CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI Hoạt động MGCK là một trong những mảng HĐKD cốt lõi cá nhân mỗi CTCK, nếu CTCK đó muốn phát triển mạnh mẽ trên TTCK nói chung. Với vai trò là cầu nối quan trọng giữa khách hàng và CTCK thì nghiệp vụ môi giới càng được chú trọng phát triển và tăng trưởng. Bởi, việc các CTCK mở rộng được thị phần môi giới cũng đồng nghĩa với việc mở rộng được thị phần khách hàng trên thị trường, từ đó sẽ tạo điều kiện cho các nghiệp vụ kinh doanh khác có cơ hội phát triển theo. Do đó, việc thúc đẩy phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới ở mỗi CTCK càng được đề cao và đặt làm trọng tâm ở mỗi chiến lược kinh doanh.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới, hay thúc đẩy hoạt động môi giới tại các công ty chứng khoán thì có nhiều biện pháp và phương pháp khác nhau dựa trên các quan điểm khác nhau. Về vấn đề phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới thì có thể tác động từ nhiều phương diện, có thể tập trung nâng cao về kiến thức chuyên môn, về hiểu biết về lĩnh vực tài chính – chứng khoán, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ của cá nhân người môi giới, …hoặc sẽ có những các giải pháp về phía ban lãnh đạo công ty như mở rộng địa bàn hoạt động, nâng chính sách lương thưởng, … 1. Ở nước ngoài Trước tiên đó là đề tài có tên: “Investor Satisfaction with Brokerage Firms: A Study of the Stock Market in an Emerging Country” của một vị giáo sư có tên là: “M. Sadiq Sohail” (2017) tại trường đại học: “King Fahd University of Petroleum and Minerals”.
Tên đề tài tạm dịch sang tiếng Việt là: “Sự hài lòng của nhà đầu tư với Công ty môi giới: Một nghiên cứu về thị trường chứng khoán ở quốc gia mới nổi”. Trong nội dung của đề tài tác giả đã nghiên cứu mức độ ảnh hưởng đến sự hài lòng của nhà đầu tư đối với công ty MGCK thông qua bốn yếu tố chính đó là: “Uy tín và độ tin cậy của các công ty môi giới, các chức năng phân tích đầu tư, thực tiễn về quản lý và cung cấp thông tin cho khách hàng, Sự sẵn có của các sản phẩm ưu đãi đặc biệt”. Qua bài nghiên cứu của mình, tác giả đã đưa ra kết luận về yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự hài lòng của nhà đầu đối với CTCK đó là: “Uy tín và độ tin cậy của các công ty MGCK”. Qua nghiên cứu này, mỗi CTCK có thể tham khảo và 4 áp dụng vào chính kế hoạch phát triển của CTCK đó trong việc nhấn mạnh xây dựng hình ảnh của công ty sẽ giúp gia tăng được sự hài lòng của nhà đầu tư tham gia.
Đề tài đã đưa ra được kết quả áp dụng chung cho những quốc gia mới nổi và đang phát triển trên thế giới giống như Việt Nam. Tuy nhiên, mẫu khảo sát của đề tài mới chỉ lấy ở một vài tỉnh phía đông của Ả Rập nên chưa mang tính đại diện cao. Do đó, trong tương lai đề tài cần phải kiểm tra ở những mẫu lớn hơn để tăng tính khách quan của kết quả bài nghiên cứu này. Tiếp theo, một đề tài nghiên cứu có tên là: “Attitudes of Qatari Investors in Selecting a brokerage Firm in Doha Securities Market” của tác giả: “Dr.
