®¹i häc quèc gia hµ néi Tr−êng ®¹i häc khoa häc x héi vµ nh©n v¨n nguyÔn trung h−ng Nh÷ng gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c ®µo t¹o nghÒ cho thanh niªn nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña ng−êi sö dông lao ®éng ë tØnh VÜnh Phóc luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc x· héi häc Hµ Néi, 2006 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ®¹i häc quèc gia hµ néi Trêng ®¹i häc khoa häc x héi vµ nh©n v¨n khoa x héi häc Nh÷ng gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c ®µo t¹o nghÒ cho thanh niªn nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña ng−êi sö dông lao ®éng ë tØnh VÜnh Phóc Chuyªn ngµnh: X· héi häc M· sè : 60 31 30 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: TS. Mai ThÞ Kim Thanh Ng−êi thùc hiÖn: NguyÔn Trung H−ng Hµ Néi, 2006 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t. BHXH B¶o hiÓm x· héi CNH-H§H C«ng nghiÖp ho¸-HiÖn ®¹i ho¸ CCL§ C¬ cÊu lao ®éng C§-§H Cao ®¼ng-§¹i häc CMKT Chuyªn m«n kü thuËt CN, XD C«ng nghiÖp-X©y dùng DN Doanh nghiÖp GDP Tæng s¶n phÈm néi ®Þa GD-§T Gi¸o dôc-§µo t¹o KT-XH Kinh tÕ-X· héi L§PT Lao ®éng phæ th«ng L§TBXH Lao ®éng th−¬ng binh x· héi LLL§ Lùc l−îng lao ®éng TTDN Trung t©m d¹y nghÒ TTDVVL Trung t©m dÞch vô viÖc lµm TM-DV Th−¬ng m¹i-DÞch vô 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc PhÇn më ®Çu 7 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi 7 2.
ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn 9 2. ý nghÜa thùc tiÔn 10 3. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu 10 3. Môc ®Ých nghiªn cøu 10 3.
NhiÖm vô nghiªn cøu 10 4. §èi t−îng, kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu 11 4. §èi t−îng nghiªn cøu 11 4. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: 11 4.
Ph¹m vi kh¶o s¸t 11 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 12 5. Ph−¬ng ph¸p luËn 12 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cô thÓ 14 5.
Ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch tµi liÖu, sè liÖu thø cÊp 14 5. Ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra x· héi häc 14 6. Gi¶ thuyÕt nghiªn cøu 15 7. Khung lý thuyÕt 16 PhÇn II.
Néi dung nghiªn cøu 18 Ch−¬ng I. Cë së lý luËn vµ thùc tiÔn nghiªn cøu 18 I. Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 18 1. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc 18 2.
T×nh h×nh nghiªn cøu trong n−íc 20 II. Lý thuyÕt vËn dông nghiªn cøu 22 1. Lý thuyÕt hÖ thèng x· héi cña Talcott Parsons 22 2. Lý thuyÕt chøc n¨ng cña R.
C¸c kh¸i niÖm c«ng cô ®−îc sö dông 26 1. Kh¸i niÖm thanh niªn 26 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kh¸i niÖm lao ®éng thanh niªn 27 3. Kh¸i niÖm ®µo t¹o nghÒ 27 4.
Kh¸i niÖm c¬ së ®µo t¹o nghÒ 28 5. Kh¸i niÖm “Ng−êi sö dông lao ®éng” 28 Ch−¬ng II. §Æc ®iÓm vÞ trÝ ®Þa lý - d©n sè vµ lao ®éng - viÖc lµm tØnh VÜnh Phóc giai ®o¹n 1999 – 2004 29 1. §Æc ®iÓm vÞ trÝ ®Þa lý - d©n sè - kinh tÕ 30 2.
§Æc ®iÓm lùc l−îng lao ®éng vµ viÖc lµm 30 3. Vµi nÐt vÒ hÖ thèng ®µo t¹o nghÒ cña tØnh VÜnh Phóc 36 II. Thùc tr¹ng ®µo t¹o nghÒ trªn ®Þa bµn VÜnh Phóc 38 1. H×nh thøc vµ lo¹i h×nh ®µo t¹o 39 2.
CÊp tr×nh ®é ®µo t¹o 42 3. C¬ cÊu ngµnh nghÒ ®µo t¹o 45 4. Thùc tr¹ng sö dông vµ nhu cÇu lao ®éng thanh niªn qua ®µo t¹o nghÒ cña c¸c doanh nghiÖp 49 1. Thùc tr¹ng sö dông lùc l−îng lao ®éng thanh niªn ®· qua ®µo t¹o nghÒ trong c¸c doanh nghiÖp 49 2.
