CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG 1. Cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng NH là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ NH sang cho KH trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí đã thỏa thuận trước. Cũng như quan hệ tín dụng khác, tín dụng NH gồm 03 nội dung sau: - Chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang cho người sử dụng.
- Chuyển nhượng này có thời hạn. - Chuyển nhượng này có kèm theo chi phí. Vai trò của hoạt động tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển kinh tế 1. Tín dụng ngân hàng là bộ phận quan trọng cấu thành vai trò trung gian tài chính của Ngân hàng Vai trò quan trọng nhất của NH là vai trò trung gian tài chính, là chiếc cầu nối để những người có vốn và những người cần vốn gặp nhau hay còn gọi là: Trung gian tài chính.
Trong đó: NH sẽ huy động vốn từ nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội và sử dụng công cụ tín dụng nhằm khơi thông dòng vốn này vào trong xã hội: Cá nhân cần vốn để đáp ứng nhu cầu kinh doanh, cải thiện đời sống; DN cần vốn để duy trì, mở rộng hoạt động kinh doanh… Nhờ đó đã góp phần cung ứng và điều hoà vốn trong từng DN và toàn bộ nền kinh tế, tạo cho quá trình sản xuất được tiến hành một cách trôi chảy đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cố định, vốn lưu động làm cho quá trình sản xuất được tuần hoàn, thúc đẩy sản xuất lưu thông, tăng tốc độ chu chuyển vốn tiền tệ trong xã hội, góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho nền kinh tế phát triền bền vững. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tín dụng ngân hàng góp phần thúc đẩy, củng cố chế độ hạch toán kế toán Khi vay vốn tại NH, KH phải chịu trách nhiệm hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi trong một thời gian nhất định. Vì vậy, đòi hỏi các DN phải cân nhắc làm sao để sử dụng vốn có hiệu quả, tăng vòng quay vốn, đồng thời tăng hiệu quả của hoạt động tín dụng NH.
Do đó các DN phải hoàn thiện mình, trong đó hoạt động khá quan trọng là việc hạch toán kế toán. Việc hạch toán kế toán tốt giúp DN kiểm soát được hoạt động, từ đó đưa ra giải pháp cải thiện hoạt động kinh doanh. Như vậy, thông qua hoạt động tín dụng mà cụ thể là cho vay, NH có thể kiểm soát hoạt động kinh doanh và giúp cho DN có ý thức hơn trong việc quản lý tài chính, qua đó tăng cường củng cố chế độ hạch toán kế toán thêm vững chắc. Tín dụng ngân hàng góp phần thúc đẩy quá trình luân chuyển hàng hoá, luân chuyển tiền tệ, điều tiết khối lượng tiền trong lưu thông và kiểm soát lạm phát Thông qua hoạt động tín dụng, có thể kiểm soát lượng tiền trong lưu thông thông qua hoạt động cho vay hoặc thu nợ.
Cho vay sẽ làm cho lượng tiền lưu thông cao, ngược lại hoạt động thu nợ sẽ làm cho lượng tiền lưu thông giảm. Do đó sẽ góp phần điều tiết khối lượng tiền trong toàn bộ nền kinh tế. NH sử dụng công cụ lãi suất, hạn mức tín dụng để điều chỉnh khối lượng tiền vay. Từ đó điều tiết được khối lượng tiền của nền kinh tế và từ đó góp phần kiểm soát được lạm phát.
Mặt khác, NH trung ương là cơ quan quản lý vĩ mô đối với các NHTM. Thông qua hoạt động tín dụng, NH trung ương có thể biết được phạm vi, phương hướng đầu tư, hiệu quả đầu tư vào các ngành kinh tế từ đó có chính sách tiền tệ thích hợp. Nếu nền kinh tế có dấu hiệu tăng trưởng, hiệu quả đầu tư cao thì NH trung ương sẽ thực hiện chính sách tiền tệ mở rộng, tức là bơm thêm tiền vào lưu thông. Ngược lại, nếu nền kinh tế có dấu hiệu tăng trưởng nóng thì NH trung ương sẽ thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt tức là rút bớt tiền từ lưu thông về.
Như vậy bằng các công cụ như lãi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 suất, chương trình hổ trợ… NH trung ương có thể kiểm soát, điều tiết lưu thông tiền tệ đảm bảo khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông nhằm ổn định giá trị đồng tiền, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển. Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện để phát triển kinh tế thông qua quan hệ về vốn quốc tế Mỗi một quốc gia muốn phát triển nền kinh tế thì không chỉ dựa vào tiềm năng của đất nước mà phải giao thương với kinh tế thế giới. Mỗi quốc gia không thể hội tụ đầy đủ các tiềm năng để phát triển kinh tế về mọi mặt, đặc biệt trong lĩnh vực tín dụng thì khó có được sự cần bằng giữa vốn huy động và cho vay, dẫn đến có nước thừa, có nước thiếu vốn. Từ đó phát sinh quan hệ vay mượn lẫn nhau.
