MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau hơn 20 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã có nhiều dấu hiệu khởi sắc với tốc độ phát triển kinh tế cao, thu nhập bình quân đầu ngƣời tăng. Để tiếp tục đƣa Việt Nam đi lên, trở thành một nƣớc công nghiệp trong tƣơng lai, đòi hỏi cần có một khối lƣợng vốn rất lớn để xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật, phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp. Ngân hàng là ngành then chốt trong lĩnh vực huy động vốn đóng vai trò chủ đạo trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế.
Nếu nhƣ ngân hàng thƣơng mại hoạt động tốt, vốn đƣợc lƣu chuyển hợp lý, liên tục sẽ tạo đà cho nền kinh tế phát triển. Trong giai đoạn sắp tới, khi các ngân hàng nƣớc ngoài đƣợc phép vào hoạt động trên thị trƣờng nƣớc ta, cạnh tranh giữa các ngân hàng sẽ diễn ra vô cùng gay gắt. Muốn tồn tại và đứng vững trên thị trƣờng, ngân hàng cần phải có một nguồn vốn đủ mạnh bởi vì vốn là tiền đề quan trọng nhất trong mọi hoạt động của ngân hàng thƣơng mại. Để có nguồn vốn đủ mạnh, các ngân hàng thƣơng mại phải thực hiện nhiều hoạt động nhằm huy động đƣợc nguồn vốn đủ lớn đáp ứng nhu cầu kinh doanh của ngân hàng.
Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam có “thâm niên” hoạt động chƣa dài, các hình thức huy động vốn còn đơn điệu, chƣa phù hợp và chƣa đáp ứng đƣợc đòi hỏi của nền kinh tế. Đặc trƣng nguồn vốn và sử dụng vốn của các Ngân hàng thƣơng mại có sự chênh lệch đặc biệt là sự chênh lệch về kỳ hạn. Vốn huy động của các ngân hàng thƣơng mại chủ yếu là vốn ngắn hạn nhƣng nhu cầu sử dụng vốn dài hạn để đầu tƣ mở rộng hoạt động kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế lớn đã ảnh hƣởng đến hiệu quả và an toàn hoạt động của ngân hàng. Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ còng không nằm ngoài xu hƣớng đó.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 2 Nhận thức đƣợc vai trò của hoạt động huy động vốn đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng và thực tiễn hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ, em đã lựa chọn đề tài nghiên cứu “Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh thị xã Phú Thọ”. Hy vọng những vấn đề nghiên cứu sẽ giải quyết đƣợc các vấn đề còn tồn tại trong hoạt động huy động vốn của Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ. Mục đích nghiên cứu của đề tài Mục tiêu chung: Đề tài nghiên cứu những lý luận chung nhất về hoạt động huy động vốn của ngân hàng, đặc điểm và vai trò của các hình thức huy động vốn, phƣơng thức cân đối vốn, sử dụng vốn huy động trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Mục tiêu cụ thể: Đề tài đi sâu vào phân tích đánh giá hiệu quả huy động vốn ngắn hạn tại ngân hàng, tìm hiểu các tồn tại và nguyên nhân ảnh hƣởng đến hoạt động huy động động vốn, định hƣớng và đƣa ra giải pháp giải quyết các tồn tại tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ.
Từ đó đƣa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu đề tài Đối tƣợng nghiên cứu của để tài: Hiệu quả huy động vốn ngắn hạn của Ngân hàng thƣơng mại. Phạm vi nhiên cứu của đề tài: Hiệu quả huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ năm 2011-2013. Tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của các tồn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 3 tại trong công tác huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ.
Ý nghĩa khoa học của luận văn hoặc đóng góp với của luận văn Đề tài đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động huy động vốn của các ngân hàng thƣơng mại. Đánh giá ƣu nhƣợc điểm trong hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ và đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ. Hiện tại đề tài nghiên cứu về huy động vốn Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ đã có một vài tác giả nghiên cứu nhƣ: Ông Phạm Văn Minh đã nghiên cứu: giải pháp tăng cƣờng huy động vốn từ các tổ chức kinh tế tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ giai đoạn từ năm 2007-2008; Bà Nguyễn Thị Lan đã nghiên cứu giải pháp nâng cao khả năng cho vay và huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ giai đoạn từ năm 2009-2010; Bà Hoàng Thị Thu Hiền đã nghiên cứu: giải pháp tìm kiếm và nâng cao huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ từ năm 2010 - 2011. Tất cả các đề tài trên đều chủ yếu nghiên cứu về huy động vốn.
