Chương I: Cơ sở lý luận về dự án đầu tư và cho vay theo dự án đầu tư của ngân hàng thương mại Chương II: Thực trạng hoạt động tín dụng tài trợ dự án đầu tư tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín chi nhánh Hải Phòng. Chương III: Một số giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tài trợ dự án đầu tư tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín chi nhánh Hải Phòng. Sv: Phạm Thu Hiền – QT1301T Trang 2 Khóa luận tốt nghiệp CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƢ VÀ CHO VAY THEO DỰ ÁN ĐẦU TƢ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về dự án đầu tƣ và cho vay theo dự án đầu tƣ 1.1 Sự cần thiết phải tiến hành các hoạt động đầu tƣ theo dự án Hoạt động đầu tƣ (gọi tắt là đầu tƣ) là quá trình sử dụng các nguồn lực về tài chính, lao động, tài nguyên thiên nhiên và các tài sản vật chất khác nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế nói chung, của địa phƣơng, của ngành, của các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ, các cơ quan quản lý nhà nƣớc và xã hội nói riêng.
Hoạt động đầu tƣ trực tiếp tái sản xuất cơ sở vật chất kỹ thuật nói trên đƣợc gọi là đầu tƣ phát triển. Đó là một quá trình có thời gian kéo dài trong nhiều năm với số lƣợng các nguồn lực đƣợc huy động cho từng công cuộc đầu tƣ khá lớn và nằm khê đọng trong suốt quá trình thực hiện đầu tƣ. Khi các thành quả của đầu tƣ là các công trình xây dựng hoặc cấu trúc hạ tầng nhƣ nhà máy, hầm mỏ, các công trình thuỷ điện, các công trình thuỷ lợi, đƣờng xá, cầu cống, bến cảng.thì các thành quả này sẽ tiến hành hoạt động của mình ngay tại nơi chúng đƣợc tạo ra. Do đó, sự phát huy tác dụng của chúng chịu nhiều ảnh hƣởng của các điều kiện kinh tế, tự nhiên, xã hội nơi đây.
Để đảm bảo cho mọi công cuộc đầu tƣ phát triển đƣợc tiến hành thuận lợi, đạt mục tiêu mong muốn, đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao thì trƣớc khi bỏ vốn phải tiến hành và làm tốt công tác chuẩn bị. Có nghĩa là phải xem xét, tính toán toàn diện các khía cạnh kinh tế - kỹ thuật, điều kiện tự nhiên, môi trƣờng xã hội, pháp lý.có liên quan đến quá trình đầu tƣ, đến sự phát huy tác dụng và hiệu quả đạt đƣợc của công cuộc đầu tƣ, phải dự đoán các yếu tố bất định (sẽ xảy ra trong suốt quá trình kể từ khi thực hiện đầu tƣ cho Sv: Phạm Thu Hiền – QT1301T Trang 3 Khóa luận tốt nghiệp đến khi các thành quả của hoạt động đầu tƣ kết thúc sự phát huy tác dụng theo dự kiến trong dự án) có ảnh hƣởng đến sự thành bại của công cuộc đầu tƣ. Mọi sự xem xét, tính toán và chuẩn bị này đƣợc thể hiện trong dự án đầu tƣ. thực chất của sự xem xét, tính toán và chuẩn bị này chính là lập dự án đầu tƣ.
