CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH 1. Tổng quan về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh 1. Khái quát về hoạt động sản xuất kinh doanh Tất cả mọi công ty, doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh hoạt động trên nền kinh tế thị trường dù là với mọi hình thức sở hữu nào (Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần…) thì luôn có chung một mục tiêu lâu dài, mục tiêu bao trùm đó là làm thế nào để tối đa hóa lợi nhuận. Bởi vì các doanh nghiệp ở Việt Nam đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân thì đều dưới hình thức vừa và nhỏ, họ cần phải luôn đưa ra những quyết định về hoạt động sản xuất kinh doanh một cách chính xác thì mới có thể dễ dàng tồn tại, đương đầu với khó khăn mỗi khi gặp phải.
Khi ấy các doanh nghiệp phải xây dựng được cho mình một chiến lược kinh doanh đúng đắn, xây dựng các kế hoạch thực hiện và đặt ra các mục tiêu chi tiết nhưng phải phù hợp với thực tế, đồng thời phù hợp với tiềm năng của doanh nghiệp và lấy đó làm cơ sở để huy động và sử dụng các nguồn lực sau đó tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Tóm lại hoạt động kinh doanh là các hoạt động kinh tế của các chủ thể hoạt động trên thị trường nhằm đạt được các mục tiêu để sinh lời. Đặc điểm của hoạt động kinh doanh : - Do một chủ thể thực hiện gọi là chủ thể kinh doanh, chủ thể đó có thể là một người, một nhóm người, một doanh nghiệp. - Kinh doanh phải có sự luân chuyển của dòng vốn, đồng vốn quyết định tới công việc kinh doanh, là một trong những cơ sở để đánh giá tiềm lực doanh nghiệp.
- Việc kinh doanh phải hướng tới thị trường, các chủ thể kinh doanh phải có mối quan hệ mật thiết với nhau như với các bạn hàng, với khách hàng, đối thủ cạnh tranh hay với nhà nước. Từ đó giúp cho doanh nghiệp duy trì một cách ổn định và vững vàng. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Mục tiêu bao trùm của hoạt động kinh doanh là lợi nhuận. Khái niệm về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh Nhắc đến hiệu quả hoạt động SXKD trong doanh nghiệp, chắc hẳn sẽ có nhiều ý kiến cho rằng đây là hoạt động kinh doanh có lãi.
Tuy nhiên, cách nhìn này chỉ là sự tổng kết về kết quả cuối cùng của một chu kì kinh doanh. Vì vậy, để hiểu rõ hơn về bản chất của hiệu quả chúng ta cần phân biệt được khái niệm hiệu quả và kết quả hoạt động SXKD. Hiệu quả là chỉ tiêu phản ánh mức độ thu lại được kết quả tương ứng với nguồn lực phải bỏ ra trong quá trình thực hiện một hoạt động nhất định. Khi ấy kết quả thường được biểu hiện bằng giá trị tổng sản lượng, doanh thu hoặc lợi nhuận.
Yếu tố đầu vào bao gồm lao động, chi phí, tài sản và nguồn vốn. Quan điểm này cho thấy hiệu quả hoạt động SXKD phải dựa vào cả đầu vào và đầu ra, đó là khi doanh nghiệp mang về được nhiều doanh thu hơn chi phí bỏ ra, nó phản ánh trình độ khai thác nguồn lực nhằm thực hiện các mục tiêu kinh doanh. Tóm lại, hiệu quả hoạt động SXKD là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực nhằm đạt kết quả cao nhất với chi phí thấp nhất, mức chênh lệch giữa hai đại lượng này càng lớn thì hiệu quả càng cao. Hiệu quả hoạt động SXKD không chỉ là thước đo trình độ tổ chức quản lý kinh doanh mà còn là vấn đề sống còn của doanh nghiệp.
Công thức xác định: H = 𝐊/𝐂 Trong đó: • H là hiệu quả hoạt động SXKD • K là kết quả thu về từ hoạt động SXKD • C là chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó Công thức này cho biết một đồng chi phí đầu vào đem lại bao nhiêu đồng kết quả đầu ra, hệ số này càng lớn chứng tỏ khả năng sinh lợi của chi phí đầu vào càng cao và hiệu quả càng lớn và ngược lại. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bản chất của hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh Thực chất từ khái niệm của hiệu quả sản xuất kinh doanh ta đã một phần nào thấy được bản chất của hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh nó phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (như máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, lao động…) để đạt được tới mục tiêu cuối cùng của hoạt động kinh doanh của tất cả các doanh nghiệp- tối đa hóa lợi nhuận. Muốn biết được rõ về bản chất chúng ta nên phân biệt rõ ranh giới giữa hiệu quả và kết quả hoạt động SXKD.