Tuy nhiên mới chỉ dừng lại ở tính khái quát chung chung, chƣa đi vào cụ thể, tập trung nghiên cứu quá nhiều hình thức huy động vốn, có đƣa các giải pháp, nhƣng vẫn chỉ ở mức lý thuyết, không thể chuyển sang thực tiễn. Vì vậy hoạt động huy động vốn tại chi nhánh vẫn không có chuyển biến tích cực, có lợi cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng Từ những đề tài nghiên cứu đi trƣớc, tôi đã đi sâu nghiên cứu ở phạm vi chi tiết huy động vốn ngắn hạn giai đoạn từ năm 2011 - 2013, hoạt động Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 4 huy động vốn của ngân hàng đang có điểm yếu ở đâu, cần khắc phục điểm yếu đó nhƣ thế nào, áp dụng vào thực tế có thành công hay không, thời điểm hiện nay cần phải có chiến lƣợc gì, đƣa ra định hƣớng phát triển cho các năm tiếp theo, từ đó có thể nâng cao hiệu quả huy động vốn góp phần vào nâng cao hiệu quả kinh doanh của chi nhánh. Kết cấu của luận văn Ngoài phần lời nói đầu và kết luận, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ Chƣơng 4: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Thị xã Phú Thọ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Khái niệm Ngân hàng Thƣơng mại (NHTM) Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thƣờng xuyên là nhận tiền gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện các nghiệp vụ chiết khấu và làm phƣơng tiện thanh toán” (Pháp lệnh Ngân hàng ban hành ngày 23/5/1990). Luật các TCTD đƣợc bổ sung sửa đổi năm 2004, điều 20 giải thích: “ TCTD là doanh nghiệp đƣợc thành lập theo qui định của luật này và các qui định khác của pháp luật để hoạt động ngân hàng” và “ Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán”. Hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng Thƣơng mại 1. Khái niệm hiệu quả huy động vốn Hiệu quả huy động vốn là phạm trù phản ánh trình độ và khả năng đảm bảo thực hiện công tác huy động vốn có kết quả cao với chi phí nhỏ nhất.
Có nghĩa là đối với mặt lƣợng, hiệu quả huy động vốn biểu hiện giữa kết quả thu đƣợc (số lƣợng, thời hạn…) và chi phí bỏ ra, còn đối với mặt chất, nó phản ánh năng lực và trình độ quản lý của Ngân hàng. Đối với một NHTM thì hiệu quả huy động vốn có mối quan hệ biện chứng với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, có nghĩa là huy động vốn tốt làm nền tảng cho hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, và hoạt động kinh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 doanh của ngân hàng có hiệu quả là cơ sở thuận lợi để huy động vốn có hiệu quả. Hai mối quan hệ này hỗ trợ cho nhau cùng phát triển. Các hình thức huy động vốn của Ngân hàng Thương mại 1.
Vốn huy động từ tiền gửi Đây là vốn quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn vốn NHTM và đó là mục tiêu tăng trƣởng hàng năm của các ngân hàng. Có nhiều hình thức huy động khác nhau nhƣ: - Tiền gửi thanh toán (tiền gửi không kỳ hạn) - Tiền gửi có kỳ hạn của các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội. - Tiền gửi tiết kiệm của dân cƣ. - Tiền gửi khác: Các NHTM còn huy động các khoản tiền gửi khác nhƣ tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác, tiền gửi của kho bạc Nhà nƣớc, tiền gửi của các đoàn thể xã hội….
Vốn vay của các tổ chức tín dụng khác và của ngân hàng Trung Ương (NHTƯ) - Vay từ NH Trung Ƣơng: Ngân hàng Trung Ƣơng có thể cho các tổ chức tín dụng vay vốn ngắn hạn khi cần thiết dƣới hình thức tái cấp vốn nhƣ: cho vay lại theo hồ sơ tín dụng; chiết khấu, tái chiết khấu, thƣơng phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác; cho vay có đảm bảo bằng cầm cố thƣơng phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác; cho vay bổ sung vốn tong thanh toán bù trừ; cho vay đặc biệt khi khi tổ chức tín dụng mất khả năng thanh toán có nguy cơ mất an toàn cho hệ thống.