Chương 1: Cơ sở lý luận về vốn và hoạt động huy động vốn của các ngân hàng thương mại. - Chương 2: Thực trạng hoạt động huy động vốn tiền gửi khách hàng cá nhân tại NHTMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) - Chi nhánh Củ Chi. - Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tiền gửi khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Củ Chi. 3 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỐN VÀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Lý luận chung về vốn 1.1 Khái niệm về vốn Vốn được hiểu là các của cải vật chất do con người tạo ra và tích lũy lại, nó có thể tồn tại dưới dạng vật chất hữu hình hoặc vốn tài chính.
Vốn là toàn bộ những yếu tố cần thiết để hình thành quy trình sản xuất kinh doanh. Theo nghĩa hẹp: Vốn là tiềm lực về tài chính mà mỗi cá nhân, tổ chức kinh tế tạo lập được nhằm đầu tư và thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo nghĩa rộng: Vốn là toàn bộ các nguồn lực về tài chính, chất xám, nguồn nhân lực và bao gồm cả mối quan hệ mà một cá nhân hoặc tổ chức kinh tế tạo lập được. Những biểu hiện dễ thấy của vốn là ở dạng vật chất (như công cụ, phương tiện sản xuất, nhà xưởng,.
Việc thừa nhận những tài sản vật chất này để quy đổi thành vốn rất quan trọng. “Ở các nước đang phát triển người dân nghèo sở hữu khoảng 9 nghìn tỷ USD tài sản một cách không chính thức, chủ yếu dưới dạng nhà cửa. Con số này vượt xa tất cả các khoản viện trợ quốc tế cho các nước đang phát triển. Nhưng điều quan trọng là các tài sản này của họ không được công nhận ở đâu cả, và họ không thể sử dụng chúng để vay mượn”.
De Soto lập luận rằng:”Cải cách hệ thống luật pháp sẽ giải phóng “nguồn vốn chết” đó, biến chúng thành động cơ tăng trưởng, như vốn ở các nước giàu có”. Và từ thập niên 1960, các nhà kinh tế học bắt đầu chú ý đến những dạng phi vật chất của vốn (như vốn hiểu biết, tài sản trí tuệ, vốn xã hội, vốn cá nhân. Các quốc gia phát triển trên thế giới đã khẳng định một bài học rằng: tập trung và tích tụ nguồn vốn, đặc biệt là vốn trong nước có một vai trò đặc biệt lớn lao trong sự nghiệp hiện đại hóa đất nước. Công nghiệp hóa hiện đại hóa của nước ta hiện nay đòi hỏi phải có nhiều vốn, trong đó nguồn vốn trong nước đóng vai trò quyết định, vốn ngoài nước đóng vai trò chủ đạo.
Vốn trong nước bao gồm các tài nguyên thiên nhiên, các tài sản được 4 tích lũy qua nhiều thế hệ, vị trí địa lý. Việc tích lũy vốn từ nội bộ nền kinh tế được thực hiện trên cơ sở hiệu quả sản xuất, nguồn của nó là lao động thặng dư của người lao động thuộc mọi thành phần kinh tế. Tăng năng suất lao động xã hội là con đường cơ bản để giải quyết vấn đề tích lũy vốn trong nước.2 Vai trò của vốn đối với nền kinh tế Vốn có vai trò quyết định trong việc tạo ra mọi của cải vật chất và phát triển xã hội, làm cho đời sống của nhân dân được nâng cao. Chính vì vậy, vốn là vô cùng quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng, ứng dụngcác tiến bộ khoa học kỹ thuật, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế và nâng cao nguồn lực về con người.
Từ đó, vốn tác động mạnh đến sự phát triển kinh tế của đất nước, thay đổi nền kinh tế đi theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa, làm cho nền kinh tế phát triển và tăng trưởng. Muốn nâng cao chất lượng dân trí, đào tạo giáo dục tốt cũng cần phải có vốn để đầu tư, cũng như thúc đẩy khoa học kỹ thuật, công nghệ hiện đại, xây dựng cơ sở hạ tầng. Chính vì vậy, chúng ta có thể rút ra được kết luận: việc tích tụ và tập trung nguồn vốn cho nền kinh tế và trong Ngân hàng là điều kiện cần nhất cho công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, việc này diễn ra nhanh hay chậm là do nguồn lực về vốn quyết định.2 Vốn của các NHTM 1.1 Khái niệm Vốn của NHTM là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động được dùng để đầu tư, cho vay hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Nó chi phối toàn bộ hoạt động của NHTM và quyết định sự tồn tại, phát triển của Ngân hàng.2 Cơ cấu vốn của NHTM 1.1 Vốn thuộc sở hữu của Ngân hàng Vốn thuộc sở hữu của NHTM chiếm một tỷ trọng nhỏ trong các khoản mục tạo nên nguồn vốn (thường chỉ chiếm 5% trong tổng nguồn vốn) nhưng nó có vai trò cực kỳ quan trọng đối với các Ngân hàng.
- Vốn điều lệ: Là mức vốn được hình thành khi Ngân hàng được thành lập. Vốn điều lệ luôn lớn hơn hoặc bằng vốn pháp định. Quỹ dự trữ: Nhằm để bổ sung vốn điều lệ. Quỹ dự phòng rủi ro: Để dự phòng bù đắp rủi ro trong quá trình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng nhằm bảo vệ vốn điều lệ… Quỹ phúc lợi, khen thưởng.
