Chương I: Lý luận chung về chất lượng tín dụng – chất lượng tín dụng cá nhân của NHTM. Chương II: Thực trạng chất lượng tín dụng cá nhân tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hồng Bàng. Chương III: Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng cá nhân tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hồng Bàng. Do kiến thức cũng nhƣ kinh nghiệm còn hạn chế nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót nhất định.
Em rất mong đƣợc sự góp ý của thầy cô để em có thể hoàn thiện bài viết của mình. Em xin chân thành cảm ơn sự hƣớng dẫn và chỉ bảo tận tình của cô giáo Nguyễn Thị Tình cùng sự giúp đỡ của các cán bộ ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam đã giúp em hoàn thành bài luận này. Phạm Thị Hiền – QT1303T 2 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp CHƢƠNG I : LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG – TÍN DỤNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Ngân hàng thƣơng mại và các hoạt động chủ yếu 1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Kinh tế hàng hóa, đỉnh cao là kinh tế thị trƣờng, là phát kiến vĩ đại của của loài ngƣời.
Tài chính – tiền tệ - ngân hàng là những phạm trù kinh tế, đồng thời cũng là phạm trù lịch sử gắn liền với nền kinh tế hàng hóa. Các Mác tổng kết rằng ngân hàng là xí nghiệp kinh doanh tƣ bản tiền tệ, làm môi giới giữa ngƣời đi vay và ngƣời cho vay. Chênh lệch giữa lợi tức cho vay và lợi tức nhận gửi sau khi trừ đi những chi phí về nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng cộng với các thu nhập khác về kinh doanh tƣ bản tiền tệ hình thành nên lợi nhuận ngân hàng. Ngân hàng có hai nghiệp vụ chính: nhận gửi và cho vay.
Nhờ có ngân hàng mà các nhà tƣ bản có điều kiện mở rộng sản xuất nhanh chóng hơn, có điều kiện tự do di chuyển tƣ bản từ ngành này sang ngành khác dễ dàng hơn, giảm đƣợc chi phí lƣu thông, giảm lƣợng tiền mặt trong lƣu thông, đẩy nhanh tốc độ vòng quay của đồng tiền. Theo “ Luật các tổ chức tín dụng” số 47/2010/QH12 đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 25/01/2011 có quy định : “Ngân hàng thương mại : là loại hình ngân hàng đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”.2 Hoạt động huy động vốn Huy động vốn là hoạt động Ngân hàng nhận tiền gửi, đi vay của các cá nhân, tổ chức có tiền mặt, tài sản tạm thời nhàn rỗi chƣa dùng đến và cho vay lại đối với những ngƣời thiếu vốn, có nhu cầu về vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế. Đối với các Ngân hàng thƣơng mại thì hoạt động huy động vốn bao gồm các hoạt động sau: Phạm Thị Hiền – QT1303T 3 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp 1.Nghiệp vụ huy động tiền gửi Tiền gửi là nền tảng cho sự thịnh vƣợng và phát triển của Ngân hàng. Đồng thời nó cũng là khoản mục duy nhất trên bảng cân đối kế toán giúp ngƣời đọc, các nhà nghiên cứu phân biệt với các loại hình doanh nghiệp khác trong nền kinh tế.
Mặt khác nó là nguồn vốn chính cho các khoản vay, cơ sỏ hình thành nên lợi nhuận của Ngân hàng. Khi huy động tiền gửi, các Ngân hàng phải duy trì một tỷ lệ dự trữ bắt buộc để đảm bảo khả năng thanh toán, phần còn lại có thể dùng để cho vay hoặc đầu tƣ. Cung tiền gửi chủ yếu có đƣợc là tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán của cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức trong nền kinh tế. Tiền gửi tiết kiệm dân cư Tài khoản tiền gửi tiết kiệm đựơc lập ra để thu hút nguồn vốn của những ngƣời muốn dành riêng một phần thu nhập cho những mục tiêu hay dự định trong tƣơng lai.