Hiệu quả hoạt động SXKD là vấn đề cốt lõi cả về lý luận lẫn thực tiễn, là mục tiêu trước mắt, lâu dài và bao trùm doanh nghiệp. Hiệu quả hoạt động SXKD là phạm trù kinh tế phản ánh quan hệ so sánh giữa kết quả trực tiếp và gián tiếp mà các chủ thể kinh tế thu được so với các chi phí trực tiếp và gián tiếp mà cá chủ thể kinh tế phải bỏ ra để đạt được kết quả đó. Kết quả hoạt động SXKD là những gì mà doanh nghiệp đạt được sau một quá trình nhất định, nó có thể là đại lượng cân đong đo đếm được như: số lượng sản phẩm xuất ra, số lượng sản phẩm tiêu thụ, doanh thu, lợi nhuận, chi phí…và cũng có thể là các đại lượng phản ánh mặt chất lượng (định tính) như: uy tín, thương hiệu doanh nghiệp, chất lượng sản phẩm… Như vậy kết quả bao giờ cũng là mục tiêu của doanh nghiệp. Xét về hình thức, hiệu quả hoạt động SXKD luôn là một phạm trù so sánh, thể hiện mối tương quan giữa cái bỏ ra với cái thu được, còn kết quả kinh doanh chỉ là yếu tố và là phương tiện để tính toán và phân tích hiệu quả.
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội và đối phó với tình trạng nguồn lực tài nguyên ngày càng khan hiếm đòi hỏi các doanh nghiệp phải khai thác và sự dụng các nguồn tài nguyên một cách hiệu quả. Xét đến cùng thì bản chất của hiệu quả hoạt động SXKD là nâng cao năng suất lao động xã hội, đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiệp và xã hội. Về mặt chất, hiệu quả hoạt động SXKD phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực trong một doanh nghiệp. Hiệu quả sản xuất kinh doanh phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa kết quả 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực hiện và những mục tiêu kinh tế với những yêu cầu và mục tiêu chính trị, xã hội.
Về mặt lượng, hiệu quả hoạt động SXKD biểu hiện mối tương quan giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra. Doanh nghiệp chỉ thu được kết quả khi kết quả lớn hơn chi phí. Hiệu quả hoạt động SXKD được đo lường bằng một hệ thống chỉ tiêu nhất định. Vai trò của hiệu quả sản xuất kinh doanh Hiệu quả sản xuất kinh doanh là công cụ hữu hiệu để cho các nhà quản trị doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ quản trị kinh doanh : Khi bắt đầu tiến hành bất kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh nào thì người quản trị cũng xem xét nghiên cứu và sử dụng những nguồn lực mà doanh nghiệp có khả năng tạo ra được những kết quả phù hợp với mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra.
Ở mỗi giai đoạn phát triển thì doanh nghiệp sẽ có những mục tiêu cụ thể khác nhau nhưng tựu chung lại thì mục tiêu cuối cùng và cũng là quan trọng nhất đó là tạo ra nhiều lợi nhuận dựa trên những nguồn lực, tiềm năng mà doanh nghiệp đã và đang có. Để thực hiện được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận cũng như các mục tiêu khác thì doanh nghiệp có thể sử dụng những phương pháp, công cụ khác nhau. Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một trong những công cụ hữu hiệu nhất để các nhà quản trị có thể thực hiện chức năng quản trị của mình. Thông qua việc tính toán hiệu quả sản xuất kinh doanh không những cho phép các nhà quản trị kiểm tra đánh giá tính hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp kể từ đó đưa ra được những biện pháp điều chỉnh thích hợp trên cả hai phương diện giảm chi phí, tăng kết quả nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Với tư cách là một công cụ quản trị kinh doanh, hiệu quả sản xuất kinh doanh không chỉ được sử dụng để kiểm tra, đánh giá và phân tích trình độ sử dụng tổng hợp các nguồn lực đầu vào trong toàn doanh nghiệp mà còn được sử dụng để kiểm tra đánh giá trình độ sử dụng từng yếu tố đầu vào trong phạm vi ở toàn doanh nghiệp cũng như ở từng bộ phận cấu thành của doanh nghiệp. Vì vậy dù xét trên phương diện lý luận hay thực tiễn thì phạm trù sản xuất kinh doanh đóng vai trò cực kỳ quan trọng và không thể thiếu được trong 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com việc kiểm tra đánh giá đưa ra những phương án hợp lý nhất để thực hiện được mục tiêu của doanh nghiệp đề ra. Ngoài ra đối với nhiều doanh nghiệp thì hoạt động sản xuất kinh doanh còn được các nhà quản trị coi là mục tiêu, nhiệm vụ để thực hiện. Vì khi nói đến hoạt động sản xuất kinh doanh thì họ đều coi trọng đến hiệu quả của nó.
Do vậy hiệu quả sản xuất kinh doanh có vai trò là công cụ để thực hiện nhiệm vụ quản trị kinh doanh đồng thời vừa là mục tiêu để quản trị kinh doanh. Sự cần thiết và ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh Như chúng ta đã biết mọi nguồn tài nguyên trên trái đất đều là hữu hạn và sẽ có nguy cơ bị cạn kiệt nếu như con người vẫn sử dụng bừa bãi và không có kế hoạch. Trong khi đó mật độ dân số của từng vùng, từng lãnh thổ ngày càng gia tăng và nhu cầu sử dụng sản phẩm hàng hóa dịch vụ là gần như không có giới hạn. Sự khan hiếm đó đòi hỏi con người không thể chỉ phát triển kinh tế theo chiều rộng : tăng trưởng kết quả sản xuất trên cơ sở gia tăng các yếu tố sản xuất.