Nhu cÇu lao ®éng thanh niªn qua ®µo t¹o nghÒ cña doanh nghiÖp 53 3. §¸nh gi¸ cña doanh nghiÖp vÒ chÊt l−îng lao ®éng thanh niªn 55 IV. C¸c yÕu tè t¸c ®éng tíi ®µo t¹o nghÒ 57 1. C¸c yÕu tè liªn quan tíi c¬ së ®µo t¹o nghÒ 57 1.
YÕu tè chÝnh s¸ch. YÕu tè c¬ së vËt chÊt, kü thuËt cña c¸c c¬ së d¹y ngh 61 1. Kinh phÝ ho¹t ®éng vµ ®Çu t− cña c¬ së ®µo t¹o nghÒ 63 1. Ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña c¬ së ®µo t¹o nghÒ 65 1.
§éi ngò c¸n bé gi¸o viªn trong c¸c c¬ së ®µo t¹o nghÒ 67 1. Ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y trong qu¸ tr×nh ®µo t¹o 68 2. YÕu tè liªn quan tíi c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ 70 3. YÕu tè liªn quan tíi hÖ thèng trung t©m DVVL 73 4.
C¸c yÕu tè liªn quan tíi doanh nghiÖp 75 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ch−¬ng III. gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ®µo t¹o nghÒ cho thanh niªn nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña ng−êi sö dông lao ®éng ë tØnh vÜnh phóc 79 1. Nh÷ng quan ®iÓm c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn ®µo t¹o nghÒ 79 2. Nh÷ng ph−¬ng h−íng c¬ b¶n trong ho¹t ®éng ®µo t¹o nghÒ 80 3.
Nh÷ng gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ®µo t¹o nghÒ cho thanh niªn 82 3.1 §æi míi nhËn thøc c¬ b¶n vÒ hÖ thèng d¹y nghÒ vµ ®µo t¹o nghÒ 82 3. Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc ®µo t¹o cho c¸c c¬ së d¹y nghÒ vµ hÖ thèng ®µo t¹o nghÒ 85 3. Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt l−îng ®µo t¹o nghÒ th«ng qua ho¹t ®éng cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ 96 3. Nhãm gi¶i ph¸p liªn quan tíi doanh nghiÖp nh»m n©ng cao chÊt l−îng ®µo t¹o vµ sö dông lao ®éng thanh niªn ®· qua ®µo t¹o 108 3.
T¨ng c−êng mèi liªn hÖ gi÷a c¬ së ®µo t¹o, vµ trung t©m DVVL 110 KÕt luËn 112 Tµi liÖu tham kh¶o 115 PhiÕu kh¶o s¸t 117 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PhÇn Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Chóng ta ®Òu biÕt ph¸t triÓn lao ®éng thanh niªn lµ ph¹m trï vµ ®èi t−îng chñ yÕu cña ph¸t triÓn nguån nh©n lùc, lµ qu¸ tr×nh lµm biÕn ®æi vÒ sè l−îng, chÊt l−îng vµ c¬ cÊu lao ®éng thanh niªn ngµy cµng ®¸p øng tèt h¬n yªu cÇu cña s¶n xuÊt vµ thÞ tr−êng lao ®éng nh»m ph¸t huy cao nhÊt nguån lùc thanh niªn cho ph¸t triÓn ®Êt n−íc. Ph¸t triÓn lao ®éng thanh niªn vÒ sè l−îng lµ nh»m ®¶m b¶o lao ®éng thanh niªn chiÕm tû träng ngµy cµng cao trong tæng lùc l−îng lao ®éng, chuÈn bÞ mét lùc l−îng lao ®éng trÎ, kháe, cã nhiÒu tiÒm n¨ng thay thÕ cho c¸c thÕ hÖ lao ®éng tr−íc vµ ®¸p øng yªu cÇu cña thÞ tr−êng lao ®éng ngµy cµng më réng. VÒ chÊt l−îng lµ kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é nghÒ nghiÖp, kh¶ n¨ng lµm viÖc cña lao ®éng thanh niªn th«ng qua ®µo t¹o vµ tÝch lòy trong c¶ cuéc ®êi sèng vµ lµm viÖc cña hä, ®Ó ®¹t ®−îc cÊp tr×nh ®é nµo ®ã vµ cã thÓ lµm ®−îc c¸c c«ng viÖc phøc t¹p t−¬ng øng.