Lãi suất áp dụng cho loại tiền này cao hơn nhiều so với tiền gửi dùng cho giao dịch, nhƣng so vơi nguồn tiền gửi giao dịch thì nó ổn định, chi phí quản lý, duy trì lại thấp hơn nhiều. Thông thƣờng tiền giử tiết kiệm của dân cƣ có thể chia thành 3 loại, kì ngắn hạn (dƣới 12 tháng), trung hạn (từ 12 tháng đến 60 tháng), dài hạn (trên 60 tháng). Thực tế cho thấy tiền nhàn rỗi trong dân cƣ là rất lớn, đặc biệt khi mà đời sống trong dân cƣ ngày càng đƣợc nâng cao, cải thiện thì lƣợng tiền này càng tăng và nhu cầu tiết kiệm cho tƣơng lai là một điều tất yếu. Tiền của họ bảo quản dƣới nhiều hình thức khác nhau song chủ yếu là gửi vào các Ngân hàng, bởi chỉ có các két sắt của Ngân hàng mới đủ độ an toàn, uy tín và đảm bảo khả năng sinh lời cho họ.
Tiền gửi thanh toán Đây là khoản tiền mà cá nhân, tổ chức tín dụng gửi vào tài khoản của mình tại Ngân hàng, nhở Ngân hàng thanh toán và giữ hộ. Các hình thức mà doanh nghiệp thanh toán qua hệ thông Ngân hàng thƣơng mại rất đa dạng, phong phú nhƣ: thanh toán bằng thẻ, thanh toán bằng séc, hối phiếu, thƣơng Phạm Thị Hiền – QT1303T 4 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp phiếu, uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi, thanh toán quốc tế,. điều này mang lại cho khách hàng rất nhiều thuận lợi và tiện ích, an toàn, tiết kiệm về thời gian và chi phí giao dịch so với hình thức thanh toán bằng tiền mặt. Trong quá trình đợi thanh toán, số tiền này có thể nhàn rỗi, thanh toán còn dƣ các Ngân hàng thƣơng mại đều có thể sử dụng để cho các khách hàng khác vay, hoặc cho chính khách hàng đó vay dƣới hình thức thấu chi.
Về nguyên tắc thì tiền giử thanh toán không đƣợc hƣởng lãi suất bởi chúng là nguồn vốn có tính ổn định thấp, mặt khác qúa trình thanh toán Ngân hàng đã cung cấp dịch vụ miễn phí cho khách hàng của mình, nhƣng để khuyến khích ngƣời gửi tiền và cạnh tranh với các Ngân hàng khác họ thƣờng trả cho họ một khoản lãi suất nhỏ. Tiền gửi có kì hạn của doanh nghiệp, tổ chức xã hội Mục đích sử dụng vốn của các doanh nghiệp, tổ chức trong nền kinh tế là khác nhau. Ngân hàng muốn giúp họ tránh tình trạng lãng phí vốn trong thời gian nhàn rỗi đã cung cấp họ một danh mục kì hạn tiền gửi có lãi suất cao tƣơng đối đa dạng, từ ngắn hạn, trung hạn, đến dài hạn. Ngƣời gửi tự tính toán các kì hạn gửi tiền sao cho phù hợp với mục đích sử dụng vốn của mình.
Đối với loại tài khoản này ngƣời gửi không đƣợc phép dùng nhƣ tài khoản thanh toán. Khi cần thiết họ có thể đến ngân hàng rút tiền ra nhƣng khi rút lãi suất họ nhận đƣợc sẽ không cao bằng lãi suất kì hạn. Thông thƣờng đây là các khoản tiền gửi có quy mô lớn của chính phủ, doanh nghiệp trong và ngoài nƣớc. Tiền gửi của các Ngân hàng khác Đối với hoạt động thanh toán trong nƣớc thì đây là khoản tiền mà các Ngân hàng thƣờng mở tài khoản tại một Ngân hàng thƣơng mại khác đáp ứng nhu cầu thanh toán cho các khách hàng của mình diễn ra trong ngày, đến cuối phiên giao dịch các ngân hàng thanh toán bù trừ với nhau thông qua tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nƣớc.