Có thể nói, dự án đầu tƣ đƣợc soạn thảo tốt là kim chỉ nam, là cơ sở vững chắc, tạo tiền đề cho công cuộc đầu tƣ đạt hiệu quả kinh tế - xã hội mong muốn.1 Khái niệm dự án đầu tƣ Tầm quan trọng của hoạt động đầu tƣ, đặc điểm và sự phức tạp về mặt kỹ thuật, hậu quả và hiệu quả tài chính, kinh tế - xã hội của hoạt động đầu tƣ đòi hỏi để tiến hành một công cuộc đầu tƣ phải có sự chuẩn bị cẩn thận và nghiêm túc. Sự chuẩn bị này đƣợc thể hiện ở việc soạn thảo các dự án đầu tƣ. Có nghĩa là mọi công cuộc đầu tƣ phải đƣợc thực hiện theo dự án thì mới đạt hiệu quả mong muốn. Vậy DAĐT là gì? DAĐT là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những đối tƣợng nhất định nhằm đạt đƣợc sự tăng trƣởng về khối lƣợng, cải tiến hoặc nâng cao chất lƣợng của sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định.
DAĐT chính là cơ sở quan trọng để chủ đầu tƣ và các nhà đầu tƣ liên quan xem xét ra quyết định đầu tƣ.2 Phân loại dự án đầu tƣ - Theo cơ cấu tái sản xuất: Dự án đầu tƣ đƣợc phân thành dự án đầu tƣ theo chiều rộng và dự án đầu tƣ theo chiều sâu. Trong đó đầu tƣ chiều rộng có vốn lớn để khê đọng lâu, thời gian thực hiện đầu tƣ và thời gian cần hoạt động để thu hồi đủ vốn lâu, tính chất kỹ thuật phức tạp, độ mạo hiểm cao. Cũng đầu tƣ theo chiều sâu đòi hỏi khối lƣợng vốn ít hơn, thời gian thực hiện đầu tƣ không lâu và độ mạo hiểm ít hơn so với đầu tƣ theo chiều rộng. Sv: Phạm Thu Hiền – QT1301T Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp -Theo lĩnh vực hoạt động trong xã hội của dự án đầu tư: Có thể chia thành dự án đầu tƣ phát triển sản xuất kinh doanh, dự án đầu tƣ phát triển khoa học kỹ thuật, dự án đầu tƣ phát triển cơ sở hạ tầng ( kỹ thật và xã hội ).
-Theo giai đoạn hoạt động của các dự án đầu tư trong quá trình tái sản xuất xã hội: Có thể phân loại các dự án đầu tƣ phát triển sản xuất kinh doanh thành dự án đầu tƣ thƣơng mại và dự án đầu tƣ sản xuất : + Dự án đầu tƣ thƣơng mại là loại dự án có thời gian thực hiện đầu tƣ và hoạt động của các kết quả đầu tƣ để thu hồi vốn đầu tƣ ngắn, tính chất bất định không cao lại dễ dự đoán với độ chính xác cao. + Dự án đầu tƣ sản xuất là loại dự án có thời gian hoạt động dài hạn ( 5, 10, 20 năm hoặc lâu hơn ) vốn đầu tƣ lớn, thu hồi chậm, độ mạo hiểm cao, tính chất kỹ thật phức tạp, chịu tác động của nhiều yếu tố bất định trong tƣơng lai không thể dự đoán hết cũng nhƣ dự đoán chính xác ( về nhu cầu, giá cả đầu vào và đầu ra, cơ chế chính sách, tốc độ phát triển khoa học kỹ thuật. -Theo thời gian thực hiện và phát huy tác dụng để thu hồi vốn: Ta có thể chia các dự án đầu tƣ thành dự án đầu tƣ ngắn hạn (các dự án đầu tƣ thƣơng mại) và dự án đầu tƣ dài hạn (các dự án đầu tƣ sản xuất, đầu tƣ phát triển khoa học kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng.) -Theo phân cấp quản lý: Điều lệ quản lý đầu tƣ và xây dựng đƣợc ban hành theo nghị định 52/1999/NĐ-CP ngày 08/08/1999 của Thủ tƣớng Chính phủ phân chia các dự án thành 3 nhóm A, B, C tuỳ theo tính chất và quy mô của dự án. Trong đó nhóm A do thủ tƣớng Chính phủ quyết định; nhóm B và C do Bộ trƣởng, thủ trƣởng có quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND cấp tỉnh và thành phố trực thuộc TW quyết định.