AI- Sulaiti” (2020), tên đề tài sẽ tạm dịch sang tiếng Việt đó là: “Những quan điểm của những nhà đầu tư Qatari trong việc lựa chọn một công ty môi giới tại thị trường chứng khoán Doha”. Trong suốt nội dung nghiên cứu, tác giả đã điều tra hành vi của các nhà đầu tư Qatar khi lựa chọn các CTCK thông qua các yếu tố chính cơ bản như là: “Yếu tố dịch vụ sản phẩm mà CTCK cung cấp, Yếu tố độ tin cậy, Trình độ của các nhà môi giới, …”. Sau khi thực hiện khảo sát thông qua chín CTCK thì kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có hai yếu tố quyết định nhiều nhất đến việc lựa chọn sử dụng dịch vụ tại CTCK nào đó là: “Yếu tố dịch vụ sản phẩm mà CTCK cung cấp và Yếu tố độ tin cậy”. Thông qua đề tài, tác giả đã đưa được kết quả khá khách quan khi khảo sát với số lượng yếu tố lớn, các yếu tố này còn được thừa hưởng từ những đề tài thành công trước đó.
Tuy nhiên, như bên trên có trình bày về việc tác giả khảo sát thông qua chín CTCK nhưng đều ở khu vực Qatar. Do đó, đề tài trên sẽ khó có thể áp dụng toàn bộ và rộng rãi ở các khu vực khác khi có sự khác biệt về vùng miền, sự khác biệt về văn hóa – xã hội còn cao. Benjamin Graham là một nhà đầu tư huyền thoại thế giới người Mỹ, ông là tác giả của hai tác phẩm kinh điển đó là “Security Analysis” và “The Intelligent”. Trong đó, “Security Analysis” còn được ví là “cuốn kinh thánh của đầu tư giá trị”.
Qua cuốn sách này, ông đã mang lại cho những nhà đầu tư nói chung một triết lý đầu tư mọi thời đại, trở thành kim chỉ nam của nhiều người. Warren Buffett còn coi đây là “Một tấm bản đồ chỉ đường trong đầu tư mà tôi đã, đang và sẽ sử dụng” bởi, Benjamin Graham cũng chính là cha đẻ khai sinh ra khái niệm “đầu tư giá trị”. Khái niệm này 5 cho rằng “chúng ta nên đầu tư vào các cổ phiếu được định giá thấp hơn giá trị thực. Khi đó, khi cổ phiếu được công nhận toàn bộ giá trị, ta có thể tối ưu hóa lợi nhuận.” Tiếp theo đó là cuốn “Chiến lược đầu tư chứng khoán” của “David Brown & Kassandra Bentley”, khi đọc cuốn sách này người đọc sẽ có được những cái nhìn bao quát nhất về TTCK nói chung, đồng thời cuốn sách cũng giúp ta có thể tìm ra được phong cách đầu tư sao cho phù hợp với mỗi người.
Qua cuốn sách, người môi giới có thể có cái nhìn đa chiều nhất, có những cái nhìn tốt nhất để tư vấn những gì thực sự phù hợp có thể liên qua đến góc nhìn hay phương pháp giao dịch cho khách hàng của người môi giới đó. “Richard Demille Wyckoff” (1873–1934) là một trong 5 người khổng lồ về phân tích kỹ thuật. Ông bắt đầu làm việc cho một công ty MGCK tại New York ngay ở tuổi 15. Dựa vào những kinh nghiệm giao dịch thực tế ông đã tự xây dựng cho riêng mình một phương pháp giao dịch.
Phương pháp của ông xoay quanh việc truy tìm dấu vết của “Smartmoney” và đi theo dòng tiền đó. Cách nhận biết sẽ dựa hoàn toàn trên biểu đồ giá kỹ thuật, thông qua giá đóng cửa và khối lượng. Theo Wyckoff thì chúng ta không thể mong đợi cùng một mô hình mà lặp lại theo thời gian nhưng chúng ta có thể nhận biết mẫu hình có hành vi tương tự và nắm bắt nó để thu được lợi nhuận. Ở trong nước Tại Việt Nam bối cảnh hiện nay, hoạt động MGCK càng nhận được sự quan tâm lớn của các CTCK nói riêng và với các ban lãnh đạo của bộ Tài chính, của chính phủ nói chung.