Còn với hoạt động thanh toán quốc tế thì các Ngân hàng này phải có quan hệ đại lý thanh toán. Phạm Thị Hiền – QT1303T 5 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp 1.2 Nghiệp vụ đi vay của Ngân hàng thương mại Tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi giao dịch là nguồn vốn quan trọng tạo lập nên ngân quỹ, cung cấp vốn đầu tƣ mang lại lợi nhuận cho Ngân hàng thƣơng mại. Tuy nhiên, các nhà quản lý sẽ làm gì nếu sự tăng trƣởng của nguồn vốn huy động trên là không mấy khả quan, không thể đáp ứng nhu cầu đi vay của khách hàng? Để khắc phục tình trạng này họ thƣờng tiến hành các hoạt động sau: Vay từ Ngân hàng trung ương Vai trò của Ngân hàng Trung Ƣơng là rất lớn trong nền kinh tế. Một mặt nó đóng vài trò điều tiết kinh tế vĩ mô thông qua chính sách tiền tệ, chính sách tài khoá quốc gia.
Mặt khác nó là Ngân hàng của các Ngân hàng trong nền kinh tế. Ngân hàng nhà nƣớc đƣa ra tỉ lệ dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh toán chung đối với các Ngân hàng và họ phải nộp số tiền này vào tài khoản của mình mở tại Ngân hàng Trung Ƣơng. Trong trƣờng hợp các Ngân hàng thƣơng mại dự trữ thiếu, không có khả năng thanh toán họ thƣờng vay Ngân hàng Trung Ƣơng dƣới nhiều hình thức chủ yếu là: chiết khấu, tái chiết khấu. các giấy tờ có giá.
Trong trƣờng hợp các Ngân hàng thƣơng mại không có giấy tờ có giá thì Ngân hàng Trung ƣơng cho họ vay dƣới dạng hạn mức tín dụng. Hoạt động của Ngân hàng Trung ƣơng không phải vì mục đích lợi nhuận, mục đích chính của họ là duy trì sự ổn định của nền kinh tế, giúp cho hệ thống ngân hàng hoạt động và phát triển bền vững tránh tình trạng đổ vỡ của hệ thống tài chính. Vay từ các tổ chức tín dụng khác Trong trƣờng hợp các Ngân hàng không vay đƣợc từ Ngân hàng Trung ƣơng họ có thể vay các tổ chức tín dụng khác trong nền kinh tế. Hình thức vay này diễn ra giữa các Ngân hàng thƣơng mại với nhau.
Lãi suất cho vay do các bên tự đàm phán thoả thuận, quy trình vay tƣơng đối nhanh chóng thuận lợi, nhƣng nhìn chung các Ngân hàng thƣơng mại không mặn mà lắm Phạm Thị Hiền – QT1303T 6 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp với hình thức này bởi lãi suất của nó là tƣơng đối cao, nên nó chỉ là sự lựa chọn thứ 2 sau Ngân hàng Trung ƣơng nếu vay nóng để thanh toán. Vay trên thị trường vốn Thị trƣờng vốn là thị trƣờng giao dịch, mua bán các công cụ tài chính trung và dài hạn. Khác với công cụ trên thị trƣờng tiền tệ, các công cụ trên thị trƣờng vốn có mức độ biến động giá mạnh hơn, tính thanh khoản thấp hơn, do vậy mức độ rủi ro lớn hơn và lợi tức thƣờng cao hơn. Ngân hàng thƣơng mại tiến hành hoạt động vay vốn trên thị trƣờng này thông qua các công cụ: kì phiếu, trái phiếu, tín phiếu.