-Theo nguồn vốn: Dựa vào nguồn vốn, dự án đầu tƣ đƣợc phân chia thành : Sv: Phạm Thu Hiền – QT1301T Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp + Dự án đầu tƣ có vốn huy động trong nƣớc (vốn tích luỹ của ngân sách,của doanh nghiệp, từ tiền tiết kiệm của dân cƣ. + Dự án đầu tƣ có vốn huy động từ nƣớc ngoài (vốn đầu tƣ trực tiếp, viện trợ, đầu tƣ gián tiếp. Việc phân loại này cho thấy tình hình huy động vốn từ mỗi nguồn và vai trò của mỗi nguồn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của từng ngành, từng địa phƣơng và toàn bộ nền kinh tế. -Theo vùng lãnh thổ(theo tỉnh,theo vùng kinh tế): Cách phân loại này cho thấy tình hình đầu tƣ của từng vùng kinh tế, từng tỉnh và ảnh hƣởng của đầu tƣ đối với tình hình phát triển kinh tế xã hội ở từng địa phƣơng.
Ngoài ra, trong thực tế để đáp ứng yêu cầu quản lý và nghiên cứu kinh tế, ngƣời ta cũng phân chia dự án đầu tƣ theo quan hệ sở hữu, theo quy mô và nhiều tiêu thức khác.3 Cho vay theo dự án đầu tƣ 1.1 Các khái niệm - Ngân hàng thương mại: Ngân hàng thƣơng mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thƣờng xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phƣơng tiện thanh toán -Tín dụng ngân hàng thương mại: Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa các ngân hàng ,các tổ chức tín dụng với các đối tác kinh tế - tài chính của toàn xã hội, bao gồm doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức xã hội, cơ quan nhà nƣớc theo nguyên tắc hoàn trả. Với tƣ cách là ngƣời đi vay, ngân hàng nhận tiền gửi của các nhà doanh nghiệp, các cá nhân hoặc phát hàng chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu để huy động vốn trong xã hội. Với tƣ cách là ngƣời cho vay, nó cung cấp tín dụng cho tất các nhà doanh nghiệp và cá nhân. Cung cấp dƣới hình thức tiền mặt và bút Sv: Phạm Thu Hiền – QT1301T Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp tệ.Tín dụng ngân hàng có ít nhất 1 bên tham gia là ngân hàng và đối tƣợng cho vay trong tín dụng ngân hàng là tiền tệ.
-Tín dụng tài trợ dự án đầu tư(cho vay theo dự án đầu tư): Cho vay DAĐT là việc tổ chức tín dụng đồng ý cấp một hạn mức tín dụng cho chủ đầu tƣ thực hiện dự án trong một thời gian và điều kiện đƣợc thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng sau khi đã tổ chức thẩm định tính khả thi và hiệu quả của DAĐT. Chủ đầu tƣ có trách nhiệm thực hiện đúng, đầy đủ các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng tín dụng và hoàn trả cả gốc và lãi cho tổ chức tín dụng đúng hạn.2 Đặc điểm cho vay dự án đầu tƣ Vốn đầu tư lớn, thời gian cho vay dài, thu hồi vốn chậm: Hoạt động cho vay DAĐT của các NHTM chủ yếu là tài trợ vốn cho khách hàng để thực hiện việc đầu tƣ thêm tài sản cố định, đổi mới công nghệ, trang thiết bị, xây dựng, mở rộng nhà xƣởng…do đó thƣờng đòi hỏi một lƣợng vốn khá lớnvà thời gian cho vay tƣơng đối dài. Hơn nữa, nguồn trả nợ chính của dự án là từ khấu hao và lợi nhuận mà dự án đem lại, điều này có nghĩa là ngân hàng chỉ có thể thu hồi nợ khi dự án đã đi vào hoạt động, từ đó dẫn đến thời gian thu hồi vốn của ngân hàng chậm.
