại hàng hóa này vào phạm vi của một quốc gia. Về điều kiện giao hàng: Việc sử dụng một loại hình hay một điều kiện giao hàng nào đó sẽ dựa vào đặc điểm, chủng loại hàng hóa và thỏa thuận của hai bên mà có các phương thức vận chuyển khác nhau. Doanh nghiệp sẽ dựa vào những điều kiện trong Incoterm để quyết định phương thức vận tải phù hợp với những điều kiện và nguồn lực của công ty mình. Bên cạnh đó, các công ty nhập khẩu hiện nay cũng quan tâm đến phương thức vận tải của mình để quá trình vận chuyển hàng hóa diễn ra hiệu quả.
Một số phương thức vận tải chính hiện nay là đường hàng không, đường bộ, đường sắt và đường biển. Về phương thức thanh toán: Có rất nhiều phương thức thanh toán sẽ được công ty sử dụng trong quá trình vận chuyển hàng hóa bao gồm phương thức qua điện chuyển tiền T/T, phương thức thanh toán qua L/C,…Doanh nghiệp sẽ lựa chọn một phương thức thanh toán phù hợp với tình hình kinh doanh của doanh nghiệp mình trong quá trình hoạt động.