Bởi tình hình hiện tại, việc cạnh tranh càng trở nên căng thẳng hơn giữa các CTCK cùng ngành về thị phần cũng như mạng lưới khách hàng ngày càng lớn, khi số lượng CTCK trên thị trường đang có xu hướng tăng. Chính vì lý do đó, Việt Nam cũng có nhiều tác giả dành công sức và thời gian của họ để nghiên cứu về mảng hoạt động MGCK này tại các CTCK. Dưới đây là một số đề tài nghiên cứu cũng như một số bài viết chuyên môn cao về vấn đề hoạt động MGCK như sau: Đề tài luận văn thạc sỹ của tác giả “Phan Thị Hồng Hà” (2016), tại trường Đại học Kinh tế - ĐHQG Hà Nội có tựa đề: “Phát triển hoạt động môi giới tại công ty cổ phần chứng khoán FPT” cũng đã viết về hoạt động MGCK của “Công ty cổ phần 6 chứng khoán FPT”. Trong phần nội dung, tác giả Hà đã thông qua việc sử dụng đầy đủ các chỉ tiêu đánh giá để phân tích và chỉ ra những thành quả mà FPT đã đạt được, qua đó tác giả cũng nhận thấy một số hạn chế còn tồn đọng và những nguyên nhân tương ứng khiến cho hiệu suất hoạt động MGCK của FPT chưa được tốt như kỳ vọng.
Một số nguyên nhân được tác giả nhắc đến đó là: nguồn nhân lực còn thiếu, chất lượng của bộ phận tư vấn chưa được đề cao, một số vấn đề liên quan đến chính sách lương thưởng hoa hồng chưa tốt gây ảnh hưởng đến việc thu hút nhân tài, chiến lược marketing thị trường của FPT chưa được hiệu quả khi hướng tới khách hàng cá nhân cũng như khách hàng trong nước, …từ những nguyên nhân đó thì tác giả cũng đề xuất được những giải pháp phù hợp. Tuy nhiên những giải pháp được đề xuất thì sẽ khó để áp dụng với những CTCK khác do chính sách đặc thù của từng công ty sẽ khác nhau nên dẫn đến các hạn chế khác nhau. Tiếp theo, đó là đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng khoán của công ty cổ phần chứng khoán VPS trong bối cảnh đại dịch Covid – 19” của tác giả Hà Thị Kiều Trang tại Học Viện Ngân Hàng (2020). Trong đề tài nghiên cứu, tác giả Trang đã sử dụng một loạt các chỉ tiêu định tính để đánh giá hiệu quả hoạt động MGCK tại CTCK VPS trong bối cảnh đại dịch Covid, đồng thời tác giả cũng nêu ra những hạn chế còn tồn đọng trong hoạt động MGCK của công ty khiến cho lợi suất kinh doanh không được như kỳ vọng.
Từ đó, tác giả cũng đã nêu ra những nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan gây ảnh hưởng đến hoạt động môi giới của công ty. Một số nguyên nhân khách quan có được kể đến như “Tình hình kinh tế - chính trị - xã hội”, “Sự phát triển của thị trường chứng khoán”, “Hệ thống pháp luật và chính sách” và “Sự cạnh tranh của các công ty chứng khoán”. Bên cạnh đó là một số nguyên nhân chủ quan như sau: “Nhân tố về con người – Nhân sự môi giới”, “Biểu phí giao dịch”, “Vốn, quy mô vốn, uy tín công ty trên thị trường”, …Đồng thời tác giả cũng đưa ra định hướng phát triển của TTCK Việt Nam trong bối cảnh thời điểm đó, khi đại dịch Covid liệu có những kỳ vọng phát triển và thu hút dòng tiền vốn trong kinh tế như thế nào và được chính phủ hỗ trợ ra sao, … Từ đó tác giả cũng đề xuất được một số biện pháp phù hợp.