VÒ c¬ cÊu lµ ®¶m b¶o sù phï hîp tèi −u gi÷a c¬ cÊu cung lao ®éng thanh niªn (vÒ sè l−îng vµ chÊt l−îng) víi c¬ cÊu cÇu lao ®éng thanh niªn, bao gåm c¬ cÊu theo cÊp tr×nh ®é c«ng viÖc ®ang lµm (bËc cao, bËc trung vµ bËc thÊp); theo ngµnh, nghÒ cña nÒn kinh tÕ quèc d©n; theo thµnh phÇn kinh tÕ; theo vïng, miÒn, d¹ng viÖc lµm vµ theo ph©n líp thÞ tr−êng lao ®éng. Bªn c¹nh ®ã, sö dông hiÖu qu¶ thanh niªn lµ néi dung rÊt quan träng cña ph¸t triÓn lao ®éng thanh niªn, thanh niªn lao ®éng víi n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ cao còng lµ h−íng quan träng ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña lao ®éng thanh niªn. VÜnh Phóc lµ tØnh thuéc vïng Trung du B¾c Bé. §Æc tr−ng c¬ b¶n cña VÜnh Phóc trong giai ®o¹n 1999-2004 lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ®« thÞ hãa diÔn ra m¹nh mÏ, ®iÒu nµy tÊt yÕu dÉn tíi qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu lao ®éng (tõ khu vùc n«ng nghiÖp chuyÓn sang khu vùc phi n«ng nghiÖp).
Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ-c¬ cÊu lao ®éng nãi trªn cïng víi nh÷ng chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p khuyÕn khÝch, −u ®·i kh¸c cña chÝnh quyÒn tØnh (chÝnh s¸ch ®Êt ®ai, thuÕ, tµi chÝnh-tÝn dông.) ®· dÉn tíi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ vÒ sè l−îng c¸c doanh nghiÖp. Theo sè liÖu thèng kª hµng n¨m (Tæng côc Thèng kª), sè l−îng doanh nghiÖp ho¹t ®éng theo LuËt Doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn tØnh VÜnh Phóc ®· t¨ng tõ 238 c¬ së n¨m 2000 lªn 632 c¬ së n¨m 2004 (tèc ®é t¨ng b×nh qu©n hµng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com n¨m vÒ sè l−îng c¸c doanh nghiÖp trong giai ®o¹n 2000-2004 ®¹t 41,39%), bªn c¹nh ®ã cßn cã sù ph¸t triÓn cña hµng ngµn c¸c doanh nghiÖp qui m« võa vµ nhá kh¸c (kh«ng ho¹t ®éng theo LuËt Doanh nghiÖp). Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c doanh nghiÖp dÉn tíi kÕt qu¶ lµ sè lao ®éng lµm viÖc trong khu vùc nµy ®· t¨ng lªn m¹nh mÏ tõ 16113 ng−êi n¨m 2000 lªn 40281 ng−êi n¨m 2004 (tèc ®é t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m ®¹t 37,50%). PhÇn lín lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp cã ®é tuæi d−íi 35 (85%) vµ ®¹i ®a sè (95%) sè lao ®éng dù ®Þnh tuyÓn míi trong thêi gian tíi cña doanh nghiÖp cã ®é tuæi d−íi 30.
§iÒu nµy ®−îc kh¼ng ®Þnh trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi cña tØnh VÜnh Phóc giai ®o¹n 2006-2010 víi c¸c môc tiªu träng t©m lµ ph¸t triÓn kinh tÕ theo h−íng tiÕp tôc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ-c¬ cÊu lao ®éng, tËp trung c¸c nguån lùc cho ®Çu t− ph¸t triÓn nguån nh©n lùc, ®Æc biÖt nguån nh©n lùc thanh niªn. G¾n chÆt ho¹t ®éng ®µo t¹o vµ sö dông nguån nh©n lùc th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi, ®µo t¹o nghÒ vµ gi¶i quyÕt viÖc lµm cho lao ®éng nãi chung vµ cho lao ®éng thanh niªn nãi riªng vµ ®Ó thùc hiÖn th¾ng lîi c¸c môc tiªu trªn, khu vùc doanh nghiÖp ®ãng vai trß quan träng. Thùc tÕ cho thÊy, chÊt l−îng (tr×nh ®é v¨n ho¸, tr×nh ®é chuyªn m«n kü thuËt) cña lao ®éng thanh niªn VÜnh Phóc lµm viÖc trong doanh nghiÖp mÆc dï tèt h¬n so víi lao ®éng thanh niªn nãi chung còng nh− so víi tæng lùc l−îng lao ®éng nãi riªng cña tØnh, song phÇn lín nh÷ng lao ®éng thanh niªn (®· qua ®µo t¹o nghÒ) nµy khi vµo lµm viÖc trong doanh nghiÖp vÉn ch−a thÓ ®¸p øng ngay ®−îc yªu cÇu cña doanh nghiÖp vµ do ®ã doanh nghiÖp ®· ph¶i tæ chøc ®µo t¹o l¹i, thËm chÝ ®µo t¹o míi cho hä. Trong khi ®ã, viÖc tuyÓn dông lao ®éng thanh niªn phï hîp víi yªu cÇu s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp kh«ng hÒ dÔ dµng, nhÊt lµ nh÷ng lao ®éng thanh niªn cã tay nghÒ, cã kü n¨ng thùc hµnh vµ cã chuyªn m«n nghÒ nghiÖp ®−îc ®µo t¹o phï hîp víi s¶n xuÊt.