Vì vậy, tín dụng NH cũng là phương tiện để các quốc gia có sự liên kết với nhau. Thông qua các hình thức như: Nhận ủy thác đầu tư, chuyển tiền quốc tế, thanh toán quốc tế. tín dụng NH đã trực tiếp tham gia trong quan hệ kinh doanh quốc tế, các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá và tạo sự giao lưu giữa nước ta với các nước khác trên thế giới. Ngoài ra, với việc tín dụng NH nhận các nguồn tài trợ như: ODA, FDI, JBIC, JICA, ESAF.
từ các nước cấp tín dụng cũng như các TCTD quốc tế đã mang lại những kết quả to lớn về kinh tế xã hội, đồng thời tăng cường mối quan hệ tốt đẹp giữa các nước trên thế giới. Tóm lại, tín dụng NH có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế đất nước. Tín dụng NH không chỉ là Trung gian tài chính trong nước mà còn là trung tâm tài chính quốc tế, là cầu nối giữa nơi thừa vốn và nơi thiếu vốn, từ đó thúc đẩy sản xuất tạo điều kiện thuận lợi cho nền kinh tế phát triển bền vững. Thông qua tín dụng NH có thể kiểm soát được khối lượng tiền trong lưu thông, thực hiện yêu cầu của quy luật lưu thông tiền tệ.
Mặt khác, tín dụng NH còn thúc đẩy các DN tăng cường chế độ hạch toán kinh doanh, giúp các DN kiểm soát tốt chi phí và tăng cường hiệu quả hoạt động. Phân loại tín dụng Tùy theo từng tiêu thức phân loại mà Tín dụng NH được chia thành các loại sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 - Dựa vào thời hạn tín dụng: Theo tiêu thức này thì tín dụng gồm: + Tín dụng ngắn hạn: Thời hạn dưới 1 năm, được sử dụng để tài trợ cho nhu cầu thiếu hụt vốn lưu động. + Tín dụng trung hạn: Thời hạn từ 1 năm đến 5 năm, được sử dụng chủ yếu đầu tư vào tài sản cố định, xây dựng các dự án có qui mô nhỏ hoặc nhu cầu vay kinh doanh trả góp. + Tín dụng dài hạn: Thời hạn trên 5 năm, được sử dụng để đáp ứng nhu cầu vốn cho việc đầu tư vào các dự án có quy mô lớn.
- Dựa vào mức độ tín nhiệm của khách hàng: Theo tiêu thức này thì tín dụng có thể chia thành các loại sau: + Tín dụng không có TSBĐ: Là khoản tín dụng không có tài sản thế chấp mà chỉ dựa vào uy tín, năng lực KH để quyết định cấp tín dụng. + Tín dụng có TSBĐ: Là khoản tín dụng dựa trên cơ sở có đảm bảo bằng hình thức cầm cố/thế chấp tài sản của chính chủ hoặc tài sản của bên thứ ba. - Dựa vào hình thức tài trợ tín dụng: Theo tiêu thức này thì tín dụng có thể chia thành các loại sau: + Cho vay: Là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho KH một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Các hình thức cho vay thường bao gồm: Cho vay theo hạn mức tín dụng Cho vay từng lần Cho vay theo dự án đầu tư Cho vay hợp vốn Cho vay trả góp Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng Cho vay thông qua việc phát hành thẻ tín dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Cho vay theo hạn mức thấu chi + Cho thuê tài chính + Chiết khấu thương phiếu + Bảo lãnh - Dựa vào đối tượng khách hàng: Theo tiêu thức này, tín dụng có thể được phân chia thành các loại sau: + Tín dụng đối với KH pháp nhân + Tín dụng đối với KH thể nhân.
- Dựa vào qui mô khách hàng: Theo tiêu thức này, tín dụng có thể được phân chia thành các loại sau: + Tín dụng đối với DN lớn + Tín dụng đối với DN vừa và nhỏ + Tín dụng đối với cá nhân và hộ gia đình. Các hình thức cấp tín dụng ngân hàng chủ yếu hiện nay 1. Hình thức cấp tín dụng trực tiếp Các loại hình cấp tín dụng trực tiếp gồm: - Cho vay theo hạn mức thấu chi: Là việc NH chấp thuận bằng văn bản cho KH chi vượt số dư trên tài khoản thanh toán của KH. - Cho vay trả góp: NH xác định vốn gốc và lãi chia ra nhiều kỳ hạn để KH trả nợ trong suốt thời hạn vay.
- Cho vay theo dự án đầu tư: NH cho KH vay vốn để thực hiện dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và phục vụ đời sống. - Cho vay tài trợ sản xuất kinh doanh: Là hình thức cho vay để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, dịch vụ thông qua phương thức cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức. - Cho vay thông qua việc phát hành thẻ tín dụng: NH chấp thuận cho KH được sử dụng tiền trong phạm vi hạn mức tín dụng để thanh toán hàng hóa, dịch vụ và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động hoặc điểm ứng tiền mặt là đại lý của NH. Hình thức cấp tín dụng gián tiếp Các hình thức cấp tín dụng NH gián tiếp gồm: - Chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá: Là việc NHTM mua lại các thương phiếu và giấy tờ có giá ngắn hạn chưa đến hạn thanh toán.
KH nhận tiền trước theo cách khấu trừ tiền lãi và phải chuyển quyền sở hữu chứng từ cho NH.