- Lợi nhuận chưa chia. - Thặng dư cổ phần.2 Nguồn vốn huy động Theo quan niệm của các nhà kinh tế học và các Ngân hàng, trong tổng nguồn vốn của NH, ngoài nguồn vốn thuộc chủ sở hữu thì tất cả các nguồn vốn còn lại được coi là nguồn vốn huy động. Như vậy nguồn vốn huy động của các NHTM chiếm tỷ trọng hơn 90% trong tổng nguồn vốn. Vì vậy các hoạt động sử dụng vốn của Ngân hàng tồn tại và phát triển được là nhờ nguồn vốn huy động này.
Tiền gửi (ký thác) Ký thác (hay còn gọi là tiền gửi) là tiền mà NH nhận được của KH, bất luận dưới danh từ nào, dù phải trả lãi hay không trả lãi, với quyền sử dụng tiền đó cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng với cam kết thực hiện việc hoàn trả vào thời điểm mà người gửi yêu cầu. Ngày nay người gửi có nhiều hình thức ký thác và có thể làm cho tài sản bằng tiền sản sinh ra lãi theo các dự đoán của mình. Phát hành chứng từ Đặc điểm của nguồn vốn này là lãi suất rất cao và tính ổn định cũng khá cao, không được rút trước hạn với bất kỳ lý do nào, muốn rút vốn chỉ có thể bán lại nó trên thị trường thông qua nghiệp vụ chiết khấu. Do vậy, nguồn vốn này chủ yếu là dùng vào đầu tư trung và dài hạn.
Đi vay - Vay của NHTW. Khi các NHTM có nhu cầu cấp bách về vốn thì người cứu giúp sẽ là Ngân hàng Trung Ương. Hình thức vay chủ yếu là tái chiết khấu - tái cấp vốn. Các NHTM sẽ 6 mang các trái phiếu mà mình đã chiết khấu lên NHTW để tái chiết khấu.Thông thường NHTW chỉ cho tái chiết khấu những trái phiếu có chất lượng, thời hạn ngắn và phù hợp với mục tiêu của Nhà nước trong từng thời kì.
- Vay từ các NHTM và các tổ chức tín dụng khác. Đây là khoản vay mượn lẫn nhau giữa ngân hàng với ngân hàng hay giữa ngân hàng với các Tổ chức tín dụng với nhau. Hình thức vay này rất đơn giản , ngân hàng vay chỉ cần liên hệ trực tiếp với ngân hàng cho vay hoặc thông qua ngân hàng đại lý. Các khoản vay có thể không cần thế chấp hoặc thế chấp bằng các chứng khoán của kho bạc.
Các khoản vay này thông thường có thời hạn ngắn chủ yếu chỉ để giải quyết nhu cầu tức thời. - Vay trên thị trường vốn. Các ngân hàng có thể phát hành nợ (kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu) trên thị trường vốn để huy động vốn trung, dài hạn nhằm đáp ứng các nhu cầu cho vay trung dài hạn và các nhu cầu đầu tư khác. Những NH lớn có uy tín hoặc trả lãi cao sẽ có khả năng vay được nhiều hơn các ngân hàng nhỏ.
Các ngân hàng nhỏ thường vay gián tiếp thông qua các ngân hàng đại lý hoặc được sự bảo lãnh của ngân hàng đầu tư. Khả năng vay mượn này phụ thuộc nhiều vào trình độ phát triểncủa thị trường tài chính, các hình thức phát hành, chuyển đổi, thời hạn của công cụ nợ… Vốn khác. - Nguồn ủy thác. NHTM thực hiện các dịch vụ ủy thác, qua đó làm tăng nguồn vốn của ngân hàng như: ủy thác đầu tư, ủy thác cho vay, ủy thác cấp phát, ủy thác giải ngân,thu hộ… - Nguồn trong thanh toán.
Các khoản thanh toán không dùng tiền mặt như : L/C, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu hay NH có đầu mối trong đồng tài trợ cũng giúp NH tăng nguồn vốn của mình. Gồm các khoản phải nộp, phải trả như : thuế chưa nộp, lương chưa trả… 7 1.3 Hoạt động huy động vốn của các NHTMCP 1.1 Khái niệm Vốn của các NHTM được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như: vốn tự có (vốn chủ sở hữu), vốn huy động và các loại vốn khác. Cũng tương tự mọi hoạt động kinh tế khác, NH muốn hoạt động được trước tiên phải có vốn. Nhưng NH là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt, chuyên kinh doanh tiền tệ.
Do đó nhu cầu về vốn của NHTM là rất lớn và việc huy động vốn là vấn đề quan trọng hàng đầu, quyết định trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển hoạt động kinh doanh.2 Các hình thức huy động vốn Tài khoản tiền gửi không kỳ hạn Tài khoản tiền gửi có kỳ hạn Tiền gửi tiết kiệm dưới 2 hình thức: có kỳ hạn và không kỳ hạn. Trong đó, tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn: có nhiều hình thức. - Tiền gửi tiết kiệm nhận lãi cuối kỳ. - Tiền gửi tiết kiệm nhận lãi hàng tháng.
- Tiền gửi tiết kiệm nhận lãi hàng quý. - Tiền gửi tiết kiệm nhận lãi trả trước. Phát hành giấy tờ có giá - Chứng chỉ tiền gửi (CDs) - Trái phiếu - Kỳ phiếu Huy động vốn qua các khoản đi vay - Vay NHTW - Vay các tổ chức tín dụng khác 1.3 Vai trò của huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM Việc huy động vốn của NHTM có một ý nghĩa rất lớn đối với các cá nhân, dân cư, tổ chức kinh tế, đối với nền kinh tế và đối với bản thân NH.1 Đối với các cá nhân dân cư và tổ chức kinh tế Đáp ứng được nhu cầu bảo quản an toàn tài sản, tích luỹ những món tiền nhỏ lẻ thành một món tiền lớn thoả mãn một số nhu cầu sản xuất kinh doanh.